Bir kamu ihalesini kazanan yüklenici, işin bir kısmını başka bir firmaya yaptırabilir mi? Halk arasında “taşeron” olarak bilinen bu ilişki kamu ihalelerinde sıkı kurallara tabidir: işin tamamı alt yükleniciye yaptırılamaz, alt yüklenici çalıştırmak idarenin onayına bağlıdır ve bazı kişiler alt yüklenici olamaz.
Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: alt yükleniciliğin kanuni dayanağı (4734 m.15), sorumluluğun kimde kaldığı, tip idari şartnamedeki iki seçenek, kimlerin alt yüklenici olamayacağı, alt yüklenicilik ile sözleşmenin devri arasındaki fark ve alt yüklenici iş bitirme belgesi.
1) Kanuni Dayanak: 4734 m.15
Alt yüklenicilik, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununda değil, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 15 inci maddesinde düzenlenmiştir.
Madde 15 – Alt yükleniciler: İhale konusu işin özelliği nedeniyle ihtiyaç görülmesi hâlinde, ihale aşamasında isteklilerden alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri belirtmeleri, sözleşme imzalamadan önce de alt yüklenicilerin listesini idarenin onayına sunmaları istenebilir. Ancak bu durumda, alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluğu yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Maddenin kenar başlığı 30/7/2003 tarihli ve 4964 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle değiştirilmiştir.
| Unsur | İçeriği |
|---|---|
| Şart | İhale konusu işin özelliği nedeniyle ihtiyaç görülmesi |
| İhale aşamasında | Yaptırılması düşünülen işlerin belirtilmesi istenebilir |
| Sözleşme öncesi | Alt yüklenici listesinin idarenin onayına sunulması istenebilir |
| Sorumluluk | Yüklenicinin sorumluluğu ortadan kalkmaz |
Son satır, bu maddenin en önemli hükmüdür ve tüm alt yüklenicilik ilişkisinin çerçevesini belirler.
2) Sorumluluk Kimde Kalır?
Alt yüklenicilik, sorumluluğu aktaran bir kurum değildir. Kanun bunu açıkça belirtir.
| İlişki | Kimin ile kim arasında |
|---|---|
| Sözleşme ilişkisi | İdare ile asıl yüklenici arasında |
| Alt yüklenicilik ilişkisi | Asıl yüklenici ile alt yüklenici arasında |
| İdareye karşı sorumluluk | Asıl yüklenicide |
| İdare ile alt yüklenici | Doğrudan sözleşme ilişkisi yoktur |
Bu yapının pratik sonuçları önemlidir:
- Alt yüklenicinin kusurundan doğan gecikme veya ayıptan asıl yüklenici sorumludur,
- İdare, alt yükleniciye değil yükleniciye yönelir,
- Alt yüklenicinin alacağı, idareden değil yükleniciden istenir,
- Gecikme cezası ve teminat sonuçları yüklenici hakkında doğar.
Bu nedenle alt yüklenici seçimi, yüklenici bakımından doğrudan bir risk üstlenme kararıdır. İdarenin onay vermiş olması, yüklenicinin sorumluluğunu hafifletmez.
İşin tamamı devredilirse izinsiz devir sayılabilir — dosyanızı inceletin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
3) İşin Tamamı Yaptırılamaz
Bu, alt yükleniciliğin en temel sınırıdır ve tip idari şartnamelerde açıkça yer alır:
İhale konusu işte idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabilir. Ancak işin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamaz.
İşin bütününün alt yükleniciye bırakılması, fiilen sözleşmenin devri anlamına gelir. Devir ise ayrı ve çok daha sıkı kurallara tabidir.
| Ölçüt | Alt yüklenicilik | Sözleşmenin devri |
|---|---|---|
| Dayanak | 4734 m.15 | 4735 m.16 |
| Kapsam | İşin bir kısmı | Sözleşmenin tamamı |
| Sözleşmenin tarafı | Değişmez | Değişir |
| Sorumluluk | Yüklenicide kalır | Devralana geçer |
| İzin | İdarenin onayı | İhale yetkilisinin yazılı izni |
| Ek şart | Dokümanda öngörülmüş olması | Zorunlu hâl ve devralanda ilk ihale şartları |
| Aykırılığın sonucu | Sözleşme hükümlerine göre | Fesih, teminat ve yasaklama |
Son satır, ayrımın neden önemli olduğunu gösterir: işin fiilen tümüyle başkasına yaptırılması izinsiz devir olarak değerlendirilirse, 4735 sayılı Kanunun 20, 22 ve 26 ncı maddeleri uygulanır ve hem devreden hem devralan yaptırımla karşılaşır.
Devir rejiminin ayrıntısı için sözleşmenin devri ve mücbir sebep incelememize bakabilirsiniz.
4) Tip İdari Şartnamedeki İki Seçenek
İdare, alt yüklenicilik konusunda dokümanda iki seçenekten birini tercih eder. Bu tercih, isteklinin teklif hazırlığını doğrudan etkiler.
Birinci seçenek: liste teklif ekinde istenir
İhale konusu işte idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabilir. Ancak işin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamaz. İstekliler, ihale konusu yapım işinde alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işlere ait listeyi teklif ekinde vereceklerdir. İhalenin bu şekilde teklif veren istekli üzerinde kalması durumunda isteklinin işe ait sözleşme imzalanmadan önce alt yüklenicilerin listesini İdarenin onayına sunması gerekir. Bu durumda alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluğu yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
İkinci seçenek: liste istenmez
İhale konusu işte idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabilir. Ancak işin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamaz. Alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluğu yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
| Konu | Birinci seçenek | İkinci seçenek |
|---|---|---|
| Teklif ekinde liste | Verilir (yaptırılacak işlerin listesi) | Verilmez |
| Sözleşme öncesi liste | Alt yüklenici listesi onaya sunulur | — |
| Alt yüklenici çalıştırma | İdarenin onayı ile | İdarenin onayı ile |
| İşin tamamı | Yaptırılamaz | Yaptırılamaz |
Birinci seçenekte iki ayrı liste söz konusudur ve karıştırılmamalıdır:
- Teklif ekinde verilen liste: alt yüklenicilere yaptırılması düşünülen işlerin listesi,
- Sözleşme öncesi sunulan liste: alt yüklenicilerin (firmaların) listesi.
Birincisi işleri, ikincisi firmaları gösterir. Teklif aşamasında hangi firmalarla çalışılacağının bilinmesi gerekmez; bu, sözleşme öncesine bırakılmıştır.
Bu ayrımın atlanması, teklif ekinde eksik belge sunulmasına yol açabilir ve değerlendirme aşamasında sorun doğurur.
Alt yükleniciniz için yasaklılık teyidi yaptırdınız mı?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
5) Kimler Alt Yüklenici Olamaz?
Alt yüklenici olabilmek de belirli sınırlara tabidir.
| Grup | Dayanak |
|---|---|
| İhaleye katılamayacak olanlar | 4734 m.11 |
| İhalelerden yasaklı olanlar | 4734 m.58 ve ilgili mevzuat |
| Yasak fiil veya davranışta bulunanlar | 4734 m.17 ve 4735 m.25 |
Bu kontrol, yüklenici bakımından bir yükümlülüktür: yasaklı bir firmanın alt yüklenici olarak çalıştırılması, sözleşmeye aykırılık oluşturur ve idarece işlem yapılmasına yol açabilir.
Bu nedenle alt yüklenici onayına sunulacak firmalar bakımından yasaklılık teyidinin önceden yapılması gerekir. Yasaklama süreci hakkında ayrıntı için ihaleden yasaklama incelememize bakabilirsiniz.
6) Onay Süreci
| Adım | Yapılan |
|---|---|
| 1 | Dokümanda alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilip verilmediği kontrol edilir |
| 2 | Birinci seçenek uygulanıyorsa teklif ekinde iş listesi verilir |
| 3 | İhale kazanılırsa sözleşme imzalanmadan önce alt yüklenici listesi idarenin onayına sunulur |
| 4 | İdare, alt yüklenicilerin yasaklı olup olmadığını ve uygunluğunu değerlendirir |
| 5 | Onay verilirse alt yüklenici çalıştırılabilir |
| 6 | İş sırasında değişiklik gerekirse yeniden onay alınır |
Altıncı adım sıkça atlanır: onaylanan alt yüklenici listesinde sonradan yapılacak değişiklikler için de idarenin onayı gerekir. Onaysız değişiklik, sözleşmeye aykırılık oluşturur.
Onayın hukuki niteliği
İdarenin onayı, alt yüklenicilik ilişkisini idare ile alt yüklenici arasında bir sözleşme ilişkisine dönüştürmez. Onay, yalnızca yüklenicinin bu firmayı çalıştırmasına izin verir.
Bu nedenle onaydan sonra da:
- İdare alt yükleniciye doğrudan talimat vermez,
- Alt yüklenici idareden doğrudan ödeme talep edemez,
- İşin ayıplı çıkması hâlinde idare yükleniciye yönelir.
7) Alt Yüklenicilik ile Karıştırılan Yapılar
İhale hukukunda birden çok kişinin işe katıldığı başka yapılar da vardır. Bunların alt yüklenicilikle karıştırılması, yanlış belge sunumuna ve değerlendirme dışı bırakılmaya yol açar.
| Yapı | Niteliği | Sorumluluk |
|---|---|---|
| Alt yüklenicilik | Yüklenici işin bir kısmını başkasına yaptırır | Yüklenicide kalır |
| İş ortaklığı | Birden çok kişi ortak girişim olarak teklif verir | Ortaklar müştereken ve müteselsilen sorumludur |
| Konsorsiyum | Ortaklar işin hangi kısmını taahhüt ettiklerini belirtir | Taahhüt ettikleri kısım bakımından |
| Sözleşmenin devri | Sözleşmenin tarafı değişir | Devralana geçer |
İkinci ve üçüncü satırlar arasındaki fark, 4734 sayılı Kanunda açıkça düzenlenmiştir:
İş ortaklığı anlaşma ve sözleşmesinde, iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları; konsorsiyum anlaşma ve sözleşmesinde ise, konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin işin hangi kısmını taahhüt ettikleri ve taahhüdün yerine getirilmesinde koordinatör ortak aracılığıyla aralarındaki koordinasyonu sağlayacakları belirtilir.
| Ölçüt | İş ortaklığı | Konsorsiyum |
|---|---|---|
| İşin bölünmesi | Bölünmez; birlikte taahhüt | Bölünür; her ortak kendi kısmını taahhüt eder |
| Sorumluluk | Müşterek ve müteselsil | Taahhüt edilen kısım bakımından |
| Temsil | Pilot ortak | Koordinatör ortak |
| Sözleşme öncesi | Noter tasdikli iş ortaklığı veya konsorsiyum sözleşmesi verilir | |
Son satır her iki yapı için ortaktır: ihalenin iş ortaklığı veya konsorsiyum üzerinde kalması hâlinde, sözleşme imzalanmadan önce noter tasdikli sözleşmenin verilmesi gerekir.
Bu ayrım teklif aşamasında belirleyicidir: iş ortaklığında ortaklar tüm iş bakımından müteselsilen sorumlu olurken, konsorsiyumda her ortak yalnızca kendi taahhüt ettiği kısımdan sorumludur. Hangi yapının kurulabileceği ise ihale dokümanında belirlenir.
8) Alt Yüklenici İş Bitirme Belgesi
Alt yüklenici olarak yapılan iş, gelecekteki ihalelerde iş deneyimi olarak kullanılabilir. Ancak bu belge, asıl yüklenicinin belgesinden farklıdır.
| Ölçüt | Yüklenici iş bitirme | Alt yüklenici iş bitirme |
|---|---|---|
| Kime düzenlenir | Sözleşmenin tarafı olan yükleniciye | Alt yükleniciye |
| Tutar | Sözleşme bedeli üzerinden | Fiilen yaptığı iş kısmı üzerinden |
| Şart | İşin tamamlanması | İdarenin onayının bulunması |
Üçüncü satır belirleyicidir: idarenin onayı olmadan çalışılmışsa, alt yüklenici iş bitirme belgesi düzenlenmesi tartışmalı hâle gelir. Bu, alt yüklenici bakımından onay sürecinin neden önemli olduğunu gösterir.
Yani onay yalnızca yükleniciyi değil, alt yükleniciyi de korur: onaysız çalışan bir firma, yaptığı işi gelecekteki ihalelerde deneyim olarak gösteremeyebilir.
Alt yüklenici bakımından pratik öneriler
- Çalışmaya başlamadan önce idarenin onayının alındığını teyit edin.
- Yaptığınız iş kısmının sözleşmede açıkça tanımlandığından emin olun.
- İş bitiminde belge talebinizi zamanında iletin.
- Hakediş ve ödeme kayıtlarını saklayın.
- İdareyle değil yükleniciyle sözleşme yaptığınızı unutmayın; alacağınızı ondan istersiniz.
9) Yüklenici İçin Risk Yönetimi
Sorumluluk yüklenicide kaldığından, alt yüklenici ilişkisinin sözleşmeyle iyi kurgulanması gerekir.
| Başlık | Düzenlenmesi gereken |
|---|---|
| Kapsam | Yapılacak iş kısmının sınırları; asıl sözleşmeyle uyum |
| Süre | Alt yüklenici takviminin ana iş programıyla uyumu |
| Ceza | Gecikme hâlinde alt yükleniciye uygulanacak yaptırım |
| Rücu | İdareye ödenen ceza ve tazminatın alt yükleniciden tahsili |
| Teminat | Alt yükleniciden teminat alınması |
| Ayıp sorumluluğu | Kabul sonrası ortaya çıkan ayıplar bakımından süre ve kapsam |
| Sigorta | Alt yüklenicinin faaliyetlerinin sigorta kapsamında olması |
| Fesih | Alt yüklenici sözleşmesinin sona erdirilme koşulları |
Dördüncü satır en kritik olanıdır: idare gecikme cezasını yükleniciden keser. Gecikme alt yükleniciden kaynaklansa dahi, bu tutarın ondan tahsil edilebilmesi için sözleşmede rücu mekanizmasının önceden düzenlenmiş olması gerekir.
Beşinci satır ise rücu hakkının fiilen kullanılabilmesini sağlar: teminat alınmamışsa, rücu hakkı kâğıt üzerinde kalabilir.
Alt yüklenici kaynaklı gecikmede zincir
| Aşama | Ne olur |
|---|---|
| 1 | Alt yüklenici işini geciktirir |
| 2 | Ana iş programı sarkar |
| 3 | İdare yükleniciye gecikme cezası uygular |
| 4 | Gecikme sürerse fesih gündeme gelebilir |
| 5 | Yüklenici alt yükleniciye rücu eder |
Üçüncü aşamada yüklenicinin “gecikme benden kaynaklanmadı” savunması, idareye karşı sonuç doğurmaz. Kanunun sorumluluk kuralı burada işler: alt yüklenicinin yaptığı işle ilgili sorumluluk, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Yüklenicinin idareye karşı ileri sürebileceği tek zemin, gecikmenin mücbir sebepten kaynaklandığının ispatıdır; bu ise ayrı ve sıkı şartlara tabidir. Konu için mücbir sebep şartları incelememize bakabilirsiniz.
10) İdare Bakımından Kontrol Noktaları
| Kontrol | Açıklama |
|---|---|
| Dokümanda düzenleme | Alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilip verilmediğinin şartnamede açıkça gösterilmesi |
| Liste onayı | Sözleşme öncesi sunulan listenin incelenmesi |
| Yasaklılık teyidi | Onaya sunulan firmalar bakımından |
| İşin tamamı kontrolü | Fiilen işin bütününün alt yükleniciye bırakılıp bırakılmadığı |
| Değişiklik takibi | Onaylanan listede sonradan yapılan değişiklikler |
Dördüncü satır denetimin özüdür: kâğıt üzerinde alt yüklenicilik olarak görünen bir ilişki, fiilen işin tamamının devri niteliğindeyse bu, izinsiz devir olarak değerlendirilebilir ve 4735 sayılı Kanunun fesih ile yasaklama hükümlerini işletir.
Bu değerlendirmede biçimsel görünüm değil, işin fiilen kim tarafından yürütüldüğü esas alınır. Şantiyede kimin bulunduğu, malzemenin kim tarafından temin edildiği ve personelin kime bağlı çalıştığı bu tespitte rol oynar.
11) Uyuşmazlık Çıkarsa Hangi Yol?
Alt yüklenicilik ilişkisinde uyuşmazlık, kimin kime karşı hangi yolu izleyeceği bakımından karışıklık doğurur. Aşağıdaki tablo bunu netleştirir.
| Uyuşmazlık | Taraflar | Yol |
|---|---|---|
| Alt yüklenici ödeme alamıyor | Alt yüklenici – yüklenici | Özel hukuk; alt yüklenicilik sözleşmesine göre |
| İdare hakediş ödemiyor | Yüklenici – idare | Kamu ihale sözleşmesi rejimi |
| İdare gecikme cezası kesti | Yüklenici – idare | Sözleşme ve mevzuat hükümleri |
| Yüklenici alt yükleniciye rücu ediyor | Yüklenici – alt yüklenici | Alt yüklenicilik sözleşmesi |
| Alt yüklenici onayı verilmedi | Yüklenici – idare | İdari işleme karşı başvuru yolları |
| İş bitirme belgesi düzenlenmedi | Alt yüklenici – idare | İdari başvuru ve dava yolları |
Birinci satır en sık karşılaşılan durumdur ve alt yükleniciler bakımından kritik bir yanılgı doğurur: alt yüklenici, alacağı için idareye başvuramaz. İdare ile arasında sözleşme ilişkisi bulunmadığından, talep yükleniciye yöneltilir.
Bu, alt yüklenici bakımından bir risktir: yüklenicinin ödeme güçlüğüne düşmesi hâlinde, idareden yüklenici lehine yapılan ödemelere doğrudan erişim imkânı bulunmaz.
Alt yüklenicinin kendini koruma yolları
| Araç | Açıklama |
|---|---|
| Yazılı sözleşme | Kapsam, süre ve ödeme koşullarının açıkça belirlenmesi |
| İdare onayının teyidi | Çalışmaya başlamadan önce; belge hakkı için de gerekli |
| Hakediş düzeni | Yapılan işin dönemsel olarak tespiti ve belgelenmesi |
| Teminat veya güvence | Ödeme güvencesi için sözleşmeye konulabilecek düzenlemeler |
| İş kayıtları | Şantiye kayıtları, tutanaklar ve yazışmalar |
Beşinci satır uyuşmazlık hâlinde belirleyicidir: yapılan işin kapsamı ve tamamlanma düzeyi, ancak dönemsel kayıtlarla ortaya konabilir. Sözlü mutabakatlara dayanan ilişkilerde bu ispat güçleşir.
Yüklenici değişirse ne olur?
Asıl sözleşme feshedilir veya devredilirse, alt yüklenicilik ilişkisinin akıbeti ayrı bir sorun oluşturur. Alt yüklenicilik sözleşmesi idareyle değil yükleniciyle kurulduğundan, asıl sözleşmedeki değişiklik alt yüklenicilik ilişkisini kendiliğinden sürdürmez.
Bu nedenle alt yüklenicilik sözleşmelerinde, asıl sözleşmenin sona ermesi veya devri hâlinde ne olacağının önceden düzenlenmesi yararlıdır. Aksi hâlde alt yüklenici, tamamladığı işin karşılığını tahsil etmekte güçlükle karşılaşabilir.
12) Sık Yapılan Sekiz Hata
- Alt yükleniciliği sorumluluk aktarımı sanmak. Kanun açıkça, yüklenicinin sorumluluğunun ortadan kalkmadığını belirtir.
- İşin tamamını alt yükleniciye vermek. Bu, izinsiz devir olarak değerlendirilebilir.
- İki listeyi karıştırmak. Teklif ekindeki liste işleri, sözleşme öncesi liste firmaları gösterir.
- Onay almadan alt yüklenici çalıştırmak. Sözleşmeye aykırılık oluşturur.
- Yasaklılık teyidini yapmamak. Yasaklı firma alt yüklenici olamaz.
- Liste değişikliğini bildirmemek. Değişiklik için de onay gerekir.
- Alt yüklenicinin idareden ödeme alacağını sanmak. İdare ile alt yüklenici arasında sözleşme ilişkisi yoktur.
- Onaysız çalışıp belge beklemek. Alt yüklenici iş bitirme belgesi onaya bağlıdır.
13) Kontrol Listesi
- İdari şartnamenin alt yüklenici maddesini baştan okuyun.
- Hangi seçeneğin uygulandığını belirleyin.
- Teklif ekinde liste isteniyorsa eksiksiz verin.
- Sözleşme öncesi alt yüklenici listesini zamanında sunun.
- Her alt yüklenici için yasaklılık teyidi yaptırın.
- İşin tamamının devredilmediğinden emin olun.
- Alt yüklenici sözleşmelerinde sorumluluk ve rücu hükümlerini düzenleyin.
- Değişiklik gerekirse yeniden onay alın.
İhale ve sözleşme sürecinin diğer başlıkları için sözleşmenin devri ve mücbir sebep, hakediş ödemeleri ve itiraz, gecikme cezası ve süre uzatımı, yeterlik kuralları (m.10), ihale dışı bırakılma sebepleri ve ihaleden yasaklama incelemelerimize, itiraz yolu için şikâyet ve itirazen şikâyet yazımıza ve genel çerçeve için İdare Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.
Sözleşme sürecinizde destek alın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Kamu ihale sözleşmesi olan yüklenici için fon kilidinin mücbir sebep sayılmadığını, on günlük ihtar ve fesih zincirini, yasaklama riskini, mali acz bildirimi tuzağını, sözleşmenin devrini ve hakediş temlikini kamu ihale yüklenicisi için fon kilidi yazımızda anlattık.
Sıkça Sorulan Sorular
Alt yükleniciliğin kanuni dayanağı nedir?
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 15 inci maddesi. Maddenin kenar başlığı 30/7/2003 tarihli ve 4964 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle değiştirilmiştir.
Madde ne diyor?
İhale konusu işin özelliği nedeniyle ihtiyaç görülmesi hâlinde, ihale aşamasında isteklilerden alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri belirtmeleri, sözleşme imzalamadan önce de alt yüklenicilerin listesini idarenin onayına sunmaları istenebilir.
Alt yüklenici çalıştırınca sorumluluk devredilir mi?
Hayır. Kanun açıkça belirtir: alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluğu, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Sözleşme ilişkisi kimler arasında kurulur?
Sözleşme idare ile asıl yüklenici arasındadır. Alt yüklenicilik ilişkisi ise asıl yüklenici ile alt yüklenici arasında kurulur; idare ile alt yüklenici arasında doğrudan sözleşme ilişkisi yoktur.
Alt yüklenicinin kusurundan kim sorumlu olur?
Asıl yüklenici. Gecikme veya ayıptan doğan sonuçlar, gecikme cezası ve teminat sonuçları yüklenici hakkında doğar. İdarenin onay vermiş olması yüklenicinin sorumluluğunu hafifletmez.
Alt yüklenici idareden ödeme isteyebilir mi?
Hayır. Alt yüklenicinin alacağı idareden değil, sözleşme yaptığı asıl yükleniciden istenir.
İşin tamamı alt yükleniciye yaptırılabilir mi?
Hayır. Tip idari şartnamelerde açıkça yer alır: işin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamaz. İşin bütününün alt yükleniciye bırakılması fiilen sözleşmenin devri anlamına gelir.
Alt yüklenicilik ile sözleşmenin devri arasındaki fark nedir?
Alt yüklenicilik 4734 m.15’e dayanır, işin bir kısmını kapsar ve sözleşmenin tarafı değişmez. Devir ise 4735 m.16’ya dayanır, sözleşmenin tamamını kapsar ve sözleşmenin tarafı değişir.
İzinsiz devir sayılırsa ne olur?
4735 sayılı Kanunun 20, 22 ve 26 ncı maddeleri uygulanır: sözleşme feshedilir, kesin teminat gelir kaydedilir ve hem devreden hem devralan hakkında yasaklama gündeme gelir.
Devir için hangi izin gerekir?
Devir, ihale yetkilisinin yazılı iznine tabidir ve ayrıca zorunlu hâl bulunması ile devralanda ilk ihaledeki şartların aranması gerekir. Alt yüklenicilikte ise idarenin onayı yeterlidir.
Tip idari şartnamede kaç seçenek var?
İki seçenek bulunur: isteklilerden alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri belirtmelerinin istendiği seçenek ve istenmediği seçenek.
Birinci seçenekte ne yapılır?
İstekliler, alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işlere ait listeyi teklif ekinde verir. İhale bu istekli üzerinde kalırsa, sözleşme imzalanmadan önce alt yüklenicilerin listesini idarenin onayına sunması gerekir.
Teklif ekindeki liste ile sözleşme öncesi liste aynı mı?
Hayır, karıştırılmamalıdır. Teklif ekinde verilen liste alt yüklenicilere yaptırılması düşünülen işlerin listesidir; sözleşme öncesi sunulan liste ise alt yüklenici firmaların listesidir.
Teklif aşamasında hangi firmalarla çalışacağımı bildirmeli miyim?
Hayır. Teklif aşamasında işlerin listesi verilir; firmaların bildirilmesi sözleşme öncesine bırakılmıştır.
İkinci seçenekte durum nedir?
Teklif ekinde liste istenmez. Yine idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabilir, işin tamamı yaptırılamaz ve yüklenicinin sorumluluğu devam eder.
Kimler alt yüklenici olamaz?
4734 m.11 uyarınca ihaleye katılamayacak olanlar, m.58 ve ilgili mevzuat uyarınca ihalelerden yasaklı olanlar ile 4734 m.17 ve 4735 m.25 kapsamında yasak fiil veya davranışta bulunanlar.
Yasaklı firma çalıştırırsam ne olur?
Yasaklı bir firmanın alt yüklenici olarak çalıştırılması sözleşmeye aykırılık oluşturur ve idarece işlem yapılmasına yol açabilir. Bu nedenle onaya sunulacak firmalar için yasaklılık teyidinin önceden yapılması gerekir.
Onay süreci nasıl işler?
Dokümanda izin verilip verilmediği kontrol edilir, birinci seçenek uygulanıyorsa teklif ekinde iş listesi verilir, ihale kazanılırsa sözleşme öncesi alt yüklenici listesi onaya sunulur, idare yasaklılık ve uygunluk değerlendirmesi yapar, onay verilirse alt yüklenici çalıştırılabilir.
Onaylanan listede değişiklik yapabilir miyim?
İş sırasında değişiklik gerekirse yeniden onay alınması gerekir. Onaysız değişiklik sözleşmeye aykırılık oluşturur.
Onay, idare ile alt yüklenici arasında ilişki kurar mı?
Hayır. Onay yalnızca yüklenicinin bu firmayı çalıştırmasına izin verir; idare ile alt yüklenici arasında sözleşme ilişkisi doğurmaz.
Onaydan sonra idare alt yükleniciye talimat verebilir mi?
Hayır. İdare alt yükleniciye doğrudan talimat vermez, alt yüklenici idareden doğrudan ödeme talep edemez ve işin ayıplı çıkması hâlinde idare yükleniciye yönelir.
Alt yüklenici iş bitirme belgesi alabilir mi?
Evet, alt yüklenici olarak yapılan iş gelecekteki ihalelerde iş deneyimi olarak kullanılabilir. Ancak belge, fiilen yapılan iş kısmı üzerinden düzenlenir.
Bu belgenin şartı nedir?
İdarenin onayının bulunması. Onay olmadan çalışılmışsa alt yüklenici iş bitirme belgesi düzenlenmesi tartışmalı hâle gelir.
Onay alt yükleniciyi de korur mu?
Evet. Onaysız çalışan bir firma, yaptığı işi gelecekteki ihalelerde deneyim olarak gösteremeyebilir. Bu nedenle onay yalnızca yükleniciyi değil alt yükleniciyi de korur.
Alt yüklenici olarak nelere dikkat etmeliyim?
Çalışmaya başlamadan önce idarenin onayının alındığını teyit etmeli, yaptığınız iş kısmının sözleşmede açıkça tanımlandığından emin olmalı, iş bitiminde belge talebinizi zamanında iletmeli ve hakediş ile ödeme kayıtlarını saklamalısınız.
Alt yüklenici çalıştırmak her ihalede mümkün mü?
Hayır. Kanun, ihale konusu işin özelliği nedeniyle ihtiyaç görülmesi hâlinden söz eder. İdareler, alt yüklenici çalıştırılmasını öngörmedikleri işlerde işin tamamının yüklenici tarafından yapılmasını isteyebilir.
Alt yüklenici sözleşmemde neleri düzenlemeliyim?
Yapılacak iş kısmının kapsamını, süreyi, ödeme koşullarını, ayıp ve gecikme hâlinde sorumluluğu ve rücu mekanizmasını. Yüklenici idareye karşı sorumlu kaldığından bu hükümler önem taşır.
Alt yüklenici seçimi yüklenici için risk midir?
Evet. Sorumluluk yüklenicide kaldığından alt yüklenici seçimi doğrudan bir risk üstlenme kararıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.
