Kamu İhalesinde Alt Yüklenici (Taşeron) 2026: 4734 m.15, Yüzde 30-50 Sınırı, Onay ve İş Bitirme Belgesi

Kamu ihalesinde alt yüklenici (taşeron) çalıştırmanın dayanağı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 15 inci maddesidir; 4735 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi alt yükleniciliği değil, sözleşmenin devrini düzenler. İdare, işin özelliği nedeniyle gerekirse isteklilerden alt yükleniciye yaptıracakları işleri teklifte belirtmelerini ve sözleşmeden önce alt yüklenici listesini onaya sunmalarını isteyebilir; bu durumda da sorumluluk yüklenicide kalır. Yapım işlerinde işin tamamı alt yükleniciye verilemez; tek bir alt yükleniciye verilen işler sözleşme bedelinin yüzde 30’unu, bütün alt yüklenicilere verilenler yüzde 50’sini geçemez (Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.20). İdare onay talebini on beş gün içinde cevaplar ve onaylanmayan alt yüklenici iş yerinde çalışamaz. Alt yükleniciye iş deneyim belgesi ancak idarenin onayıyla çalışmışsa düzenlenir. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Kanuni Dayanak: 4734 m.15

Alt yüklenicilik Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununda değil, Kamu İhale Kanununun ihaleye katılmaya ilişkin hükümleri arasında düzenlenmiştir. 4734 sayılı Kanunun “Alt yükleniciler” başlıklı 15 inci maddesine göre ihale konusu işin özelliği nedeniyle ihtiyaç görülmesi hâlinde, ihale aşamasında isteklilerden alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri belirtmeleri, sözleşme imzalamadan önce de alt yüklenicilerin listesini idarenin onayına sunmaları istenebilir. Ancak bu durumda alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluğu yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Uygulamada sık karıştırılan nokta şudur: 4735 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi “Sözleşmenin devri” başlığını taşır ve sözleşmenin tarafının değiştiği durumu düzenler. Alt yüklenicilikte ise sözleşmenin tarafı değişmez; yüklenici işin bir kısmını kendi adına ve sorumluluğu altında başkasına yaptırır. Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 4 üncü maddesi alt yükleniciyi de bu şekilde tanımlar: idarenin onayıyla, sözleşme konusu işin bir kısmını yüklenici adına ve ona bağlı olarak yürüten gerçek veya tüzel kişi.

Dokümanda Üç Olası Düzenleme

Alt yüklenici çalıştırılıp çalıştırılamayacağı ve bunun hangi usulle olacağı ihale dokümanından okunur. Kanun idareye “istenebilir” diyerek takdir tanır; Tebliğ ve genel şartnameler bu takdirin kullanılabileceği kalıpları gösterir.

Üçüncü düzenlemede iki ayrı liste vardır ve birbirine karıştırılmamalıdır. Teklif ekinde verilen liste işleri gösterir; sözleşme öncesinde sunulan liste ise bu işleri yapacak firmaları. Kısmi teklife açık ihalelerde idari şartnamede istenmişse, alt yükleniciye yaptırılması düşünülen işlere ilişkin liste teklif verilen her kısım için ayrı ayrı sunulur (KİGT 16.4.9-b).

Tebliğ, alt yüklenici yasağının sınırına da bir örnek verir. Hizmet alımında idari şartname “İhale konusu hizmetin tamamı veya bir kısmı, alt yüklenicilere yaptırılamaz” şeklinde düzenlenmiş olsa bile, haşerelere karşı ilaçlama ihale konusu hizmetin karakteristik edimi olmadığından yüklenici bu işi izin belgesine sahip olanlara yaptırabilir (KİGT 75.2). Yasak, işin karakteristik edimine ilişkindir.

Kimler Alt Yüklenici Olamaz

4734 m.11, ihaleye katılamayacak olanların doğrudan veya dolaylı ya da alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamayacağını düzenler. Genel şartnameler bu yasağı sözleşme aşamasına taşır ve yapım işlerinde kapsamı genişletir.

Yapım işlerindeki dördüncü satır pratikte önemlidir: aynı ihaleye teklif vermiş rakip bir firma, ihale sonuçlandıktan sonra kazanan yüklenicinin alt yüklenicisi olamaz (YİGŞ m.20/1). Bu kural, ihale sürecindeki rekabetin sözleşme aşamasında paylaşılarak ortadan kaldırılmasını önler. Onaya sunulacak her firmanın yasaklı olup olmadığının EKAP üzerinden ayrıca kontrol edilmesi, onayın reddedilmesi riskini baştan giderir.

Alt Yükleniciye Verilebilecek İşin Sınırı

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası, 8/8/2019 tarihli ve 30856 sayılı Resmî Gazete’de yapılan değişiklikle bugünkü hâlini almıştır. Fıkra üç kural koyar: işin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamaz; tek bir alt yükleniciye yaptırılacak iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin yüzde 30’unu, bütün alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplam bedeli yüzde 50’sini geçemez. İşin niteliği veya teknik zorunluluklar nedeniyle ihale dokümanında farklı oranlar belirlenebilir.

Varsayımsal bir örnekle: sözleşme bedeli 80.000.000 TL olan bir bina yapım işinde tek bir alt yükleniciye en fazla 24.000.000 TL’lik iş, bütün alt yüklenicilere toplam en fazla 40.000.000 TL’lik iş verilebilir. Elektrik tesisatı 18.000.000 TL, mekanik tesisat 15.000.000 TL tutarında iki ayrı alt yükleniciye verilirse her biri yüzde 30’un altında kalır, toplam 33.000.000 TL ise yüzde 50 sınırını aşmaz.

BII ve BIII grubu işlerde Tebliğ, alt yükleniciye verilebilecek imalat gruplarını örnekleriyle sayar: sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, doğalgaz tesisatı, müşterek tesisat, elektrik tesisatı, asansör tesisatı, mekanik tesisat, beton ve kalıp işleri, sıva ve boya gibi ince işler, demir işleri, kazı ve dolgu işleri, peyzaj ve nakliye. Birden fazla bloktan oluşan bir toplu konut projesinde bloklardan birinin temelden çatıya kadar kaba ve ince işleriyle bir bütün olarak tek bir alt yükleniciye verilmesi mümkün değildir (KİGT 53.6).

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 18 inci maddesi yapımdaki gibi oran sınırı içermez; ancak işin bütününün hiçbir şekilde alt yükleniciye yaptırılamayacağını açıkça yazar. 4734 m.3/g istisnasından yararlanan kuruluşlar bakımından da Tebliğ, yüklenicisi oldukları yapım işinin tamamının alt yüklenicilere yaptırılmasının mümkün olmadığını belirtir (KİGT 4.3.5.3).

Onay Süreci Adım Adım

Yapım ve hizmet genel şartnameleri onay sürecini birbirine çok yakın biçimde düzenler. Sürecin her adımı yazılı yürütülmelidir; çünkü hem yüklenicinin sözleşmeye uygun davrandığının hem de alt yüklenicinin ileride iş deneyim belgesi alabilmesinin kanıtı bu yazışmalardır.

İdarenin onay konusundaki takdiri geniştir. Yüksek Fen Kurulu, bir yol yapım işinde yüklenicinin bir iş kalemini alt yükleniciye yaptırma talebinin idarece uygun bulunmamasından doğan uyuşmazlıkta, alt yüklenici çalıştırılıp çalıştırılmayacağına ilişkin nihai takdirin idarede olduğunu, işin tamamının alt yükleniciye yaptırılamayacağını ve izin verilirken yüzde 30 ile yüzde 50 sınırlarının gözetileceğini belirtmiştir (Yüksek Fen Kurulunun 17/8/2022 tarihli ve 2022/249 sayılı görüşü). Bu nedenle onay başvurusunun, işin niteliği ve teknik gereklilik bakımından gerekçelendirilmesi sonucu doğrudan etkiler.

Personel taşıma hizmetlerinde Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ek bir kural koyar: mülkiyeti yükleniciye ait olmayan her araç için araç sahibiyle yazılı sözleşme yapılır ve işe başlamadan önce idareye sunulur; araç değişikliği veya araç sayısının artmasında da aynı kural uygulanır. Hakediş ödemesi için araç sahibine yapılan ödemeyi gösteren banka dekontu veya makbuz ya da araç sahibinin imzalı beyanı idareye verilir. Alt yüklenicinin kullandığı araçlar bakımından da bu kurallar aynen geçerlidir (HİGŞ m.18).

Sorumluluk Yüklenicide Kalır

Alt yüklenicilik sorumluluğu aktaran bir kurum değildir. 4734 m.15’in son cümlesi, YİGŞ m.20/8 ve HİGŞ m.18 aynı kuralı tekrarlar: alt yüklenicilerin yaptığı bütün işlerden idareye karşı yüklenici sorumludur ve alt yüklenicinin onaylanmış olması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Yapım işlerindeki müteselsil sorumluluk, alt yüklenicinin idareye karşı da doğrudan sorumlu tutulabildiği nadir hâllerden biridir. 4735 m.30 zararın genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirileceğini ve haklarında 27 nci madde hükümlerinin uygulanacağını ayrıca düzenler. Yüklenici bakımından pratik sonuç, alt yüklenici sözleşmesine idareye ödenen ceza ve tazminatların rücuuna, teminata ve sigortaya ilişkin hükümlerin önceden konulmasıdır.

İşçiler bakımından ayrı bir sorumluluk katmanı vardır. 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesine göre bir işverenden, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bölümlerinde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçileri sadece o işyerinde çalıştıran diğer işveren alt işverendir. Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak Kanundan, iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Yüklenicinin alt yükleniciye verdiği iş bu şartları taşıyorsa, alt yüklenicinin işçilerinin alacakları yüklenicinin de sorumluluğunu doğurabilir.

Alt Yüklenicilik ile Sözleşmenin Devri Farkı

4735 m.16’ya göre sözleşme, zorunlu hâllerde ihale yetkilisinin yazılı izniyle başkasına devredilebilir; devir alanda ilk ihaledeki şartlar aranır ve isim ile statü değişikliği gereği yapılanlar hariç, bir sözleşmenin devrini izleyen üç yıl içinde aynı yüklenici başka bir sözleşmeyi devredemez veya devir alamaz. İzinsiz devredilen sözleşmeler feshedilir ve devreden ile devir alan hakkında 4735 m.20, 22 ve 26 uygulanır.

İki kurum arasındaki çizgi, işin fiilen kim tarafından yürütüldüğüne göre belirlenir. Sözleşmede alt yüklenicilik olarak gösterilen bir ilişkide işin bütünü veya yapım işlerinde oran sınırlarını aşan kısmı başkasına bırakılmışsa, idare bunu izinsiz devir olarak nitelendirebilir ve 4735 m.16’nın son cümlesindeki ağır sonuçlar gündeme gelir. Devrin ayrıntısı için sözleşmenin devri yazımıza bakabilirsiniz.

Alt Yükleniciye Doğrudan Ödeme

Kural olarak idare ile alt yüklenici arasında sözleşme ilişkisi yoktur; alt yüklenici bedeli, sözleşme yaptığı yükleniciden ister. Yapım işlerinde bunun bir istisnası vardır: ihale dokümanında düzenlenmesi kaydıyla alt yüklenicilere doğrudan ödeme yapılabilir (YİGŞ m.20/3). Bu imkân dokümana bağlıdır; dokümanda böyle bir düzenleme yoksa alt yüklenici idareden doğrudan ödeme talep edemez.

Alt yüklenicinin yükleniciden alacağına ilişkin uyuşmazlıklar özel hukuk uyuşmazlığıdır ve aralarındaki sözleşmeye göre çözülür. Yüklenici ile idare arasındaki uyuşmazlıklarda ise yapım ve yapımla ilgili danışmanlık işlerinde Yüksek Fen Kurulu yolu vardır: yüklenici itirazını kesin kabul tamamlanıncaya kadar idareye yazılı olarak yapar, idare en geç otuz gün içinde Kurula gönderir ve Kurul en geç altmış gün içinde karar verir (4735 Ek m.2). 7579 sayılı Kanunla 2026’da eklenen fıkraya göre bu kararların idarece uygulanmasından kaynaklı davalar sözleşmenin tarafları arasında adli yargıda görülür. Yüksek Fen Kurulu yolunun ayrıntısı için fiyat farkı ve süre uzatımı yazımıza bakabilirsiniz.

Alt Yüklenici İş Bitirme Belgesi

Alt yüklenici olarak yapılan iş, şartları varsa gelecekteki ihalelerde iş deneyimi olarak kullanılabilir. Tebliğ her iş türü için aynı temel şartı arar: alt yüklenici idarenin onayıyla çalışmış olmalıdır. Onaysız çalışılan işler için alt yüklenici iş deneyim belgesi düzenlenemez ve bu işler idarelerce iş deneyimi olarak kabul edilemez.

Hizmet alımlarında belge tutarı, alt yüklenicinin kendi sözleşmesinde yazılı bedel esas alınarak ve yaptığı işin esas sözleşme fiyatlarıyla hesaplanan tutarını geçmemek üzere belirlenir (KİGT 72.5). Başvuruda yüklenici ile alt yüklenici arasındaki bedel içeren sözleşme ile bu sözleşme kapsamında düzenlenen fatura örnekleri veya bunların noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesi onaylı suretleri ya da serbest meslek makbuzu nüshaları sunulur; personel çalıştırılan işlerde ayrıca sözleşme konusu işte personel çalıştırıldığını gösteren, SGK internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyit edilebilen belgeler verilir (KİGT 72.6).

Alt yüklenici bünyesinde görev yapan mühendis veya mimarlara iş denetleme ve iş yönetme belgesi düzenlenmez (KİGT 41.3, 87.2). Belgenin sonraki ihalelerde nasıl kullanılacağı için iş deneyim belgesi yazımıza bakabilirsiniz.

Bilişim Hizmetlerinde Yetki Belgesi Şartı

İşin bir bölümünde alt yüklenici çalıştırılması idarece uygun görülen danışmanlık dahil hizmet alımı ihalelerinde, bilişim hizmetlerini yürütecek alt yüklenicilerin Kamu Bilişim Yetki Belgesine, sızma testi hizmetlerini yürütenlerin ayrıca Sızma Testi Yetki Belgesine sahip olması gerekir (KİGT 89/A.5).

Örnek 1: Alt Yüklenici Onay Başvurusu

Aşağıdaki örnek, yapım işinde yüklenicinin iş sırasında ihtiyaç duyduğu iki alt yüklenici için idareye yapacağı onay başvurusu için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli yerler dosyaya göre doldurulmalıdır.

Örnek 2: Alt Yüklenici İş Bitirme Belgesi Talebi

Bu örnek, hizmet alımında idarenin onayıyla çalışmış alt yüklenicinin belge düzenlemeye yetkili idareye yapacağı başvuru içindir. İdare başvuruyu, alt yüklenicinin idarece onaylanmadığını ileri sürerek reddetme eğilimindeyse onay yazısının tarihi ve sayısı dilekçede açıkça gösterilmelidir.

Yüklenici ve Alt Yüklenici İçin Kontrol Tablosu

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Yüklenici tarafında idari şartnamenin alt yüklenici maddesini, oran hesabını ve onay başvurusunu hazırlıyor; onayın reddi, alt yüklenici değişikliği ve izinsiz devir iddialarında idareye ve Yüksek Fen Kuruluna yapılacak başvuruları yürütüyoruz. Alt yüklenici tarafında alacak ve rücu uyuşmazlıklarını ve alt yüklenici iş bitirme belgesi taleplerini takip ediyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• Sözleşmenin Devri ve Mücbir Sebep
• Gecikme Cezası ve Süre Uzatımı
• Hakediş Ödemeleri ve İtiraz
• İhalede Yasak Fiil ve Davranışlar
• Ekonomik-Mali ve Mesleki-Teknik Yeterlik
• Kamu İhale Yüklenicisi İçin Fon Kilidi

Sıkça Sorulan Sorular

Kamu ihalesinde alt yükleniciliğin dayanağı hangi maddedir?

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 15 inci maddesidir. 4735 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi alt yükleniciliği değil, sözleşmenin devrini düzenler.

Yüklenici işi taşerona verebilir mi?

İhale dokümanı izin veriyorsa ve idare onaylarsa işin bir kısmı alt yükleniciye yaptırılabilir. İşin tamamı hiçbir durumda alt yükleniciye verilemez (YİGŞ m.20/3; HİGŞ m.18).

Yapım işlerinde alt yükleniciye en fazla ne kadar iş verilebilir?

Tek bir alt yükleniciye sözleşme bedelinin yüzde 30’u, bütün alt yüklenicilere toplam yüzde 50’si; dokümanda işin niteliği veya teknik zorunluluk nedeniyle farklı oran belirlenmişse o oran uygulanır (YİGŞ m.20/3).

Hizmet alımlarında oran sınırı var mı?

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi yüzde 30 ve 50 gibi bir oran içermez; ancak işin bütününün hiçbir şekilde alt yükleniciye yaptırılamayacağını düzenler (HİGŞ m.18).

İdare alt yüklenici onayını ne kadar sürede verir?

İdare listedeki alt yüklenicileri onaylayıp onaylamadığını on beş gün içinde yükleniciye bildirir (YİGŞ m.20/4; HİGŞ m.18).

İdare alt yüklenici talebini reddedebilir mi?

Evet. Yüksek Fen Kurulu 2022/249 sayılı görüşünde alt yüklenici çalıştırılıp çalıştırılmayacağına ilişkin nihai takdirin idarede olduğunu belirtmiştir. Başvurunun işin niteliği ve teknik gereklilik bakımından gerekçelendirilmesi bu nedenle önemlidir.

Onay gelmeden alt yüklenici çalıştırırsam ne olur?

Onaylanmayan alt yüklenici iş yerinde hiçbir şekilde çalışamaz (YİGŞ m.20/6; HİGŞ m.18). Bu durum sözleşmeye aykırılık oluşturur ve alt yüklenici bu iş için iş deneyim belgesi alamaz (KİGT 41.2, 72.5).

Aynı ihaleye teklif veren rakip firma alt yüklenici olabilir mi?

Yapım işlerinde olamaz. O işte yeterli bulunan adaylar ve teklif veren istekliler ile işi üstlenen ortak girişimin ortakları alt yüklenici olarak çalıştırılamaz (YİGŞ m.20/1).

Yasaklı bir firma alt yüklenici olabilir mi?

Hayır. İhalelere katılmaktan yasaklı olanlar ve 4734 m.11’e göre ihaleye katılamayanlar alt yüklenici olarak da ihaleye katılamaz ve alt yüklenici olarak çalıştırılamaz (4734 m.11; YİGŞ m.20/1; HİGŞ m.18).

Alt yüklenicinin hatasından kim sorumludur?

İdareye karşı yüklenici. Alt yüklenicinin onaylanmış olması yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (4734 m.15; YİGŞ m.20/8). Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler ayrıca kesin kabulden itibaren on beş yıl müteselsilen sorumludur (4735 m.30).

Alt yüklenici parasını idareden isteyebilir mi?

Kural olarak hayır; alt yüklenici bedeli sözleşme yaptığı yükleniciden ister. Yapım işlerinde ihale dokümanında düzenlenmişse alt yüklenicilere doğrudan ödeme yapılabilir (YİGŞ m.20/3).

Alt yükleniciyi sonradan değiştirebilir miyim?

Evet, ancak yeni alt yüklenici veya iş kısmı da idarenin iznine ve aynı şartlara tabidir (YİGŞ m.20/7; HİGŞ m.18).

İşin tamamını alt yükleniciye vermek ne sonuç doğurur?

Bu, alt yüklenicilik sınırlarının dışına çıkar ve izinsiz devir iddiasına konu olabilir. İzinsiz devirde sözleşme feshedilir ve devreden ile devir alan hakkında 4735 m.20, 22 ve 26 uygulanır (4735 m.16).

Alt yüklenici iş deneyim belgesi alabilir mi?

Evet, idarenin onayıyla çalışmışsa. Yapımda kısmi kabul veya asıl işin geçici kabul tarihi son on beş yıl içinde olmalı (KİGT 41.2); hizmette sözleşmenin tamamı bitirilmiş ve kabul yapılmış olmalıdır (KİGT 72.5).

Hizmet alımında alt yüklenici belgesi hangi tutar üzerinden düzenlenir?

Alt yüklenicinin kendi sözleşmesinde yazılı bedel esas alınır; ancak tutar, yapılan işin esas sözleşme fiyatlarıyla hesaplanan tutarını geçemez (KİGT 72.5).

Bilişim işinde alt yükleniciden hangi belgeler aranır?

Kamu Bilişim Yetki Belgesi, sızma testinde ayrıca Sızma Testi Yetki Belgesi; yazılım işlerinde alt yüklenicilik bedeli 2026 için 40.878.980 TL’yi aşarsa Yazılım Yetki Belgesi (KİGT 89/A.5).

Alt yüklenicinin işçilerinden yüklenici sorumlu olur mu?

Alt yüklenicilik ilişkisi 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesindeki asıl işveren ve alt işveren şartlarını taşıyorsa, yüklenici alt yüklenicinin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt yükleniciyle birlikte sorumlu olur.