Bir kamu ihalesini kazanan yüklenici, işin bir kısmını başka bir firmaya (alt yükleniciye) yaptırabilir mi? Halk arasında “taşeron” olarak bilinen bu ilişki, kamu ihalelerinde belirli kurallara tabidir. İşin tamamı alt yükleniciye devredilemez; alt yüklenici çalıştırmak çoğu zaman idarenin iznine bağlıdır ve bazı kişiler alt yüklenici olamaz. Bu rehberde kamu ihalesinde alt yüklenici (taşeron) kurallarını açıklıyoruz.
Alt Yüklenici (Taşeron) Nedir?
Alt yüklenici, asıl yüklenicinin üstlendiği işin bir kısmını onun adına yapan firmadır. Yüklenici, işin belirli bölümlerini (örneğin bir inşaatta elektrik veya mekanik işleri) alt yükleniciye yaptırabilir. Ancak alt yüklenici, idareyle değil, asıl yükleniciyle sözleşme yapar; idareye karşı sorumluluk asıl yüklenicide kalır.
İşin Tamamı Devredilemez
En temel kural: yüklenici, ihale konusu işin tamamını hiçbir şekilde alt yükleniciye yaptıramaz/devredemez. Alt yüklenici ancak işin bir kısmını yapabilir. İşin bütününün alt yükleniciye bırakılması, sözleşmenin devri anlamına gelir ki bu ayrı ve sıkı kurallara tabidir. Bu kural, ihaleyi kazanan firmanın işi bizzat üstlenmesini güvence altına alır.
İdarenin İzni
Alt yüklenici çalıştırılması, çoğu zaman idarenin iznine tabidir. İdareler, işin özelliği nedeniyle alt yüklenici çalıştırılmasını öngörmedikleri işlerde, işin tamamının yüklenicinin kendisi tarafından yapılmasını isteyebilir. Alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilen işlerde ise, yüklenici; alt yüklenicilerin isimlerini ve yapacakları iş bölümlerini idareye bildirir ve onay alır.
Kimler Alt Yüklenici Olamaz?
Herkes alt yüklenici olamaz. Kanun gereği; ihaleye katılamayacak olanlar (4734 m.11), ihalelerden yasaklı olanlar (4734 m.58) ve 4735 sayılı Kanun m.26 uyarınca yasaklı durumda bulunanlar alt yüklenici olamaz. Yani ihaleye giremeyecek veya yasaklı durumdaki bir firma, alt yüklenici olarak da işin içine giremez. Bu, yasaklamanın dolanılmasını önler.
Sorumluluk Kimdedir?
Alt yüklenici işin bir kısmını yapsa da, idareye karşı tüm sorumluluk asıl yüklenicidedir. İşin alt yüklenici tarafından yapılan kısmındaki kusur, gecikme veya ayıptan da idareye karşı asıl yüklenici sorumlu olur. Yani idare, alt yükleniciye değil, asıl yükleniciye başvurur. Asıl yüklenici, alt yükleniciyle arasındaki ilişkiyi kendi sözleşmesiyle düzenler.
Alt Yüklenici İşçilerinin Durumu
Alt yüklenici çalıştırılan işlerde, alt yüklenici işçilerinin hak ve alacakları (ücret, kıdem vb.) önemli bir konudur. İş hukuku bakımından, belirli koşullarda asıl işveren-alt işveren ilişkisi gündeme gelebilir ve asıl yüklenici (asıl işveren) işçi alacaklarından sorumlu tutulabilir. Özellikle hizmet alımı ihalelerinde, işçi haklarının korunmasına yönelik özel düzenlemeler bulunur.
İzinsiz Alt Yüklenici Çalıştırmanın Sonucu
İdarenin izni gereken hâllerde, izin alınmadan alt yüklenici çalıştırılması sözleşmeye aykırılık oluşturur ve yaptırımlara yol açabilir. İdare, bu durumu tespit ederse sözleşme hükümlerine ve mevzuata göre işlem yapabilir; ağır hâllerde sözleşmenin feshine kadar gidebilir. Bu yüzden alt yüklenici çalıştırılacaksa, mutlaka sözleşme ve idare izni çerçevesinde hareket edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kamu ihalesinde yüklenici işi taşerona yaptırabilir mi?
İşin bir kısmını alt yükleniciye (taşeron) yaptırabilir, ancak işin tamamını devredemez. Alt yüklenici çalıştırmak çoğu zaman idarenin iznine tabidir.
İşin tamamı alt yükleniciye devredilebilir mi?
Hayır. Yüklenici işin tamamını hiçbir şekilde alt yükleniciye yaptıramaz; alt yüklenici ancak işin bir kısmını yapabilir. İşin bütününün devri sözleşmenin devri anlamına gelir ve ayrı kurallara tabidir.
Alt yüklenici çalıştırmak için idare izni gerekir mi?
Çoğu zaman evet. İdare, işin özelliğine göre işin tamamının yüklenicice yapılmasını isteyebilir. İzin verilen işlerde yüklenici, alt yüklenicilerin isimlerini ve iş bölümlerini idareye bildirip onay alır.
Kimler alt yüklenici olamaz?
İhaleye katılamayacak olanlar (4734 m.11), ihalelerden yasaklı olanlar (4734 m.58) ve 4735 m.26 uyarınca yasaklı durumdakiler alt yüklenici olamaz. Bu, yasaklamanın dolanılmasını önler.
Alt yüklenicinin kusurundan kim sorumlu?
İdareye karşı tüm sorumluluk asıl yüklenicidedir. Alt yüklenicinin yaptığı kısımdaki kusur/gecikmeden de idareye karşı asıl yüklenici sorumlu olur; idare alt yükleniciye değil asıl yükleniciye başvurur.
İzinsiz alt yüklenici çalıştırmanın sonucu nedir?
İdare izni gereken hâllerde izinsiz alt yüklenici çalıştırmak sözleşmeye aykırılıktır ve yaptırıma yol açabilir; ağır hâllerde sözleşmenin feshine kadar gidebilir.
Kamu ihalesinde alt yüklenici (taşeron) ilişkisi konusunda uzman desteği alın
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
