İş Ortaklığında Ortaklar Arası Uyuşmazlık 2026: Ortak İşi Bıraktı, Hakediş Paylaşılmıyor, Ortak Çekilmek İstiyor — Müteselsil Sorumluluk, Rücu, Fesih ve Tasfiye Davası (4734 m.14, 4735 m.18, TBK m.620-644)

Bu rehber, bir kamu ihalesini iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak almış ve iş sürerken ya da bittikten sonra ortağıyla uyuşmazlığa düşmüş yüklenici için yazıldı. Ortaklardan birinin işi bırakması veya katılım payını koymaması, pilot ortağın hakedişi tek başına tahsil edip hesap vermemesi, ortağın çekilmek istemesi, ölümü, iflası ya da yasaklanması, idareye yapılan ödemelerin ortaklar arasında paylaşılması ve ortaklığın feshi ile tasfiyesi konularını kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatır. Sayfanın sonunda ortaklığın haklı sebeple feshi ve tasfiyesi için bir dava dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Büyük kamu ihalelerinin önemli bir kısmı tek bir firmanın değil, iki ya da daha fazla firmanın birlikte oluşturduğu ortak girişimlerin üzerinde kalır. Biri iş deneyimini, diğeri mali yeterliği, bir başkası ekipmanı ya da yerel gücünü getirir. İhale aşamasında herkes aynı hedefe bakar. Sorunlar iş başladıktan sonra çıkar: hakedişler pilot ortağın hesabına yatar ve diğer ortağa geç ya da eksik aktarılır, ortaklardan biri sermaye koymayı bırakır, şantiyeye ekip göndermez, başka bir işe yönelir ya da mali sıkıntıya düşer.

Bu uyuşmazlıkların iki ayrı cephesi vardır. İdareye karşı ortaklar tek bir yüklenici gibi davranmak zorundadır; işin gecikmesi bütün ortakları fesih, teminat kaybı ve yasaklama riskiyle karşı karşıya bırakır. Kendi aralarında ise ortaklar birbirine karşı hak sahibi ve borçludur. Bu yazı iki cepheyi birlikte ele alır, çünkü birinde atılan yanlış adım diğerinde sonuç doğurur.

İş Ortaklığı Hukuken Nedir?

Kamu İhale Kanunu ortak girişimi, ihaleye katılmak üzere birden fazla gerçek veya tüzel kişinin aralarında yaptıkları anlaşma ile oluşturulan iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak tanımlar (4734 m.4). Ortak girişim iki türlü kurulabilir: iş ortaklığı üyeleri hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere, konsorsiyum üyeleri ise hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili kısımlarını yapmak üzere ortaklık yapar. İş ortaklığı anlaşmalarında pilot ortak, konsorsiyum anlaşmalarında koordinatör ortak belirtilir; ihale ortak girişim üzerinde kalırsa sözleşme imzalanmadan önce noter tasdikli ortaklık sözleşmesi verilir (4734 m.14).

Kamu ihale mevzuatı ortaklığın iç işleyişini düzenlemez. Borçlar Kanununa göre adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir; bir ortaklık kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımıyorsa adi ortaklık sayılır (TBK m.620). İhale için kurulan iş ortaklığı ayrı bir şirket değildir, tüzel kişiliği yoktur; bu nedenle ortaklar arasındaki ilişkiye adi ortaklık hükümleri uygulanır. Ortaklık için edinilen şeyler, alacaklar ve ayni haklar ortaklık sözleşmesi çerçevesinde elbirliği hâlinde bütün ortaklara aittir (TBK m.638/1). Hakediş alacağı da bu kapsamdadır.

İdareye Karşı: Müteselsil Sorumluluk ve Ortak Kader

İş ortaklığı sözleşmesinde, ortaklığı oluşturan kişilerin taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları yazılmak zorundadır (4734 m.14). Borçlar Kanunu da ortakların birlikte veya bir temsilci aracılığıyla üçüncü kişilere karşı üstlendikleri borçlardan, aksi kararlaştırılmamışsa müteselsilen sorumlu olacağını öngörür (TBK m.638/3). Müteselsil borçlulukta alacaklı, borcun tamamının veya bir kısmının ifasını dilerse borçluların hepsinden, dilerse yalnız birinden isteyebilir ve borçluların sorumluluğu borcun tamamı ödeninceye kadar devam eder (TBK m.163).

Bunun pratik anlamı şudur: idare gecikme cezasını, idareye olan borcu ya da fesih nedeniyle uğradığı zararı ortaklık payına bakmaksızın ortaklardan herhangi birinden ya da hepsinden isteyebilir. İşin süresinde bitirilmemesi bütün ortaklık bakımından fesih sebebidir; fesih hâlinde kesin teminat gelir kaydedilir ve yasaklama süreci başlar (4735 m.20, 22). Ortaklardan birinin kusuru, diğerlerini idareye karşı korumaz. Fesih ve sonrası için haksız fesihte yüklenicinin talepleri, yasaklamanın ortaklara etkisi için ihale yasaklamasının sirayeti yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ortaklar Arasında: Sözleşme Yoksa Kanun Ne Der?

Ortaklar arasındaki ilişkide önce noter tasdikli ortaklık sözleşmesine ve varsa ayrıca yapılmış iç ilişki protokolüne bakılır. Kamu ihalesinde idareye verilen sözleşme genellikle kısa bir tip metindir; hisse oranlarını, pilot ortağı ve müteselsil sorumluluğu gösterir, ama kâr paylaşımını, sermaye koyma takvimini, banka hesabının yönetimini ve ortaklardan biri yükümlülüğünü yerine getirmezse ne olacağını çoğu zaman düzenlemez. Sözleşmenin sustuğu yerde Borçlar Kanununun adi ortaklık hükümleri uygulanır.

Hisse oranları kamu ihalesinde neredeyse her zaman sözleşmede yazılı olduğundan, kazanç ve zarar da kural olarak bu oranlara göre paylaşılır (TBK m.623/2). Ortaklardan biri sözleşmede öngörülenden fazla iş yapmış veya fazla gider üstlenmişse, bunun karşılığı tasfiye hesabında ayrıca gösterilir: ortaklık işleri için yapılan giderler ve verilen avanslar, kazanç paylaşılmadan önce geri verilir (TBK m.627, 643).

Pilot Ortak Hakedişi Tek Başına Tahsil Ediyor, Hesap Vermiyor

İdare hakedişi sözleşmede gösterilen hesaba öder; bu hesap çoğu zaman pilot ortağın kontrolündedir. Hakediş alacağı ise pilot ortağın değil, ortaklığındır; ortaklık için edinilen alacaklar elbirliği hâlinde bütün ortaklara aittir (TBK m.638/1). Pilot ortağın parayı kendi borçlarına kullanması ya da diğer ortağa aktarmaması, yönetici ortağın yükümlülüklerine aykırıdır.

Borçlar Kanunu yönetici ortak ile diğer ortaklar arasındaki ilişkiye kural olarak vekâlet hükümlerini uygular ve yönetici ortağı yılda en az bir defa hesap vermeye ve kazanç paylarını ödemeye zorlar (TBK m.630). Yönetim yetkisi olmayan ortak da ortaklığın işleyişi hakkında bilgi alabilir, defter ve kayıtları inceleyebilir, örnek alabilir; bu hakkı kısıtlayan sözleşme hükümleri kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.631). Temsil yetkisine sahip yönetici ortağın önemli tasarruf işlemlerini yapabilmesi için bu yetkinin bütün ortakların oybirliğiyle verilmiş ve yetki belgesinde açıkça belirtilmiş olması gerekir (TBK m.637/3).

Yönetici ortak görevini aşırı ölçüde ihmal ederse veya iyi yönetim için gerekli yeteneği kaybederse haklı sebep vardır; sözleşmede yetkinin kaldırılamayacağı yazsa bile diğer ortaklardan her biri yönetim yetkisini kaldırabilir (TBK m.629). Ancak idare bakımından pilot ortağın değiştirilmesi ayrı bir konudur; idareye bildirilmiş pilot ortağın değişmesi sözleşmenin uygulanması bakımından idarenin bilgisi ve onayı olmadan sonuç doğurmaz. Bu nedenle ortaklar arasında yetki kaldırma kararı alınsa bile idareye yönelik yazışmalar ve hakediş hesabı konusunda ayrıca idareyle yazılı bir düzenleme yapılmalıdır.

Ortağın kendi alacaklıları hakedişi haczedebilir mi?

Ortaklardan birinin kişisel borçları nedeniyle alacaklılarının ortaklığa ait hakedişi haczettirmeye çalıştığı görülür. Kanuna göre ortaklık sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça bir ortağın alacaklıları haklarını ancak o ortağın tasfiyedeki payı üzerinde kullanabilir (TBK m.638/2). Ortaklığa ait hakediş, bir ortağın kişisel borcu için doğrudan haczedilemez; böyle bir haciz ihbarnamesine karşı süresinde itiraz edilmelidir. Hakediş haczinin genel kuralları için hakediş haczi yazımıza bakabilirsiniz.

Ortak İşi Bıraktı veya Katılım Payını Koymuyor

En sık görülen uyuşmazlık budur: ortaklardan biri sözleşmede taahhüt ettiği sermayeyi, ekipmanı veya personeli getirmez ya da iş ortasında şantiyeden çekilir. İdareye karşı durum değişmez; işin süresinde ve sözleşmeye uygun bitirilmesi bütün ortakların ortak borcudur. Kalan ortak ya da ortaklar ya işi tek başına sürdürür ya da fesih riskini göze alır.

Kanun, ortak girişimde ortaklardan birinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu veya dağılması gibi hâllerde bile diğer ortakların teminat dahil o ortağın sorumluluklarını üstlenerek taahhüdü yerine getireceğini öngörür (4735 m.18/2). Ortağın kendi iradesiyle işi bırakması bu hükümde sayılmasa da, müteselsil sorumluluk kuralı aynı sonucu doğurur: idare işin tamamını kalan ortaklardan bekler.

Kalan ortakların işi bırakan ortağa karşı talepleri şunlardır:

• Katılım payının konulması: Her ortak katılım payı koymakla yükümlüdür (TBK m.621). Sözleşmede takvimi gösterilmiş sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi istenebilir.
• Yapılan giderler ve avanslar: Ortaklık işleri için yapılan giderlerden diğer ortaklar sorumludur; avans olarak para veren ortak verdiği günden başlayarak faiz isteyebilir; yükümlü olmadığı hâlde ortaklık için emek harcayan ortak hakkaniyete uygun bir karşılık isteyebilir (TBK m.627).
• Zararın giderilmesi: Her ortak kendi kusuruyla verdiği zararı gidermekle yükümlüdür ve bunu başka işlerde ortaklığa sağladığı menfaatlerle mahsup ettiremez (TBK m.628/2). İşi bırakan ortak yüzünden kesilen gecikme cezası, ek finansman maliyeti ve fazla işçilik bu kapsamda ileri sürülür.
• İdareye ödenen tutarlarda rücu: Müteselsil borçlulardan kendisine düşen paydan fazla ödeme yapan, fazlasını diğer borçlulardan payları oranında isteyebilir ve ödediği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur (TBK m.167, 168). Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça paylar eşittir; iş ortaklığında ilişkinin niteliği gereği ortaklık oranları esas alınır.

Bu taleplerin hepsi ortaklar arası hesabın bir parçasıdır ve aşağıda anlatılan tasfiye ile birlikte değerlendirilir. İşin devam ettiği dönemde kalan ortak, ortağına noter aracılığıyla ihtar göndererek yükümlülüğünü yerine getirmesini, aksi hâlde yaptığı giderleri ve uğradığı zararı tasfiyede talep edeceğini bildirmelidir.

Ortak Çekilmek veya Payını Devretmek İstiyor

İhale için kurulan iş ortaklığı belirli bir işin yapılması amacıyla kurulur ve bu amacın gerçekleşmesiyle ya da imkânsızlaşmasıyla sona erer (TBK m.639/1). Belirsiz süreli ortaklıklarda tanınan altı ay önceden fesih bildirimi hakkı (TBK m.640), süresi işin bitimine bağlı bir iş ortaklığında kural olarak uygulanmaz; ortak tek taraflı bir bildirimle işin ortasında ortaklıktan çıkamaz. Çıkmak isteyen ortak için iki yol vardır: diğer ortakların oybirliğiyle anlaşmak ya da haklı sebeple mahkemeden fesih istemek (TBK m.639/4, 639/7).

Payın üçüncü bir kişiye devri de serbest değildir. Ortaklığa yeni bir ortak alınması bütün ortakların rızasına bağlıdır; ortaklardan biri tek taraflı olarak payını bir üçüncü kişiye devrederse bu kişi ortak sıfatını kazanamaz (TBK m.632). Kamu ihalesinde ise bir adım daha vardır: sözleşme ancak zorunlu hâllerde ihale yetkilisinin yazılı izniyle devredilebilir ve devir alanda ilk ihaledeki şartlar aranır; izinsiz devir ve devir alma sözleşmenin feshine ve devreden ile devralan hakkında yasaklamaya yol açar (4735 m.16, 25/g). Ortaklardan birinin yerine başka birinin girmesi idare bakımından devir kurallarına tabi bir değişiklik olarak değerlendirileceğinden, ortaklar arasında yapılan devir anlaşması idarenin yazılı izni alınmadan uygulanmamalıdır. Devrin şartları için sözleşmenin devri yazımıza bakabilirsiniz.

Ortaklık sözleşmesinde, ortaklardan biri ortaklıktan çıktığında ortaklığın diğer ortaklarla devam edeceği kararlaştırılmışsa, çıkan ya da çıkarılan ortağın payı diğer ortaklara payları oranında kendiliğinden geçer. Diğer ortaklar çıkan ortağı ortaklığın muaccel borçlarından doğan müteselsil sorumluluktan kurtarmak ve ortaklık sıfatının sona erdiği tarihte ortaklık tasfiye edilmiş olsaydı ödenecek tasfiye payını ödemekle yükümlüdür; tasfiye payı mali işlerde uzman bir kişiye hesaplattırılır (TBK m.633, 634). Çıkan ortak, ortak olduğu dönemde henüz sonuçlanmamış işlerden doğan kâra veya zarara katılır (TBK m.636). İdareye karşı müteselsil sorumluluğun ise ortaklar arasındaki bu düzenlemeyle sona ermediği unutulmamalıdır; ortaklığın sona ermesi üçüncü kişilere karşı yükümlülükleri değiştirmez (TBK m.645).

Ortağın Ölümü, İflası veya Dağılması

Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ortak girişimler için özel bir kural öngörür. Ortak girişimi oluşturan kişilerden birinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu, özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkûm olması veya dağılması sözleşmenin devamına engel olmaz. Ancak bu kişi pilot veya koordinatör ortaksa sonuç değişir (4735 m.18).

Borçlar Kanunu ise ortaklar arasındaki ilişki bakımından farklı bir sonuç öngörür: sözleşmede ortaklığın devam edeceğine ilişkin bir hüküm yoksa bir ortağın ölümü, kısıtlanması, iflası veya tasfiyedeki payının cebrî icra yoluyla paraya çevrilmesi ortaklığı sona erdirir (TBK m.639/2-3). İki kural birlikte okunduğunda, ortaklık sözleşmesine ortaklığın kalan ortaklarla devam edeceğine dair bir hüküm konulması ihale ortaklıkları için hayatidir; aksi hâlde idareye karşı sözleşme devam ederken ortaklar arasındaki ortaklık sona ermiş ve tasfiye aşamasına girmiş olur. Ortağın ölümünün adi ortaklığa etkisi adi ortaklıkta ortağın ölümü, yüklenicinin ölümü ve iflası yüklenicinin ölümü, iflası, tutukluluğu yazılarımızda ayrıntılı anlatılmıştır.

Kanunun sayımında konkordato yer almaz; ortaklardan birinin konkordato talep etmesi kendiliğinden fesih sebebi değildir. Ancak konkordatodaki ortağın sermaye ve iş katkısının aksaması, yukarıda anlatılan işi bırakma senaryosunu doğurabilir; bu durumda kalan ortakların idareye karşı işi sürdürmesi ve ortaklar arası alacaklarını konkordato sürecinde kaydettirmesi gerekir.

Ortaklardan Biri Hakkında Yasaklama veya Ceza Soruşturması

İhale veya sözleşme sürecinde yasak fiil iddiası ortaklardan yalnız birinin eyleminden doğsa bile, idareye karşı yüklenici ortak girişimin tamamıdır. Yasaklama kararının ortak girişimi oluşturan ortaklara ve ortakların şirketlerine nasıl sirayet edeceği ihale yasaklamasının sirayeti yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Ortaklar arasında ise kusurlu ortağın diğerlerine verdiği zarar, kendi kusuruyla verdiği zarar olarak tasfiye hesabında ileri sürülür (TBK m.628/2). Ortaklıkla ilgili rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalar ve ortak girişimlerin rekabet hukuku boyutu için ortak girişim ve rekabet sayfamıza bakabilirsiniz.

Ortaklığın Feshi ve Tasfiyesi

Ortaklar arasındaki hesabın görüldüğü yer tasfiyedir. Ortaklık, sözleşmede öngörülen amacın gerçekleşmesi veya imkânsızlaşması, ortaklardan birinin ölümü, iflası, bütün ortakların oybirliğiyle karar vermesi, sürenin bitmesi, bazı hâllerde fesih bildirimi ve haklı sebeplerin bulunması hâlinde mahkeme kararıyla sona erer (TBK m.639). Kamu ihalesi için kurulan bir iş ortaklığında olağan sona erme sebebi işin kesin kabulle tamamlanmasıdır; uyuşmazlık hâlinde ise haklı sebeple fesih davası gündeme gelir. Haklı sebepler hâlinde fesih, başkaca koşul aranmaksızın her zaman istenebilir (TBK m.639/7).

Tasfiye kanunda bir sıraya bağlanmıştır: önce ortaklığın borçları ödenir, sonra ortaklardan her birinin ortaklığa verdiği avanslar ile ortaklık için yaptığı giderler ve koyduğu katılım payı geri verilir; bunlardan sonra bir şey artarsa kazanç ortaklar arasında paylaşılır, varlık katılım paylarını karşılamaya yetmezse zarar paylaşılır (TBK m.643). Katılım payı olarak bir şeyin mülkiyetini koyan ortak o şeyi aynen geri alamaz, ancak biçilen değerini isteyebilir (TBK m.642). Tasfiye bütün ortakların elbirliğiyle yapılır; ortaklar tasfiye görevlisi üzerinde anlaşamazsa her biri hâkimden atama isteyebilir ve tasfiye usulü ile her ortağa dağıtılacak paya ilişkin uyuşmazlıklar hâkim tarafından çözülür (TBK m.644).

Yargıtay bu konuda yerleşik bir çizgi izler. 3. Hukuk Dairesine göre bir ortak tarafından sermaye payının istenmesi aynı zamanda ortaklığın feshini ve tasfiyesini de kapsar; ortaklık, taraflar arasında yapılan bir anlaşma veya mahkeme kararı olmadıkça tasfiye edilmiş sayılamaz; fesih ve tasfiye edilmeyen adi ortaklıkta zamanaşımı süresi de başlamaz (20.09.2017, E.2016/2844, K.2017/12266). Hukuk Genel Kurulu da adi ortaklık ilişkisinden kaynaklı alacak talebinin Borçlar Kanununun adi ortaklık ve tasfiye hükümleri uygulanarak incelenmesi gerektiğini, adi ortaklık sözleşmesinin yazılı yapılmasının geçerlilik değil ispat koşulu olduğunu belirtmiştir (16.01.2020, E.2017/3-1019, K.2020/25).

Kamu ihalesine özgü tasfiye kalemleri

• Bütün hakedişler, fiyat farkları ve kesin hakediş; idarenin yaptığı kesintiler,
• Kesin teminat ve varsa ek kesin teminat: hangi ortak tarafından verildiği, iade edilip edilmediği, gelir kaydedilip edilmediği,
• Gecikme cezaları ve idareye ödenen diğer tutarlar; bunların hangi ortağın kusurundan doğduğu,
• SGK primleri, vergi kesintileri ve işçilik alacakları için yapılan ödemeler,
• Alt yükleniciler ve tedarikçilere yapılan ödemeler ile kalan borçlar,
• Ortaklık banka hesabının hareketleri ve ortaklara yapılan aktarımlar,
• Ortakların koyduğu sermaye, ekipman ve personelin değeri,
• Kesin hesaptan sonra ortaya çıkan fazla ödeme veya Sayıştay kaynaklı talepler için ayrılması gereken karşılıklar.

Son kalem önemlidir. İş bittikten yıllar sonra idare kesin hesapta veya bir Sayıştay bulgusu üzerine fazla ödeme iddiasıyla ortaklardan birine başvurabilir; bu talep de müteselsil sorumluluk kapsamındadır. Tasfiye anlaşmasında bu tür sonradan doğabilecek taleplerin ortaklar arasında hangi oranda paylaşılacağının yazılması, ileride ikinci bir uyuşmazlığı önler. Bu talepler için kesin hesap uyuşmazlığı ve Sayıştay kamu zararı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Görevli Mahkeme, Arabuluculuk, Zamanaşımı ve Tedbir

Ortaklığa ait alacak ve hesaplar elbirliği hâlinde bütün ortaklara ait olduğundan (TBK m.638/1), ortaklar arası fesih ve tasfiye davası bütün ortakların katılımıyla görülmelidir; üç veya daha fazla ortaklı bir girişimde yalnız uyuşmazlık çıkan ortağa karşı dava açmak, davanın tamamlanmasını geciktirir. Arabuluculuk bakımından, konusu bir miktar para olan alacak talepleri için dava şartı olan arabuluculuğa (TTK m.5/A) fesih ve tasfiye davasıyla birlikte para talebinde de bulunulacaksa baştan başvurulması güvenli yoldur.

İş devam ederken ortaklık hesabındaki paranın bir ortak tarafından çekilmesi, şantiyedeki ortak ekipmanın götürülmesi veya hakedişin başka bir hesaba yönlendirilmesi gibi riskler varsa ihtiyati tedbir istenebilir: mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından endişe edilen hâllerde mahkeme tedbir kararı verebilir (HMK m.389). İdarece alınan teminatlar üzerine ise ihtiyati tedbir konulamayacağı unutulmamalıdır (4734 m.34).

Uyuşmazlığı Önleyen Sözleşme Maddeleri

Bu yazıdaki uyuşmazlıkların çoğu, ortaklık sözleşmesinin yalnızca idareye verilen tip metinden ibaret olmasından doğar. İç ilişki protokolünde en azından şu konuların düzenlenmesi önerilir: ortaklığın kalan ortaklarla devam edeceği (TBK m.633, 639 karşısında), hakediş hesabının ortak imzayla yönetilmesi ve hakedişin ortaklara aktarılma süresi, sermaye koyma takvimi ve koymayan ortağın payının nasıl azalacağı, idareye ödenen ceza ve tazminatların kusurlu ortağa yükletilmesi, kararların hangi çoğunlukla alınacağı, hesap dönemi ve bilgi alma usulü, tasfiye görevlisi ve kesin hesaptan sonra doğacak taleplerin paylaşımı. Sözleşmenin kuruluş aşamasındaki ayrıntıları iş ortaklığı ve konsorsiyum yazımızın “iç ilişki sözleşmesinde kriz maddeleri” bölümünde ele alınmıştır.

İş Ortaklığının Haklı Sebeple Feshi ve Tasfiyesi Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, iki şirketin %60 ve %40 oranlarıyla kurduğu bir iş ortaklığında, pilot ortağın hakedişleri ortaklık hesabından kendi borçlarına kullandığı ve hesap vermediği bir dosya için hazırlanmıştır. Konusu para olan talepler de içerdiğinden dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması gerekir.

Adım Adım Yol Haritası

Sık Yapılan Hatalar

• Ortaklar arasındaki anlaşmazlığı idareye yazılan yazılara taşımak; ortaklığın bütünü aleyhine fesih sebebi yaratmak.
• İşi bırakan ortak yüzünden işi yavaşlatmak; gecikme cezası ve fesih riskini bütün ortaklık üzerine çekmek.
• Ortaklık sözleşmesine ortaklığın kalan ortaklarla devam edeceğine dair hüküm koymamak.
• Payı idarenin izni olmadan başka birine devretmek; izinsiz devir fesih ve yasaklama sebebidir.
• Ortağın kendi alacaklılarının hakedişe koydurduğu hacze itiraz etmemek.
• Ortağa karşı yalnızca alacak davası açıp ortaklığın feshi ve tasfiyesini istememek.
• Üç veya daha fazla ortaklı girişimde davayı bütün ortaklara yöneltmemek.
• Tasfiye anlaşmasında kesin hesap veya Sayıştay kaynaklı sonradan doğacak talepleri düzenlememek.
• Hakediş hesabının tek imzayla yönetilmesine izin vermek.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Ortaklık sözleşmesini, iç ilişki protokolünü, idareyle imzalanan sözleşmeyi ve ortaklık hesabını birlikte inceleyerek uyuşmazlığın idareye yansımadan çözülmesi için gereken adımları belirliyoruz. İşin sürmesi gerekiyorsa idareyle yazışmaları ortaklığın bütünlüğünü koruyacak şekilde yürütüyor, ortağa karşı ihtarları hazırlıyor, ortaklık hesabı için tedbir istiyoruz. Uzlaşma sağlanamazsa arabuluculuk sürecini, ardından haklı sebeple fesih, tasfiye görevlisi atanması ve tasfiye davasını açıyor, hakediş, gider, teminat ve idareye ödenen tutarların hesabını bilirkişi incelemesine hazır hâle getiriyoruz.

Ortağınızla iş ortaklığı uyuşmazlığı yaşıyorsanız ortaklık sözleşmenizi, hakediş ve banka kayıtlarınızı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• İş Ortaklığı ve Konsorsiyum
• İhaleye Katılım Şartları ve Ortak Girişim
• İhale Yasaklamasının Sirayeti
• Kamu İhale Sözleşmesinin Devri
• Yüklenicinin Ölümü, İflası, Tutukluluğu
• Haksız Fesihte Yüklenicinin Talepleri
• İdare Hakedişi Ödemiyor
• Adi Ortaklıkta Ortağın Ölümü
• Ortaklar Arası Uyuşmazlık: Adi Ortaklıkta Fesih
• Şirket Ortakları Arası Uyuşmazlık Rehberi

Sıkça Sorulan Sorular

İhale iş ortaklığı hukuken nedir?

İhaleye katılmak üzere birden fazla gerçek veya tüzel kişinin yaptığı anlaşmayla kurulan ortak girişimdir (4734 m.4, 14). Tüzel kişiliği yoktur; ortaklar arasındaki ilişkiye Borçlar Kanununun adi ortaklık hükümleri uygulanır (TBK m.620).

Ortaklardan biri işi bırakırsa idare kimden ne ister?

İş ortaklığında ortaklar taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumludur (4734 m.14). İdare borcun tamamını ortaklardan herhangi birinden isteyebilir (TBK m.163) ve işin süresinde bitirilmemesi bütün ortaklık bakımından fesih sebebidir (4735 m.20).

İdareye ödediğim gecikme cezasını ortağımdan isteyebilir miyim?

Evet. Müteselsil borçlulardan payından fazla ödeyen, fazlasını diğerlerinden payları oranında isteyebilir ve alacaklının haklarına halef olur (TBK m.167, 168). Ceza ortağın kusurundan doğmuşsa, kusurla verilen zarar olarak ayrıca istenebilir (TBK m.628/2).

Pilot ortak hakedişi bize aktarmıyor ve hesap vermiyor; ne yapabiliriz?

Hakediş alacağı elbirliği hâlinde bütün ortaklara aittir (TBK m.638/1). Yönetici ortak yılda en az bir defa hesap vermek ve kazanç paylarını ödemekle yükümlüdür; her ortak defter ve kayıtları inceleyebilir ve bu hak sözleşmeyle kısıtlanamaz (TBK m.630, 631). Haklı sebep varsa yönetim yetkisi kaldırılabilir (TBK m.629) ve ortaklığın feshi istenebilir (TBK m.639/7).

Ortağımın alacaklısı ortaklığın hakedişini haczettirebilir mi?

Sözleşmede aksine hüküm yoksa bir ortağın alacaklıları haklarını ancak o ortağın tasfiyedeki payı üzerinde kullanabilir (TBK m.638/2). Ortaklığa ait hakediş ortağın kişisel borcu için doğrudan haczedilemez; haciz ihbarnamesine süresinde itiraz edilmelidir.

Ortak iş bitmeden ortaklıktan çıkabilir mi?

Belirli bir iş için kurulan ortaklık amacın gerçekleşmesiyle sona erer (TBK m.639/1). Ortak tek taraflı bildirimle çıkamaz; ya bütün ortaklarla anlaşmalı ya da haklı sebeple mahkemeden fesih istemelidir (TBK m.639/4, 7). Ortaklığın sona ermesi idareye karşı yükümlülükleri değiştirmez (TBK m.645).

Ortak payını başka bir firmaya devredebilir mi?

Yeni ortak alınması bütün ortakların rızasına bağlıdır; tek taraflı devir üçüncü kişiye ortak sıfatı vermez (TBK m.632). İdare bakımından da sözleşme ancak ihale yetkilisinin yazılı izniyle ve ilk ihaledeki şartlarla devredilebilir; izinsiz devir fesih ve yasaklama sebebidir (4735 m.16, 25/g).

Pilot ortak iflas ederse sözleşme ne olur?

Pilot veya koordinatör ortağın iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu, mahkûmiyeti veya dağılmasında sözleşme feshedilir ve yasaklama hariç fesih hükümleri uygulanır; olayı izleyen otuz gün içinde diğer ortakların teklifi ve idarenin uygun görmesiyle, teminat dahil sorumluluklar üstlenilerek sözleşme yenilenebilir (4735 m.18/1).

Pilot olmayan ortak iflas ederse ne olur?

Sözleşme devam eder; diğer ortaklar teminat dahil o ortağın sorumluluklarını da üstlenerek taahhüdü yerine getirir (4735 m.18/2). Ortaklar arasında ise sözleşmede devam hükmü yoksa ortaklık sona erer (TBK m.639/3); bu nedenle ortaklık sözleşmesine devam hükmü konulmalıdır.

Ortaktan alacağım için hemen alacak davası açabilir miyim?

Yargıtaya göre bir ortağın sermaye payını istemesi ortaklığın feshini ve tasfiyesini kapsar; ortaklık anlaşma veya mahkeme kararı olmadıkça tasfiye edilmiş sayılmaz ve hesap tasfiyede görülür (3. HD, E.2016/2844, K.2017/12266). Dava fesih ve tasfiye talebiyle birlikte kurulmalıdır.

Ortaklar arası alacakta zamanaşımı ne kadardır?

Ortaklık sözleşmesinden doğan ve ortakların birbirleri arasındaki alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/4). Yargıtaya göre fesih ve tasfiye edilmeyen adi ortaklıkta zamanaşımı süresi başlamaz (3. HD, E.2016/2844, K.2017/12266).

Ortaklığın tasfiyesi nasıl yapılır?

Önce ortaklığın borçları ödenir, sonra ortakların avansları, giderleri ve katılım payları iade edilir, kalan kazanç paylaşılır; varlık yetmezse zarar paylaşılır (TBK m.643). Tasfiye bütün ortakların elbirliğiyle yapılır; anlaşılamazsa tasfiye görevlisi hâkim tarafından atanır (TBK m.644).

Ortaklar arası dava hangi mahkemede açılır?

Ortaklar tacir ve uyuşmazlık ticari işletmeleriyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesinde açılır (TTK m.4, 5). Konusu bir miktar para olan alacak taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A).

Kaynakça

• 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu (07.05.2026 tarihli ve 7579 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş güncel metin).
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş metin).
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.01.2020, E.2017/3-1019, K.2020/25.
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 20.09.2017, E.2016/2844, K.2017/12266.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi ortaklık sözleşmesi, hesap kayıtları ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.