Sayıştay Kamu Zararı Çıkardı, İdare Parayı Yükleniciden İstiyor 2026: İlam Yükleniciyi Bağlar mı? Otuz Gün İtiraz, Takas, Teminattan Mahsup, Zamanaşımı ve Dava (5018 m.71, 6085, Kamu Zararı Yönetmeliği)

Bu rehber, işi bitip hesabı kapanmış bir kamu ihalesinde yıllar sonra idareden “Sayıştay denetiminde kamu zararı tespit edildi, … TL’yi otuz gün içinde ödeyin” yazısı alan yüklenici için yazıldı. Sayıştay yargılamasının nasıl işlediğini, ilamın yükleniciyi bağlayıp bağlamadığını, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe göre idarenin izleyeceği yolu, otuz günlük itiraz süresini, teminattan mahsup ve takası, yüklenicinin savunma noktalarını, zamanaşımını ve dava yolunu kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatır. Sayfanın sonunda kamu zararı tebliğine itiraz dilekçesinin bir örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sayıştay denetimi kamu ihalesini sözleşme bittikten sonra yeniden açar. Denetçi hakedişlere, fiyat farkı hesaplarına, kesin hesaba ve gecikme cezalarına bakar; bir pozun yanlış uygulandığını, metrajın fazla ödendiğini ya da kesilmesi gereken bir cezanın kesilmediğini tespit eder. Bu tespit önce bir sorguya, sonra yargılamaya esas rapora, en sonunda da harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve muhasebe yetkilisi gibi kamu görevlileri hakkında bir tazmin hükmüne dönüşebilir.

Tazmin hükmü kamu görevlisinin cebinden çıkacak bir paradır. İdarenin ve görevlinin ilk refleksi, bu parayı fazla ödemenin yapıldığı yükleniciden almaktır. Yüklenici ise çoğu zaman yıllar önce bitmiş, kesin hesabı onaylanmış, teminatı iade edilmiş bir iş için borçlu gösterildiğini öğrenir. Bu yazının amacı, idarenin talebinin hangi hukuki zemine dayandığını ve yüklenicinin bu talebe karşı neyi, hangi sürede ileri sürebileceğini ortaya koymaktır.

Kamu Zararı Nedir, Kim Sorumludur?

Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kanun, iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılmasını, iş yaptırılmadan ödeme yapılmasını, işin rayiç bedelinden yüksek fiyatla yaptırılmasını ve mevzuatında öngörülmediği hâlde ödeme yapılmasını kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak hâller arasında sayar (5018 m.71).

Tanımın merkezinde kamu görevlisi vardır. Sayıştay Kanununa göre sorumlular, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazminle yükümlüdür (6085 m.7/3). Yükleniciyi ise Yönetmelik ayrıca tanımlar: kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gerçek veya tüzel kişi “ilgili”dir (Yönetmelik m.4/1-b). Yönetmeliğe göre kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararının geri ödenmesi sürecine kamu görevlileri ile birlikte ilgililer de dahil edilir (m.5/2). Kanun da kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usulün yönetmelikle düzenleneceğini belirtmiştir (5018 m.71 son fıkra).

Sayıştay Süreci Nasıl İşler?

Yüklenicinin süreci doğru okuyabilmesi için Sayıştay yargılamasının aşamalarını bilmesi gerekir. Her aşamada yüklenicinin elindeki imkân farklıdır.

Tablodan iki sonuç çıkar. Birincisi, sorgu aşaması yüklenicinin süreci etkileyebileceği tek dönemdir: idare değerlendirme sırasında ilgililerin bilgisine başvurabilir ve sorumlular savunmalarını hazırlarken yüklenicinin teknik açıklamalarına ihtiyaç duyar. İkincisi, ilam kesinleştikten sonra yüklenicinin Sayıştay önünde kullanabileceği bir başvuru yolu yoktur; tartışma artık idare ile yüklenici arasında, genel hükümler çerçevesinde yürür.

Sayıştay İlamı Yükleniciyi Bağlar mı?

Kanun ilamın kimlere tebliğ edileceğini ve kimlerin ilama karşı başvurabileceğini tek tek saymıştır: ilamlar sorumlulara, sorumluların bağlı olduğu kamu idarelerine, genel bütçeli idarelerde Maliye Bakanlığına, ilgili muhasebe birimine ve başsavcılığa tebliğ edilir (6085 m.52/1). Temyiz ve yargılamanın iadesi de bu fıkrada yazılı ilgililer tarafından istenebilir (6085 m.55/2, m.56/1). Yüklenici bu sayımda yer almaz. Sayıştay Temyiz Kurulu da yayımlanmış bir kararında, Sayıştay denetim ve yargılamasının muhatabının kendisine fazla ödeme yapılan kişiler değil fazla ödemeye sebep olan sorumlular olduğunu ve kesinleşen tazmin hükümlerinin öncelikle sorumlulardan tahsil edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Usul hukukunun genel kuralı da aynı sonuca götürür. Kesinleşmiş bir hükmün başka bir davada kesin hüküm oluşturabilmesi için her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve talep sonuçlarının aynı olması gerekir (HMK m.303/1). Yüklenicinin taraf olmadığı bir hesap yargılamasında verilen ilam, yükleniciye karşı açılacak bir alacak davasında kesin hüküm etkisi doğurmaz. İlam bu davada bir delil olarak sunulabilir; ancak fazla ödemenin bulunup bulunmadığını, tutarını ve yüklenicinin bunu geri vermekle yükümlü olup olmadığını mahkeme kendi incelemesi ve bilirkişi raporuyla belirler.

İdare Yükleniciden Nasıl İster? Yönetmelikteki Yol

Yönetmelik, tespit edilen kamu zararının hem sorumlulardan hem ilgililerden nasıl takip edileceğini ayrıntılı olarak düzenler. Yüklenici açısından önemli olan aşamalar şunlardır.

Tabloda dikkat çeken nokta, Yönetmeliğin yükleniciye karşı 6183 sayılı Kanuna göre ödeme emri yolu öngörmemesidir. Tahsil şekilleri rıza ve sulh, takas ve İcra ve İflas Kanunu ile sınırlıdır (m.12/2). İcra ve İflas Kanunu da Devletin bir akitten doğan alacakları hakkında kendi hükümlerinin uygulanacağını belirtir (İİK m.47). Bu nedenle yükleniciye “ödeme emri” başlıklı bir belge tebliğ edilmişse, kesin hesap uyuşmazlığı yazımızda anlatılan on beş günlük itiraz süresi gözetilmelidir.

Tebliğ Geldi: Otuz Günde Ne Yapmalı?

Yönetmelikteki otuz günlük süre yüklenicinin ilk ve en önemli imkânıdır. Bu sürede ödeme yapılmaz, itiraz veya sulh teklifinde de bulunulmazsa dosya beş iş günü içinde hukuk birimine gider (m.10/4). İtiraz edilmemesi borcu kabul anlamına gelmez; ancak itiraz, yüklenicinin savunmasını idarenin dosyasına erkenden sokar ve idarenin dava açmadan önce talebini yeniden değerlendirmesine imkân verir.

1. Belgeleri isteyin. Tebliğde borcun sebebi ve doğuş tarihi gösterilmelidir (m.10/2). Sorgu, yargılamaya esas rapor ve varsa ilamın ilgili bölümlerinin örneğini yazılı olarak isteyin; hesabın hangi poz, metraj veya kesintiye dayandığını öğrenmeden savunma kurulamaz.
2. Hesabı kendi kayıtlarınızla karşılaştırın. Hakediş raporları, kesin hesap, yeşil defter, fiyat farkı hesapları, Yüksek Fen Kurulu kararları ve idarenin talimat yazıları bu karşılaştırmanın temelidir.
3. Süre içinde yazılı itiraz verin. İtirazda hem tutara hem hukuki dayanağa itiraz edin; zamanaşımı ve çekincesiz kabul gibi savunmaları bu aşamada da yazın.
4. Sulh teklifini ancak hesap netleştikten sonra değerlendirin. Yönetmelik sulh ve taksit imkânı tanır (m.10/2-b, m.16); ancak sulh teklifi borcun varlığının kabulü şeklinde yorumlanabilir. Tutarın bir kısmı tartışmasızsa bu kısım için sulh, kalanı için itiraz yolu ayrı ayrı izlenebilir.
5. Teminat ve diğer alacaklarınızı kontrol edin. İdarede bekleyen kesin teminat veya başka bir işten doğan hakediş varsa, idarenin takas ya da mahsup yoluna gideceğini öngörün.

Teminattan Mahsup ve Takas

İdarenin elinde hâlâ yükleniciye ait bir teminat veya ödenmemiş bir alacak varsa, dava açmadan tahsil etmeye çalışır. Kanuna göre yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye olan borçları yapım işlerinde kesin kabul tarihine kadar ödenmezse, kesin teminatlar protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın paraya çevrilerek borca mahsup edilir (4735 m.13; YİGŞ m.45/3). Sayıştay denetimi çoğu zaman kesin kabulden sonra yapıldığından, bu hüküm ancak teminatın henüz iade edilmediği dosyalarda gündeme gelir.

Teminat iade edilmişse idare takasa başvurabilir. Yönetmeliğe göre takas için alacaklı idare ile ilgilinin karşılıklı olarak alacaklı ve borçlu durumda olması, takas edilecek borç ve alacağın nakit olması, her ikisinin de vadesinin gelmiş olması ve takas yapılmadan önce ilgiliye alacağının borcuna mahsup edileceğinin yazıyla bildirilmesi gerekir (m.14). Borçlar Kanununa göre de takas karşılıklı ve muaccel para borçlarında mümkündür, alacaklardan biri çekişmeli olsa bile ileri sürülebilir ve ancak takas iradesinin bildirilmesiyle gerçekleşir (TBK m.139, 143). Yüklenicinin aynı idarede devam eden başka bir işi varsa, o işin hakedişinden kesinti yapılması ihtimaline karşı takas bildirimine derhâl yazılı itiraz edilmeli ve kesilen tutar için alacak davası açılmalıdır. Ödeme gecikmesine ilişkin kurallar için idare hakedişi ödemiyor yazımıza bakabilirsiniz.

Yüklenicinin Savunması: Fazla Ödeme mi, Hak Edilmiş Bedel mi?

İdarenin yükleniciye karşı talebi, Sayıştay ilamına değil genel hükümlere dayanmak zorundadır: ya sözleşmeye ya da sebepsiz zenginleşmeye. Sebepsiz zenginleşme, haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından zenginleşmeyi gerektirir (TBK m.77). Bu nedenle yüklenicinin ana savunması, aldığı paranın haklı bir sebebe dayandığını göstermektir. Sayıştay bulgularının en sık görülen türlerinde bu savunma farklı biçimler alır.

Sözleşme dışı imalat bulgusu

Sayıştay, sözleşmede yer almayan veya iş artışı sınırını aşan bir işin bedelinin ödenmesini mevzuata aykırı bulup kamu zararı sayabilir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sözleşme dışı yapılan imalatların iş sahibinin yararına olması hâlinde bedelinin vekâletsiz iş görme hükümlerine göre istenebileceğini ve yapıldığı tarihteki piyasa fiyatlarıyla hesaplanacağını kabul etmiştir (02.10.2013, E.2013/15-95, K.2013/1431). Ödeme bu tutarı aşmıyorsa yüklenici bakımından haklı bir sebebe dayanır. Görevlinin ihale usulünü işletmeden işi yaptırmış olması kendi sorumluluğunu doğurabilir; yüklenicinin yapılan işin karşılığı olan alacağını ortadan kaldırmaz. Bu hesabın yöntemi sözleşme dışı imalat ve iş artışının bedeli yazımızda anlatılmıştır.

Gecikme cezası bulgusu

Yapım işlerinde en sık bulgulardan biri, gecikme cezasının hiç kesilmemesi veya eksik kesilmesidir. Borçlar Kanununa göre ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir (TBK m.179/2). Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, sözleşmede kararlaştırılan gecikme cezasının ifaya ekli ceza olduğunu, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin edanın kabul edilmesi hâlinde istenemeyeceğini; somut olayda iş sahibinin geçici kabul tutanağında cezai şart isteme hakkını saklı tuttuğuna dair bir beyanı bulunmadığından cezanın istenemeyeceğini ve yüklenicinin alacağından mahsup edilemeyeceğini belirtmiştir (E.2017/1675, K.2017/4546). Bu nedenle gecikme cezasına dayanan talepte ilk bakılacak belge geçici kabul tutanağı ve sözleşmenin ceza maddesidir. Gecikme cezasının hesabı için gecikme cezası ve süre uzatımı yazımıza bakabilirsiniz.

Fiyat farkı ve metraj bulguları

Fiyat farkı ve metraj bulgularında tartışma teknik bir hesap tartışmasıdır. Yüksek Fen Kurulunun anlaşmazlığın çözümü için verdiği kararlar Kanun gereği idarece uygulanır (4735 Ek m.2); idarenin bir Kurul kararını uygulayarak yaptığı ödemenin yüklenici bakımından haklı sebebe dayandığı açıktır. Metraj bulgularında ise fiilen yapılan imalatın miktarı belirleyicidir. Sayıştay denetimi çoğunlukla belge üzerinden yapılır; yüklenici aleyhine açılacak davada imalatın yerinde ölçülmesini ve kesin hesap belgelerinin bilirkişi tarafından incelenmesini istemek yükleniciyi korur. Fiyat farkı hesabının esasları için fiyat farkı ve sözleşmede değişiklik yazımıza bakabilirsiniz.

Zamanaşımı: Yönetmelikteki On Yıl mı, Kanundaki Süreler mi?

Yönetmelik, kamu zararından doğan alacaklarda zamanaşımı süresini on yıl olarak belirler; süre zararın oluştuğu kabul edilen tarihi izleyen mali yılın başında işlemeye başlar ve onuncu yılın sonunda biter (m.19). Fazla ödemelerde zararın oluştuğu tarih ödemenin yapıldığı tarihtir (m.17/1-b).

Yüklenici bakımından ise idarenin alacağı bir özel hukuk alacağıdır ve zamanaşımı Kanunla düzenlenmiştir. Talep sebepsiz zenginleşmeye dayanıyorsa istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (TBK m.82). Talep sözleşmeye dayanıyorsa eser sözleşmesinden doğan alacak olarak beş yıllık süreye tabidir (TBK m.147/6). Borçlar Kanunu bu sürelerin sözleşmeyle bile değiştirilemeyeceğini öngörür (TBK m.148). Yönetmelik kamu idarelerinin iç işleyişini ve sorumlulara karşı takibi düzenleyen bir metindir; yükleniciye karşı açılacak bir davada Kanundaki sürelerin uygulanması gerektiği savunulabilir.

İki yıllık sürenin başlangıcı bu dosyalarda belirleyicidir. İdarenin fazla ödemeyi öğrendiği tarih olarak Sayıştay sorgusunun veya yargılamaya esas raporun idareye ulaştığı tarih ileri sürülebilir; ilamın kesinleşmesini beklemek idarenin tercihidir, öğrenme tarihini ileri atmaz. Yüklenici, sorgu ve rapor tarihlerini idareden istemeli ve zamanaşımı itirazını hem tebliğe itirazda hem de davada süresinde ileri sürmelidir.

Faiz Ne Zamandan İşler?

Yönetmelik, kamu zararından doğan alacaklarda faizin kural olarak zararın oluştuğu tarihten, Sayıştay ve mahkeme ilamlarıyla tespit olunan alacaklarda ise ilamda hüküm varsa belirtilen tarihten, yoksa karar tarihinden işleyeceğini öngörür; borç aslına faiz dahil edilerek tekrar faiz yürütülemez (m.18). Sayıştay Kanununa göre de ilamda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabidir (6085 m.53/2).

Bu kurallar sorumlular için yazılmıştır. Yükleniciye karşı genel hükümlerle açılan davada faiz Borçlar Kanununa göre belirlenir: muaccel borcun borçlusu ihtarla temerrüde düşer; sebepsiz zenginleşmede borçlu kural olarak zenginleşme tarihinde temerrüde düşer, ancak zenginleşen iyiniyetliyse temerrüt için bildirim şarttır (TBK m.117). İdarenin kendi onayladığı hakedişle ödeme alan yüklenici iyiniyetlidir; faizin ancak tebliğ veya ihtar tarihinden itibaren işleyebileceği savunulmalıdır.

Sorumluların Savunmasını Desteklemek Yüklenicinin de Yararınadır

Sayıştay yargılamasının tarafı olmamak, yüklenicinin bu yargılamayla ilgisiz olduğu anlamına gelmez. Sorgu aşamasında idarenin değerlendirmesi sırasında üst yönetici ilgililerin bilgisine başvurabilir (Yönetmelik m.7/A). Sorumlular da savunmalarını hazırlarken yüklenicinin teknik açıklamalarına, ölçüm kayıtlarına ve yazışmalarına ihtiyaç duyar. Sayıştay tazmin hükmü vermezse ya da Temyiz Kurulu hükmü kaldırırsa, idarenin yükleniciye karşı dayanağı da büyük ölçüde zayıflar.

İlam kesinleştikten sonra da bir kapı vardır. Yargılamanın iadesi; hesapta maddi hata, hükme etki yapmış belgede sahtecilik, yargılama sırasında bulunmayan ve hükme tesir edebilecek belgelerin sonradan ortaya çıkması gibi sebeplerle, ilamın tebliğinden itibaren beş yıl içinde Kanunda sayılan ilgililerce istenebilir (6085 m.56). Yüklenicinin elindeki ve denetim sırasında dosyaya girmemiş bir belge, sorumluların bu yola başvurmasının dayanağı olabilir. Bu nedenle yüklenici, idareden gelen her bilgi talebine teknik ve belgeli cevap vermeli, cevaplarının evrak kaydını almalıdır.

Yüksek Fen Kurulu Kapısı Kapanır

Yapım işlerinde birçok hesap anlaşmazlığı Yüksek Fen Kurulunun görev alanına girer; ancak Kanun başvurunun şartı olarak anlaşmazlığın yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmasını arar (4735 Ek m.2). Sayıştay denetimi başlamış bir konuda Kurul yolu kapanmış olur. Kesin kabulden önce Kurula götürülmüş ve karara bağlanmış anlaşmazlıklar ise yüklenici açısından en sağlam savunma belgesidir; Kurul kararları idarece uygulanır.

Dava Yolu

İdarenin yükleniciden alacağı, kamu ihale sözleşmesinden ya da sebepsiz zenginleşmeden doğan bir özel hukuk alacağıdır ve adli yargıda görülür (4735 m.36). Yüklenici açısından üç ihtimal vardır: idarenin alacak davası açması, idarenin icra takibi başlatması ya da yüklenicinin borçlu olmadığının tespiti için kendisinin dava açması. İdare teminattan mahsup veya takas yapmışsa yüklenici kesilen tutarın iadesini alacak davasıyla ister.

Bu davalarda tutar çoğu zaman bilirkişi incelemesine bağlıdır. Belirsiz alacak davası 31.07.2026 itibarıyla yürürlükten kaldırıldığından kısmi dava açılır; talep aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). Görevli mahkeme ve arabuluculuk şartı davalı veya davacı idarenin tacir sayılıp sayılmamasına göre belirlenir; ayrıntılar haksız fesih yazımızdaki usul bölümünde yer alır.

Tazmini ödeyen kamu görevlisinin de yükleniciye karşı genel hükümlere göre talepte bulunması gündeme gelebilir. Bu ihtimalde de yukarıdaki savunmalar, yani paranın haklı bir sebebe dayanması, çekincesiz kabul ve zamanaşımı, aynı şekilde ileri sürülür.

Delil olarak kullanılacak belgeler

• İdarenin kamu zararı tebliğ yazısı ve ekleri,
• Sayıştay sorgusu, yargılamaya esas rapor ve ilamın ilgili bölümleri ile idareye ulaştıkları tarihler,
• Sözleşme, ihale dokümanı ve sözleşmenin ceza maddesi,
• Geçici ve kesin kabul tutanakları (cezai şart çekincesinin bulunup bulunmadığı bakımından),
• Hakediş raporları, kesin hesap, yeşil defter ve ölçüm tutanakları,
• Fiyat farkı hesapları ve Yüksek Fen Kurulu kararları,
• Sözleşme dışı işler için idarenin talimat yazıları ve işin kullanıldığını gösteren belgeler,
• Teminat iade yazısı, takas veya mahsup bildirimleri ve banka dekontları.

Kamu Zararı Tebliğine İtiraz Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, Sayıştay sorgusuna dayanarak gecikme cezası ve fiyat farkı fazla ödemesi gerekçesiyle kendisinden ödeme istenen bir yapım işi yüklenicisi için hazırlanmıştır. Dilekçe Yönetmeliğin onuncu maddesindeki otuz günlük süre içinde, evrak kaydı alınarak idareye verilmelidir.

Adım Adım Yol Haritası

Sık Yapılan Hatalar

• Sayıştay ilamını kesin bir borç sayıp itiraz etmeden ödemek.
• Otuz günlük itiraz süresini geçirmek ve savunmayı ancak davada ortaya koymak.
• Sorgu aşamasında idarenin bilgi talebini cevapsız bırakmak; sorumluların savunmasını belgesiz bırakmak.
• Dayanak belgeleri istemeden yalnızca genel bir itiraz yazmak.
• Gecikme cezası bulgusunda geçici kabul tutanağını ve sözleşmenin ceza maddesini incelememek.
• Zamanaşımı itirazını ileri sürmemek; Yönetmelikteki on yılı kesin kabul etmek.
• Sulh teklifinde bulunurken tartışmalı kısmı da kabul etmek.
• Başka bir işteki hakedişten yapılan takas kesintisine itiraz etmemek.
• Ödeme emri gelmişse on beş günlük itiraz süresini kaçırmak.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Sayıştay sorgusunu, yargılamaya esas raporu ve ilamı sözleşme, hakediş, kesin hesap ve kabul tutanaklarıyla karşılaştırarak bulgunun hangi kalemine nasıl itiraz edileceğini belirliyoruz. Sorgu aşamasında idareye ve sorumlulara verilecek teknik açıklamaları hazırlıyor, tebliğe otuz gün içinde itiraz ediyor, takas ve mahsup bildirimlerine karşı yüklenicinin alacaklarını koruyoruz. İdare dava veya takip yoluna giderse çekincesiz kabul, haklı sebep ve zamanaşımı savunmalarını kuruyor, gerekirse menfi tespit ve iade davası açıyoruz.

İdareden kamu zararı yazısı aldıysanız yazıyı, sözleşmenizi ve kabul tutanaklarınızı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Hakediş uyuşmazlıklarındaki hizmetimiz için kamu inşaat ihalelerinde hakediş uyuşmazlıkları sayfamıza da bakabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• Kesin Hesap ve Kesin Hakediş Uyuşmazlığı
• Sözleşme Dışı İmalat ve İş Artışının Bedeli
• İdare Hakedişi Ödemiyor
• Gecikme Cezası ve Süre Uzatımı
• Fiyat Farkı ve Sözleşmede Değişiklik
• Fiyat Farkı ve Süre Uzatımı
• Geçici ve Kesin Kabul
• Kesin Teminatın İadesi
• 6183 Sayılı Kanun ile İİK Karşılaştırması

Sıkça Sorulan Sorular

Sayıştay kamu zararı tespit etti; yüklenici bu parayı ödemek zorunda mı?

Sayıştay ilamı sorumlu kamu görevlileri hakkında verilir; yüklenici yargılamanın tarafı değildir ve ilam kendisine tebliğ edilmez (6085 m.52). İdare yükleniciden ancak genel hükümlere göre, sözleşmeye veya sebepsiz zenginleşmeye dayanarak isteyebilir. Yüklenici borcun bulunmadığını, tutarın hatalı olduğunu veya zamanaşımını ileri sürebilir.

Sayıştay ilamı yükleniciye karşı kesin hüküm oluşturur mu?

Hayır. Kesin hüküm için her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve talep sonuçlarının aynı olması gerekir (HMK m.303). Yüklenicinin taraf olmadığı ilam, yükleniciye karşı açılan davada delil olarak sunulabilir; fazla ödemenin varlığını mahkeme kendisi inceler.

İdarenin kamu zararı tebliğine itiraz süresi ne kadardır?

Yönetmeliğe göre tebliğde ödeme, itiraz veya sulh teklifinde bulunmak üzere otuz gün süre verilir; itiraz on beş gün içinde sonuçlandırılır ve bu sürede sonuçlanmazsa reddedilmiş sayılır (Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.10).

Yüklenici Sayıştay ilamını temyiz edebilir mi?

Kanuna göre temyiz ve yargılamanın iadesi, ilamın tebliğ edildiği sorumlular ve Kanunda sayılan merciler tarafından istenebilir (6085 m.52, 55, 56). Yüklenici bu sayımda yer almaz; ancak sorumlulara teknik bilgi ve belge sağlayarak onların başvurusunu destekleyebilir.

İdare kamu zararını teminatımdan veya başka işteki hakedişimden kesebilir mi?

Kesin kabul tarihine kadar ödenmeyen borçlar kesin teminattan mahsup edilebilir (4735 m.13). Teminat iade edilmişse idare takasa başvurabilir; bunun için karşılıklı, nakit ve vadesi gelmiş borçlar ile önceden yazılı bildirim gerekir (Yönetmelik m.14; TBK m.139, 143). Borç tartışmalıysa takas bildirimine itiraz edilmeli ve kesilen tutar dava edilmelidir.

Gecikme cezası kesilmediği için idare benden para isteyebilir mi?

Ceza koşulunda alacaklı, ifayı çekincesiz kabul etmişse cezayı isteyemez (TBK m.179/2). Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa geçici kabulde hakkını saklı tutmayan iş sahibinin gecikme cezasını isteyemeyeceğini ve alacaktan mahsup edemeyeceğini belirtmiştir (E.2017/1675, K.2017/4546).

Sözleşme dışı iş için yapılan ödeme kamu zararı sayıldı; parayı iade etmem gerekir mi?

İş idarenin talimatıyla yapılmış ve idarenin yararınaysa, bedeli vekâletsiz iş görme hükümlerine göre işin yapıldığı tarihteki piyasa fiyatlarıyla hak edilmiştir (Yargıtay HGK, E.2013/15-95, K.2013/1431). Ödeme bu tutarı aşmıyorsa yüklenici bakımından haklı bir sebebe dayanır ve sebepsiz zenginleşme oluşmaz.

Kamu zararından doğan alacakta zamanaşımı on yıl mı?

Yönetmelik on yıl öngörür (m.19). Ancak yükleniciye karşı talep bir özel hukuk alacağıdır; sebepsiz zenginleşmede öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl (TBK m.82), sözleşmeye dayanan eser alacağında beş yıl (TBK m.147/6) uygulanır ve bu süreler sözleşmeyle dahi değiştirilemez (TBK m.148). Kanundaki sürelerin uygulanması gerektiği savunulmalıdır.

Faiz ödeme tarihinden mi işler?

Yönetmelik sorumlular bakımından faizi kural olarak zararın oluştuğu tarihten başlatır (m.18). Yükleniciye karşı talepte ise Borçlar Kanunu uygulanır; sebepsiz zenginleşmede iyiniyetli zenginleşen için temerrüt bildirimle oluşur (TBK m.117). Faizin tebliğ veya ihtar tarihinden işleyebileceği savunulmalıdır.

İdare kamu zararı için ödeme emri gönderebilir mi?

Yönetmelik tahsil şekillerini rıza ve sulh, takas ve İcra ve İflas Kanunu ile sınırlar (m.12). 6183 sayılı Kanun akitten ve haksız iktisaptan doğan alacakları kapsam dışında tutar (6183 m.1). Ödeme emri tebliğ edilmişse tebliğden itibaren on beş gün içinde itiraz edilmelidir (6183 m.58).

Sayıştay denetimi başladıktan sonra Yüksek Fen Kuruluna gidebilir miyim?

Hayır. Kurula başvurunun şartı, anlaşmazlığın yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmasıdır (4735 Ek m.2). Sayıştay incelemesine konu olan bir anlaşmazlık Kurula götürülemez.

Kamu zararı borcunu taksitle ödeyebilir miyim?

Yönetmelik, kamu zararından doğan alacakların ilgilinin talebi üzerine taksitlendirilebileceğini öngörür; taksit süresi azami beş yıldır (m.16). Ancak taksit veya sulh başvurusu borcun kabulü olarak yorumlanabileceğinden, tartışmalı tutar için itiraz yolu ayrıca korunmalıdır.

Kaynakça

• 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu.
• Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (19.10.2006 tarihli ve 26324 sayılı Resmî Gazete; 15.06.2019 tarihli ve 30802 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişiklikler işlenmiş metin).
• 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu (07.05.2026 tarihli ve 7579 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş güncel metin); Yapım İşleri Genel Şartnamesi.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş metin); 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 6183 sayılı Kanun.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 02.10.2013, E.2013/15-95, K.2013/1431.
• Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2017/1675, K.2017/4546.
• Sayıştay Temyiz Kurulu kararı (sayistay.gov.tr kararlar arşivinde yayımlanmış; fazla ödeme yapılan kişilerin Sayıştay yargılamasının muhatabı olmadığına ilişkin).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sözleşmesi, Sayıştay bulgusu ve tarihleriyle birlikte değerlendirilmelidir.