Rödovans Bedelinin Vergilendirilmesi 2026: KDV, Stopaj, Damga Vergisi, Gider ve Devlet Hakkı

Rödovans bedeli, ruhsat sahibinin kim olduğuna göre farklı vergilendirilir. Ruhsat sahibi bir şirketse bedel kurum kazancıdır; fatura katma değer vergisiyle (KDV) düzenlenir ve gelir vergisi stopajı yapılmaz. Ruhsat sahibi gerçek kişiyse ve ruhsat ticari işletmesine kayıtlı değilse bedel gayrimenkul sermaye iradıdır; kiracı Gelir Vergisi Kanunu m.94’te sayılanlardansa yüzde 20 stopaj yapar. Sözleşme ayrıca damga vergisine tabidir; rödovansçı ise ödediği bedeli, Devlet hakkını ve fatura ile yansıtılan giderleri belgelendirdiği ölçüde gider ve indirim konusu yapabilir. Bu rehberde her başlığı 193 sayılı GVK, 3065 sayılı KDVK, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 213 sayılı VUK ve Gelir İdaresi özelgeleriyle anlatıyoruz.

Ruhsat sahibine göre vergi haritası

Rödovans, maden ruhsatı sahibinin ruhsatı elinde tutarak sahanın tamamını veya bir bölümünü belirli süre ve bedel karşılığında üçüncü kişiye işletmeye bırakmasıdır; sözleşme 3213 sayılı Maden Kanunu Ek m.7 gereği Bakanlık iznine tabidir. Yargıtay bu sözleşmeye hasılat kirası hükümlerini uygular (TBK m.357). Vergi kanunları da bu ilişkiyi bir hakkın kiralanması olarak ele alır; ancak sonuç, bedeli alan ruhsat sahibinin hukuki statüsüne ve ruhsatın bir işletmenin aktifinde kayıtlı olup olmamasına göre değişir. Rödovansın hukuki çerçevesi Madencilikte Rödovans Sözleşmesi rehberimizde anlatılmıştır.

Tablodaki ayrımın merkezinde “işletmeye dahil olma” kavramı vardır. Gelir İdaresi uygulamasında bilanço esasında bilançonun aktifine kayıtlılık, işletme hesabı esasında deftere yazılı olma işletmeye dahil olmanın göstergesi kabul edilir. Aynı ruhsat sahibinin ruhsatı işletme aktifinde gösterip göstermemesi, hem stopajı hem de beyan yükümlülüğünü değiştirir. Bu nedenle sözleşme imzalanmadan önce ruhsat sahibinin vergi statüsü ve ruhsatın kayıtlı olduğu defter sorulmalı, sözleşmeye bedelin KDV hariç olduğu ve stopaj uygulanıp uygulanmayacağı yazılmalıdır.

Ruhsat sahibi açısından gelir vergisi ve kurumlar vergisi

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.70, sayılan mal ve hakların kiraya verilmesinden elde edilen iratları gayrimenkul sermaye iradı sayar; maddede sayılan haklar arasında arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları da yer alır. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre bu mal ve haklar ticari veya zirai bir işletmeye dahil bulunduğu takdirde, bunlardan sağlanan kira geliri ticari veya zirai kazancın tespiti hükümlerine göre vergilendirilir. Kısacası tüccara ait olsa bile işletmeye dahil olmayan bir hakkın kiraya verilmesi gayrimenkul sermaye iradıdır; işletmeye dahil olan hakkın kiralanması ise ticari kazançtır.

Gayrimenkul sermaye iradında tahsil esası geçerlidir: bir takvim yılında tahsil edilen kira bedelleri o yılın gayrisafi hasılatına girer (GVK m.72). Ayın olarak, örneğin cevherle tahsil edilen bedel Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre emsal bedeli ile paraya çevrilir. Stopaja tabi tutulmuş gelirin yıllık beyannameyle beyan edilip edilmeyeceği, beyan sınırına ve kişinin diğer gelirlerine göre ayrıca değerlendirilir. Ruhsat sahibi sermaye şirketiyse rödovans bedeli doğrudan kurum kazancına girer; safi kurum kazancı Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hükümlerine göre tespit edilir (KVK m.6). Bu durumda tahakkuk esası uygulanır ve bedel dönemi geldiğinde, tahsil edilmemiş olsa bile kazanca dahil edilir.

Gelir vergisi stopajı (GVK m.94/5-a)

GVK m.94/1, kamu idare ve müesseseleri, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, kooperatifler ve gerçek usulde vergilendirilen tüccarlar gibi sayılan kişi ve kurumları, yaptıkları belirli ödemelerden istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur tutar. Maddenin 5/a bendine göre 70. maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden yüzde 20 oranında tevkifat yapılır. Rödovansçı şirket, işletmesine kayıtlı olmayan ruhsatını kiraya veren gerçek kişiye rödovans bedeli öderken bu tevkifatı yapar, muhtasar beyanname ile beyan eder ve ödemeyi brüt bedel üzerinden hesaplar.

Ruhsatın bir işletmenin aktifinde kayıtlı olması hâlinde sonuç değişir. Gelir İdaresinin yerleşik görüşüne göre ticari, zirai veya kurumlar vergisine tabi işletmelerin aktifinde kayıtlı mal ve haklar GVK m.94’te sayılanlarca kiralansa bile gelir vergisi stopajı yapılmaz; kiraya veren fatura düzenler ve KDV hesaplar. Ruhsat sahibi sermaye şirketi olduğunda zaten gelir vergisi mükellefi bulunmadığından GVK m.94 kapsamında tevkifat yapılmaz. Adi ortaklıklarda ise ruhsatın ortaklık aktifinde kayıtlı olup olmadığına bakılır; kayıtlı değilse tevkifat malikler adına yapılır. Yabancı (dar mükellef) bir ruhsat sahibine yapılan ödemelerde vergi tevkifatı ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ayrıca değerlendirilmelidir.

Katma değer vergisi

3065 sayılı KDV Kanunu m.1/3-f’ye göre Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri KDV’ye tabidir. KDV uygulamasında kiralama hizmet kapsamında değerlendirilir. Ruhsat sahibi şirket veya ruhsatı işletmesine kayıtlı gerçek kişiyse, rödovans bedeli için fatura düzenler ve KDV’yi genel oranda hesaplar; rödovansçı bu KDV’yi faaliyetiyle ilgili olduğu ölçüde indirim konusu yapar (KDVK m.29/1-a). Faturanın ruhsat sahibi tarafından rödovansçı adına düzenlenmesi indirimin ön şartıdır.

Ruhsat sahibi gerçek kişinin başka faaliyetleri nedeniyle gerçek usulde KDV mükellefiyeti yoksa, KDV Kanunu m.9’un verdiği yetkiye dayanan KDV Genel Uygulama Tebliği, kiralayan gerçek usulde KDV mükellefi ise kiralama bedeline ait KDV’nin kiralayan tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmesini öngörür. Gelir İdaresi özelgelerinde bu durumda KDV’nin gelir vergisi tevkifatı dahil kira bedeli üzerinden hesaplanacağı belirtilmektedir. Konut ve işyeri gibi Medeni Kanuna göre taşınmaz sayılan kıymetlerin işletmeye dahil olmadan kiralanmasında farklı bir uygulama bulunduğundan, uygulamada Medeni Kanuna göre taşınmaz sayılanlar dışındaki kıymetlerin işletmeye dahil olsun olmasın kiralanmasının KDV’ye tabi olduğu kabul edilmektedir. Maden ruhsatına dayalı işletme hakkının bu bakımdan nasıl nitelendirileceği tereddüt doğurabileceğinden, büyük tutarlı sözleşmelerde özelge alınması önerilir.

Damga vergisi

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtları vergiye tabi tutar. Tablonun “Akitlerle ilgili kâğıtlar” bölümünde A/1 fıkrası belli parayı ihtiva eden mukavelename, taahhütname ve temliknameleri; A/2 fıkrası kira mukavelenamelerini mukavele süresine göre kira bedeli üzerinden nispi vergiye bağlar. Güncel tabloda A/1 için oran binde 9,48, A/2 için binde 1,89’dur. Rödovans sözleşmesi bakımından soru, hangi fıkranın uygulanacağıdır.

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 11.08.2015 tarihli, 97895701-155[1-2014/207]-73770 sayılı özelgesi, birim fiyat ve asgari üretim miktarı üzerinden kurulan bir rödovans sözleşmesi için bu iki fıkrayı birlikte değerlendirmiştir; özelgenin konusu, rödovans sözleşmesinin hangi oran üzerinden vergilendirileceğidir. Özelgelerin yalnızca başvuran için bağlayıcı olduğu ve somut sözleşmenin içeriğine göre verildiği unutulmamalıdır. Uygulamada matrah, sözleşmede gösterilen asgari üretim miktarı ile birim fiyatın çarpımı ve süre üzerinden hesaplanır. Sözleşmede tutar hiç hesaplanamıyorsa, Gelir İdaresi belli parayı ihtiva etmeyen sözleşmeleri kural olarak nispi vergiye tabi tutmaz.

Damga vergisinin mükellefi kâğıtları imza edenlerdir (DVK m.3); taraflar vergiyi aralarında nasıl paylaşacaklarını sözleşmede yazabilir, ancak bu paylaşım idareye karşı imza edenlerin mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. Rödovans sözleşmesine cezai şart veya teminat hükmü konulduğunda, Damga Vergisi Kanunu m.6 uyarınca birbirine bağlı ve bir asıldan doğan işlemlerde en yüksek vergiyi gerektiren işlem üzerinden vergi alınır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan maden havzalarından rödovans karşılığında yapılan üretim faaliyetlerine ilişkin kâğıtlar için mevzuatta özel bir istisna bulunduğu da hatırlanmalıdır. Sözleşme taslağı için Rödovans Sözleşmesi Örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Rödovansçı açısından gider, KDV indirimi ve amortisman

Rödovansçı için en önemli soru, ödediği bedellerin ve üstlendiği kamu yükümlülüklerinin gider yazılıp yazılamayacağıdır. Gelir İdaresi özelgelerine göre rödovans sözleşmesi nedeniyle ödenen kira bedeli genel üretim maliyeti olarak değerlendirilir; ruhsat, arama ve işletme için rödovansçı tarafından yapılan giderler de genel üretim giderleri kapsamındadır. Çalışılmayan kapasiteye isabet eden bedeller muhasebe uygulamasında doğrudan gider hesaplarıyla ilişkilendirilebilir. Rödovansçı maden hakkının sahibi olmadığı için, Vergi Usul Kanunu m.316’daki tükenme payı uygulaması rödovans kapsamında işletilen sahalar için kullanılamaz; rödovansçının kendi aktifindeki makine ve tesisler ise genel amortisman kurallarına göre itfa edilir.

Uygulamada en çok hata, ruhsat sahibi adına yapılan ödemelerde yapılır. Gelir İdaresinin 11.02.2021 tarihli, 6069 sayılı özelgesinde; rödovans sözleşmesiyle kiralanan bir mermer ocağı için ruhsat sahibi şirket adına tahakkuk eden ve rödovansçı şirketin ödediği irtifak hakkı, kullanma izni ve Devlet hakkı gibi bedellerin, ruhsat sahibi tarafından düzenlenecek fatura ile rödovansçıya yansıtılması hâlinde ödendiği yılda kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabileceği belirtilmiştir. Aynı özelgeye göre bu bedellere ait KDV, fatura rödovansçı adına düzenlenmediği sürece, bedel rödovansçı tarafından ödenmiş olsa dahi indirim konusu yapılamaz; ruhsat sahibinin düzenleyeceği yansıtma faturasında gösterilen KDV ise indirilebilir.

Bu nedenle sözleşmeye, ruhsat sahibinin rödovansçının ödediği kamu bedellerini en geç bir ay içinde fatura ile yansıtacağı ve fatura düzenlemezse bedelin rödovans bedelinden mahsup edileceği yazılmalıdır. Fatura gelmezse rödovansçı hem gider hem KDV indirimi kaybeder. Mahsup hakkının hukuki dayanağı ve iç ilişkide kamu borçlarının takibi Rödovansçının Hakları rehberimizde anlatılmıştır.

Devlet hakkı ve kamu bedelleri

Devlet hakkı, ruhsat bedeli ve rehabilitasyon bedeli idareye karşı ruhsat sahibinin yükümlülüğüdür (3213 m.3, m.13, m.14). Taraflar iç ilişkide bu yükümlülükleri rödovansçının üstleneceğini kararlaştırabilir; ancak bu kararlaştırma idareye karşı yükümlüyü değiştirmez ve beyan ile ödeme ruhsat sahibi adına yürür. Vergi bakımından sonuç da buna bağlıdır: ruhsat sahibi kendi adına ödediği Devlet hakkını gider yazar; rödovansçı ise üstlendiği Devlet hakkını, yukarıda anlatıldığı gibi ruhsat sahibinin yansıtma faturasıyla belgelendirdiği ölçüde gider yazar. Gelir İdaresinin önceki özelgelerinde de rödovansçı tarafından ödenen Devlet hakkının GVK m.40 ve KVK m.6 uyarınca gider yazılabileceği kabul edilmiştir.

Devlet hakkının oranı maden grubuna ve madene göre değişir; krom gibi metalik madenlerde 2025 düzenlemelerinden sonra oranın nasıl hesaplandığı Krom Madeni Ruhsatı rehberimizde, Devlet hakkı ve diğer mali yükler ise Enerji ve Madencilikte Vergilendirme sayfamızda anlatılmıştır. Devlet hakkı beyanındaki satış tutarı ile rödovans bedelinin hesaplandığı tonaj birbirini tutmalıdır; aksi hâlde hem vergi incelemesinde hem de taraflar arasındaki bedel uyuşmazlığında aynı kayıtlar aleyhe kullanılabilir.

Teşvik ve indirimli kurumlar vergisi

Rödovansçı için sık gözden kaçan bir sonuç, teşvik sisteminden dışlanmadır. 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Ek-3 listesinin B bölümü, grup madenler, altın madenciliği ve mıcır yatırımlarıyla birlikte rödovans sözleşmesine istinaden gerçekleştirilecek madencilik yatırımlarını destek kapsamı dışında tutar; istihraç ve işleme yatırımlarında işletme ruhsatı ve işletme izninin de başvuran firma adına düzenlenmiş olması aranır. Bu nedenle rödovansçı, sahaya yapacağı yatırım için yatırım teşvik belgesine, buna bağlı KDV istisnasına ve indirimli kurumlar vergisine (KVK m.32/A) dayanan bir hesap yapmamalıdır. Ayrıntılar Madencilikte Yatırım Teşvik Belgesi ve İndirimli Kurumlar Vergisi rehberlerimizdedir.

Tahsil edilemeyen rödovans bedeli

Ruhsat sahibi şirket için tahakkuk esası, tahsil edilemeyen bedelin de kazanca girmesi demektir. Rödovansçı ödemezse, dava veya icra safhasına gelmiş alacak için Vergi Usul Kanunu m.323 uyarınca şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir; bu da alacağın hukuki takibe konulmasını vergi bakımından da önemli kılar. Ödenmeyen bedel için ihtar, icra takibi, ihtiyati haciz ve fesih adımları Rödovans Bedeli Ödenmiyor rehberimizde anlatılmıştır. Gayrimenkul sermaye iradı elde eden gerçek kişi ise tahsil esasına tabidir; tahsil edilmeyen bedel o yılın hasılatına girmez (GVK m.72).

Sık yapılan hatalar

• Sözleşmede bedelin KDV dahil mi hariç mi olduğunu yazmamak.
• Ruhsat sahibinin şirket mi gerçek kişi mi olduğunu ve ruhsatın işletme aktifinde kayıtlı olup olmadığını sormadan stopaj yapmak veya yapmamak.
• Gerçek kişi ruhsat sahibine yapılan ödemede KDV’yi sorumlu sıfatıyla beyan etmeyi unutmak.
• Ruhsat sahibi adına ödenen Devlet hakkı ve izin bedellerini yansıtma faturası almadan gider yazmak ve KDV’sini indirmek.
• Rödovansçı olarak maden hakkı için tükenme payı ayırmaya çalışmak.
• Damga vergisi oranını sözleşmeye göre değerlendirmeden seçmek; tereddütlü büyük sözleşmelerde özelge almamak.
• Cezai şart ve teminat maddelerinin damga vergisi sonucunu hesaba katmamak.
• Rödovans yatırımı için teşvik belgesi beklentisiyle finansman planı yapmak.
• Devlet hakkı beyanındaki satış tutarı ile rödovans bedeli tonajını birbirinden farklı tutmak.
• Tahsil edilemeyen bedeli hukuki takibe koymadan karşılık ayırmaya çalışmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Rödovans bedeli hangi vergiye tabidir?

Ruhsat sahibi şirketse kurum kazancıdır (KVK m.6). Gerçek kişide ruhsat ticari işletmeye dahilse ticari kazanç, değilse gayrimenkul sermaye iradıdır (GVK m.70). Ayrıca bedel KDV’ye (KDVK m.1/3-f), sözleşme de damga vergisine tabidir.

Rödovans bedelinden stopaj kesilir mi?

Ruhsat sahibi, işletmesine kayıtlı olmayan ruhsatını kiraya veren gerçek kişiyse ve kiracı GVK m.94’te sayılanlardansa yüzde 20 tevkifat yapılır (GVK m.94/5-a). Ruhsat sahibi şirketse veya ruhsat işletme aktifinde kayıtlıysa stopaj yapılmaz, fatura düzenlenir.

Rödovans bedeli KDV’ye tabi mi?

Evet. GVK m.70’te belirtilen mal ve hakların kiralanması KDV’ye tabidir (KDVK m.1/3-f). Ruhsat sahibi fatura düzenleyerek KDV hesaplar; KDV mükellefi değilse KDV’yi kiracı sorumlu sıfatıyla beyan eder (KDVK m.9).

Rödovans sözleşmesinde damga vergisi oranı nedir?

Bedeli belli veya hesaplanabilir sözleşme nispi vergiye tabidir. Kira mukavelenamesi sayılırsa binde 1,89, genel mukavelename sayılırsa binde 9,48 uygulanır. Hangisinin uygulanacağı sözleşmenin içeriğine bağlıdır; büyük tutarlarda özelge alınması önerilir.

Damga vergisi matrahı nasıl hesaplanır?

Uygulamada sözleşmede gösterilen asgari üretim miktarı ile birim fiyatın çarpımı ve sözleşme süresi esas alınır. Cezai şart veya teminat hükmü varsa en yüksek vergiyi gerektiren işlem üzerinden vergi alınır (DVK m.6).

Rödovansçı ödediği rödovans bedelini gider yazabilir mi?

Evet. Gelir İdaresi özelgelerine göre rödovans bedeli genel üretim maliyeti olarak değerlendirilir; belge olarak ruhsat sahibinin faturası veya stopajlı ödeme belgesi gerekir.

Ruhsat sahibi adına ödenen Devlet hakkı gider yazılabilir mi?

Ruhsat sahibi bu bedeli fatura ile rödovansçıya yansıtırsa, rödovansçı ödendiği yılda gider yazabilir ve faturadaki KDV’yi indirebilir (11.02.2021 tarihli, 6069 sayılı özelge). Fatura yoksa KDV indirimi yapılamaz.

Rödovansçı tükenme payı ayırabilir mi?

Hayır. Rödovansçı maden hakkının sahibi olmadığı için VUK m.316’daki tükenme payı uygulaması rödovans kapsamında işletilen sahalara uygulanmaz; rödovansçının kendi makine ve tesisleri genel hükümlere göre amortismana tabidir.

Rödovans yatırımı teşvik alabilir mi?

Hayır. 9903 sayılı Kararın Ek-3 listesi rödovans sözleşmesine istinaden gerçekleştirilecek madencilik yatırımlarını destek kapsamı dışında tutar; indirimli kurumlar vergisi (KVK m.32/A) bakımından da rödovans yatırımları kapsam dışıdır.

Ruhsat sahibi gerçek kişi rödovans gelirini beyan etmeli mi?

Gayrimenkul sermaye iradında tahsil esası geçerlidir (GVK m.72). Stopajlı gelirin yıllık beyana dahil edilip edilmeyeceği beyan sınırına ve kişinin diğer gelirlerine göre belirlenir; yapılan stopaj beyan edilen vergiden mahsup edilir.

Rödovans bedeli cevherle ödenirse vergi ne olur?

Ayın olarak tahsil edilen kira bedelleri Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre emsal bedeli ile paraya çevrilir ve stopaj ile KDV bu tutar üzerinden hesaplanır.

Rödovans bedeli tahsil edilemezse şirket ne yapabilir?

Dava veya icra safhasına gelmiş alacak için VUK m.323 uyarınca şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir. Bu nedenle ödenmeyen bedelin süresinde hukuki takibe konulması vergi bakımından da önemlidir.

Rödovans ile ruhsat devri vergi bakımından aynı mı?

Hayır. Rödovans bedeli dönemsel bir kira geliridir; ruhsat devri ise hakkın satışıdır ve satış bedeli farklı vergi sonuçları doğurur. Sözleşmenin adı değil içeriği belirleyicidir.

Yabancı ruhsat sahibine rödovans bedeli ödenirken nelere dikkat edilir?

Dar mükellef ruhsat sahibine yapılan ödemelerde vergi tevkifatı ve ilgili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması ayrıca değerlendirilmelidir; ödeme öncesinde mali müşavirle birlikte inceleme yapılmalıdır.

Rödovans sözleşmesine hangi vergi maddeleri yazılmalı?

Bedelin KDV hariç olduğu, stopaj uygulanıp uygulanmayacağı, fatura düzenleme süreleri, kamu bedellerinin yansıtma faturasıyla belgelendirilmesi, damga vergisinin paylaşımı ve fatura gelmezse mahsup hakkı yazılmalıdır.