Madencilikte Yatırım Teşvik Belgesi 2026: 9903 Sayılı Karar, Öncelikli Yatırım, Altın Madenciliği ve Rödovans İstisnası, Maden Arama Teşviki, Tamamlama Vizesi, Devlet Hakkı İndirimleri ve Vergi Avantajları (3213 m.9, m.14, m.46; KVK 32/A; KDVK 13/c)

Madencilikte yatırım teşvik belgesi, 29.05.2025 tarihli ve 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karara göre Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınır; Karar 30.05.2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Maden Kanunu m.9/1, madencilik faaliyetlerinin Cumhurbaşkanınca belirlenen teşviklerden yararlandırılacağını söyler; 9903 sayılı Karar da maden istihraç ve maden işleme yatırımlarını ve ruhsatlı sahalarda yapılan maden arama yatırımlarını öncelikli yatırım sayar (m.9/1-h, ı). Ancak Kararın Ek-3 listesi Maden Kanununda tanımlanan I. Grup madenleri, altın madenciliğini, mıcır yatırımlarını, rödovans sözleşmesine dayanan madencilik yatırımlarını ve İstanbul’daki yatırımları destek dışında tutar; istihraç ve işleme yatırımlarında işletme ruhsatı ve işletme izni de başvuran firma adına düzenlenmiş olmalıdır. Bu nedenle bir altın madeni projesi 9903 sayılı Karara göre sektörel teşvik belgesi alamaz; altın şirketinin elinde kalan avantajlar çoğunlukla Maden Kanunu ve vergi kanunlarından gelir: madeni yurt içinde kendi tesisinde işlemesi hâlinde Devlet hakkının yüzde kırkının alınmaması (3213 m.9/2), altın arama, işletme, zenginleştirme ve rafinaj faaliyetlerine yapılan teslim ve hizmetlerde KDV istisnası (KDVK m.13/c), orman izin bedelinde ilk on yıl indirim (m.9/4, m.9/6) ve Hazine arazisinde kira ve ecrimisil alınmaması (m.46). Diğer metalik ve endüstriyel madenlerde ise teşvik belgesiyle gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, yüzde altmış indirimli kurumlar vergisi, faiz veya kâr payı desteği ve bölgesine göre sigorta primi işveren hissesi desteği alınabilir. Başvurudan önce yapılan harcamalar belge kapsamına girmez (9903 m.5/6). Bu rehber hangi maden yatırımının teşvik alabileceğini, belgeleri, süreleri, tamamlama vizesini ve iptal hâlinde geri ödeme riskini mevzuat maddeleriyle anlatır. Teşvik, ruhsat veya Devlet hakkı dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Hukuki dayanak: Maden Kanunu m.9 ve 9903 sayılı Karar

Madencilikte teşvikin kanuni dayanağı 3213 sayılı Maden Kanunu m.9/1’dir: madencilik faaliyetleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen teşviklerden yararlandırılır; ancak Kanunun ifadesiyle “hazır beton, asfalt ve yapı elemanları üretim tesisleri, imalat sanayi sektörü dışında madencilik faaliyeti kapsamında değerlendirilmez.” Bu yetki bugün 29.05.2025 tarihli ve 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararla kullanılmaktadır. Karar 30.05.2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, m.5’in on birinci ila on dördüncü fıkraları dışında yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (m.35). 2012/3305 sayılı eski Karar ile Cazibe Merkezleri Programı Kararı yürürlükten kaldırılmıştır (m.34). Eski kararlara göre düzenlenmiş teşvik belgelerinin uygulamasına, belgenin dayandığı karar çerçevesinde devam edilir (Geçici m.2/1). Uygulama ayrıntıları Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğinde (Tebliğ No: 2025/1, RG 21.06.2025, 32933) düzenlenmiştir; Tebliğ 09.04.2026 tarihli ve 33219 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sayılı Tebliğle tamamlama vizesi belgeleri bakımından değiştirilmiştir. Bu yazının tarihi itibarıyla 9903 sayılı Kararda yapılmış bir değişiklik tespit edilmemiştir.

Karara göre teşvik sistemi üç bölümden oluşur: Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, Sektörel Teşvik Sistemi ve bölgesel teşvikler (m.4/1). Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi; Teknoloji Hamlesi, Yerel Kalkınma Hamlesi ve Stratejik Hamle programlarından oluşur. Sektörel Teşvik Sistemi ise Öncelikli Yatırımlar ve Hedef Yatırımlar olarak ikiye ayrılır. Madencilik bu yapıda esas olarak Öncelikli Yatırımlar arasında yer alır. Kararın m.5/2’sinde öngörülen asgari sabit yatırım tutarı 1. ve 2. bölgelerde 12 milyon TL, diğer bölgelerde 6 milyon TL’dir; bu tutarlar Karar m.5/10 uyarınca güncellenmiş ve 01.01.2026’dan itibaren sırasıyla 15,1 milyon TL ve 7,5 milyon TL olarak ilan edilmiştir. Teşvikle ilgili genel çerçeve için Yatırım Teşvik Sistemi 2025 ve Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki Destekler rehberlerimize bakılabilir.

Hangi maden yatırımları teşvik alır? Ek-3 şartları

9903 sayılı Kararın m.9/1’i öncelikli yatırımları sayar ve madencilikle ilgili üç bent içerir. (h) bendine göre maden istihraç yatırımları ve/veya maden işleme yatırımları öncelikli yatırımdır. (ı) bendine göre 3213 sayılı Kanuna istinaden düzenlenmiş geçerli arama ruhsatı veya sertifikasına sahip yatırımcıların ruhsatlı sahalarında yapacağı maden arama yatırımları da öncelikli yatırımdır. (f) bendi ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca düzenlenen geçerli bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında, Maden Kanunu m.2’deki IV. Grup (b) bendi madenlerin, yani kömür ve benzeri enerji hammaddelerinin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretimi yatırımlarını kapsar. Ayrıca 6. bölgede yapılacak yatırımlar, müteharrik yatırımlar hariç, öncelikli yatırım sayılır (m.9/1-ç).

Öncelikli yatırım sayılmak tek başına yetmez. Kararın m.5/1’ine göre desteklerden yararlanacak yatırımların Ek-3’te belirtilen yatırım konularına yönelik olması ve bu konular için belirtilen şartları sağlaması gerekir; bu şart yalnızca Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, Dijital Dönüşüm Programı, Yeşil Dönüşüm Programı ve m.9/1-v kapsamındaki yatırımlar için aranmaz. Maden yatırımları bu istisnalar arasında sayılmadığından Ek-3 şartlarına tabidir. Ek-3’ün “B Madencilik ve Taş Ocakçılığı” bölümü şöyledir: “Maden Kanununda tanımlanan I. grup madenler, altın madenciliği, mıcır yatırımları ve rödovans sözleşmesine istinaden gerçekleştirilecek madencilik yatırımları hariç olmak üzere müracaat sahibi firma adına düzenlenmiş işletme ruhsatı ve işletme iznine haiz maden istihraç yatırımları ve/veya maden işleme yatırımları, Maden Kanununa istinaden düzenlenmiş geçerli arama ruhsatı veya sertifikasına sahip yatırımcıların ruhsatlı sahalarında yapacağı maden arama yatırımları ile ham petrol ve doğalgaz çıkarımı yatırımları desteklenir. II. grup madenler de istihraç yatırımları, aynı il sınırları içinde ve işleme yatırımları ile entegre olması kaydıyla desteklenebilir. Ancak, İstanbul ilinde gerçekleştirilecek yatırımlar desteklenmez.”

Bu metinden şu şartlar çıkar. Birincisi, maden grubu: I. Grup madenler, yani kum, çakıl ve tuğla-kiremit kili, çimento kili, marn ve tras gibi madenler ile mıcır yatırımları hiç desteklenmez. İkincisi, altın: altın madenciliği IV. Grup (c) bendinde yer alan bir metalik maden olmasına rağmen açıkça kapsam dışıdır. Üçüncüsü, rödovans: rödovans sözleşmesine dayanan madencilik yatırımları desteklenmez. Dördüncüsü, ruhsatın sahibi: istihraç ve işleme yatırımlarında işletme ruhsatı ve işletme izni başvuran firma adına düzenlenmiş olmalıdır. Beşincisi, II. Grup: mermer, granit ve agrega gibi II. Grup madenlerde istihraç ancak aynı il sınırları içindeki bir işleme yatırımıyla entegre ise desteklenebilir. Altıncısı, yer: İstanbul’da gerçekleştirilecek maden yatırımları desteklenmez. Kararda “maden işleme” kavramı ayrıca tanımlanmamıştır; işleme tesisinin imalat sanayi yatırımından nasıl ayrılacağı somut projeye göre değerlendirilir. Bakır, kurşun, çinko, krom ve demir gibi metalik madenlerin veya feldispat gibi endüstriyel minerallerin işletme ruhsatı ve izni kendi adına olan şirketler bu şartları sağlayarak teşvik belgesi alabilir. Maden gruplarının ayrıntısı için Maden Hukuku Rehberi sayfamıza bakılabilir.

Altın madenciliği ve rödovans neden kapsam dışı?

Kararda altın madenciliğinin neden destek dışında tutulduğu açıklanmamıştır; Ek-3 yalnızca sonucu düzenler. Metne göre sonuç nettir: bir altın madeninde istihraç yatırımı için 9903 sayılı Karara göre sektörel teşvik belgesi düzenlenemez. İstisna ifadesi arama yatırımlarını da sayan cümlenin başında yer aldığından, Kararın lafzına göre altın arama yatırımlarının da istisnaya girdiği sonucuna varılabilir; bu konuda yayımlanmış bir Bakanlık açıklamasına ulaşılamamıştır ve başvurudan önce idarenin yaklaşımı teyit edilmelidir. “Altın madenciliği” ifadesi de Kararda tanımlanmamıştır. Sahadaki yığın liçi veya zenginleştirme tesisinin bu istisnaya girip girmediği tartışmaya açıktır; böyle bir tesis için başvurudan önce idarenin yaklaşımının netleştirilmesi gerekir. Siyanürlü liç tesisinin izin süreci için Siyanürlü Liç ve Maden Atık Tesisi İzni rehberimize bakılabilir.

Altın şirketi için kapı tamamen kapalı değildir, ancak yollar dardır. Birincisi, Ek-3 şartı Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi ile Dijital ve Yeşil Dönüşüm programlarında aranmaz (m.5/1); bu programların kendi şartlarını sağlayan bir yatırım ayrıca değerlendirilebilir. Stratejik Hamle imalat sanayi yatırımlarını kapsar (m.8/1) ve Tebliğ Ek-1’deki stratejik yatırım konuları arasında birincil kaynaktan entegre değerli ana metal üretimi gibi konular yer alır; bu program madenin çıkarılmasını değil, metal üretimini hedefler ve yüksek asgari tutar ile Komite kararı gibi ağır şartlara bağlıdır. İkincisi, Ek-3’ün imalat bölümünde “Değerli ana metaller ve diğer demir dışı metallerin imalatı” konusu ayrı bir yatırım konusu olarak yer alır; altın rafinerisi veya altın işleme gibi imalat nitelikli bir yatırımın bu kapsamda değerlendirilmesi, madencilik istisnasından ayrı bir sorundur. Rafineri izni için Altın Rafinerisi Kurmak rehberimize bakılabilir. Üçüncüsü ve en önemlisi, Maden Kanunu ile vergi kanunlarındaki teşvik belgesinden bağımsız avantajlar altın şirketleri için de geçerlidir; bunlar aşağıda ayrı başlıklar altında anlatılmıştır.

Rödovans yatırımlarının kapsam dışı tutulması ise üç ayrı düzenlemede tekrarlanır. Ek-3 B rödovansa dayanan madencilik yatırımlarını desteklemez; 9903 m.20/3 vergi indirimini rödovans yatırımlarına uygulamaz; 5520 sayılı KVK m.32/A da rödovans sözleşmelerine bağlı olarak yapılan yatırımları indirimli kurumlar vergisi kapsamı dışında tutar. Ayrıca istihraç ve işleme yatırımında işletme ruhsatı ve işletme izninin başvuran firma adına olması aranır. Bu nedenle sahayı rödovansla işletmeyi düşünen bir yatırımcı için ruhsatın devralınması veya ruhsat sahibi şirketin satın alınması, teşvik açısından farklı sonuç doğurabilir. Ruhsat devri ve rödovans sözleşmesi Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün (MAPEG) onayına bağlıdır. Bu yolların karşılaştırması için Madencilikte Rödovans Sözleşmesi ve Maden Ruhsatının Devri rehberlerimize bakılabilir.

Öncelikli maden yatırımının destekleri

Ek-3 şartlarını sağlayan maden yatırımı öncelikli yatırım olarak Sektörel Teşvik Sistemindeki desteklerden yararlanır. Kararın m.4/3’üne göre bu sistemin destekleri gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, faiz veya kâr payı desteği ve yatırım yeri tahsisidir; bunlara bölgesel teşvikler kapsamında sigorta primi işveren hissesi desteği ve 6. bölgedeki yatırımlar için sigorta primi desteği eklenir (m.4/4). Makine desteği yalnızca Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesindeki yatırımlara verilir (m.16); öncelikli maden yatırımı bu destekten yararlanmaz. Gelir vergisi stopajı desteği de 9903 sayılı Karardaki destek unsurları arasında yer almaz.

Vergi indiriminde gelir veya kurumlar vergisi, yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar yüzde altmış indirimli uygulanır; öncelikli yatırımlarda yatırıma katkı oranı yüzde otuzdur (m.20/1). Yatırıma katkı tutarının yüzde ellisine kadarı, KVK m.32/A’daki süre ve oran sınırları içinde, yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlara uygulanabilir (m.20/2). Faiz veya kâr payı desteği, en az bir yıl vadeli TL kredilerde sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısım için ve en fazla beş yıl süreyle sağlanır; öncelikli yatırımlarda destek, TCMB bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde yirmi beşi kadardır ve en fazla 12,5 puan olabilir (m.15/1). Toplam faiz desteği sabit yatırım tutarının yüzde onunu ve 24 milyon TL’yi aşamaz (m.15/3); bu tutar 01.01.2026’dan itibaren 30,1 milyon TL olarak güncellenmiştir. KDV istisnası, belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri için KDVK m.13/d’ye göre uygulanır.

Bölge, sigorta primi desteği ve birden fazla ildeki sahalar

Sigorta primi işveren hissesi desteği, yatırımla sağlanan ilave istihdam için asgari ücret üzerinden hesaplanan işveren hissesinin 6. bölgede tamamını, diğer bölgelerde yarısını kapsar (m.18/1). Destek süresi bölgeye göre değişir: 1. bölgede bu destek yoktur, 2. bölgede bir yıl, 3. bölgede iki yıl, 4. bölgede dört yıl, 5. bölgede sekiz yıl ve 6. bölgede on iki yıldır (m.18/2). 6. bölgedeki yatırımlarda ayrıca on yıl süreyle sigorta primi işçi hissesi desteği uygulanır (m.19). Yatırım organize sanayi bölgesinde veya endüstri bölgesinde ya da Kararın Ek-5 listesindeki bir ilçede yapılırsa bir alt bölgenin destekleri, iki şart birlikte varsa iki alt bölgenin destekleri uygulanır (m.22). Kararın geçici 3. ve 4. maddeleri, deprem bölgesindeki belirlenmiş yerler ile önceki Cazibe Merkezleri Programı kapsamındaki iller için 31.12.2026’ya kadar yapılan başvurulara 6. bölge desteklerinin uygulanmasını öngörür; bu yerlerdeki yatırımcılar için başvuru zamanlaması önemlidir.

Madencilik için en kritik kural m.18/4’tedir: Sektörel Teşvik Sisteminde, yatırımın karakteristiği gereği muhtelif illerde gerçekleştirilecek yatırımlara sigorta primi işveren hissesi desteği ve sigorta primi desteği sağlanmaz. Ruhsat sahası birden fazla ile yayılan veya ocak ile işleme tesisi farklı illerde bulunan projelerde bu hüküm sigorta primi desteğini ortadan kaldırabilir. Bu nedenle belge başvurusunda yatırım yeri ve yatırımın tek ilde mi birden fazla ilde mi gerçekleşeceği dikkatle belirlenmelidir. Bu, II. Grup madenlerdeki “aynı il sınırları içinde entegre olma” şartından ayrı bir kuraldır. Madende çalışanların özel hakları için Maden Hukuku Rehberi sayfamızdaki çalışma hayatı bölümüne bakılabilir.

Maden arama yatırımlarında teşvik

9903 sayılı Karar, maden aramayı ayrı bir öncelikli yatırım konusu olarak düzenler: 3213 sayılı Kanuna istinaden düzenlenmiş geçerli arama ruhsatı veya sertifikasına sahip yatırımcıların ruhsatlı sahalarında yapacağı maden arama yatırımları öncelikli yatırımdır (m.9/1-ı). Ek-3 B de bu yatırımları aynı şartla destekler. Arama yatırımında işletme ruhsatı ve işletme izni aranmaz; ancak Ek-3’teki genel istisnalar burada da geçerlidir: I. Grup madenlerde, rödovansa dayanan sahalarda ve İstanbul’da arama yatırımı destek dışında kalır. Kararın lafzına göre altın arama yatırımlarının da istisnaya girdiği sonucuna varılabilir; bu konuda idarenin yaklaşımı başvurudan önce teyit edilmelidir. Arama yatırımına ait makine ve teçhizat belgeye dahil edilerek KDV istisnasından ve Ek-4’te sayılmayan kalemler için gümrük vergisi muafiyetinden yararlanabilir.

Arama yatırımında vergi indiriminin fiilen kullanılması güçtür. KVK m.32/A’ya göre indirimli oran yatırımdan elde edilen kazanca uygulanır ve en fazla on hesap dönemi boyunca kullanılabilir; arama aşaması ise çoğu zaman gelir doğurmaz. Başka faaliyetlerden kazancı olan şirket, yatırıma katkı tutarının bir kısmını m.20/2’deki sınırlar içinde bu kazançlara uygulayabilir. Bununla birlikte arama aşamasındaki teşvik belgesinin asıl değeri çoğu zaman KDV istisnası, gümrük muafiyeti ve faiz desteğindedir. Arama aşamasının Maden Kanunundaki yükümlülükleri, yani arama dönemleri, faaliyet raporları ve proje için gerekli toplam yatırım tutarının yüzde beşi oranındaki yatırım teminatı (3213 m.16/7) teşvik belgesinden ayrı olarak yerine getirilmelidir. Arama aşamasından işletmeye geçiş için Maden İşletme İzni Nasıl Alınır? rehberimize bakılabilir.

Maden işleme, Stratejik Hamle ve Yerel Kalkınma Hamlesi

Cevheri zenginleştiren veya işleyen tesisler iki yoldan teşvik alabilir. Birinci yol, Ek-3 B’deki maden işleme yatırımıdır; bu yatırım da öncelikli yatırım sayılır ve aynı istisnalara tabidir. İkinci yol Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesidir. Bu programda Ek-3 şartı aranmaz (m.5/1) ve destekler daha yüksektir: Teknoloji Hamlesi ve Yerel Kalkınma Hamlesinde yatırıma katkı oranı yüzde elli, Stratejik Hamlede yüzde kırktır (m.20/1); bu programlarda makine desteği de vardır (m.16). Stratejik Hamle imalat sanayi yatırımlarını kapsar (m.8/1). Tebliğ 2025/1’in Ek-1’indeki stratejik yatırım konuları arasında yüksek katma değerli bor ürünlerinin üretimi, nadir toprak elementi ve lityum üretimi ile demir-çelik hariç birincil kaynaktan entegre değerli ana metal ve demir dışı metal üretimi gibi madencilikle bağlantılı konular yer alır. Bu programa girmek için güncellenmiş tutarlarla 125 milyon TL veya 251 milyon TL’lik asgari sabit yatırım tutarı, Karardaki kriterlerin sağlanması, banka tarafından hazırlanmış fizibilite raporu ve Komite kararı gerekir (m.8/2 ila 8/6).

Yerel Kalkınma Hamlesi ise illere göre belirlenmiş yatırım konularını destekler. Yerel Yatırım Konuları Listesi Tebliği 09.07.2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, listesi 31.01.2026 tarihli ve 33154 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğle yenilenmiştir. Listede bazı iller için metalik madenlerin zenginleştirilmesi, kurşun-çinko işleme ve doğal taş işleme gibi madencilikle bağlantılı konular yer alır. Maden şirketi işleme tesisini planlarken tesisin bulunacağı ilin listesine bakmalıdır; aynı tesis bir ilde Yerel Kalkınma Hamlesinden, başka bir ilde yalnızca öncelikli yatırım desteğinden yararlanabilir. Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi belgelerinin devri ve pay devirleri ayrıca Komite onayına bağlıdır (m.25/2).

Makine, iş makinesi ve araçlar

Madencilik yatırımının önemli bir kısmı iş makinesi ve araçlardan oluşur ve bu kalemlerde özel kurallar vardır. Kararın Ek-4 listesi gümrük vergisi muafiyeti uygulanmayacak makineleri sayar. Bu makineler gümrük vergisi muafiyeti sağlanmaksızın ithal edilerek sabit yatırım tutarına dahil edilebilir (m.13/2). Listede madencilikte yaygın kullanılan greyder, yükleyici, paletli ve lastik tekerlekli ekskavatör ve beko loder gibi iş makineleri; maden cevherlerini tasnif etmeye, ayırmaya, elemeye veya yıkamaya mahsus makineler ile taş kırma makineleri gibi GTİP 8474 kalemleri; GTİP 8704 kapsamındaki yük taşıtları ve GTİP 8705.10 kapsamındaki vinçli taşıtlar yer alır. Tebliğ m.9/2-c’ye göre karayolu taşıtları kural olarak teşvik belgesi kapsamına alınmaz; ancak madencilik yatırımlarında kullanılan ve trafiğe çıkamayacak nitelikte olan araçlar bu yasağın dışındadır.

Makine alımlarında usul de önemlidir. Tebliğ m.20/1’e göre her makine alımından önce E-TUYS üzerinden işlem başlatılması gerekir; belge kapsamına alınmadan yapılan alım KDV istisnası ve gümrük muafiyetinden yararlanamaz. Belge kapsamındaki sabit kıymetlerin tamamlama vizesi müracaatından itibaren iki yıl dolmadan satışı Bakanlık iznine bağlıdır (m.26); makinelerin süresinden önce izinsiz satışı belgenin iptal sebepleri arasındadır (m.32/1). Makine desteğinde ise Ek-4’teki makineler yalnızca yerli üretim olmaları hâlinde desteğe konu olabilir (Tebliğ m.24/3); bu destek de yalnızca Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesindeki yatırımlara verilir.

Başvuru: E-TUYS, belgeler ve zamanlama

Teşvik belgesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi (E-TUYS) üzerinden elektronik belge olarak düzenlenir (9903 m.5/12; Tebliğ m.6). Kuruluş işlemleri tamamlanmamış bir tüzel kişi adına başvuru yapılamaz (Tebliğ m.5/2); maden şirketinin kuruluşu ve ruhsatın şirket adına olması başvurudan önce tamamlanmalıdır. Tebliğ m.7/1’e göre başvuruda SGK borcu bulunmadığına dair belge, ÇED Yönetmeliğine tabi yatırımlarda ÇED kararı, Genel Müdürlükçe belirlenen konularda işyeri açma ve çalışma ruhsatı, yatırımın niteliği gereği diğer kamu kurumlarından alınması gereken belgeler ve sabit yatırım tutarı 1 milyar TL veya üzerindeyse Proje Bazlı Devlet Yardımı Kararının Ek-1 formatında fizibilite raporu istenir. ÇED bakımından 2872 sayılı Çevre Kanunu m.10’a göre ÇED olumlu kararı alınmadıkça projeye teşvik verilemez; 7554 sayılı Kanunla eklenen hükme göre ise bu kararın bulunmaması teşvik sürecine başvurulmasına engel teşkil etmez. Tebliğ m.7/1-b ÇED kararını başvuru belgeleri arasında saydığından, kararın hangi aşamada isteneceği başvuru sırasında Bakanlıkla teyit edilmelidir. ÇED sürecindeki uyuşmazlıklar için ÇED Kararına Karşı Dava rehberimize bakılabilir.

Bakanlığın 19.01.2026 tarihli 2026-2 sayılı Tamiminin Ek-1 listesi madencilik için ayrı bir satır içerir: 3213 sayılı Maden Kanununa tabi istihraç ve istihracı da içeren entegrasyon yatırımlarında, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce yatırımcı adına düzenlenen işletme ruhsatı ve işletme izni belge düzenleme aşamasında istenir. Çevre lisansına tabi yatırımlarda çevre izin ve lisans belgesi komple yeni yatırımda tamamlama vizesinde, diğer yatırım cinslerinde belge düzenleme aşamasında aranır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı komple yeni ve nakil yatırımlarında tamamlama vizesinde, diğer yatırım cinslerinde hem başvuruda hem tamamlama vizesinde istenir; madencilik bu ruhsatın aranmayacağı konular listesinde yer almaz. Listede kapasite raporu imalat yatırımları için öngörülmüştür; maden istihraç yatırımları için ayrıca kapasite raporu satırı yoktur. Maden atık tesisi ve siyanürlü liç gibi çevre lisansına tabi faaliyetler için Siyanürlü Liç ve Maden Atık Tesisi İzni, su kullanımı için Madende Su Kullanım İzni rehberlerimize bakılabilir.

Zamanlama kuralları teşvikin değerini doğrudan belirler. Teşvik belgesi müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş yatırım harcamaları belge kapsamına alınmaz (9903 m.5/6; Tebliğ m.9/1) ve yatırımın başlangıç tarihi Bakanlığa müracaat tarihidir (m.29/1). Bakanlığın bildirdiği eksiklikler verilen sürede, süre belirtilmemişse otuz gün içinde tamamlanır; süresinde tamamlanırsa ilk başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat uygulanır (Tebliğ m.8/3). Başvurular 31.12.2030’a kadar alınır (m.5/5). Madencide sık görülen hata, ruhsat ve izin süreci devam ederken makine alımına başlamaktır; bu alımlar teşvik dışında kalır. Bu nedenle teşvik başvurusu, işletme izninin alınması ile ilk büyük makine alımı arasındaki takvime göre planlanmalıdır.

Belge süresi, revize, devir ve tamamlama vizesi

Yatırım süresini yatırımcı önerir; önerilen süre üç yılı aşarsa Bakanlık süreyi üç yıla kadar düşürebilir (9903 m.29/2). Teşvik belgesinde kayıtlı ilk sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir; kamu kurumlarından alınması gereken izinlerin alınamaması, kamu kurumlarının işlemleri veya mücbir sebep hâllerinde ayrıca süre verilebilir (m.29/3). Mücbir sebepler Tebliğ m.25’te sayılmıştır ve mücbir sebep süresince süre işlemez. Maden projelerinde orman izni, ÇED veya kamulaştırma gibi süreçlerin uzaması sık görüldüğünden, gecikmenin kamu kurumundan kaynaklandığını gösteren yazışmalar saklanmalıdır. Belgenin kapsamı revize edilebilir (m.29/4; Tebliğ m.21) ve yatırım konusu değişikliği Tebliğ m.22’de düzenlenmiştir.

Devir kuralları ruhsat devriyle birlikte düşünülmelidir. Tamamlanmamış bir teşvik belgesinin bütün olarak devri, belge sahibinin unvanının değiştirilmesi suretiyle ve Genel Müdürlük izniyle yapılabilir; tamamlama vizesi yapılmış teşvik belgelerinin bütün olarak başka bir yatırımcıya devri uygun görülmez (m.25/1). Ek-3 B işletme ruhsatı ve işletme izninin başvuran firma adına olmasını aradığından, ruhsatın başka bir şirkete devri planlanıyorsa teşvik belgesinin akıbeti de devir sözleşmesinde ayrıca düzenlenmelidir.

Yatırım tamamlanınca tamamlama vizesi alınır. Yatırımcı, belgede öngörülen süre veya ek süre bitimini müteakip üç ay içinde tamamlama vizesi için başvurur; başvurmazsa Bakanlık bildirimde bulunur ve bildirim tarihini müteakip iki ay içinde başvuru yapılmazsa teşvik belgesi m.32 kapsamında iptal edilir (m.29/5). Ekspertiz yerinde, görevlendirilen bir kurum aracılığıyla veya yeminli mali müşavir raporuyla yapılabilir (m.29/6, 29/7). Şartlar kısmen gerçekleşmişse destekler revize edilebilir ve fazla yararlanılan kısım 6183 sayılı Kanuna göre geri alınır (m.29/8). 09.04.2026 tarihli 2026/1 sayılı Tebliğle tamamlama vizesi belgeleri değiştirilmiştir: elektrik üretimi hariç bütün yatırım konularında ve önceki kararlara göre düzenlenmiş belgelerde de, Genel Müdürlükçe belirlenecek hâllerde Ek-5 formatında yeminli mali müşavir raporu istenir.

İptal, desteklerin geri alınması ve vergi sonuçları

9903 m.32/1, teşvik belgesinin iptal sebeplerini sayar. Bunlar arasında belge şartlarına aykırılık, sahte veya yanıltıcı belge sunulması, makinelerin süresinden önce izinsiz satışı, yatırımın veya ekosistem geliştirme planının süresinde tamamlanmaması ve asgari tutarların sağlanmaması yer alır. Şartların kısmen yerine getirilmemesi hâlinde yalnızca ilgili kısım geri alınır (m.32/2). Haksız yararlanılan destekler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilir (m.32/3). Faiz desteği ve makine desteği ödemeleri, her bir ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 6183 sayılı Kanunun 51. maddesindeki gecikme zammı oranları uygulanarak geri alınır (m.15/8, m.17/5). Başvuruda gerçeğe aykırı beyan da iptal veya kısmi yaptırım sebebidir (Tebliğ m.8/4).

Vergi tarafında yaptırımlar farklıdır. KDVK m.13/d’ye göre yatırım öngörüldüğü şekilde gerçekleşmezse zamanında alınmayan vergi, alıcıdan vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir. KVK m.32/A’ya göre ise indirimli orandan yararlanılan ve yatırım şartları sağlanmadığı için zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir. Madencilikte iptal riskini artıran özel bir durum vardır: teşvik belgesi işletme ruhsatı ve işletme iznine bağlı olduğundan, ruhsatın iptali veya işletme izninin sona ermesi yatırımın tamamlanmasını engeller ve teşvik belgesinin iptaline yol açabilir. Ruhsat iptaline karşı hukuki yollar için Maden Ruhsatı İptali ve Teminatın İrat Kaydı, Maden Kanunu cezaları için Maden Kanunu İdari Para Cezaları rehberlerimize bakılabilir.

Maden Kanunundaki teşvikler: Devlet hakkı indirimleri

Maden Kanunu teşvikleri iki kaynaktan gelir. Birincisi m.9/1’dir: madencilik faaliyetleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen teşviklerden yararlandırılır; ancak hazır beton, asfalt ve yapı elemanları üretim tesisleri, imalat sanayi sektörü dışında madencilik faaliyeti kapsamında değerlendirilmez. Bu hüküm, genel yatırım teşvik sistemine açılan kapıdır. İkincisi Kanunun kendi içindeki Devlet hakkı indirimleridir. m.9/2’ye göre ürettiği madeni yurt içinde ve kendi tesisinde işleyip ek katma değer sağlayanlardan, bu tesislerde değerlendirilen maden miktarı için Devlet hakkının yüzde ellisi, IV. Grup (c) bendi madenlerden altın, gümüş ve platin için ise yüzde kırkı alınmaz. Bu indirim I. Grup, II. Grup (a) ve (c) bendi madenlere, mıcıra ve kaba inşaat, baraj, gölet, liman ve yol gibi işlerde kullanılan yapı hammaddelerine uygulanmaz.

m.14 ayrıca özel indirimler öngörür. IV. Grup (c) bendi madenlerin yurt içinde entegre tesislerde kullanılarak metal hâline getirilmesi hâlinde Devlet hakkının yüzde yetmiş beşi, yeraltı işletme yöntemiyle üretim yapılması hâlinde yüzde ellisi alınmaz. Ancak altın, gümüş ve platin bu özel indirimlerden yararlanamaz; diğer madenler de özel indirimlerden yalnızca birini kullanabilir ve özel indirim kullanan m.9/2’deki teşvikten yararlanamaz. Bu nedenle altın madencisi için Kanundaki tek Devlet hakkı indirimi, madeni yurt içinde kendi tesisinde işlemesi hâlinde m.9/2’deki yüzde kırktır. Maden Yönetmeliği m.86 bu indirimlerin uygulamasını düzenler: yüzde yetmiş beşlik indirim, cevherin kendi entegre tesisinde kullanılması yanında yurt içindeki entegre tesislere metal üretimi için satılması hâlinde de uygulanır ve satış, alıcının miktar, tenör ve ortalama fiyatı gösteren belgesiyle ispatlanır; kendi zenginleştirme tesisinin pasalarının yeniden işlenmesinde de belirli şartlarla yüzde elli indirim vardır; açık ve yeraltı işletmenin birlikte yürütüldüğü sahada yeraltı indirimi yalnızca yeraltından çıkan cevhere uygulanır. Teşviklerden yalnızca birinden yararlanılabilir (m.86/6) ve indirim kullanan ruhsatlarda Devlet hakkı beyan formunun yeminli mali müşavirce tasdiki zorunludur (3213 m.14; Yönetmelik m.33/2). Altın, gümüş ve platin ruhsatlarında bu tasdik, indirim kullanılmasa da zorunludur (m.14).

Devlet hakkı oranları teşvik değerlendirmesinde de belirleyicidir. m.14’e göre altın, gümüş, platin, bakır, kurşun, çinko, alüminyum ve uranyum oksit için oran, 7554 sayılı Kanunla yenilenen (3) sayılı tabloya göre dönem ortalaması uluslararası fiyata bağlı olarak yüzde bir ile yüzde yirmi beş arasında değişir; 7554 sayılı Kanunla krom bu tablodan çıkarılmıştır. İşletme izni olan ruhsatlardan her yıl en az ruhsat bedelinin yüzde elli fazlası kadar Devlet hakkı alınır (m.14) ve Devlet hakkı işletme izninin verildiği tarihten itibaren alınır (m.24/11). Ocak başında satılan veya ruhsat sahası dışına sevk edilen maden için Devlet hakkı, sevkiyat tarihi itibarıyla sevk edilen miktar üzerinden doğar (Maden Yönetmeliği m.84/5). Cumhurbaşkanı oranları madenin cinsi ve üretildiği bölge gibi ölçütlerle yüzde yirmi beşe kadar indirme veya artırma yetkisine sahiptir; son yıllarda bu yetki indirim yönünde değil artırım yönünde kullanılmıştır. 04.10.2025 tarihli ve 33037 sayılı Resmî Gazete’de, (3) sayılı tablo kapsamındaki IV. Grup madenler ile krom için Devlet hakkı oranlarının 01.01.2025’ten itibaren yüzde yirmi beş artırımlı uygulanmasına ilişkin 10442 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı yayımlanmıştır. Bu nedenle bir maden projesinin fizibilitesinde Devlet hakkı, teşvik belgesindeki vergi avantajlarından ayrı bir kalem olarak hesaplanmalıdır. Devlet hakkının vergisel boyutu için Enerji ve Madencilikte Vergilendirme rehberimize bakılabilir.

Orman bedeli, Hazine arazisi ve kamulaştırma kolaylıkları

Madencilikte arazi maliyeti teşvik kadar önemlidir ve Kanun bu alanda da kolaylıklar tanır. m.9/6’ya göre işletme izninin düzenlendiği tarihten itibaren ilk on yıl için 6831 sayılı Orman Kanununa göre alınan arazi izin bedelinin yüzde ellisi alınır. İhaleyle verilen II. Grup (c) ve IV. Grup sahalar, ihtisas kuruluşlarına devredilen sahalar ve bu kuruluşlar ile Özelleştirme İdaresince ihale edilen sahalarda ise işletme izni tarihinden itibaren ilk on yıl ağaçlandırma bedeli hariç herhangi bir bedel alınmaz (m.9/4). Ara ve uç ürün üretmek şartıyla işletme izni bulunan IV. Grup sahalar için Cumhurbaşkanına benzer bir muafiyet yetkisi tanınmıştır (m.9/5). m.14’e göre de Devlet ormanlarında Tarım ve Orman Bakanlığının verdiği izin beş hektar ve altındaysa ağaçlandırma bedeli dışında bedel alınmaz; beş hektarı aşan kısım için fon bedelleri hariç diğer bedeller alınır. Orman izninin usulü için Orman Arazisinde İzin: Maden, Enerji ve Tesisler rehberimize bakılabilir.

Hazine arazisinde önemli bir avantaj vardır: m.46’ya göre Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde yapılan madencilik faaliyetleri için kira ve ecrimisil alınmaz. Maden Yönetmeliği m.117/1 aynı kuralı tekrarlar. Kanunun eski metninde bu yerlerde Devlet hakkının yüzde otuz fazlasıyla alınacağı kuralı bulunuyordu; bu kural 6592 sayılı Kanunla 2015 yılında kaldırılmıştır. Bugün Devlet hakkı, arazinin maliki kim olursa olsun m.14’teki oranlarla hesaplanır. Özel mülkiyetteki arazinin işletme aşamasında gerekli olması hâlinde kamu yararı kararını Bakanlık verir ve kamulaştırma 2942 sayılı Kanuna göre yapılır; bedeli ruhsat sahibi öder, taşınmaz Hazine adına tescil edilerek ruhsat hukuku devam ettiği sürece ruhsat sahibine tahsis edilir. Stratejik veya kritik madenlere ilişkin madencilik faaliyetleri için ayrıca acele kamulaştırma yapılabilir (m.8). Mera alanlarında, arama faaliyetleri sonunda rezervi belirlenen sahalar için tahsis amacı değişikliği yapılabilir (4342 m.14/a). Ayrıntılar için Maden Ruhsatı ile Hazine Taşınmazı Çakışması, Acele Kamulaştırma ve Özel Kanunlar ve Maden Faaliyetlerinde Mera rehberlerimize bakılabilir.

Vergi kanunlarındaki maden avantajları

Teşvik belgesinden bağımsız olarak vergi kanunlarında da madenciliğe özgü kurallar vardır. 3065 sayılı KDV Kanunu m.13/c’ye göre altın, gümüş ve platin arama, işletme, zenginleştirme ve rafinaj faaliyetlerine ilişkin olarak bu faaliyetleri yürütenlere yapılan teslim ve hizmetler KDV’den istisnadır; bu istisna teşvik belgesine bağlı değildir. m.13/d ise yatırım teşvik belgesi sahiplerine belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimlerini KDV’den istisna eder; yatırım öngörüldüğü şekilde gerçekleşmezse vergi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte alınır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.23/3, toprak altı işletmesi hâlindeki madenlerde cevher istihsali ve ilgili işlerde çalışanların yalnızca yer altında çalıştıkları zamanlara ait ücretlerini gelir vergisinden istisna eder; m.23/9 maden işletmelerinde işçilere sağlanan konut menfaatini istisna kapsamına alır. 213 sayılı VUK m.316, işletme nedeniyle içindeki cevherin azalmasıyla değer kaybeden madenlerin imtiyaz veya maliyet bedellerinin belirlenen oranlar üzerinden itfasına imkân verir.

İndirimli kurumlar vergisi ise teşvik belgesine bağlıdır ve madenciler için kritik bir istisna içerir. 5520 sayılı KVK m.32/A’ya göre teşvik belgeli yatırımlardan elde edilen kazançlara, yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oran uygulanır; 7555 sayılı Kanunla değişik metne göre indirim, indirim hakkının kullanılabileceği ilk hesap dönemi dâhil en fazla on hesap dönemi boyunca yüzde altmış indirimli olarak uygulanır ve kazanç bulunduğu hâlde kullanılmayan katkı tutarları sonraki dönemlere aktarılmaz. Ancak madde, rödovans sözleşmelerine bağlı olarak yapılan yatırımları açıkça kapsam dışında tutar. Rödovansçı olarak saha işleten bir şirketin yatırımı bu nedenle indirimli kurumlar vergisinden yararlanamaz; bu risk, rödovans ile ruhsat devri veya şirket satın alma arasında tercih yapılırken hesaba katılmalıdır. 7555 sayılı Kanunla m.32/A’da yapılan değişiklikler, 16.06.2025 tarihinden önce başvurusu yapılmış ve reddedilmemiş olanlar hariç, 7555 sayılı Kanunun yayımından itibaren alınan teşvik belgelerine uygulanır (7555 m.27/c). KVK m.32/C’deki yurt içi asgari kurumlar vergisinin hesabında ise yalnızca bu maddenin yürürlüğünden önce alınmış teşvik belgelerine ait yatırıma katkı tutarları indirilebilir; bu nedenle yeni belgelerde indirimli oranın sağladığı avantaj asgari vergi tutarıyla sınırlanabilir. Ayrıntı için Asgari Kurumlar Vergisi rehberimize bakılabilir.

Proje bazlı teşvik ve kritik madenler

Çok büyük ölçekli yatırımlar için ayrı bir rejim vardır: Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar (BKK 2016/9495, RG 26.11.2016, 29900). Bu Karar en son 09.08.2026 tarihli ve 33335 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 11572 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değiştirilmiştir. Proje bazlı destekte destek unsurları her proje için ayrı bir Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. Madencilikle bağlantılı bilinen bir örnek, Mardin Mazıdağı’ndaki metal geri kazanım ve entegre gübre tesisine ilişkin 2017/10082 sayılı Karardır (RG 24.04.2017, 30047); bu bir maden ocağı değil, işleme ve geri kazanım tesisidir. Asgari yatırım tutarı ve diğer şartlar başvurudan önce Kararın güncel metninden kontrol edilmelidir.

Kritik ve stratejik madenler bakımından 7554 sayılı Kanunla yeniden yazılan m.8, bu madenlerin Bakanlıkça ilgili kurumların görüşü alınarak belirlenmesini, gerektiğinde acele kamulaştırma yapılabilmesini ve Cumhurbaşkanınca ruhsat sahiplerinden bir önceki yıl üretiminin yüzde onuna kadar stok yapılmasının istenebilmesini öngörür. Bu madde doğrudan bir vergi veya Devlet hakkı indirimi getirmez. Kritik ve stratejik madenler ile IV. Grup madenlerde bir kurum izin talebini reddederse, Bakanlığın başvurusu üzerine üstün kamu yararı çerçevesinde son kararı Maden İzinleri Kurulu verir (m.7). Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporu teşvik mekanizmaları önermiş, fakat bu yazının tarihi itibarıyla kritik madenlere özgü yürürlükte bir teşvik düzenlemesi tespit edilmemiştir.

Altın madeni projesinde teşvik haritası

Altın madeni yatırımcısı için tablo şöyledir: 9903 sayılı Karara göre sektörel teşvik belgesi yolu kapalıdır, fakat Maden Kanunu ve vergi kanunlarındaki avantajlar açıktır ve proje fizibilitesinde bunlar ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Altın için Devlet hakkı oranı, (3) sayılı tabloya göre dönem ortalaması uluslararası altın fiyatına bağlı olarak yüzde bir ile yüzde yirmi beş arasında değişir ve 10442 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 04.10.2025, 33037) bu tablo kapsamındaki madenlerde oranların 01.01.2025’ten itibaren yüzde yirmi beş artırımlı uygulanmasını öngörür; Kararın süresi ve yeni tabloyla ilişkisi güncel metinden teyit edilmelidir. Madeni yurt içinde kendi tesisinde işlemek bu yükün yüzde kırkını kaldırabilir (3213 m.9/2). Altın, gümüş ve platin arama, işletme, zenginleştirme ve rafinaj faaliyetlerini yürütenlere yapılan teslim ve hizmetlerdeki KDV istisnası (KDVK m.13/c) teşvik belgesi aranmaksızın bu faaliyetlere ilişkin teslim ve hizmetlerde KDV uygulanmamasını sağlar; kapsamı ve şartları KDV Genel Uygulama Tebliğinde düzenlenmiştir. Ruhsat, ÇED ve Devlet hakkının tamamı için Altın Madeni Ruhsatı 2026 rehberimize; yabancı ortaklı yapılar için Yabancı Şirket Türkiye’de Maden Ruhsatı Alabilir mi? yazımıza bakılabilir.

Ret ve iptal kararlarına karşı hukuki yollar

Teşvik belgesi başvurusunun reddi, belgenin iptali veya desteklerin geri istenmesi idari işlemdir ve dava yolu açıktır. İdare mahkemesinde dava açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Dava açmadan önce üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurulabilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.32); işlem Bakanlığın merkez teşkilatınca yapıldığından dava genellikle Ankara idare mahkemelerinde görülür. Geri alma işlemiyle birlikte KDV veya kurumlar vergisi tarhiyatı yapılırsa, buna karşı vergi mahkemesinde otuz gün içinde dava açılır (İYUK m.7). Geri alma 6183 sayılı Kanuna göre ödeme emriyle istenirse, ödeme emrine karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde dava açılabilir (6183 m.58); vergi niteliğindeki alacaklarda vergi mahkemesi görevlidir, faiz veya makine desteği gibi diğer destek alacaklarında görevli mahkeme ayrıca değerlendirilmelidir. Yürütmenin durdurulması da istenebilir (İYUK m.27).

9903 sayılı Kararın kendisi bir Cumhurbaşkanı kararı, 2025/1 sayılı Tebliğ ise ülke çapında uygulanan düzenleyici bir işlemdir; bunlara karşı ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda dava açılır (2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-a, c). Düzenleyici işlemlere karşı doğrudan dava süresi ilan tarihinden başlar (İYUK m.7/4); 9903 sayılı Karar ve 2025/1 sayılı Tebliğ için bu süre 2025 yılında dolmuştur. Ancak düzenleyici işlemin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulama işlemi ya da her ikisi aleyhine dava açabilir (İYUK m.7/4). Örneğin altın madenciliğinin kapsam dışı tutulması nedeniyle başvurusu reddedilen bir yatırımcı, ret işleminin tebliğinden itibaren altmış gün içinde ret işlemiyle birlikte Ek-3’teki ilgili hükme karşı da dava açabilir. Bu yazının hazırlanmasında maden şirketlerinin teşvik belgesi ret veya iptaline ilişkin yayımlanmış bir Danıştay kararına ulaşılamamıştır; bu nedenle her dosyada işlemin gerekçesi ve Kararın ilgili hükmü ayrıca değerlendirilmelidir. İdari dava süreçleri için İdari Davalar, enerji ve maden uyuşmazlıkları için Enerji Hukuku Uyuşmazlıkları sayfalarımıza bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Altın madenciliği yatırım teşvik belgesi alabilir mi?

Sektörel teşvik sistemi kapsamında hayır. 9903 sayılı Kararın Ek-3 B bölümü, I. Grup madenler, mıcır ve rödovans yatırımlarıyla birlikte altın madenciliğini desteklenen maden yatırımlarının dışında tutar; Kararın m.5/1’ine göre bu şartlar öncelikli maden yatırımları için de aranır. Değerli metal imalatı veya rafinaj gibi imalat nitelikli bir yatırım ise madencilikten ayrı bir konu olarak değerlendirilebilir; Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi programlarında Ek-3 şartı aranmaz.

Madencilik öncelikli yatırım mıdır?

Evet. Maden istihraç ve maden işleme yatırımları ile geçerli arama ruhsatı veya sertifikası olan yatırımcının ruhsatlı sahasında yapacağı maden arama yatırımları öncelikli yatırım sayılır (9903 m.9/1-h, ı). Bu yatırımların ayrıca Ek-3 B şartlarını sağlaması gerekir.

Öncelikli maden yatırımına hangi destekler verilir?

Gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, yüzde altmış indirimli kurumlar vergisi ve yüzde otuz yatırıma katkı oranı, faiz veya kâr payı desteği, yatırım yeri tahsisi ve bölgesine göre sigorta primi işveren hissesi desteği verilir; 6. bölgede sigorta primi desteği de uygulanır (9903 m.4, m.15, m.18, m.19, m.20). Makine desteği yalnızca Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesindeki yatırımlara verilir.

Rödovansla işletilen saha için teşvik belgesi alınabilir mi?

Hayır. Rödovans sözleşmesine dayanan madencilik yatırımları Ek-3 B’ye göre desteklenmez; ayrıca vergi indirimi rödovans yatırımlarına uygulanmaz (9903 m.20/3; KVK m.32/A). İstihraç ve işleme yatırımlarında işletme ruhsatı ve işletme izninin başvuran firma adına olması aranır.

Maden arama yatırımları teşvik alır mı?

Evet. Geçerli arama ruhsatı veya sertifikası olan yatırımcının ruhsatlı sahasındaki arama yatırımları öncelikli yatırımdır (9903 m.9/1-ı). Arama döneminde kazanç doğmadığı için vergi indiriminin kullanılması güçtür; KDV istisnası, gümrük muafiyeti ve faiz desteği daha belirleyicidir. I. Grup, rödovans ve İstanbul istisnaları arama yatırımlarında da geçerlidir; altın arama yatırımları için idarenin yaklaşımı teyit edilmelidir.

Teşvik belgesi için işletme ruhsatı ve işletme izni şart mı?

İstihraç ve işleme yatırımlarında evet. Ek-3 B işletme ruhsatı ve işletme izninin başvuran firma adına düzenlenmiş olmasını arar; Bakanlığın 2026-2 sayılı Tamimine göre istihraç ve istihracı içeren entegre yatırımlarda bu belgeler belge düzenleme aşamasında istenir. Arama yatırımında ise geçerli arama ruhsatı veya sertifikası yeterlidir.

Başvurudan önce aldığım makineler teşvik kapsamına girer mi?

Hayır. Teşvik belgesi müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş yatırım harcamaları belge kapsamına alınmaz ve yatırımın başlangıç tarihi müracaat tarihidir (9903 m.5/6, m.29/1). Belge alındıktan sonra da her makine alımından önce E-TUYS üzerinden işlem başlatılmalıdır (Tebliğ m.20/1).

Maden yatırımında asgari yatırım tutarı nedir?

Madenciliğe özgü bir alt sınır yoktur; genel kural uygulanır. Kararda 1. ve 2. bölgeler için 12 milyon TL, diğer bölgeler için 6 milyon TL olarak belirlenen asgari sabit yatırım tutarı 01.01.2026’dan itibaren sırasıyla 15,1 milyon TL ve 7,5 milyon TL olarak güncellenmiştir (9903 m.5/2, m.5/10).

Ekskavatör ve kamyonlarda gümrük muafiyeti var mı?

Hayır. Ekskavatör, yükleyici, greyder, cevher eleme ve kırma makineleri ile yük taşıtları Ek-4’te sayılır; bunlar gümrük vergisi muafiyeti sağlanmaksızın ithal edilerek sabit yatırım tutarına dahil edilebilir (9903 m.13/2). Madencilikte kullanılan ve trafiğe çıkamayacak nitelikteki araçlar belge kapsamına alınabilir (Tebliğ m.9/2-c).

Ruhsat sahası birden fazla ildeyse sigorta primi desteği alınır mı?

Sektörel Teşvik Sisteminde, yatırımın karakteristiği gereği muhtelif illerde gerçekleştirilecek yatırımlara sigorta primi işveren hissesi desteği ve sigorta primi desteği sağlanmaz (9903 m.18/4). Diğer destekler bu hükümden etkilenmez.

Teşvik belgesinin süresi ne kadardır?

Süreyi yatırımcı önerir; üç yılı aşarsa Bakanlık süreyi üç yıla kadar düşürebilir. İlk sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir; kamu kurumlarından alınamayan izinler ve mücbir sebep hâllerinde ayrıca süre verilebilir (9903 m.29/2, 29/3; Tebliğ m.25).

Tamamlama vizesine ne zaman başvurulur?

Belge süresi veya ek süre bitiminden itibaren üç ay içinde. Başvurulmazsa Bakanlık bildirimde bulunur; bildirimden itibaren iki ay içinde de başvurulmazsa belge iptal edilir (9903 m.29/5). 2026/1 sayılı Tebliğe göre Genel Müdürlükçe belirlenecek hâllerde yeminli mali müşavir raporu istenir.

Teşvik belgesi iptal edilirse ne olur?

Haksız yararlanılan destekler 6183 sayılı Kanuna göre geri alınır; faiz ve makine desteği ödemeleri ödeme tarihinden itibaren gecikme zammıyla istenir (9903 m.32/3, m.15/8, m.17/5). KDV istisnası nedeniyle alınmayan vergi vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle, indirimli kurumlar vergisi farkı ise vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle tahsil edilir (KDVK m.13/d; KVK m.32/A).

Teşvik belgesi ruhsatla birlikte devredilebilir mi?

Tamamlanmamış belgenin bütün olarak devri Genel Müdürlük izniyle mümkündür; tamamlama vizesi yapılmış belgelerin bütün olarak başka yatırımcıya devri uygun görülmez (9903 m.25/1). Ruhsat devri ayrıca Maden Kanununa göre izne bağlıdır; iki süreç birlikte planlanmalıdır.

Teşvik başvurusunun reddine karşı dava süresi nedir?

Yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). Üst makama başvuru süreyi durdurur (İYUK m.11). Vergi tarhiyatına karşı otuz gün, 6183 sayılı Kanuna göre düzenlenen ödeme emrine karşı on beş gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır.

Teşvik belgesi olmadan madencilikte hangi avantajlar vardır?

Belgeden bağımsız olarak Maden Kanunundaki Devlet hakkı indirimleri (m.9/2, m.14), orman arazi izin bedelinde ilk on yıl indirim (m.9/4, m.9/6), Hazine ve Devlet arazisinde kira ve ecrimisil alınmaması (m.46), altın, gümüş ve platin faaliyetlerine yapılan teslim ve hizmetlerde KDV istisnası (KDVK m.13/c), yer altı ücret istisnası (GVK m.23/3) ve madenlerde amortisman (VUK m.316) uygulanır.

Altın madencisi Devlet hakkı indiriminden yararlanabilir mi?

Kanunda altın için öngörülen Devlet hakkı indirimi yalnızca m.9/2’dekidir: madeni yurt içinde kendi tesisinde işleyip ek katma değer sağlarsa, bu tesiste değerlendirilen miktar için Devlet hakkının yüzde kırkı alınmaz (3213 m.9/2). Entegre tesiste metal üretiminde yüzde yetmiş beş ve yeraltı üretiminde yüzde elli olan özel indirimler altın, gümüş ve platine uygulanmaz (m.14).

Devlet hakkı indirimlerinden birden fazlası birlikte kullanılabilir mi?

Hayır. Kanunda belirtilen teşviklerden yalnızca biri kullanılabilir; özel indirimlerden yararlanan, m.9/2’deki indirimden yararlanamaz (3213 m.14; Maden Yönetmeliği m.86/6). İndirim kullanan ruhsat sahibinin Devlet hakkı beyan formunu yeminli mali müşavire tasdik ettirmesi gerekir (Yönetmelik m.33/2).

Rödovansçı indirimli kurumlar vergisinden yararlanabilir mi?

Hayır. 5520 sayılı KVK m.32/A, rödovans sözleşmelerine bağlı olarak yapılan yatırımları indirimli kurumlar vergisi kapsamı dışında tutar. Rödovans, ruhsat devri veya şirket satın alma arasında tercih yapılırken bu sonuç hesaba katılmalıdır.

Hazine arazisinde maden işletirken kira veya ecrimisil ödenir mi?

Hayır. Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufundaki yerlerde yapılan madencilik faaliyetleri için kira ve ecrimisil alınmaz (3213 m.46). Kanunun eski metnindeki yüzde otuz artırımlı Devlet hakkı kuralı 6592 sayılı Kanunla 2015 yılında kaldırılmıştır; bugün bu yerlerde de m.14’teki olağan oranlar uygulanır.

Orman izin bedelinde madencilere indirim var mı?

Var. İşletme izninden itibaren ilk on yıl 6831 sayılı Kanuna göre alınan arazi izin bedelinin yüzde ellisi alınır (3213 m.9/6). İhaleyle verilen II. Grup (c) ve IV. Grup sahalarda ilk on yıl ağaçlandırma bedeli hariç bedel alınmaz (m.9/4); Devlet ormanında beş hektara kadar izinlerde de ağaçlandırma bedeli dışında bedel alınmaz (m.14).

Altın madencisine yapılan mal ve hizmet teslimlerinde KDV ödenir mi?

Altın, gümüş ve platin arama, işletme, zenginleştirme ve rafinaj faaliyetlerine ilişkin olarak bu faaliyetleri yürütenlere yapılan teslim ve hizmetler KDV’den istisnadır (KDVK m.13/c). Bu istisna teşvik belgesine bağlı değildir; teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri ise ayrıca m.13/d’ye göre istisnadır.

Kritik ve stratejik madenler için ayrı bir teşvik var mı?

3213 m.8 bu madenler için acele kamulaştırma ve stok yükümlülüğü gibi araçlar öngörür; doğrudan vergi veya Devlet hakkı indirimi getirmez. Bu yazının tarihi itibarıyla kritik madenlere özgü yürürlükte bir teşvik düzenlemesi tespit edilmemiştir; büyük ölçekli projeler için proje bazlı devlet yardımı (BKK 2016/9495) ayrıca değerlendirilebilir.