Maden Ruhsatı İptal Edildi, Teminat İrat Kaydedildi: İptal Sebepleri, Yürütmeyi Durdurma ve İptal Davası 2026 — 60 Günlük Süre, Faaliyet Durdurma, İdari Para Cezası ve Sahanın İhaleye Çıkması (3213 m.10, m.12, m.13, m.17; İYUK m.7, m.11, m.27)

Maden ruhsatının iptali ve teminatın irat kaydı, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün (MAPEG) yazılı bir işlemiyle gerçekleşir ve bu işleme karşı, özel bir süre öngörülmemişse yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır (İYUK m.7). İptal sebepleri Kanunda tek tek sayılmıştır: ruhsat bedelinin Ocak sonuna kadar yatırılmayan kısmının Haziran ayının son gününe kadar gecikme zammıyla da yatırılmaması (3213 m.13), arama dönemi faaliyet raporlarının süresinde verilmemesi veya asgari faaliyetlerin yapılmaması, rapordaki eksikliklerin bildirimden itibaren bir ay içinde tamamlanmaması, yatırım programının iki yıl üst üste yüzde ellinin altında gerçekleştirilmesi ve detay arama sonuna kadar işletme ruhsatı talebinde bulunulmaması (m.17), gerçek dışı beyanla haksız hak iktisabının üç yıl içinde üç kez tekrarlanması (m.10). İptal kararından sonra saha ihale programına alınabildiğinden, davada yürütmenin durdurulması istenmesi yatırımın korunması bakımından belirleyicidir (İYUK m.27). Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanının TBMM’ye verdiği yanıta göre 2026 yılında 1.702 ruhsat sahasında faaliyet durdurulmuş, 801 maden ruhsatı iptal edilmiştir. Bu rehber iptal ve irat sebeplerini, savunma yollarını, süreleri ve dava stratejisini maddeleriyle anlatır. Tebliğ edilen işlem için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

2026 tablosu: İptal riski teorik değil

Maden ruhsatlarının iptali istisnai bir durum değildir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın milletvekillerinin soru önergesine verdiği ve Ekim 2026’da basına yansıyan yazılı yanıta göre 2025 başından 31 Ağustos 2026’ya kadar 15.134 ruhsat sahası denetlenmiş, 2026 yılında Maden Kanununun ilgili maddeleri uyarınca 1.702 ruhsat sahasında faaliyet durdurulmuş ve 801 maden ruhsatı iptal edilmiştir. Aynı yanıtta denetim sıklığının risk seviyesine göre belirlendiği, çok riskli sahaların her yıl, riskli sahaların iki yılda bir denetlendiği ve faaliyeti durdurulan sahalarda uygunluk sağlamaya yönelik çalışmalar dışında üretim yapılamayacağı belirtilmiştir.

Bu rakamlar iki şeyi gösterir. Birincisi, iptallerin önemli bir kısmı teknik faciadan değil takvim ve belge eksikliğinden doğar: verilmeyen bir rapor, ödenmeyen bir ruhsat bedeli veya gerçekleşmeyen bir yatırım programı. İkincisi, iptal kararından sonra sahanın yeniden ihaleye çıkarılması mümkün olduğundan, ruhsat sahibinin hareket süresi kısadır. Maden hukukunun genel çerçevesi Maden Hukuku Rehberi, bütün uyuşmazlık türleri ve süreleri Maden Ruhsatı Uyuşmazlıkları rehberimizde yer alır.

İptal sebepleri: Kanunun saydığı hâller

3213 sayılı Maden Kanunu, ruhsatın iptalini belirli yükümlülüklerin ihlaline bağlar ve çoğu durumda iptalden önce bir uyarı, süre veya idari para cezası basamağı öngörür. İptal işlemine karşı savunmanın ilk adımı, idarenin dayandığı hükmü bulmak ve o hükmün öngördüğü basamakların uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmektir. Aşağıdaki tablo başlıca iptal ve irat sebeplerini, Kanunun öngördüğü ön basamakları ve sonuçlarını gösterir.

İşletme aşamasında da benzer bir yapı vardır. Danıştay 8. Dairesinin 21.02.2023 tarihli, 2019/5063 E., 2023/702 K. sayılı kararında aktarıldığı üzere 3213 m.24, işletme ruhsatı talebindeki eksikliklerin bildirimden itibaren belirli bir süre içinde tamamlanmasını, tamamlanmazsa talebin reddini ve teminatın irat kaydını öngörür. İşletme ruhsatının süresinin uzatılması (temdit) talebinin reddi de ruhsatın sona ermesi sonucunu doğurur; 30 Ekim 2025 tarihli Maden Yönetmeliği değişikliğiyle temdit için mevcut projede beyan edilen toplam üretimin en az yüzde on beşinin gerçekleştirilmesi şartı getirilmiş, kamu kurumları bu şartın dışında tutulmuş ve mücbir sebepler, öngörülemeyen olaylar ile geçici kapatmaların dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

Arama döneminde iptal: Raporlar, asgari faaliyetler ve yatırım programı

7554 sayılı Kanunla yeniden yazılan 3213 m.17, arama ruhsatlarındaki iptal rejiminin merkezidir. Ruhsatın düzenlenmesinden sonraki ilk bir yıl ön arama dönemidir; genel arama dönemi IV. Grup madenlerde iki yıl, diğer madenlerde bir yıldır; genel arama yükümlülüklerini yerine getiren IV. Grup ruhsat sahibine dört yıl detay arama dönemi tanınır (m.17/1-2). IV. Grupta detay arama, diğer gruplarda genel arama dönemi sonuna kadar rezervi üç boyutu ve miktarıyla belirlenmiş olarak işletme ruhsatı talebinde bulunulmazsa ruhsat iptal edilir.

Maddenin beşinci fıkrası rapor ve faaliyet yükümlülüğünü düzenler. Ön, genel ve detay arama faaliyet raporlarının ilgili dönemin sonuna kadar verilmesi zorunludur. Raporların süresinde verilmemesi veya Yönetmelikte belirlenen asgari faaliyetlerin yerine getirilmemesi hâlinde, o dönemin sonunda teminat irat kaydedilir ve ruhsat iptal edilir. Kanun bir aylık tamamlama süresini yalnızca verilen raporlardaki eksiklikler için öngörür: raporlardaki eksikliklerin Genel Müdürlükçe bildirilmesinden itibaren bir ay içinde tamamlanmaması hâlinde teminat irat kaydedilir ve ruhsat iptal edilir. Bu ayrım savunmada önemlidir: hiç verilmemiş bir rapor için süre beklemek mümkün değildir; buna karşılık süresinde verilmiş ama eksik bulunan bir rapor nedeniyle, bildirim yapılmadan ve bir ay beklenmeden tesis edilen iptal işlemi usule aykırıdır.

Altıncı fıkra ise yatırım programına bağlı yaptırımı düzenler. Asgari faaliyetler yerine getirilmekle birlikte arama faaliyetleri onaylı proje doğrultusunda yürütülmemişse, gerçekleştirilmeyen yıllık yatırım tutarı kadar teminat irat kaydedilir; gerçekleşen yatırıma karşılık gelen kısım talep hâlinde iade edilir. Yatırım programının iki yıl üst üste yüzde ellinin altında gerçekleştirilmesi hâlinde ise teminatın tamamı irat kaydedilir ve ruhsat iptal edilir. İşletilebilir rezerv bulunamadığının Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre raporlanması ve talep edilmesi hâlinde arama ruhsat bedelleri ve ihale bedeli iade edilir. 2025 Yönetmelik değişikliğiyle sondaj karotları ve lokasyonlarının korunması, fotoğraflanması ve sondaj verilerinin e-Maden’e girilmesi de zorunlu hâle geldiğinden, faaliyetin gerçekleştiğinin ispatı artık büyük ölçüde sistem kayıtlarına dayanır. Arama dönemlerinin genel anlatımı Maden Sahası ve Arama Ruhsatı Başvurusu rehberimizdedir.

Teminatın irat kaydı ve iadesi

Maden ruhsatında birden fazla teminat türü vardır ve her birinin irat kaydı sebebi farklıdır. Arama ruhsatı aşamasında 7554 sayılı Kanunla m.16’ya eklenen hükümle proje için gerekli toplam yatırım tutarının yüzde beşi kadar yatırım teminatı sunulması öngörülmüştür; 30 Ekim 2025 tarihli Maden Yönetmeliği değişikliğine göre teminat, MAPEG’in her yıl grup ve bentlere göre ilan ettiği asgari tutardan az olmamak üzere kesin ve süresiz teminat mektubu olarak verilir. Bu teminat, m.17’deki rapor, asgari faaliyet ve yatırım yükümlülüklerinin güvencesidir. İhale yoluyla alınan sahalarda ihale teminatı ayrıca vardır ve ihale bedeli süresinde yatırılmazsa irat kaydedilir (Maden Sahaları İhale Yönetmeliği m.20); bu konu MAPEG Maden Sahası İhalesi rehberimizde anlatılmıştır.

Rehabilitasyon bedeli ise teminattan farklıdır. 7554 sayılı Kanunla değiştirilen m.13’e göre rehabilitasyon bedeli işletme ruhsat bedeli kadardır, vadeli hesapta nemalandırılır, yalnızca rehabilitasyon amacıyla kullanılır, haczedilemez, rehnedilemez ve temlik edilemez; yükümlülük kalmadığında kullanılmayan kısmı iade edilir. Teminatın irat kaydı ayrı bir idari işlemdir ve ruhsat iptalinden bağımsız olarak dava konusu edilebilir. Örneğin ruhsat iptal edilmeden yalnızca projeye aykırılık gerekçesiyle teminatın bir kısmının irat kaydedildiği durumda, irat edilen tutarın gerçekleşmeyen yatırımla orantılı olup olmadığı ayrıca denetlenir.

Ruhsat bedeli, beyanlar ve idari para cezaları

Ruhsat bedelinin tamamı her yıl Ocak ayı sonuna kadar yatırılır. Ocak sonuna kadar yatırılmayan kısım, o yılın Haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51. maddesine göre hesaplanan gecikme zammı oranında artırılarak yatırılmalıdır; aksi hâlde ruhsat iptal edilir (m.13, 7257 sayılı Kanunla değişik). İptal edilen ruhsatın ödenmeyen ruhsat ve rehabilitasyon bedeli ayrıca 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilir (7554 sayılı Kanunla değişik m.13). Bu kural mekanik işler; savunmada en güçlü argüman ödemenin süresinde yapıldığını gösteren dekont ile iptal işleminin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğidir. Ruhsat bedelinin ödenmemesini idari para cezası ve üç aylık süreye bağlayan anlatımlar 2015 tarihli eski metne dayanır; bu kural 7164 ve 7257 sayılı Kanunlarla değiştirilmiştir. Ruhsat bedeli ve Devlet hakkının mali ve vergisel boyutu Enerji ve Madencilikte Vergilendirme rehberimizde ele alınmıştır.

Beyan usulü 3213 m.10’da düzenlenmiştir. Madencilik faaliyeti sırasında verilen yazılı teknik ve mali beyanlar ile yetkili kişilerce düzenlenen raporlar doğru kabul edilir; teknik elemanlar uzmanlık alanlarındaki beyanlardan, ruhsat sahipleri ise bunlar dışındaki beyanlardan sorumludur. Beyanlardaki hata ve noksanlar, idarenin tespiti ve uyarısından itibaren iki ay içinde düzeltilmezse idari para cezası uygulanır ve 7164 sayılı Kanunla eklenen hükme göre düzeltilinceye kadar üretim durdurulur. Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanla haksız hak elde eden ruhsat sahibine idari para cezası verilir ve ilk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde üç kez ihlal tespit edilirse ruhsat iptal edilir. Kanun, haksız hak iktisabı sayılan hâller arasında ruhsat grubu dışındaki madenin üretilmesini veya sevkini, arama döneminde izinsiz üretim ve satışı, kamulaştırılan alanın amacı dışında kullanılmasını, galeri atımı yöntemiyle patlatma yapılmasını, Genel Müdürlükçe durdurulan sahada üretim yapılmasını ve üretim ile satışların beyan edilmemesini de sayar. Bentlerin tamamı ve cezaların oranları Maden Kanunu İdari Para Cezaları rehberimizde yer alır.

Maden Kanunu kapsamındaki idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu cezalara karşı otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (m.13); Uyuşmazlık Mahkemesi 2021/39 E., 2021/71 K. sayılı kararında görevli yargı yerinin idari yargı olduğunu kabul etmiştir. Cezanın tutarı da ayrıca denetlenir: Danıştay 8. Dairesi 25.09.2024 tarihli, 2021/3120 E., 2024/4787 K. sayılı kararında, Kanunun 7. maddesindeki izinlerin süresinde alınmaması nedeniyle verilen idari para cezasında fiilin işlendiği döneme değil sonraki yılın yeniden değerleme oranıyla artırılmış tutara göre hesaplama yapılmasını hukuka aykırı bulan kararı onamıştır (5326 sayılı Kanun m.5). Ruhsat sahibinin kusurlu olduğu kabul edilse bile hesap hatası cezayı sakatlar.

Faaliyet durdurma: İptalden önceki aşama

Ruhsat iptalinden önce çoğu zaman faaliyet durdurma kararı gelir. MAPEG, ruhsatsız, başkasının sahasında veya ruhsat grubu dışında üretim tespit ettiğinde faaliyeti durdurur ve madene el koyar; ruhsatlı alanda işletme izni almadan üretim yapılması hâlinde de faaliyeti durdurur, madene el koyar ve idari para cezası uygular (m.12). Faaliyet durdurma yalnızca MAPEG’in yetkisinde değildir: iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılıkta 6331 sayılı Kanunun 25. maddesi uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çevre mevzuatına aykırılıkta ise 2872 sayılı Çevre Kanunu m.15 uyarınca çevre idaresi faaliyeti durdurabilir. Durdurulan sahada uygunluk sağlamaya yönelik çalışmalar dışında üretim yapılamaz; durdurulan sahada üretim yapılması Kanun tarafından haksız hak iktisabı sayıldığından (m.10), durdurma kararını fiilen yok saymak doğrudan iptal riskini büyütür.

Faaliyet durdurma kararı da idari işlemdir ve altmış gün içinde iptal davasına konu edilebilir; ancak pratikte daha hızlı yol, durdurma gerekçesindeki eksikliği giderip faaliyetin yeniden başlatılmasını istemektir. İki yol birlikte yürütülebilir: eksiklik giderilirken dava süresi de korunur. Çevre ve iş güvenliği yaptırımları için Çevreye Verilen Zarar ve İdari Yaptırımlar ve İş Sağlığı ve Güvenliği (6331) sayfalarımıza bakılabilir.

İptal davası: Süre, mahkeme ve yürütmenin durdurulması

Ruhsat iptali, teminatın irat kaydı, temdit talebinin reddi veya faaliyet durdurma işlemlerine karşı dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemesinde altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden itibaren işler (İYUK m.7). Dava açmadan önce işlemin geri alınması için üst makama veya işlemi yapan makama başvurulabilir; bu başvuru işlemekte olan dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve ret üzerine kalan süre işlemeye devam eder (İYUK m.11). Bu yol, idarenin açık bir hatasını düzeltmesi için zaman tanır; ancak saha ihaleye çıkma riski taşıyorsa doğrudan yürütmenin durdurulması talepli dava açmak daha güvenlidir. Yetkili idare mahkemesi, özel bir yetki kuralı bulunmadıkça işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.32). Maden Kanunu idari para cezalarına karşı ise ayrı ve daha kısa otuz günlük süre işler (m.13).

Yürütmenin durdurulması, maden ruhsatı davalarının en önemli talebidir. İYUK m.27’ye göre idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yürütmenin durdurulması kararı kural olarak teminat karşılığında verilir. Bu talebin kabulü veya reddi hakkındaki karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. Telafisi güç zarar unsuru maden ruhsatlarında genellikle güçlüdür: iptal edilen sahanın ihaleye çıkarılması, yatırımın, makine parkının ve istihdamın kaybı, ruhsat üzerindeki kredi ve ipoteklerin muaccel hâle gelmesi. Açık hukuka aykırılık ise usul eksikliği, hesap hatası veya iptal sebebinin hiç oluşmadığını gösteren belgelerle ortaya konur.

Mahkemenin iptal kararından sonra idare, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde gereğine göre işlem tesis etmek zorundadır (İYUK m.28). İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK m.45). İptal edilen işlem nedeniyle uğranılan zarar, örneğin irat kaydedilen teminat veya durdurulan üretimin kaybı, tam yargı davasıyla istenebilir; tam yargı davası iptal davasıyla birlikte açılabileceği gibi, önce iptal davası açılıp bu davada verilen kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde de açılabilir (İYUK m.12). İdari yargının genel çerçevesi İdari Davalar (İptal ve Tam Yargı) sayfamızdadır.

Savunma eksenleri

Maden ruhsatı iptal davalarında başarı çoğunlukla dört eksenden birine dayanır:

1. Sebebin oluşmaması bakımından: rapor süresinde verilmişse e-Maden kaydı ve tarihi; ruhsat bedeli ödenmişse dekont; faaliyet yapılmışsa sondaj kayıtları, karot fotoğrafları, faturalar ve daimi nezaretçi defteri sunulur.
2. Usul bakımından: rapordaki eksiklikte Genel Müdürlüğün bildirimi ve bir aylık süre (m.17/5), ruhsat bedelinde Haziran ayının son gününe kadar tanınan gecikme zamlı ödeme imkânı (m.13), beyanlarda uyarı ve iki aylık düzeltme süresi (m.10) gibi Kanunun öngördüğü basamakların atlanıp atlanmadığı incelenir.
3. Hesap ve ölçülülük bakımından: kısmi faaliyette teminatın gerçekleşmeyen yatırımla orantılı irat kaydedilmesi (m.17/6), idari para cezasında fiil tarihindeki tutarın esas alınması (5326 m.5) gerekir; orantısız irat veya hatalı tutar işlemi sakatlar.
4. Dış sebepler bakımından: faaliyetsizlik başka kurumların izin vermemesinden veya gecikmesinden kaynaklanıyorsa bu durum kusur sayılamaz. 7554 sayılı Kanunla m.7’ye eklenen üç artı bir aylık zımni izin kuralı nedeniyle hangi izin için ne zaman başvurulduğu ve kurumun ne zaman cevap verdiği tarih sırasıyla gösterilmelidir; mücbir sebepler ve geçici kapatmalar da ayrıca değerlendirilir.

Teknik konularda bilirkişi incelemesi çoğu zaman belirleyicidir. Danıştay 8. Dairesi, 21.02.2023 tarihli, 2019/5063 E., 2023/702 K. sayılı kararında, bir işletme ruhsatına ilişkin dosyada birbirleriyle çelişen bilirkişi tespitleri bulunmasına rağmen keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan verilen kararı eksik inceleme gerekçesiyle bozmuştur. Bu nedenle dava dilekçesinde keşif ve bilirkişi incelemesi talebi, sahanın teknik durumunu gösteren belgelerle birlikte açıkça yer almalıdır.

İptalden sonra saha: İhale riski

Maden Sahaları İhale Yönetmeliğinin 6. maddesine göre işletme ruhsatı iptal edilen veya terk edilen sahalar, ruhsat veya temdit talebi uygun bulunmayan sahalar ve ruhsat süresi sona eren alanlar ihaleye çıkarılır. İptal işleminin yürütmesi durdurulmadıkça saha, dava devam ederken ihale programına alınabilir. Saha ihale edilir ve başka bir istekli adına ruhsat düzenlenirse, sonradan iptal davasının kazanılması hâlinde dahi sahanın eski sahibine dönmesi karmaşık bir uyuşmazlığa dönüşür. Bu nedenle yürütmenin durdurulması talebi dava açılırken ileri sürülmeli; saha ihaleye çıkarılırsa ihale işlemine karşı İYUK m.20/A uyarınca otuz gün içinde ayrıca dava açılması değerlendirilmelidir. İhale süreci MAPEG Maden Sahası İhalesi rehberimizde anlatılmıştır.

İptal yalnızca ruhsatı değil, ona bağlı ilişkileri de etkiler. Ruhsat üzerindeki rödovans sözleşmesi fiilen ifa edilemez hâle gelir ve taraflar arasında tazminat uyuşmazlığı doğar; ruhsat üzerinde ipotek varsa alacaklının durumu ayrıca değerlendirilir; ruhsat sahibi şirketin payını satın almış yatırımcı için de değer kaybı ortaya çıkar. Bu ilişkiler Madencilikte Rödovans Sözleşmesi, Maden Ruhsatının Devri ve İpotekli Ruhsat ve Yabancı Şirket Türkiye’de Maden Ruhsatı Alabilir mi? rehberlerimizde anlatılmıştır. Gerçek kişi ruhsat sahibinin ölümünde altı aylık intikal süresinin kaçırılması da ruhsatın sona ermesine yol açar; bu konu Maden Ruhsatı ve Taş Ocağının Mirası rehberimizdedir.

Üçüncü kişilerin ruhsata karşı davaları

Ruhsatın geleceğini yalnızca MAPEG’in işlemleri belirlemez. Sahanın çevresindeki köylüler, belediyeler, su idareleri veya sivil toplum kuruluşları da ruhsat, işletme izni veya ÇED kararına karşı iptal davası açabilir. Danıştay 8. Dairesinin yukarıda anılan 2023 tarihli kararı, bir büyükşehir su ve kanalizasyon idaresinin bir kalker ocağının işletme ruhsatına karşı açtığı davaya ilişkindir. Bu davalarda ruhsat sahibi, sonucundan doğrudan etkileneceği için davaya müdahil olarak katılmalı ve savunmasını kendi belgeleriyle desteklemelidir. ÇED kararlarına karşı davalar ise ivedi yargılamaya tabidir ve süre otuz gündür; ayrıntılar ÇED Kararlarına Karşı İptal Davası rehberimizdedir.

İptali önlemek: Uyum takvimi

Ruhsat iptallerinin büyük çoğunluğu önlenebilir. Ruhsat sahibinin kurumsal ajandasında en az aşağıdaki tarihler yer almalıdır:

Sık yapılan hatalar

• Tebliğ tarihini kaydetmemek ve altmış günlük süreyi yanlış hesaplamak.
• İdari para cezasına karşı otuz gün yerine altmış günlük süreye güvenmek.
• İptal davasında yürütmenin durdurulmasını istememek; sahanın ihaleye çıkmasını engelleyememek.
• Hiç verilmemiş rapor için bir aylık tamamlama süresi beklemek; bu süre yalnızca verilen rapordaki eksiklikler için öngörülmüştür.
• Durdurma kararından sonra sahada üretime devam etmek; bunun haksız hak iktisabı sayılması.
• Teminatın tamamının irat kaydına itiraz etmemek; kısmi faaliyette orantılı irat kuralını ileri sürmemek.
• Kurum izinlerine ilişkin başvuru tarihlerini belgelememek; faaliyetsizliğin dış sebeplerini ispat edememek.
• Dava dilekçesinde keşif ve bilirkişi incelemesi istememek.
• Üçüncü kişilerin ruhsata karşı açtığı davaya müdahil olmamak.
• İptal kararından sonra uğranılan zarar için tam yargı yolunu değerlendirmemek.

Sıkça Sorulan Sorular

Maden ruhsatı hangi hâllerde iptal edilir?

Ruhsat bedelinin Ocak sonuna kadar yatırılmayan kısmının Haziran ayının son gününe kadar gecikme zammıyla da ödenmemesi (3213 m.13), arama raporlarının süresinde verilmemesi veya asgari faaliyetlerin yapılmaması, rapordaki eksikliklerin bir ay içinde tamamlanmaması, yatırım programının iki yıl üst üste yüzde ellinin altında kalması, detay arama sonuna kadar işletme talebinde bulunulmaması (m.17) ve gerçek dışı beyanla haksız hak iktisabının üç yıl içinde üç kez tekrarlanması (m.10) başlıca sebeplerdir.

Ruhsat iptaline karşı dava süresi kaç gündür?

Yazılı bildirimden itibaren altmış gündür ve dava idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7). Maden Kanunu idari para cezalarına karşı ise süre otuz gündür (3213 m.13).

Faaliyet raporunu geç verirsem ruhsat iptal edilir mi?

Evet. 7554 sayılı Kanunla değişik 3213 m.17/5’e göre ön, genel ve detay arama raporlarının dönem sonuna kadar verilmemesi hâlinde teminat irat kaydedilir ve ruhsat iptal edilir. Bir aylık tamamlama süresi yalnızca verilen rapordaki eksiklikler için öngörülmüştür.

Rapordaki eksiklik için süre verilir mi?

Evet. Raporlardaki eksikliklerin Genel Müdürlükçe bildirilmesinden itibaren bir ay içinde tamamlanması gerekir; tamamlanmazsa teminat irat kaydedilir ve ruhsat iptal edilir (3213 m.17/5). Bildirim ve süre verilmeden tesis edilen iptal işlemi usule aykırıdır.

Teminatın irat kaydı nedir?

Ruhsat sahibinin verdiği teminatın, yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle Hazineye gelir kaydedilmesidir. Arama ruhsatlarında rapor, asgari faaliyet ve yatırım yükümlülüklerinin ihlali irat sebebidir (3213 m.17).

Teminatın tamamı mı irat kaydedilir?

Her zaman değil. Asgari faaliyetler yapılmış ama faaliyet projeye uygun yürütülmemişse yalnızca gerçekleşmeyen yıllık yatırım tutarı kadar teminat irat kaydedilir ve gerçekleşen kısım talep hâlinde iade edilir; yatırım programı iki yıl üst üste yüzde ellinin altında kalırsa teminatın tamamı irat kaydedilir (m.17/6).

Ruhsat bedelini ödemezsem ne olur?

Ruhsat bedelinin tamamı her yıl Ocak sonuna kadar yatırılır. Yatırılmayan kısım, o yılın Haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51. maddesine göre hesaplanan gecikme zammı oranında artırılarak yatırılmalıdır; aksi hâlde ruhsat iptal edilir (3213 m.13, 7257 sayılı Kanunla değişik). Ödenmeyen kısım ayrıca 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.

Yürütmenin durdurulması nasıl istenir?

İptal davası dilekçesinde talep edilir. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartları birlikte aranır; karar kural olarak teminat karşılığında verilir ve karara karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir (İYUK m.27).

Ruhsatım iptal edildi, saha başkasına verilebilir mi?

Evet. Maden Sahaları İhale Yönetmeliği m.6’ya göre işletme ruhsatı iptal edilen veya terk edilen sahalar ihaleye çıkarılır. Yürütmenin durdurulması kararı alınmazsa saha dava sürerken ihale edilebilir; ihale işlemine karşı da otuz gün içinde dava açılabilir (İYUK m.20/A).

Dava açmadan önce MAPEG’e itiraz edebilir miyim?

Edebilirsiniz. İşlemin geri alınması için üst makama veya işlemi yapan makama başvurmak dava açma süresini durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder (İYUK m.11). Saha ihaleye çıkma riski taşıyorsa doğrudan yürütmeyi durdurma talepli dava açmak daha güvenlidir.

Faaliyet durdurma kararı ruhsat iptali midir?

Hayır. Faaliyet durdurma, ruhsatın geçerliliğini sona erdirmez; ancak durdurulan sahada uygunluk çalışmaları dışında üretim yapılamaz ve durdurulan sahada üretim yapılması haksız hak iktisabı sayılır (3213 m.10). Durdurma kararına karşı da altmış gün içinde dava açılabilir.

Gerçek dışı beyan ruhsat iptaline yol açar mı?

Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanla haksız hak elde eden ruhsat sahibine idari para cezası verilir ve ilk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde üç kez ihlal tespit edilirse ruhsat iptal edilir (3213 m.10).

Ruhsatsız üretimin yaptırımı nedir?

Ruhsatsız, başkasına ait sahada veya ruhsat grubu dışında üretim tespit edilirse faaliyet durdurulur, madene el konulur ve Devlet hakkına ek olarak ocak başı satış bedelinin beş katı, tekrarında on katı idari para cezası verilir. Ruhsatlı alanda işletme izni almadan üretimde de durdurma, el koyma ve aynı oranlar uygulanır (3213 m.12/5, m.12/7).

İdari para cezasının tutarı hatalıysa ne olur?

Ceza, fiilin işlendiği tarihteki mevzuat ve tutara göre belirlenmelidir (5326 m.5). Danıştay 8. Dairesi 25.09.2024 tarihli, 2021/3120 E., 2024/4787 K. sayılı kararında sonraki yılın yeniden değerleme oranıyla hesaplanan cezayı hukuka aykırı bulan kararı onamıştır.

İşletilebilir rezerv bulunamazsa bedeller iade edilir mi?

İşletilebilir rezerv bulunamadığının Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre raporlanması ve talep edilmesi hâlinde arama ruhsat bedelleri ve ihale bedeli iade edilir (3213 m.17/6).

İptal davasını kazanırsam zararımı alabilir miyim?

İptal edilen işlem nedeniyle uğranılan zarar tam yargı davasıyla istenebilir; bu dava iptal davasıyla birlikte veya iptal davasında verilen kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde açılabilir (İYUK m.12). İrat kaydedilen teminatın iadesi ve durdurulan üretimden doğan kayıplar bu kapsamda değerlendirilir.

Temdit talebim reddedildi, ne yapabilirim?

Temdit reddi idari işlemdir ve altmış gün içinde iptal davasına konu edilebilir. 30.10.2025 tarihli Yönetmelik değişikliğine göre temdit için projede beyan edilen toplam üretimin en az yüzde on beşinin gerçekleştirilmesi aranır; mücbir sebepler, öngörülemeyen olaylar ve geçici kapatmalar dikkate alınır.