Maden İşletme İzni Nasıl Alınır? 2026 Adım Adım: İşletme Ruhsatı Talebi, İşletme Projesi, Mali Yeterlilik, Kurum İzinleri, ÇED, Özel Mülkiyet İzni ve İşyeri Açma Ruhsatı, Üç Yıl Kuralı, Temdit ve %15 Üretim Şartı (3213 m.7, m.24; Maden Yönetmeliği m.20, 28, 37, 111)

Maden sahasında üretime başlamak için üç belge sırayla alınır: arama ruhsatı, işletme ruhsatı ve işletme izni. İşletme ruhsatı sahayı işletme hakkı verir, fakat tek başına üretim yetkisi vermez. Maden Yönetmeliği m.32/1’e göre maden işletme faaliyetleri işletme izinleri alındıktan sonra, işletme projesine uygun olarak yapılır. İşletme ruhsatı talebi, ihaleyle verilen I. Grup (b) ile II. Grup (a) ve (c) bendi sahalarda ihale bedelinin ödenmesinden itibaren iki ay içinde, diğer gruplarda arama ruhsatı süresi sonuna kadar yapılır; IV. Grupta bu süre detay arama döneminin sonudur (Yönetmelik m.20/1; 3213 m.17). Başvuruda işletme ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve işletme ruhsat taban bedeli yatırılır; yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve mali yeterlilik belgeleri sunulur (Yönetmelik m.20/1). Teknik eksiklikler üç ay içinde tamamlanmazsa idari para cezası verilir ve süre üç ay uzatılır; yine tamamlanmazsa talep reddedilir. Talep uygun bulunursa ruhsat bir ay içinde düzenlenir (m.20/2). İşletme izni, ruhsatın yürürlüğünden itibaren üç yıl içinde ÇED kararı, mülkiyet izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınıp Genel Müdürlüğe verildikten sonra düzenlenir (3213 m.24/11; Yönetmelik m.111/1). Süresinde yükümlülüğünü yerine getirmeyen ruhsat sahibine her yıl idari para cezası verilir (3213 m.24/11). Anayasa Mahkemesine göre bu ceza ancak gecikmede ruhsat sahibinin kusuru varsa uygulanabilir. Ruhsat süresi sonuna kadar işletme izni alınamazsa ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir (3213 m.24/11; Yönetmelik m.111/3). İşletme izni olmadan maden üretmek ayrıca üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektiren bir suçtur (3213 Ek m.15). Bu rehber arama ruhsatından üretime kadar her adımı belgeleri, süreleri ve yaptırımlarıyla anlatır. Başvuru, eksiklik, ret veya ceza dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Üç belge: Arama ruhsatı, işletme ruhsatı, işletme izni

Madencilikte hak ile yetki birbirinden ayrılır. Arama ruhsatı sahada belirli bir maden grubunu arama hakkı verir. Rezerv ortaya konduğunda alınan işletme ruhsatı sahayı işletme hakkı verir. Fiilen üretim yapma yetkisi ise ancak işletme izniyle doğar. 3213 sayılı Kanun m.24/4’e göre işletme ruhsatlarında geçici tesis alanına ve görünür rezerv alanına işletme izni verilir. Maden Yönetmeliği (RG 11.12.2022, 32040) m.32/1’e göre de maden işletme faaliyetleri, işletme izinleri alındıktan sonra işletme projesine uygun olarak yapılır. Yönetmelik 30.10.2025 tarihli ve 33062 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle önemli ölçüde değiştirilmiş, 31.07.2026 tarihli değişiklik ise işletme izni hükümlerine dokunmamıştır.

Bu ayrım uygulamada en pahalı yanılgının kaynağıdır. İşletme ruhsatını alan bir şirket, ÇED kararı, özel mülkiyet izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı tamamlanıp işletme izni düzenlenmeden üretime başlarsa izinsiz üretim yapmış olur. Danıştay 8. Dairesi de ruhsatın tek başına üretim yetkisi vermediğini, bu nedenle ÇED kararının iptalinin tek başına işletme ruhsatını hukuka aykırı hâle getirmeyeceğini kabul etmiştir (18.11.2025, E.2025/4955, K.2025/8755). Maden hukukunun genel çerçevesi için Maden Hukuku Rehberi, arama ruhsatına başvuru için Maden Sahası Nasıl Bulunur, Arama Ruhsatına Nasıl Başvurulur? rehberlerimize bakılabilir.

1. adım: İşletme ruhsatı talebi

İşletme ruhsatı talebinin zamanı ve içeriği Yönetmelik m.20/1’de düzenlenmiştir. 30.10.2025 tarihli değişiklikle yeniden yazılan hükme göre talep, ihaleyle verilen I. Grup (b) ile II. Grup (a) ve (c) bendi sahalarda ihale bedelinin ödenmesinden itibaren iki ay içinde, diğer gruplarda arama ruhsatı süresi sonuna kadar yapılır. Talep sahibi bu süre içinde işletme ruhsat bedelini, rehabilitasyon bedelini ve işletme ruhsat taban bedelini yatırır; yetkilendirilmiş tüzel kişilerce (YTK) maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış maden işletme projesini ve mali yeterliliğe ilişkin belgeleri verir ve etkin bir KEP veya UETS adresi bildirir. Aksi hâlde talep reddedilir ve Kanuna göre saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yoluyla ruhsatlandırılır (3213 m.24/1). Talebin reddi hâlinde işletme ruhsat taban bedeli iade edilmez; ruhsat bedeli ve rehabilitasyon bedeli iade edilir (Yönetmelik m.20). Bu aşamada teminat değil bedeller ödenir: yatırım teminatı, 7554 sayılı Kanunla değişik 3213 m.16/7 uyarınca arama ruhsatı aşamasında, proje için gerekli toplam yatırım tutarının yüzde beşi oranında alınır ve yatırım programının iki yıl üst üste yüzde ellinin altında gerçekleştirilmesi hâlinde teminatın irat kaydı ve ruhsat iptali yaptırımı arama dönemine ilişkin m.17/6’da düzenlenmiştir.

Talebin ön şartı, rezervin yeterli biçimde ortaya konmuş olmasıdır. 3213 m.17’ye göre IV. Grupta detay arama döneminin, diğer gruplarda genel arama döneminin sonuna kadar rezervi üç boyutu ve miktarıyla belirlenmiş olarak işletme ruhsatı talebinde bulunulmazsa arama ruhsatı iptal edilir. Yönetmelik m.15/7 de üç boyutu ve miktarıyla belirlenmiş rezerv raporunun verilmesini zorunlu tutar; rezervin üç boyutlu tanımlanması hâlinde işletme ruhsat sahasını, tesis alanlarını da dikkate alarak Genel Müdürlük belirler. Arama süresi sonuna kadar cevher görünür hâle getirilmemişse talep reddedilerek arama ruhsatı iptal edilir (m.24/5). Bu yeni rezerv yükümlülüğü, 24.07.2025 itibarıyla arama süresinin bitimine iki yıldan az kalmış ruhsatlara uygulanmaz (Geçici m.12/4). Ayrıca ruhsat sahibinin 6183 sayılı Kanun m.22/A kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması aranır (m.20/5, m.20/6).

İzne tabi alanlarda sıra değişir. Yönetmelik m.20/3’e göre 3213 m.7/2 kapsamında izin gerektiren alanlarda önce m.7/3 ve m.7/4’teki izin süreçleri yürütülür, ardından işletme ruhsatı talebi m.20/1’e göre değerlendirilir. Genel Müdürlük talebi değerlendirirken işletme izin alanını ve projede yer alan asgari yıllık üretim miktarlarını da belirleyebilir (m.20/4). Arama döneminin iptal rejimi için Maden Ruhsatı İptali ve Teminatın İrat Kaydı rehberimize bakılabilir.

2. adım: İşletme projesi, faaliyet raporu ve mali yeterlilik

Talebin teknik çekirdeği işletme projesidir. Yönetmelik m.23/1’e göre başvuruda II. Grup (b), III. ve V. Grup madenler için genel arama faaliyet raporu, IV. Grup madenler için detay arama faaliyet raporu, fizibilite dönemi kullanılmışsa Ek-23’e göre fizibilite raporu ve YTK tarafından maden mühendisinin sorumluluğunda Ek-13’e göre hazırlanan, ruhsat sahibi veya yasal temsilcisi ile YTK tarafından imzalanmış işletme projesi verilir. 2025’te yenilenen Ek-13 proje formatı; talep edilen işletme izin süresini, rezervler, kaynaklar ve rezervin tespit yöntemlerini, çevre ile uyum planını, yatırım ve mali yapıyı ve gelir-gider tahminlerini içerir. Formatta işletme izninin görünür rezervin ortaya çıkarıldığı alanlar için talep edileceği açıkça belirtilmiştir.

Mali yeterlilik ayrı bir şarttır. Yönetmelik m.21’e göre mali yeterlilik toplam yatırım tutarının en az yüzde yirmisi kadar olmalı ve Ek-2’deki tabloda belirtilen tutarların altında kalmamalıdır. Tüzel kişiler bunun en az yüzde otuzunu sermayeleriyle, kalanını banka referans mektubuyla karşılar; gerçek kişiler banka mektubuyla belgeler. Belge, düzenlendiği tarihten itibaren on beş gün içinde verilirse geçerlidir; kamu kurumları bu şarttan muaftır. Projede beyan edilen üretim miktarları sonradan iki yönden önem kazanır: Genel Müdürlük asgari yıllık üretimi bu projeye göre belirleyebilir (m.20/4) ve ruhsat süre uzatımında projede beyan edilen toplam üretimin en az yüzde on beşinin gerçekleştirilmiş olması aranır (m.37/7). Bu yüzden proje, gerçekçi bir üretim takvimiyle hazırlanmalıdır.

3. adım: Eksiklik, karar ve ruhsatın düzenlenmesi

3213 m.24/1’e göre projedeki teknik eksiklikler iki ay içinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir ve bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Bu sürede tamamlamayanlara idari para cezası uygulanır ve süre üç ay daha uzatılır; uzatılan sürede de tamamlanmazsa talep kabul edilmez ve saha ihale yoluyla yeniden ruhsatlandırılmak üzere ihalelik saha konumuna getirilir (Yönetmelik m.20/2). Kanundaki ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (3213 m.13). Talep uygun bulunursa işletme ruhsatı bir ay içinde düzenlenir. Bu iki basamaklı süre, ruhsat sahibine bir hak da verir: eksiklik bildirilmeden veya ilk üç aylık süre ile ek süre beklenmeden verilen bir ret kararı usule aykırıdır ve iptal davasında ileri sürülebilir.

Eksiklik yazısına verilecek cevap, yalnızca istenen belgeyi göndermekten ibaret değildir. İstenen değişikliğin projenin başka bölümlerini, örneğin üretim miktarını, tesis alanını veya çevre ile uyum planını etkileyip etkilemediği kontrol edilmeli ve proje bir bütün olarak tutarlı hâle getirilmelidir. Aksi hâlde aynı başvuruda ikinci bir eksiklik yazısı gelir ve süre kaybedilir. Eksiklik süresinin hesabında tebliğ tarihi esas alındığından, KEP veya UETS adresinin düzenli takip edilmesi gerekir.

İşletme ruhsatının süresi ve alanı

İşletme ruhsatının süresi sabit değildir. 3213 m.24/3’e göre I. Grup (a) bendi madenlerde süre beş yıldır; diğer gruplarda süre projeye göre belirlenir ve on yıldan az olamaz. Yönetmelik m.36/1 de I. Grup (b), II., III. ve IV. Grup madenlerde sürenin görünür ve muhtemel hâle getirilmiş rezerv ile projesine göre belirleneceğini ve V. Grup madenlerde ilk sürenin beş yıl olduğunu tekrarlar. Uzatmalar dâhil toplam süre I. Grupta otuz, II. Grupta kırk, diğer gruplarda elli yılı geçemez; Bakan bu süreyi I. Grupta altmış, II. Grupta seksen yıla kadar, Cumhurbaşkanı diğer gruplarda doksan dokuz yıla kadar uzatabilir; kamu kuruluşlarının ruhsatlarında bu sınır uygulanmaz (3213 m.24/3; Yönetmelik m.36/2). Proje süresinin rezerv ve üretim takvimiyle uyumlu olması, ileride süre uzatımında yüzde on beşlik üretim şartının sağlanabilmesi bakımından da önemlidir.

Ruhsat alanı işletme ruhsatına geçişte daralabilir. Yönetmelik m.24/4’e göre işletme ruhsatı, geçici tesis alanı ile görünür ve/veya muhtemel rezerv alanı üzerinden düzenlenir ve ruhsatın diğer kısımları taksir edilir, yani ruhsattan çıkarılır. IV. Grupta muhtemel rezerv alanları, on yıl içinde UMREK Koduna göre kaynak veya rezerve dönüştürülmezse taksir edilir (m.25). İşletme izni ise daha da dar bir alana, geçici tesis alanı ile görünür rezerv alanına verilir (3213 m.24/4). Bu nedenle ruhsat alanı, işletme ruhsatı alanı ve işletme izin alanı aynı şey değildir; yatırım planı, en dar olan işletme izin alanına göre yapılmalıdır.

4. adım: Kurum izinleri ve ÇED

3213 m.7/2, ruhsat sahasında başka kurumların izni gereken alanları sayar: özel çevre koruma bölgeleri, millî parklar ve korunan alanlar, sulak alanlar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, ormanlar, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri, kıyıda korunması gerekli alanlar, birinci derece askerî yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, sit alanları ve madencilik dışında tahsis edilmiş yatırım alanları gibi. 7554 sayılı Kanunla değişik m.7/3’e göre ormanlar hariç bu alanlarda ilgili kurum değerlendirmesini tamamlayarak üç ay içinde izin talebine cevap verir; cevap verilmezse Genel Müdürlükçe bir ay ek süre verilir ve bu süre sonunda da karar bildirilmezse izin verilmiş sayılır. Verilen izin, işletme ruhsatına geçiş veya temdit değerlendirmelerinde o alanda devam eder; ancak idare projede veya rehabilitasyon projesinde değişiklik isteyebilir. Orman izinleri ise 6831 sayılı Orman Kanunu m.16’ya göre ayrıca alınır.

ÇED, kurum izinlerinin en uzun süren halkasıdır. 3213 m.7/11’e göre ÇED işlemleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yürütülür; ÇED sürecinde ilgili kurumlar görüşlerini en geç üç ay içinde verir, ek süre talebinde en fazla bir ay ek süre verilir ve bu sürelerde görüş bildirmeyen kurumun görüşü olumlu kabul edilir. İzin vermiş kurumlar ÇED sürecinde olumsuz görüş veremez. ÇED Olumlu kararı alınan madencilik faaliyetleri için ilgili kurumlar varsa mali yükümlülükleri alarak diğer işlemleri en geç bir ay içinde tamamlar. Madencilik projelerinin hangi ÇED listesine girdiği, karar türleri ve dava süresi için ÇED Kararına Karşı İptal Davası rehberimize bakılabilir.

Projenin niteliğine göre başka izinler de gerekir: mera alanında tahsis amacı değişikliği (Maden Faaliyetlerinde Mera), tarım arazisinde tarım dışı kullanım izni (Tarım Dışı Kullanım İzni), orman alanında orman izni (Orman Arazisinde İzin), patlatma yapılacaksa valilikten patlayıcı madde izinleri (Madende Patlayıcı Madde İzni), su kullanılacaksa DSİ belgeleri ve tahsisi (Madende Su Kullanım İzni) ve atık suyun alıcı ortama verilmesi veya liç tesisi kurulması hâlinde çevre izinleri (Siyanürlü Liç ve Maden Atık Tesisi İzni). Bu izinlerin her biri ayrı bir başvuru, süre ve dava yolu içerir. Kanuna göre verilen izinler, süre uzatımları dâhil ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir ve temditte başka bir işleme gerek kalmaksızın uzatılmış sayılır (3213 m.7/20). IV. Grup ile stratejik ve kritik madenlerde m.7/3 veya m.7/4 kapsamındaki izin talebi reddedilirse, üstün kamu yararı bakımından karar verme yetkisi Kanunda düzenlenen kurula aittir (m.7/24).

5. adım: Özel mülkiyet izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı

Maden Devlete aittir, fakat üzerindeki arazi bir kişiye ait olabilir. Bu nedenle 3213 m.24/11 işletme izninden önce mülkiyet izninin, Yönetmelik m.111/1 ise özel mülkiyet izninin alınmasını arar. Kanun m.7/13 mesafe kuralını da koyar: kamu hizmeti veya umumun yararına ayrılmış yerlere ve tesislere 60 metre mesafe içinde madencilik faaliyeti Bakanlığın, binalara 60 metre, özel mülkiyete konu araziye 20 metre mesafe içinde ise mülk sahibinin iznine bağlıdır. 30.10.2025 tarihli değişiklikle eski metindeki “mülkiyet izni” ibaresi “özel mülkiyet izni” olarak değiştirilmiş ve Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlarla ilgili izinlere ilişkin ibare madden çıkarılmıştır; 24.07.2025’ten önce yapılmış başvurularda eski metin uygulanmaya devam eder (Geçici m.12/6). Özel mülkiyet izni uygulamada malikle yapılan satış, kira, irtifak veya muvafakat belgesiyle sağlanır; anlaşma olmazsa 3213 m.46 uyarınca irtifak, intifa ve kamulaştırma yolları gündeme gelir. Hazine taşınmazlarında ise m.14’teki özel kurallar uygulanır. Ayrıntılar için Maden Ruhsatı ile Hazine Taşınmazı Çakışması ve Acele Kamulaştırma ve Özel Kanunlar rehberlerimize bakılabilir.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuki zemini 2026’da değişmiştir. Madenlerde bu ruhsatı uzun yıllar düzenleyen 2005 tarihli Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği, 25.04.2026 tarihli ve 33234 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 11228 sayılı Kararla yürürlükten kaldırılmıştır ve yerine ayrı bir yönetmelik çıkarılmamıştır. Bugün dayanak 3213 m.7’dir: maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatı il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları tarafından verilir. Usul bakımından genel düzenleme olan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uygulanır; bu Yönetmelikteki madenlere özgü hükümler Maden Kanununun önceliğini kabul eder. Arama faaliyetleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı gerekmez (Maden Yönetmeliği m.107/2). Ruhsatın reddi veya iptaline karşı yol için İşyeri Ruhsatının İptali ve Kapatma rehberimize bakılabilir.

6. adım: İşletme izni başvurusu

Kurum izinleri tamamlandığında işletme izni istenir. Yönetmelik m.28/1’e göre işletme izni talepleri ancak şu şartlar birlikte sağlanırsa değerlendirilir: 3213 m.7 kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarından alınması gereken izinlerin verildiğinin belgelenmesi, etkin bir KEP veya UETS adresinin bulunması, geçmiş döneme ait ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı borcunun bulunmaması, YTK ile yapılmış sözleşmenin bulunması ve istenen bütün belgelerin eksiksiz olması. Bu şartlardan biri eksikse talep reddedilir. Düzenlenen belge Yönetmeliğin Ek-15’indeki işletme izin belgesidir; belgenin doğruluğu e-Devlet üzerinden sorgulanabilir.

3213 m.24/11 bu adımı tek cümlede toplar: ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7. maddeye göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlarla ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Yönetmelik m.111/1’in 2025’te değişen metninde son ibare yer almasa da Kanun metninde durduğundan, izne tabi alanlarda kurum izinlerinin de tamamlanmış olması güvenli yoldur. Ayrıca Kanun m.13’ün son fıkrasına göre işletme izni talepleri, ruhsat bedeli ve Devlet hakkı borcu bulunmaması, daimi nezaretçinin atanmış olması ve YTK sözleşmesinin bulunması gibi şartlar sağlanmadıkça değerlendirmeye alınmaz. Bir ruhsatta birden fazla işletme izni bulunabilir; her izin için ayrı faaliyet raporu verilir (m.33). İşletme izni ruhsattan bağımsız olarak devredilemez (m.79/10). İşletme izni verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır (3213 m.24/11). İzin alındıktan sonra altı ay içinde ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi belgesinin alınması da zorunludur (m.111/4).

Üç yıl kuralı, yıllık ceza ve kusur şartı

3213 m.24/11, işletme izni için gerekli belgelerin işletme ruhsatının yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Genel Müdürlüğe verilmesini öngörür ve süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl idari para cezası verileceğini söyler. Fıkranın son cümlesine göre işletme ruhsat süresi sonuna kadar bu izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz; Yönetmelik m.111/3 bu hâlde ruhsatın iptal edileceğini de açıkça belirtir. 7554 sayılı Kanun bu fıkrada yalnızca mükerrer hâle gelen eski ilk cümleyi kaldırmış ve Devlet hakkının işletme izninin verildiği tarihten itibaren alınacağı cümlesini yeniden düzenlemiştir; üç yıl kuralı, yıllık ceza ve temdit yapılmaması sonucu yürürlüktedir. Yönetmelik m.111/2’ye göre ruhsat sahibinin ÇED kararının alınmasında Yönetmeliğin 114. maddesindeki yükümlülüklerine ilişkin bir ihmali yoksa birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

Bu cezanın en önemli sınırı kusur şartıdır. Anayasa Mahkemesi, kurala ilişkin iki kararında da izinlerin süresinde alınamamasında ruhsat sahibine yüklenebilecek bir kusur bulunmadıkça ceza verilemeyeceğini belirtmiştir (01.11.2017, E.2017/36, K.2017/147; 16.01.2025, E.2024/162, K.2025/17). Danıştay 8. Dairesi bu ölçütü somut dosyalarda uygulamaktadır. Mera tahsis amacı değişikliği süreci devam eden şirket hakkında kusur bulunmadığı gerekçesiyle cezanın iptali onanmış (25.10.2024, E.2021/6754, K.2024/5610), süresinde başvurup ret işlemine karşı dava açan şirkete verilen ceza da hukuka aykırı bulunmuştur (E.2021/5445, K.2024/2964). Buna karşılık uzun süre hareketsiz kalan veya ÇED başvurusunu geç yapan şirketler kusurlu sayılmış ve cezayı iptal eden kararlar bozulmuştur (17.05.2024, E.2021/2489, K.2024/2968; 25.09.2024, E.2021/803, K.2024/4772); ÇED kararını süresinde sunmayan şirkete verilen ceza da onanmıştır (06.10.2025, E.2025/5377, K.2025/7267). Ceza, ihlalin gerçekleştiği yıldaki tutar üzerinden hesaplanmalıdır; sonraki yılın yeniden değerleme oranıyla hesaplanan ceza hukuka aykırıdır (25.09.2024, E.2021/3120, K.2024/4787).

İptal aşamasında da aynı yaklaşım görülür. Danıştay 8. Dairesi, orman izni on yıl boyunca alınamayan bir ruhsatın iptalini hukuka uygun bulmuş; ÇED kararı, mülkiyet izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının işletme izni için temel izinler olduğunu ve kuralın amacının atıl bekletilen ruhsatları önlemek olduğunu belirtmiştir (27.11.2025, E.2022/4728, K.2025/9239). Başka bir kararda ise orman izninin reddi yargı kararıyla iptal edildiği için ruhsat iptalini kaldıran karar onanmış, fakat bu kararın izin yerine geçmediği, şirketin ancak orman iznini sunduktan sonra faaliyete başlayabileceği vurgulanmıştır (28.01.2026, E.2026/398, K.2026/379). Bu kararlardan çıkan ölçüt açıktır: başvuru yapmak yetmez; süreci belgelemek, cevapsız kalan başvuruları takip etmek ve ret işlemlerine karşı süresinde dava açmak gerekir. İzin cezalarının ayrıntısı için Maden Kanunu İdari Para Cezaları rehberimize bakılabilir.

İşletme izninden sonra yükümlülükler

İşletme izni bir başlangıçtır; izin süresince ruhsat sahibinin sürekli yükümlülükleri vardır. Üretim işletme projesine uygun yapılır; yeni ocak açılması, açık işletmeden yeraltına veya yeraltından açık işletmeye geçilmesi, yöntem veya ocak geometrisinin değişmesi ya da kapasitenin yetersiz kalması hâlinde proje önce revize edilip Genel Müdürlük onayı alınır, aksi hâlde faaliyet durdurulur (Yönetmelik m.32/2–4). Projeye aykırılık tespit edilirse giderilmesi için altı aya kadar süre verilir, giderilmezse idari para cezası uygulanır ve faaliyet durdurulur (m.32/7). İş kazaları derhâl bildirilir ve zorunlu ferdi kaza sigortası yaptırılır (m.32/16, m.32/18).

Raporlama ve beyan yükümlülükleri de takvime bağlıdır. Her işletme izni için yıllık işletme faaliyet raporu, imalat haritası ve Devlet hakkı beyan formuyla birlikte Nisan ayı sonuna kadar elektronik ortamda verilir; altın, gümüş ve platin gibi bazı hâllerde yeminli mali müşavir tasdiki aranır. Rapor verilmezse her yıl ve her izin için idari para cezası uygulanır ve yükümlülük yerine getirilinceye kadar üretim durdurulur (m.33). Ocaktan saha dışındaki stok alanına veya tesise yapılan her sevkiyatta elektronik sevk fişi düzenlenir ve beş yıl saklanır (m.44, m.51). Daimî nezaretçisi olmayan sahada maden işletme faaliyeti yapılamaz; nezaretçinin ayrılması hâlinde on beş gün içinde yenisi atanır (m.124, m.128). Herhangi beş yıllık dönemde en düşük üç yılın toplam üretimi projedeki bir yıllık üretimin yüzde otuzunun altında kalırsa idari para cezası verilir; 2025 değişikliğiyle bu hâlin iptal sonucu kaldırılmıştır (m.34; 3213 m.24/12). Devlet hakkı her yıl Haziran ayının son gününe kadar ödenir (3213 m.14); ruhsat ve rehabilitasyon bedelleri Ocak sonuna kadar yatırılır, yatırılmayan kısım gecikme zammıyla Haziran sonuna kadar ödenmezse ruhsat iptal edilir (Yönetmelik m.93/1). Devlet hakkı ve ruhsat bedelinin mali boyutu için Enerji ve Madencilikte Vergilendirme, iş güvenliği yükümlülükleri için Madende İş Kazası Sorumluluğu rehberlerimize bakılabilir.

İzin alanı değişikliği, farklı maden ve devir

Üretim ilerledikçe izin alanının genişletilmesi veya değiştirilmesi gerekebilir. 3213 m.13’ün son fıkrasına göre izin alanı değişikliği, ruhsat birleştirme, ruhsat alanı küçültme ve işletme izni talepleri; ruhsat bedeli ve Devlet hakkı borcu bulunmaması, daimi nezaretçinin atanmış olması ve YTK sözleşmesinin bulunması gibi şartlar sağlanmadıkça reddedilir. Birden fazla ruhsatın birleştirilmesi ise ancak birleştirmeye konu bütün ruhsatların işletme izinli olması şartıyla, düzenlenme tarihi daha eski olan ruhsatta mümkündür (3213 m.16/6). Yönetmelik m.29 izin alanı değişikliğini şartlara bağlar: taban bedelinin ödenmesi, haritaların verilmesi, yalnızca tesis, stok veya döküm alanı değişikliğinde revize proje yerine vaziyet planı sunulabilmesi, daimi nezaretçinin atanmış ve YTK sözleşmesinin bulunması bunlar arasındadır. Değişen alan için 3213 m.7 kapsamındaki izinler de yeniden değerlendirilir. Aynı ruhsatta aynı grup içinde farklı bir madenin üretilmesi isteniyorsa o maden için ayrı işletme projesi verilir ve kurum izinleri alınır (m.30). II. Grup (a) ve (c) bendi madenler ile patlatmayla üretim yapılan I. Grup (b) bendi madenlerde izin alanının yollara, imar planı onaylı alanlara ve kültür varlıklarına uzaklığına ilişkin kurallar ayrıca m.31’de düzenlenmiştir.

İşletme izni, ruhsattan bağımsız olarak devredilemez (m.79/10). Ruhsat devredildiğinde izin de ruhsatla birlikte el değiştirir; ancak devralanın izin şartlarını, özellikle daimi nezaretçi, YTK sözleşmesi ve borçsuzluk şartlarını kendi adına sağlaması gerekir. Ruhsatın kendisini devralmak yerine rödovans sözleşmesiyle sahanın işletilmesini üçüncü kişiye bırakmak da mümkündür; bu durumda Bakanlık izni gerekir ve ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumluluğu devam eder (3213 Ek m.7). Ayrıntılar için Maden Ruhsatının Devri ve İpotekli Ruhsat ve Madencilikte Rödovans Sözleşmesi rehberlerimize bakılabilir.

Geçici tatil: Faaliyete ara vermek

Yönetmelikte “faaliyete ara verme izni” adıyla bir kurum yoktur; ara verme ihtiyacı geçici tatil yoluyla karşılanır. m.38’e göre mücbir sebep veya beklenmeyen hâl nedeniyle faaliyetin yapılamaması hâlinde geçici tatil talep edilebilir; tatilin başlangıcı başvuru tarihidir ve şartları devam ettikçe uzatılabilir. Geçici tatil süresince faaliyet raporu verilmeye devam edilir ve Devlet hakkı alınmaya devam eder. 3213 m.7 kapsamındaki izinlerin alınamamasına dayanan geçici tatil talepleri en fazla üç kez kabul edilir; ruhsatta alternatif izinli bir alan bulunuyorsa talep reddedilir. Geçici tatil süreleri, ruhsat süre uzatımında yüzde on beşlik üretim şartı değerlendirilirken dikkate alınır (m.37/8).

Süre uzatımı (temdit) ve %15 üretim şartı

İşletme ruhsatının süresi dolmadan uzatma talep edilmelidir. Yönetmelik m.37/1-a’ya göre ruhsat sahibi, ruhsat süresinin bitiminden en az on iki ay önce işletme ruhsat taban bedelini yatırır, YTK tarafından hazırlanmış işletme projesini ve etkin KEP veya UETS adresini sunar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyene idari para cezası verilir (3213 m.24/2). Süre bitiminden en geç altı ay öncesine kadar da yükümlülükleri yerine getirmeyenlerin talepleri reddedilir, ruhsat süresi sonunda iptal edilir ve saha ihale yoluyla yeniden ruhsatlandırılır. Ruhsat süresi dolan sahalarda maden işletme faaliyeti yapılamaz. Teknik ve mali eksiklikler üç ay içinde tamamlanır; gecikmede idari para cezası uygulanır ve ruhsat süresinin sonuna kadar tamamlanmazsa ruhsat iptal edilir (m.37/1-b). Talep uygun görülürse süre on yıl uzatılır (m.37/2); entegre tesise bağlı ruhsatlarda son beş yılın ortalama üretimi projedeki üretimin en az yüzde yetmiş beşi ise uzatma yirmi yıl olarak yapılabilir (m.37/3).

2025 değişikliğinin en önemli yeniliği yüzde on beş kuralıdır. m.37/7’ye göre kamu kurum ve kuruluşlarının ve bunlara ait şirketlerin ruhsatları hariç, süre uzatım taleplerinin uygun görülebilmesi için talep tarihinde yürürlükte olan işletme projesinde beyan edilen toplam üretimin en az yüzde on beşi kadar üretim yapılmış olması zorunludur; aksi hâlde ruhsat süresi uzatılmaz. Aynı madene ait izinli ruhsatların ortalaması da hesaba katılabilir. Mücbir sebepler, beklenmeyen hâller ve geçici tatil süreleri dikkate alınır (m.37/8). Bu şart, 24.07.2025 itibarıyla süresinin bitimine iki yıldan az kalmış ruhsatlara uygulanmaz (Geçici m.12/2). Ayrıca ruhsat süresi sonuna kadar işletme izni alınamamışsa ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir (3213 m.24/11; Yönetmelik m.111/3). Danıştay 8. Dairesi, temdit taleplerinin Kanunda dayanağı bulunmayan bir genelgeyle kurulan taşınmaz komisyonunun kararına bağlanarak reddedilmesini hukuka aykırı bulmuş; işletme ruhsatı, işletme izni ve süre uzatımına ilişkin kararların 3213 sayılı Kanuna göre verilmesi gerektiğini belirtmiştir (23.12.2025, E.2025/5805, K.2025/10279; 23.12.2025, E.2025/6102, K.2025/10213; 16.12.2025, E.2025/5195, K.2025/9991). İptal ve sonrasında sahanın ihaleye çıkması için Maden Ruhsatı İptali ve MAPEG Maden Sahası İhalesi rehberlerimize bakılabilir.

İzinsiz üretimin yaptırımları

İşletme izni olmadan üretimin sonuçları üç katmanlıdır. Birinci katman idari para cezası ve el koymadır: ruhsatlı, ancak işletme izni olmadan aynı grupta üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene el konulur ve Devlet hakkına ek olarak ocak başı satış bedelinin beş katı, tekrarında on katı idari para cezası verilir (3213 m.12/7). İkinci katman haksız hak iktisabıdır: işletme ruhsatlarında işletme izni olmadan veya izin alanı dışında maden üretilmesi ya da sevk edilmesi ve m.7’deki izinler olmadan üretim yapılması haksız hak iktisabı sayılır; ruhsat sahibine idari para cezası verilir, ikinci ihlalde ceza iki kat uygulanır ve ilk tespitten itibaren üç yıl içinde üç kez ihlal tespit edilirse ruhsat iptal edilir (m.10). Kanun m.7/21 de ÇED kararı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı veya mülkiyet izni olmadan faaliyette bulunulması hâlinde idari para cezası uygulanarak o alandaki faaliyetlerin durdurulacağını ve ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez ihlalde ruhsatın iptal edileceğini öngörür.

Üçüncü katman ceza hukukudur ve uygulamada çoğu zaman gözden kaçar. 21.03.2018 tarihli 7103 sayılı Kanunla 3213 sayılı Kanuna eklenen Ek m.15’e göre işletme izni veya Genel Müdürlükçe izin verilmiş rödovans sözleşmesi olmaksızın, işletme izni alanı dışındaki mücavir sahalara yirmi metreye kadar taşmalar hariç olmak üzere maden ocağı açılması, maden üretilmesi veya faaliyetleri durdurulmuş sahalarda üretim durdurma sebeplerinin giderilmesine ve işletme güvenliğine yönelik faaliyetler dışında üretim yapılması fiillerini işleyenlere üç yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası verilir; hüküm giyenler infazın tamamlanmasından itibaren on yıl boyunca madencilik faaliyeti yapamaz. Bir fiil hem kabahat hem suç olarak tanımlanmışsa kural olarak yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır; suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hâllerde kabahat yaptırımı uygulanır (Kabahatler Kanunu m.15/3). Ek m.15 ile m.12’deki idari para cezası ve el koyma arasındaki ilişkinin somut dosyalarda nasıl uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Sevk fişi, beyan ve diğer cezalar için Maden Kanunu İdari Para Cezaları rehberimize bakılabilir.

Ret, ceza ve iptale karşı dava

İşletme ruhsatı talebinin reddi, işletme izni talebinin reddi, temdit talebinin reddi ve ruhsat iptali birer idari işlemdir. Bunlara karşı yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır (İYUK m.7). İptal edilen sahalar ihaleye çıkarılabileceğinden, davada yürütmenin durdurulması talebi hayati önemdedir; bunun için işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacağı gösterilmelidir (İYUK m.27). Maden Kanunu kapsamındaki idari para cezaları ise tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bunlara karşı otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılır; dava açmak tahsilatı durdurmaz (3213 m.13). Kabahatler Kanunundaki on beş günlük sulh ceza yolu bu cezalarda uygulanmaz.

Davada başarı çoğu zaman kronolojiye bağlıdır. İşletme ruhsatının yürürlük tarihi, her kuruma yapılan başvurunun tarihi ve evrak numarası, kurumların cevap tarihleri, üç aylık ve bir aylık zımni izin süreleri, ret işlemlerine karşı açılan davalar ve ÇED sürecindeki her adım tek bir dosyada toplanmalıdır. Kusur şartı tartışmasında idarenin ilk sorusu, ruhsat sahibinin ne zaman ne yaptığıdır. İdari davaların genel çerçevesi için İdari Davalar, iptal davası stratejisi için Maden Ruhsatı İptali ve Teminatın İrat Kaydı, bütün maden uyuşmazlıkları için Maden Ruhsatı Uyuşmazlıkları rehberlerimize bakılabilir.

Takvim: Bütün süreler tek tabloda

Sık yapılan hatalar

• İşletme ruhsatını üretim izni sanmak ve işletme izni düzenlenmeden üretime başlamak.
• İşletme ruhsatı talebini arama süresinin son günlerine bırakmak; rezervi üç boyutu ve miktarıyla ortaya koyamamak.
• Eksiklik yazısını KEP adresinde takip etmeyip üç aylık süreyi kaçırmak.
• İşletme projesinde gerçekçi olmayan üretim miktarı beyan etmek; ileride yüzde on beş ve yüzde otuz kurallarına takılmak.
• Kurum izin başvurularının tarihlerini ve evrak numaralarını kaydetmemek; zımni izin süresini ve kusur savunmasını kaybetmek.
• Orman izninde de zımni izin kuralının işlediğini sanmak.
• Ret veya cevapsız kalan başvurulara karşı dava açmamak; bunun sonradan kusur sayılması.
• Özel mülkiyet iznini, binalara 60 metre ve özel arazilere 20 metre mesafe kuralını hesaba katmamak.
• Daimi nezaretçi atamadan ve YTK sözleşmesi yapmadan işletme izni başvurusu yapmak.
• İşletme izni olmadan üretimin yalnızca para cezası gerektirdiğini sanmak; Ek m.15’teki hapis cezasını bilmemek.
• Temdit başvurusunu on iki ay öncesine kadar yapmamak.
• İdari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurmak; doğru yol otuz gün içinde idare mahkemesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşletme ruhsatı ile işletme izni arasındaki fark nedir?

İşletme ruhsatı sahayı işletme hakkı verir; fiilen üretim yetkisi ise işletme izniyle doğar. İşletme izni geçici tesis alanı ve görünür rezerv alanına verilir ve maden işletme faaliyetleri ancak işletme izni alındıktan sonra projeye uygun olarak yapılabilir (3213 m.24/4; Maden Yönetmeliği m.32/1).

İşletme ruhsatı için ne zaman başvurulur?

İhaleyle verilen I. Grup (b) ile II. Grup (a) ve (c) bendi sahalarda ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer gruplarda arama ruhsat süresi sonuna kadar başvurulur (3213 m.24/1). IV. Grupta detay arama, diğer gruplarda genel arama sonuna kadar rezervi üç boyutu ve miktarıyla belirlenmiş olarak talepte bulunulmazsa ruhsat iptal edilir (m.17/2).

İşletme ruhsatı başvurusunda hangi belgeler verilir?

İşletme ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve işletme ruhsat taban bedeli yatırılır; YTK tarafından maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi, mali yeterlilik belgeleri ve KEP veya UETS adresi verilir (3213 m.24/1). Yönetmeliğe göre ayrıca detay veya genel arama faaliyet raporu ve üç boyutlu rezerv raporu sunulur (m.15/7, m.23/1).

Mali yeterlilik ne kadar olmalıdır?

Toplam yatırım tutarının en az yüzde yirmisi kadar olmalı ve Yönetmeliğin Ek-2’sindeki tutarların altında kalmamalıdır. Tüzel kişiler bunun en az yüzde otuzunu sermayeleriyle karşılar; belge düzenlendiği tarihten itibaren on beş gün içinde verilmelidir (Maden Yönetmeliği m.21).

İşletme ruhsatı başvurusunda eksiklik çıkarsa ne olur?

Genel Müdürlük eksiklikleri iki ay içinde bildirir; eksiklikler bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Tamamlanmazsa idari para cezası verilir ve süre üç ay uzatılır; yine tamamlanmazsa talep kabul edilmez ve saha ihale yoluyla ruhsatlandırılır (3213 m.24/1).

İşletme ruhsatında yatırım teminatı alınır mı?

Hayır. Yatırım teminatı arama ruhsatı aşamasında, proje için gerekli toplam yatırım tutarının yüzde beşi oranında alınır (3213 m.16/7). İşletme ruhsatı talebinde teminat değil işletme ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve taban bedeli ödenir (m.24/1).

İşletme ruhsatı kaç yıl için verilir?

I. Grup (a) bendi madenlerde beş yıl, diğer gruplarda projeye göre belirlenen ve on yıldan az olmayan süre için verilir. Uzatmalar dâhil toplam süre I. Grupta 30, II. Grupta 40, diğer gruplarda 50 yılı geçemez; bu süreler Kanunda yetkili kılınan makamlarca uzatılabilir (3213 m.24/3).

İşletme izni için hangi izinler gerekir?

Ruhsatın yürürlüğünden itibaren üç yıl içinde ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve Genel Müdürlük kayıtlarındaki izne tabi alanlara ilişkin izinler Genel Müdürlüğe verilir (3213 m.24/11; Yönetmelik m.111/1). Projeye göre orman, mera, tarım, su ve patlayıcı madde izinleri de gerekebilir.

Kurumlar izin talebine cevap vermezse ne olur?

Ormanlar hariç, izne tabi alanlarda ilgili kurum üç ay içinde cevap verir; cevap verilmezse bir ay ek süre verilir ve bu süre sonunda da karar bildirilmezse izin verilmiş sayılır (3213 m.7/3). ÇED sürecinde de süresinde görüş bildirmeyen kurumun görüşü olumlu kabul edilir (m.7/11).

Madenlerde işyeri açma ve çalışma ruhsatını kim verir?

İl özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları verir (3213 m.7). 2005 tarihli Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği 25.04.2026 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır; usulde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uygulanır. Arama faaliyetleri bu ruhsata tabi değildir.

Özel mülkiyet izni nedir, kimden alınır?

Maden sahasındaki özel mülkiyete konu arazinin malikinden alınan izindir; satış, kira, irtifak veya muvafakatle sağlanır, anlaşma olmazsa kamulaştırma gündeme gelir (Yönetmelik m.111/1; 3213 m.46). Binalara 60 metre ve özel mülkiyete konu araziye 20 metre mesafe içindeki faaliyet de mülk sahibinin iznine bağlıdır (m.7/13).

Üç yılda izinleri alamazsam ne olur?

Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl idari para cezası verilir; ruhsat süresi sonuna kadar işletme izni alınamazsa ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir (3213 m.24/11; Yönetmelik m.111/3). Anayasa Mahkemesine göre ceza için ruhsat sahibinin kusurlu olması gerekir.

İzinlerin gecikmesinde kusurum yoksa ceza verilir mi?

Hayır. Anayasa Mahkemesi 2017/147 K. ve 2025/17 K. sayılı kararlarında, gecikmede ruhsat sahibine yüklenebilecek bir kusur yoksa ceza verilemeyeceğini belirtmiştir. Danıştay süresinde başvurup süreci takip eden ve ret işlemlerine karşı dava açan şirketlerin cezalarını iptal etmiş, uzun süre hareketsiz kalanları ise kusurlu saymıştır.

İşletme izni olmadan üretim yapmanın cezası nedir?

Faaliyet durdurulur, madene el konulur ve Devlet hakkına ek olarak ocak başı satış bedelinin beş katı, tekrarında on katı idari para cezası verilir (3213 m.12/7). Fiil ayrıca üç yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası gerektiren suçtur ve hüküm giyen on yıl madencilik yapamaz (Ek m.15).

İşletme izninden sonra hangi raporlar verilir?

Her işletme izni için yıllık işletme faaliyet raporu, imalat haritası ve Devlet hakkı beyan formu her yıl Nisan sonuna kadar elektronik ortamda verilir; verilmezse idari para cezası uygulanır ve üretim durdurulur (Maden Yönetmeliği m.33). Her sevkiyatta elektronik sevk fişi düzenlenir (m.44).

Daimi nezaretçi zorunlu mu?

Evet. Daimî nezaretçisi olmayan sahada maden işletme faaliyeti yapılamaz; nezaretçinin ayrılması hâlinde on beş gün içinde yenisi atanır (Maden Yönetmeliği m.124, m.128). Kanun m.13 de işletme izni taleplerinin değerlendirilmesini daimi nezaretçinin atanmış olmasına bağlar.

İşletme ruhsatının süresi nasıl uzatılır?

Süre bitiminden en az on iki ay önce işletme ruhsat taban bedeli yatırılır, YTK’nın hazırladığı işletme projesi ve KEP adresi sunulur; en geç altı ay öncesine kadar yükümlülük yerine getirilmezse talep reddedilir (3213 m.24/2). Uygun görülen talepte süre on yıl uzatılır (Yönetmelik m.37/2).

Temditte yüzde on beş üretim şartı nedir?

Kamu kuruluşlarının ruhsatları hariç, süre uzatımı için talep tarihinde yürürlükte olan işletme projesinde beyan edilen toplam üretimin en az yüzde on beşinin gerçekleştirilmiş olması gerekir; aksi hâlde süre uzatılmaz (Yönetmelik m.37/7; 3213 m.24/2). Mücbir sebepler ve geçici tatil süreleri dikkate alınır.

İşletme izni talebimin reddine karşı ne yapabilirim?

Yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir ve yürütmenin durdurulmasını isteyebilirsiniz (İYUK m.7, m.27). Talebin reddine bağlı idari para cezası varsa ona karşı ayrıca otuz gün içinde dava açılır (3213 m.13).