Evlilik Öncesi Sözleşme (Prenup) Türkiye’de Geçerli mi? Mal Rejimi, Nafaka ve Geçersiz Kayıtlar (TMK 202-205)

Türk hukukunda “prenup” adıyla ayrı bir sözleşme türü yoktur; evlilik öncesi sözleşmenin hukuken geçerli olan çekirdeği mal rejimi sözleşmesidir. Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirtilen diğer rejimlerden birini (mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı) seçebilir (TMK m.202). Sözleşme evlenmeden önce veya sonra yapılabilir, ancak yalnızca kanunda yazılı sınırlar içinde (TMK m.203); noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmalı ve taraflarca imzalanmalıdır. Evlenecek olanlar seçtikleri rejimi evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak da bildirebilir (TMK m.205). Yabancı prenup’larda sık görülen nafaka, tazminat, velayet ve “boşanırsan şu kadar ödersin” türü kayıtlar ise mal rejiminin konusu değildir. Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5); çocuk nafakası ve velayet çocuğun üstün yararına göre hâkimce belirlenir ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, protokoldeki “nafaka istemeyiz” kaydının sonradan iştirak nafakası istenmesine engel olmadığını kabul etmiştir (YHGK, 14.11.2019, E.2017/2613, K.2019/1191). Kişinin boşanma, çalışma veya yeniden evlenme özgürlüğünü sınırlayan kayıtlar TMK m.23 ve TBK m.27 karşısında geçersizlik riski taşır. Mal rejimi sözleşmesi geçmişe etkili yapılamaz (Y2HD, 03.10.2024, E.2023/7024, K.2024/6794).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Prenup ile mal rejimi sözleşmesi aynı şey mi?
• Kanun ne diyor? TMK 202-205
• Hangi mal rejimleri seçilebilir?
• Sözleşmeyle mal rejimi içinde neler düzenlenebilir?
• Şekil, ehliyet ve 2026 noter maliyeti
• Nafaka, tazminat ve velayet kayıtları
• Geçersiz kayıtlar: kişilik hakları ve cezai şart
• Mehir, bağış vaadi ve taşınmaz devri
• Evlilik sırasında sözleşme ve geçmişe etki yasağı
• Yabancı ülkede yapılan prenup
• Örnek senaryolar ve madde taslakları
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Evlenmeden önce “ileride boşanırsak ne olacağını şimdiden yazalım” isteyen çiftlerin soruları birbirine benzer: Böyle bir sözleşme geçerli mi, noter şart mı, nafakadan vazgeçilebilir mi? Aşağıdaki tablo kısa cevapları verir.

Prenup ile Mal Rejimi Sözleşmesi Aynı Şey mi?

“Prenup” (prenuptial agreement), özellikle ABD ve İngiltere’de evlenmeden önce yapılan ve malvarlığının paylaşımı yanında nafaka, tazminat, hatta çocuklarla ilgili konuları da düzenleyebilen geniş kapsamlı sözleşmeleri anlatır. Türk hukukunda bu adla ayrı bir sözleşme türü bulunmaz. Kanunun tanıdığı ve noter şekline bağladığı sözleşme, eşlerin malvarlığına uygulanacak düzeni belirleyen mal rejimi sözleşmesidir (TMK m.202-205). Halk arasında “evlilik sözleşmesi” denilen de çoğunlukla budur.

Bu fark pratikte önemlidir: Bir prenup’taki her madde Türk hukukunda aynı değeri taşımaz. Mal rejimi seçimi bağlayıcıdır; boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin kayıtlar hâkim onayına bağlıdır; kişilik haklarını sınırlayan kayıtlar ise geçersiz kalabilir. Aşağıdaki tablo, yabancı prenup’larda sık görülen maddelerin Türk hukukundaki karşılığını gösterir.

Mal rejimi sözleşmesinin genel çerçevesini evlilik sözleşmesi (mal rejimi sözleşmesi) nedir, nasıl yapılır? yazımızda ele aldık; bu yazı, evlilik öncesi sözleşmeye hangi kayıtların konulabileceğine ve hangilerinin sonuç doğurmayacağına odaklanır.

Kanun Ne Diyor? TMK 202-205

TMK m.202’ye göre eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olması asıldır; eşler mal rejimi sözleşmesi ile kanunda belirtilen diğer rejimlerden birini seçebilir. TMK m.203’e göre mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya sonra yapılabilir; taraflar seçtikleri mal rejimini ancak kanunda yazılı sınırlar içinde kurabilir, kaldırabilir veya değiştirebilir. TMK m.204 sözleşme yapabilmek için ayırt etme gücünü arar; küçükler ve kısıtlılar yasal temsilcilerinin rızasını almak zorundadır. TMK m.205’e göre ise mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır ve taraflarca, gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanır; evlenecek olanlar seçtikleri rejimi evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak da bildirebilir.

“Kanunda yazılı sınırlar” ifadesi sözleşme özgürlüğünün çerçevesini çizer: Eşler kanunda sayılan rejimlerden birini seçebilir ve kanunun izin verdiği noktalarda (örneğin TMK m.221 ve m.237) değişiklik yapabilir; bunların dışında kendi icat ettikleri bir paylaşım sistemi kurarak kanuni rejimin özünü değiştiremez. Sözleşmenin şekil şartını mal rejimi sözleşmesinin şekil şartı ve geçerliliği yazımızda ayrıntılı olarak inceledik.

Hangi Mal Rejimleri Seçilebilir?

Evlilik öncesi sözleşmenin asıl işlevi, yasal rejim yerine hangi rejimin uygulanacağını belirlemektir. Kanunda yasal rejim dışında üç seçimlik rejim düzenlenmiştir. Seçim, boşanma veya ölüm hâlinde malların nasıl tasfiye edileceğini doğrudan belirler.

Mal ayrılığı seçen eşler arasında da katkı nedeniyle alacak hakkının tamamen ortadan kalkmadığını belirtmek gerekir: Mal ayrılığı döneminde diğer eşin malının edinilmesine para veya emekle katkıda bulunan eşin talepleri ayrıca değerlendirilir. Bunun ayrıntılarını mal ayrılığı sözleşmesi yaptık, boşanınca ne alabilirim?, paylaşmalı mal ayrılığını ise paylaşmalı mal ayrılığı rejimi yazılarımızda anlattık.

Sözleşmeyle Mal Rejimi İçinde Neler Düzenlenebilir?

Evlilik öncesi sözleşme yalnızca bir rejim adı yazmaktan ibaret değildir. Yasal rejimi koruyup bazı noktalarını değiştirmek de mümkündür. TMK m.221’e göre eşler mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya bir işletmenin faaliyeti için ayrılan ve edinilmiş mallara girmesi gereken değerlerin kişisel mal sayılacağını kabul edebilir; kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilir. TMK m.237’ye göre artık değere katılmada mal rejimi sözleşmesiyle başka bir esas kabul edilebilir; ancak bu tür anlaşmalar eşlerin ortak olmayan çocuklarının ve onların altsoylarının saklı paylarını zedeleyemez.

Evlilik öncesi edinilen mallar yasal rejimde de zaten kişisel maldır (TMK m.220); bu nedenle yalnızca evlilik öncesi malvarlığını korumak isteyen eşler için ayrıca rejim değiştirmek şart değildir. Ancak yıllar sonra “bu mal evlilikten önce mi alındı, sonra mı?” sorusu ispat sorununa dönüşebileceğinden, TMK m.216’daki envanter ve sözleşmeye eklenen mal listesi önemli bir güvencedir. Bu konuyu evlilik öncesi birikim ve mallar boşanmada paylaşılır mı? ve ikinci evliliğe hazırlananlar için ikinci evlilikte mal rejimi yazılarımızda ele aldık.

Şekil, Ehliyet ve 2026 Noter Maliyeti

Mal rejimi sözleşmesinin geçerliliği şekle bağlıdır. TMK m.205/1’e göre sözleşme noterde düzenleme (metnin noter tarafından hazırlanması) veya onaylama (tarafların hazırladığı metindeki imzaların noterce onaylanması) şeklinde yapılır. Evlenecek olanlar için ikinci bir yol da vardır: seçtikleri mal rejimini evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak bildirebilirler. Bu iki yolun dışında, örneğin iki tarafın evde imzaladığı adi yazılı bir belge mal rejimi sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz.

Ehliyet bakımından ayırt etme gücü yeterlidir; on yedi yaşında evlenecek küçük veya kısıtlı kişi sözleşmeyi yapabilir, ancak yasal temsilcisinin rızasını almak zorundadır (TMK m.204). Sözleşme taraflarca, gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanır (TMK m.205/2). Bizim değerlendirmemize göre sözleşmenin ileride irade sakatlığı (yanılma, aldatma, korkutma) iddiasıyla tartışılmaması için imzanın düğünden hemen önce baskı altında değil, makul bir süre önce ve her iki tarafın metni anlayarak verdiği koşullarda atılması yararlıdır; Yargıtay’ın incelediği dosyalarda mal rejimi sözleşmelerinin irade sakatlığı ve aşırı yararlanma iddiasıyla dava konusu yapıldığı görülmektedir (Y2HD, K.2024/6794).

Noterlik ücretleri sözleşmenin sayfa sayısına, düzenleme mi onaylama mı yapıldığına ve suret sayısına göre değişir; ayrıca Harçlar Kanunu uyarınca harç ve vergiler eklenir. Bu nedenle başvurudan önce notere taslağı göstererek toplam tutarı sormanızı öneririz.

Nafaka, Tazminat ve Velayet Kayıtları

Yabancı prenup’ların en çok bilinen kısmı, boşanma hâlinde nafaka ve tazminat haklarını önceden sınırlayan maddelerdir. Türk hukukunda bu kayıtlar mal rejimi sözleşmesinin konusu değildir ve kendi başına bağlayıcılık kazanmaz. TMK m.184/5’e göre boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz. Yoksulluk nafakası boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan tarafın, boşanma anındaki koşullara göre istediği bir haktır (TMK m.175); maddi ve manevi tazminat da kusur ve zarar boşanma davasında belirlenerek hükme bağlanır (TMK m.174).

Bizim değerlendirmemize göre evlenmeden önce yapılan ve “boşanırsak hiçbir taraf nafaka istemeyecektir” diyen bir kayıt, boşanma davasında hâkimi bağlamaz; ancak tarafların boşanma sırasında yeniden vardıkları ve hâkimin onayladığı anlaşma (örneğin TMK m.166/3’e göre anlaşmalı boşanma protokolü) geçerlidir. Çocuklar bakımından durum daha nettir: Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası hâkim tarafından çocuğun yararı gözetilerek belirlenir (TMK m.182). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanma protokolünde tarafların birbirinden “her ne suretle olursa olsun nafaka talebinde bulunmayacakları” kaydının ve babanın çocuk için bıraktığı paranın, değişen koşullar ve çocuğun üstün yararı karşısında sonradan iştirak nafakası istenmesine engel olmadığını kabul etmiştir (YHGK, 14.11.2019, E.2017/2613, K.2019/1191).

Nafakadan feragatin boşanma sırasında nasıl ve hangi sonuçlarla yapılabileceğini anlaşmalı boşanmada nafakadan feragat ve nafakadan feragat eden eş sonradan nafaka isteyebilir mi? yazılarımızda, protokol örneğini anlaşmalı boşanma protokolü örneği sayfamızda bulabilirsiniz.

Geçersiz Kayıtlar: Kişilik Hakları ve Cezai Şart

TMK m.23’e göre kimse hak ve fiil ehliyetlerinden kısmen de olsa vazgeçemez; kimse özgürlüklerinden vazgeçemez veya onları hukuka ya da ahlaka aykırı olarak sınırlayamaz. TBK m.27’ye göre de kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür; sözleşmenin içerdiği hükümlerden bazılarının hükümsüz olması diğerlerinin geçerliliğini etkilemez, ancak bu hükümler olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa sözleşmenin tamamı kesin olarak hükümsüz olur.

Evlilik öncesi sözleşmelerde bu hükümlere takılabilecek kayıtlar şunlardır: boşanma davası açan eşin büyük bir tutar ödeyeceğini öngören cezai şartlar, eşin çalışmasını, eğitimini veya yerleşim yerini sınırlayan kayıtlar, boşanmadan sonra yeniden evlenmeyi yasaklayan kayıtlar ve sadakat, din, kılık kıyafet veya çocuk sayısı gibi kişisel konuları para cezasına bağlayan maddeler. Bizim değerlendirmemize göre bu tür kayıtlar boşanma özgürlüğünü ve kişilik haklarını sınırladığından geçersizlik riski taşır; bu konuda doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşamadık.

TMK m.192’ye göre eşlerden her biri meslek veya iş seçiminde diğer eşin rızasını almak zorunda değildir; ancak birliğin huzur ve yararını göz önünde tutar. Bu nedenle çalışma özgürlüğünü tamamen ortadan kaldıran bir kayıt kanunun bu sistemine de aykırıdır. Anlaşmalı boşanma protokollerindeki cezai şartın ayrıca değerlendirildiğini belirtelim; bunu anlaşmalı boşanma protokolünde cezai şart yazımızda ele aldık.

Mehir, Bağış Vaadi ve Taşınmaz Devri

Bazı evlilik öncesi sözleşmelerde boşanma hâlinde kadına belirli miktarda altın veya para verileceği (mehir) ya da bir evin devredileceği yazılır. Bu tür kayıtlar mal rejimi sözleşmesinin değil, borçlar hukukunun konusudur. Uygulamada mehir taahhüdü bağışlama vaadi olarak değerlendirilmektedir; TBK m.288’e göre bağışlama sözünün geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır, taşınmaz ve taşınmaz üzerindeki ayni hakların bağışlanmasına ilişkin sözler ise resmî şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19.09.2024 tarihli kararının ikincil kaynaklardaki özetine göre mal rejimi sözleşmesi kanuni sınırlar içinde geçerlidir, ancak tasfiyeden doğan hak kişisel bir alacaktır; sözleşme tek başına bir eşe taşınmaz üzerinde doğrudan mülkiyet hakkı sağlamaz ve tapu devri için ayrıca resmî şekilde işlem gerekir. Mehir senedinin hukuki niteliğini mehir senedi alacağı ve hukuki niteliği yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Evlilik Sırasında Sözleşme ve Geçmişe Etki Yasağı

“Evlilik öncesi sözleşme” adı yanıltıcı olabilir: Mal rejimi sözleşmesi evlilik sırasında da yapılabilir (TMK m.203). Ancak bu durumda sözleşme yalnızca yapıldığı tarihten itibaren hüküm doğurur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 1967’de evlenen eşlerin 2015’te noterde yaptığı ve 01.01.2002 öncesi ile sonrasında edinilen mallara ilişkin geçmişe etkili düzenlemeler içeren sözleşmesine ilişkin dosyada, eşlerin TMK m.203 uyarınca geçmişe etkili sözleşme yapma yetkisi bulunmadığını, tek istisnanın 4722 sayılı Kanunun 10. maddesindeki hâller olduğunu ve sözleşmenin ancak yapıldığı tarihten itibaren geçerli olabileceğini belirtmiştir (Y2HD, 03.10.2024, E.2023/7024, K.2024/6794).

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi de 1960’ta evlenen ve 2002’de noterde mal ortaklığı sözleşmesi yapan eşlerin dosyasında, 4722 sayılı Kanunun geçici 10. maddesine göre eşlerin geçmişe etkili olmak üzere yalnızca yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma rejimini seçebileceklerini, bu sınırlamanın kamu düzenine ilişkin olduğunu ve sözleşme serbestisiyle aşılamayacağını belirterek, sözleşmenin 1980’de edinilen taşınmazı kapsayacak şekilde uygulanamayacağına karar vermiştir (Y8HD, 06.06.2013, E.2012/11466, K.2013/8552).

Evlilik sırasında rejim değişikliğinin sonuçlarını evlilik sırasında mal rejimi değiştirilebilir mi?, 2002 öncesi evlilikleri ise 2002 öncesi evlenenlerde mal paylaşımı yazılarımızda anlattık.

Yabancı Ülkede Yapılan Prenup

Yurt dışında yaşayan veya yabancı uyruklu biriyle evlenen çiftlerin prenup’ı çoğu zaman o ülkede imzalanır. Türk mahkemesinde böyle bir sözleşmenin değeri üç soruya bağlıdır. Birincisi şekildir: MÖHUK m.7’ye göre hukuki işlemler yapıldıkları ülke hukukunda veya işin esasına uygulanacak hukukta öngörülen şekle uygun olarak yapılabilir. İkincisi mal rejimine uygulanacak hukuktur: MÖHUK m.15/1’e göre eşler, evlenmeden önce veya sonra mal rejimlerine mutad meskenlerinin veya evlenme anındaki millî hukuklarından birinin uygulanmasını açıkça seçebilir; seçim yoksa evlenme anındaki ortak millî hukuk, o da yoksa ortak mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Malların tasfiyesinde taşınmazlar için bulundukları ülke hukuku uygulanır (MÖHUK m.15/2). Üçüncüsü kamu düzenidir: Yabancı hukukun bir hükmü Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa uygulanmaz (MÖHUK m.5).

Bizim değerlendirmemize göre ABD’de veya Almanya’da usulüne uygun yapılmış bir prenup’ın mal rejimine ilişkin hükümleri, MÖHUK m.7 ve m.15 çerçevesinde Türk mahkemesinde de dikkate alınabilir; nafaka ve tazminata ilişkin hükümler ise boşanmaya uygulanacak hukuka göre ayrıca incelenir ve Türk hukuku uygulanıyorsa hâkim onayına bağlıdır. Gurbetçi ailelerin mal rejimi için gurbetçi çiftin Türkiye’deki evi, ABD’de boşanma ve community property kavramı için ABD’de boşanma ve Türkiye’de tanınması yazılarımıza bakabilirsiniz.

Örnek Senaryolar ve Madde Taslakları

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl işleyebileceğini göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir.

Aşağıdaki madde taslakları yalnızca örnek niteliğindedir; her çiftin durumuna göre uyarlanmalı ve noterde düzenlenmelidir.

Örnek maddelerde nafaka, tazminat ve velayete ilişkin kayıtlara bilerek yer vermedik; bu konular TMK m.184/5 uyarınca boşanma sırasında hâkimin onayına bağlıdır.

Adım Adım Yol Haritası

1. Ne korumak istediğinizi netleştirin. Evlilik öncesi malvarlığı mı, işletme mi, gelecekteki kazançlar mı? Çoğu zaman yasal rejim ve envanter yeterli olabilir.
2. Uygun rejimi seçin. Mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya yasal rejimin TMK m.221 ve m.237 ile değiştirilmiş hâli arasında karar verin.
3. Mal listesini hazırlayın. Evlenme tarihindeki taşınmaz, araç, hesap ve şirket paylarını belgeleriyle listeleyin (TMK m.216).
4. Taslağı hukukçuya inceletin. Nafaka, velayet ve cezai şart gibi geçersiz veya bağlayıcı olmayan kayıtları ayıklayın.
5. Noterde düzenleyin veya onaylatın. İki taraf da bizzat imzalasın; küçük veya kısıtlı için yasal temsilci rızası alınsın (TMK m.204, m.205).
6. Sözleşmeyi evlenmeden makul süre önce imzalayın. İrade sakatlığı iddialarını önlemek için düğün baskısından uzak bir zaman seçin.
7. Yabancılık unsuru varsa hukuk seçimini açıkça yazın. MÖHUK m.15/1’deki seçenekler dışına çıkmayın.
8. Koşullar değişirse sözleşmeyi güncelleyin. Yeni sözleşme ileriye etkilidir; geçmiş dönem önceki rejime göre tasfiye edilir.

Sık Yapılan Hatalar

1. Sözleşmeyi noter olmadan imzalamak. Adi yazılı belge mal rejimi sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz.
2. Prenup’taki her maddenin bağlayıcı olduğunu sanmak. Nafaka, tazminat ve velayet kayıtları hâkim onayına bağlıdır.
3. Çocuk nafakasından vazgeçilebileceğini düşünmek. Çocuğun hakkı ebeveynlerin anlaşmasıyla ortadan kalkmaz.
4. Boşanmayı cezalandıran tutarlar yazmak. Boşanma özgürlüğünü sınırlayan kayıtlar geçersizlik riski taşır.
5. Evlilik sırasında yapılan sözleşmeyi geçmişe yürütmek. Sözleşme yalnızca yapıldığı tarihten itibaren etkilidir.
6. Ev devri vaadini mal rejimi sözleşmesine yazmakla yetinmek. Taşınmaz devri resmî şekle bağlıdır.
7. Mal listesi eklememek. Yıllar sonra hangi malın evlilikten önce edinildiğini ispat etmek zorlaşır.
8. Yabancı prenup’ın Türkiye’de aynen uygulanacağını sanmak. Şekil, uygulanacak hukuk ve kamu düzeni ayrıca incelenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlilik öncesi sözleşme (prenup) Türkiye’de geçerli mi?

Türk hukukunda prenup adıyla ayrı bir sözleşme türü yoktur; geçerli olan kısım mal rejimi sözleşmesidir. Eşler noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılan sözleşmeyle yasal rejim yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığını seçebilir (TMK m.202-205).

Sözleşme yapmazsak hangi mal rejimi uygulanır?

Edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m.202/1). Bu rejimde evlilik içinde edinilen mallardaki artık değerin yarısı üzerinde diğer eşin hakkı vardır; evlilik öncesi mallar ise kişisel maldır.

Evlilik sözleşmesi için noter şart mı?

Evet. Mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır; evlenecek olanlar seçtikleri rejimi evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak da bildirebilir (TMK m.205/1). Evde imzalanan adi yazılı belge mal rejimi sözleşmesi olarak hüküm doğurmaz.

Noterde evlilik sözleşmesi ne kadar tutar?

2026 Noterlik Ücret Tarifesinde mal rejimi sözleşmesine özgü ayrı bir kalem yoktur. Tarifeye göre her sayfa için 80,68 TL yazı ücreti ve değer içermeyen işlemlerde her imza için 67,58 TL onay ücreti alınır; harç ve vergilerle birlikte toplam tutar noterde hesaplanır.

Evlendikten sonra da mal rejimi sözleşmesi yapılabilir mi?

Evet, sözleşme evlenmeden önce veya sonra yapılabilir (TMK m.203). Ancak evlilik sırasında yapılan sözleşme yalnızca yapıldığı tarihten itibaren hüküm doğurur; geçmişe etkili kayıtlar geçersizdir (Y2HD, 03.10.2024, E.2023/7024, K.2024/6794).

Evlilik sözleşmesiyle nafakadan önceden vazgeçebilir miyim?

Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5). Bizim değerlendirmemize göre evlenmeden önce yazılan nafaka feragati boşanmada hâkimi bağlamaz; boşanma sırasında yapılan ve hâkimin onayladığı protokol ise geçerlidir.

Çocuk nafakası veya velayet sözleşmeyle önceden belirlenebilir mi?

Hayır. Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası hâkim tarafından çocuğun yararı gözetilerek belirlenir (TMK m.182). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, protokoldeki “nafaka istemeyiz” kaydının sonradan iştirak nafakası istenmesine engel olmadığını kabul etmiştir (YHGK, E.2017/2613, K.2019/1191).

“Boşanırsan şu kadar tazminat ödersin” kaydı geçerli mi?

Bizim değerlendirmemize göre boşanma davası açılmasını büyük bir para borcuna bağlayan kayıt boşanma özgürlüğünü sınırladığı için TMK m.23 ve TBK m.27 karşısında geçersizlik riski taşır. Tazminat ise boşanma davasında kusur ve zarara göre belirlenir (TMK m.174). Bu konuda doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşamadık.

Mal ayrılığı seçersek boşanınca hiçbir şey alamaz mıyım?

Mal ayrılığında katılma alacağı doğmaz; her eş kendi mallarını alır (TMK m.242). Ancak diğer eşin malının edinilmesine para veya emekle katkıda bulunduysanız bu katkıya dayalı talepler ayrıca değerlendirilebilir.

İşletmemi veya şirket payımı korumak için mal ayrılığı şart mı?

Şart değildir. TMK m.221/1’e göre eşler mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti için ayrılan değerlerin kişisel mal sayılacağını kabul edebilir; yasal rejimin geri kalanı korunur.

Artık değerin paylaşım oranını değiştirebilir miyiz?

Evet. Artık değere katılmada mal rejimi sözleşmesiyle başka bir esas kabul edilebilir; ancak bu anlaşmalar eşlerin ortak olmayan çocuklarının ve onların altsoylarının saklı paylarını zedeleyemez (TMK m.237).

Evlilik öncesi mallarım için ayrıca sözleşme gerekir mi?

Evlilik öncesi mallar yasal rejimde de kişisel maldır (TMK m.220). Ancak ispat kolaylığı için TMK m.216’ya göre resmî senetle envanter yapılması yararlıdır; malların getirilmesinden itibaren bir yıl içinde yapılan envanter, aksi ispat edilmedikçe doğru kabul edilir.

Sözleşmeye ev veya altın verileceğini yazarsak geçerli olur mu?

Bu tür vaatler borçlar hukukunun konusudur. Bağışlama sözü yazılı şekle, taşınmaz bağışlama sözü resmî şekle bağlıdır (TBK m.288). Mal rejimi sözleşmesindeki bir kayıt tek başına tapu devri sağlamaz; ikincil kaynaklardaki özetine göre Yargıtay da bu yöndedir (Y2HD, E.2023/626, K.2024/6099).

Yurt dışında yaptığımız prenup Türkiye’de geçerli mi?

Şekil bakımından yapıldığı ülke hukukuna uygun olması yeterli olabilir (MÖHUK m.7). Mal rejimine uygulanacak hukuk MÖHUK m.15’e göre belirlenir ve Türkiye’deki taşınmazlar Türk hukukuna göre tasfiye edilir. Nafaka ve tazminata ilişkin hükümler boşanmaya uygulanacak hukuka göre ayrıca incelenir.

17 yaşında evleneceğim; mal rejimi sözleşmesi yapabilir miyim?

Evet, ayırt etme gücüne sahipseniz yapabilirsiniz; ancak küçük olduğunuz için yasal temsilcinizin rızası gerekir (TMK m.204) ve yasal temsilci de sözleşmeyi imzalar (TMK m.205/2).

AYM’nin süresiz nafaka kararı evlilik sözleşmesini etkiler mi?

Anayasa Mahkemesi TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir (E.2025/156, K.2026/131). Karar nafakanın süresini ilgilendirir; sözleşmedeki nafaka kayıtlarının hâkim onayına bağlı olduğu kuralı (TMK m.184/5) değişmez.