ABD’de federal bir boşanma kanunu yoktur; boşanma, mal paylaşımı, nafaka ve velayet eyalet hukukuna tabidir. Kaliforniya, Teksas ve Florida gibi eyaletlerde kusursuz boşanma esastır, New York’ta da en az altı aydır onarılamaz biçimde sarsılan evlilik için yeminli beyan yeterlidir. Mal paylaşımında dokuz eyalet edinilmiş mallar ortaklığı (community property), diğerleri hakkaniyete uygun paylaşım (equitable distribution) uygular. ABD kararı Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz: kesinleşmiş karar (final decree) apostil ve Türkçe tercümeyle ilgili Türk temsilciliğinde idari olarak tescil ettirilebilir (NHK m.27/A) ya da aile mahkemesinde tanınır (MÖHUK m.58). Nafaka ve mal hükümleri için ayrıca tenfiz davası gerekir.
Güncel durum (24 Ekim 2026). MÖHUK m.50-59 ve Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A’da yeni bir değişikliğe rastlamadık; idari tescilin usulü 7 Şubat 2018 tarihli ve 30325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik’le düzenlenmiştir. ABD’deki Türk temsilciliklerinin boşanma tescili bilgi notları 2023 ve 2024 tarihlidir. Florida’da 1 Temmuz 2023’ten itibaren süresiz nafaka kaldırılmıştır (Divorce.law özetine göre Fla. Stat. §61.08).
ABD ile Türkiye arasında 2007 Lahey Çocuk Nafakası Sözleşmesi ABD için 1 Ocak 2017’den, Türkiye için 1 Şubat 2017’den beri yürürlüktedir. ABD 1973 Lahey Nafaka Kararları Sözleşmesi’ne taraf değildir; 1996 Lahey Çocukların Korunması Sözleşmesi’ni imzalamış ancak onaylamamıştır (HCCH). ABD hukukuna ilişkin açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; eyalet hukuku için orada yetkili bir avukattan teyit alınmalıdır.
ABD’deki boşanmanızı Türkiye’de geçerli kılalım
Final decree ve kesinleşme belgenizi inceleyelim, hangi Türk temsilciliğine başvuracağınızı ya da tanıma davası gerekip gerekmediğini belirleyelim; nafaka ve Türkiye’deki mallarınız için süreleri kaçırmadan ilerleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Boşanma eyalet hukukuna tabidir
- Final decree ve belgeler
- ABD’de mi Türkiye’de mi boşanmalı?
- Mal paylaşımı ve nafaka
- Çocuklar ve çocuk nafakası
- Türkiye’deki mallar
- Konsoloslukta idari tescil
- Tanıma ve tenfiz davası
- Yargıtay kararları
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Adım adım yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: ABD’de boşanma ve Türkiye’de tanınması hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Hangi hukuk? | Boşanma eyalet hukukuna tabidir; federal boşanma kanunu yoktur. | 7 FAM 1460 |
| Kusur aranır mı? | Kaliforniya, Teksas, Florida ve New York’ta kusursuz boşanma mümkündür. | Eyalet kanunları |
| Ne kadar beklenir? | Kaliforniya’da en az altı ay, Teksas’ta 60 gün, Florida’da 20 gün. | Eyalet kanunları |
| Mal paylaşımı? | 9 eyalette community property, diğerlerinde equitable distribution. | IRS Publication 555 |
| Türkiye’de geçerli mi? | İdari tescil veya tanıma davası gerekir. | NHK m.27/A; MÖHUK m.58 |
| Hangi temsilcilik? | Kararın verildiği eyaleti kapsayan başkonsolosluk veya Vaşington Büyükelçiliği. | Temsilcilik duyuruları |
| Tercüme gerekir mi? | New York, Boston ve Houston başkonsoloslukları Türkçe tercüme istiyor. | Temsilcilik bilgi notları |
| Nafaka icrası? | Tenfiz kararıyla; 2007 Lahey Sözleşmesi iki ülke arasında yürürlükte. | MÖHUK m.54/a; HCCH |
| Velayet? | Nüfusa işlenmez; tanıma davası gerekir. | Yönetmelik m.9 |
| Türk kararı ABD’de? | Eyalet hukukuna göre nezaket (comity) ilkesiyle tanınır. | 7 FAM 1460 |
Avrupa ülkeleri için Almanya, İngiltere, İsviçre, Fransa ve Hollanda yazılarımıza bakabilirsiniz.
ABD’de Boşanma Eyalet Hukukuna Tabidir
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın yönergesine göre evlilik ve boşanma kural olarak eyaletlere bırakılmış konulardır (7 FAM 1460). Bu nedenle “ABD hukuku” yerine kararın verildiği eyaletin hukukuna bakmak gerekir: dava açmak için aranan oturma süresi, boşanma sebebi, bekleme süresi, mal paylaşımı ve nafaka eyaletten eyalete değişir. Türk toplumunun yoğun olduğu dört eyaletin temel kuralları aşağıdadır.
Tablo: Dört eyalette boşanmanın temel kuralları
| Eyalet | Boşanma sebebi | Oturma şartı | Bekleme | Mal paylaşımı |
|---|---|---|---|---|
| Kaliforniya | Giderilemez geçimsizlik (Fam. Code §2310) | Eyalette 6 ay, ilçede 3 ay (§2320) | Tebliğden en az 6 ay (§2339) | Ortaklık malı eşit (§2550) |
| Teksas | Evliliğin çekilmez hâle gelmesi (Fam. Code §6.001) | Eyalette 6 ay, ilçede 90 gün (§6.301) | Dilekçeden 60 gün (§6.702) | Hakkaniyete uygun (§7.001) |
| New York | En az 6 aydır onarılamaz sarsılma, yeminli beyan (DRL §170(7)) | 1 veya 2 yıl (DRL §230) | Mali konular ve velayet çözülmeden karar yok | Equitable distribution (DRL §236(B)) |
| Florida | Evliliğin onarılamaz biçimde bozulması (Fla. Stat. §61.052) | Eyalette 6 ay (§61.021) | Dilekçeden 20 gün (§61.19) | Eşit paylaşım karinesi (§61.075) |
New York’ta kusursuz boşanma sebebiyle karar verilebilmesi için mal paylaşımı, nafaka, avukatlık ücreti, velayet ve görüşme gibi bütün konuların tarafların anlaşmasıyla ya da mahkeme kararıyla çözülmüş ve hükme yazılmış olması gerekir (DRL §170(7)). Eyalette oturma şartı kural olarak bir yıldır; eşlerin New York’la evlenme, orada birlikte yaşama veya boşanma sebebinin orada doğması gibi bir bağı yoksa iki yıllık kesintisiz oturma aranır (DRL §230). Kaliforniya, Teksas ve Florida hükümleri resmî kanun metninden değil, bu metinlere bağlantı veren ikincil özetlerden aktarılmıştır.
Tablo: ABD eyaletleri ve Türk hukukunda boşanma
| Konu | ABD (genel görünüm) | Türkiye |
|---|---|---|
| Kaynak | Eyalet kanunu | TMK m.161-166 |
| Kusursuz boşanma | Yaygın; çoğu eyalette tek beyan yeter | Anlaşmalı boşanma (m.166/3) ve fiilî ayrılık (m.166/4) |
| Oturma şartı | Eyalete göre 6 ay ile 2 yıl | Türk vatandaşı için aranmaz (MÖHUK m.41) |
| Bekleme süresi | Eyalete göre 20 gün ile 6 ay | Anlaşmalıda evlilik en az 1 yıl |
| Kusur | Çoğu eyalette boşanma için incelenmez | Nafaka ve tazminatta belirleyici |
Final Decree: Karar Ne Zaman Kesinleşir, Hangi Belge Gerekir?
Kesin boşanma kararının adı eyalete göre değişir: Judgment of Dissolution, Judgment of Divorce, Final Decree of Divorce veya Final Judgment of Dissolution of Marriage gibi (genel bilgi). Kaliforniya’da karar daha önce verilse bile evlilik birliği, davalıya tebliğden veya davalının davaya katılmasından itibaren en az altı ay dolmadan sona ermez (§2339). Türkiye’de tescil ve tanıma bakımından önemli olan, evliliğin sona erdiği ve kararın kesinleştiği tarihin belgeyle gösterilmesidir.
New York Başkonsolosluğu’nun 2024 tarihli bilgi notu, kararda kesinleşme şerhi yoksa mahkemeden alınacak Notice of Entry veya Letter of No Appeal belgesini istemektedir. Houston Başkonsolosluğu’nun 2024 tarihli notu, kararda temyiz edilemeyeceğine dair ifade yoksa apostilli Certificate of No Appeal istemektedir. Boston Başkonsolosluğu’nun 2023 tarihli notu da kesinleşme şerhi bulunmayan kararlar için mahkemeden kesinleşme belgesi aranacağını belirtir. Yargıtay da istinaf edilmediğine dair belgeyi kesinleşmenin ispatı için yeterli görmüştür (2. HD, 12.12.2024, E.2024/3459, K.2024/9890).
ABD 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi’ne 15 Ekim 1981’den, Türkiye 29 Eylül 1985’ten beri taraftır (HCCH). Eyalet mahkemesi belgelerine apostil kural olarak o eyaletin yetkili makamınca (Secretary of State) verilir (genel bilgi). Tanınan kararın etkisi kesinleştiği tarihten başlar (MÖHUK m.59); idari tescilde de kesinleşme tarihi esas alınır (Yönetmelik m.10).
Tablo: ABD belgeleri ve Türkiye’deki karşılığı
| Belge | Ne işe yarar? | Türkiye’de |
|---|---|---|
| Certified Judgment / Final Decree | Boşanma ve varsa sonuçları | Tescil ve tanıma için temel belge |
| Notice of Entry | Kararın kayda geçtiği tarih | Kesinleşmeyi göstermeye yardımcı |
| Letter / Certificate of No Appeal | Kanun yoluna başvurulmadığını gösterir | Kesinleşme belgesi (MÖHUK m.53) |
| Marital Settlement Agreement | Mal, nafaka ve çocuk anlaşması | Tenfiz davasında önemli |
| Apostil | Eyalet makamının onayı | Belgeye ve tercümeye ayrı ayrı |
| Yeminli Türkçe tercüme | Kararın Türkçe metni | New York, Boston ve Houston temsilciliklerinde isteniyor |
ABD’de mi Türkiye’de mi Boşanmalı?
ABD’de dava açabilmek için kararın verileceği eyaletin oturma şartı karşılanmalıdır; eyalet mahkemesi boşanmaya ve sonuçlarına kendi hukukunu uygular (genel bilgi). Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ise kişi hâllerine ilişkin davaları Türkiye’de, yerleşim yerleri yoksa sâkin oldukları yerde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’de açabilir (MÖHUK m.41). İki eş de Türk vatandaşıysa Türk mahkemesi Türk hukukunu uygular (MÖHUK m.14/1); vatandaşlıkları farklıysa ortak mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır (m.14/2). Ayrıntılar için yurt dışında yaşayan eşle boşanma ve milletlerarası yetki yazılarımıza bakabilirsiniz.
Tersi yönde dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. ABD’de yabancı boşanma kararları eyalet hukukuna göre nezaket (comity) ilkesiyle tanınır; bunun için genellikle iki tarafa da yeterli bildirim yapılmış olması ve boşanma sırasında eşlerden birinin kararın verildiği ülkede yerleşik olması aranır. Birçok eyalet mahkemesi, iki tarafın katıldığı ama hiçbirinin o ülkede yerleşik olmadığı yabancı boşanmaları tanımamıştır (7 FAM 1460). Bu nedenle ABD’de yerleşik iki eşin Türkiye’de boşanması hâlinde kararın yaşadıkları eyalette tanınmama riski bulunur (bizim değerlendirmemiz).
Tablo: ABD’de veya Türkiye’de boşanmanın sonuçları
| Konu | ABD’de boşanma | Türkiye’de boşanma |
|---|---|---|
| Uygulanacak hukuk | Eyalet hukuku (genel bilgi) | İki Türk eş için Türk hukuku (MÖHUK m.14/1) |
| Kusur ve tazminat | Çoğu eyalette boşanmada incelenmez | Maddi ve manevi tazminat (TMK m.174) |
| Mal paylaşımı | Eyalet hukukuna göre | Edinilmiş mallara katılma (TMK m.202, 236) |
| Türkiye’de geçerlilik | Tescil veya tanıma gerekir | Kendiliğinden geçerli |
| ABD’de geçerlilik | Kendiliğinden geçerli | Eyalette tanınması gerekir; yerleşim riski (7 FAM 1460) |
| Süre | Eyalete göre birkaç hafta ile aylar | Anlaşmalıda tek duruşma mümkün |
Mal Paylaşımı ve Nafaka: Community Property ve Equitable Distribution
ABD’de mal paylaşımında iki model vardır. Arizona, Kaliforniya, Idaho, Louisiana, Nevada, New Mexico, Teksas, Washington ve Wisconsin edinilmiş mallar ortaklığı (community property) eyaletleridir (IRS Publication 555); diğer eyaletler hakkaniyete uygun paylaşım (equitable distribution) uygular. Kaliforniya’da mahkeme, taraflar yazılı olarak veya duruşmada başka türlü anlaşmadıkça ortaklık mallarını eşit paylaştırır (§2550). Teksas’ta ortaklık malları eşit olmak zorunda olmaksızın mahkemenin “adil ve doğru” bulduğu biçimde paylaştırılır (§7.001). New York’ta evlilik içinde edinilen mallar evlilik malıdır; evlilikten önce edinilen, miras veya bağışla gelen mallar kişisel maldır ve mahkeme kanunda sayılan ölçütleri gerekçesinde göstererek paylaşım yapar (DRL §236(B)). Florida’da evlilik mallarının eşit paylaşılması karinedir (§61.075).
Nafaka da eyalete göre değişir. Kaliforniya’da mahkeme kazanç gücü, evlilikteki yaşam düzeyi, çocuk bakımı ve aile içi şiddet gibi ölçütleri değerlendirir (§4320); on yıl ve daha uzun evliliklerde nafaka üzerindeki yetkisini süresiz olarak korur (§4336). Teksas’ta nafaka istisnaidir; kural olarak evlilik süresine göre 5, 7 veya 10 yılla sınırlıdır ve aylık 5.000 dolar ile ödeyenin brüt gelirinin yüzde 20’sinden düşük olanı aşamaz (§8.051, 8.054, 8.055). Florida 1 Temmuz 2023’ten itibaren süresiz nafakayı kaldırmıştır (§61.08). Bu eyalet hükümleri ikincil özetlerden aktarılmıştır.
Tablo: Mal paylaşımı ve nafakada ABD eyaletleri ve Türkiye
| Konu | ABD eyaletleri | Türkiye |
|---|---|---|
| Mal rejimi modeli | Community property (9 eyalet) veya equitable distribution | Edinilmiş mallara katılma (TMK m.202) |
| Paylaşım ölçüsü | Kaliforniya’da eşit; Teksas’ta adil ve doğru | Artık değerin yarısı (TMK m.236) |
| Kişisel mal | Evlilik öncesi, miras ve bağış kural olarak hariç | Kişisel mallar hariç (TMK m.220) |
| Eş nafakası | Süre ve tutar sınırları eyalete göre değişir | Yoksulluk nafakası; süresiz olabilir (TMK m.175) |
| Kusur | Bazı eyaletlerde paylaşım veya nafakada ölçüt | Nafaka ve tazminatta belirleyici |
| Mal anlaşması | Marital Settlement Agreement yaygın | Mal rejimi sözleşmesi (TMK m.203); anlaşmalı boşanma protokolü |
Türk mahkemesi iki Türk vatandaşı eşin mal rejimine Türk hukukunu uygular (MÖHUK m.15). Ayrıntılar için katılma alacağı ve yurt dışındaki ev ve hesaplar yazılarımıza bakabilirsiniz.
Çocuklar: Velayet, Çocuk Kaçırma ve Çocuk Nafakası
ABD’de velayet yetkisi de eyaletlere aittir ve eyaletlerin büyük çoğunluğu Tek Tip Çocuk Velayeti Yetki ve İcra Kanunu’nu (UCCJEA) kabul etmiştir (genel bilgi). Bu modele göre ilk velayet kararı için çocuğun dava açılmadan hemen önce en az altı ay ardışık olarak yaşadığı “ana eyalet” (home state) yetkilidir; yabancı ülke de bir ABD eyaleti gibi kabul edilir ve esaslı olarak benzer yetki kurallarıyla verilmiş yabancı velayet kararları tanınır, yeter ki yabancı ülkenin velayet hukuku temel insan hakları ilkelerini ihlal etmesin (örnek olarak Kuzey Carolina, G.S. 50A-102, 50A-105, 50A-201). New York’ta mahkeme velayeti çocuğun yüksek yararına göre belirler; kanunda ortak veya tek velayet lehine bir karine yoktur (DRL §240, ikincil özet).
ABD ile Türkiye 1 Ağustos 2000’den beri 1980 Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi bakımından birbirinin sözleşme ortağıdır (ABD Dışişleri Bakanlığı; 1980 Lahey Sözleşmesi). ABD Dışişleri Bakanlığı, ABD’de verilen velayet kararının çocuğun bulunduğu ülkede geçerli ve icra edilebilir olmayabileceği konusunda uyarmaktadır. ABD 1996 Lahey Çocukların Korunması Sözleşmesi’ni onaylamadığından bu sözleşmenin yetki ve tanıma kuralları iki ülke arasında uygulanmaz (HCCH). Bu nedenle ABD velayet kararının Türkiye’de sonuç doğurması için tanıma davası açılır.
Çocuk nafakası bakımından 2007 Lahey Sözleşmesi iki ülke arasında yürürlüktedir. Sözleşme 21 yaşından küçük çocuğa karşı nafaka yükümlülüklerine, çocuk nafakasıyla birlikte istenen eş nafakası kararlarının tanınması ve icrasına ve merkezî makam işbirliği bölümleri hariç olmak üzere eş nafakasına uygulanır (m.2/1).
Tablo: Çocuklara ilişkin ABD kuralları ve Türkiye
| Konu | ABD | Türkiye’de sonucu |
|---|---|---|
| Velayet yetkisi | Ana eyalet: son altı ay (UCCJEA) | Türk mahkemesi kendi yetki kurallarıyla |
| Ortak velayet | Yaygın; eyalete göre değişir | Kamu düzenine aykırı değil (2. HD 2017) |
| Çocuk kaçırma | 1980 Lahey; ortaklık 1 Ağustos 2000’den beri | Türk merkezî makamı aracılığıyla iade |
| 1996 Lahey | ABD imzaladı, onaylamadı | İki ülke arasında uygulanmaz |
| Çocuk nafakası | 2007 Lahey; ABD için 1 Ocak 2017 | Türkiye için 1 Şubat 2017; tenfiz |
| Velayetin nüfusa işlenmesi | Kararda yer alır | İdari tescille işlenmez; tanıma davası (Yönetmelik m.9) |
Yabancı mahkemenin ortak velayet kararı, eski bazı kararların aksine bugün Türkiye’de kamu düzenine aykırı sayılmamaktadır (Yargıtay 2. HD, 20.02.2017, E.2016/15771, K.2017/1737; ortak velayet). Çocuğun yurt dışına çıkarılması riski için çocuğa çıkış yasağı tedbiri, nafaka için yurt dışındaki çocuk için nafaka yazılarımıza bakabilirsiniz.
Türkiye’deki Mallar: ABD Kararı ile Türk Mal Rejimi Arasında
ABD’de boşanan Türklerin çoğunun Türkiye’de evi, arsası veya hesabı vardır. ABD mahkemesi kendi hukukuna göre bu malları paylaşıma dahil edebilir; Türk mahkemesi ise iki Türk vatandaşı eşin mal rejimine evlenme anındaki ortak millî hukuk olarak Türk hukukunu uygular (MÖHUK m.15). 1 Ocak 2002’den önceki evlilik dönemine mal ayrılığı, sonrasına edinilmiş mallara katılma uygulanır (4722 s.K. m.10; genel bilgi). Kaliforniya gibi bir ortaklık eyaletinde evlilik süresince edinilen bütün mallar ortak sayılabileceğinden, 2002’den önce edinilen mallar bakımından iki ülkede farklı sonuç doğabilir (bizim değerlendirmemiz).
Türk hukukuna göre mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer ve yurt dışında açılan davada da bu tarih esas alınır (TMK m.225/2; 2. HD, 07.06.2023, E.2022/3663, K.2023/3041). Katılma alacağı için on yıllık zamanaşımı yabancı boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar (YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188). ABD kararı Türkiye’deki taşınmazın devrine hükmediyorsa tapuya işlenmesi için tenfiz gerekir; Türkiye’deki taşınmazların aynına ilişkin davalarda Türk mahkemeleri kesin yetkili olduğundan (HMK m.12) bu hüküm münhasır yetki itirazıyla karşılaşabilir (MÖHUK m.54/b; bizim değerlendirmemiz).
Tablo: Türkiye’deki mallar için seçenekler
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| ABD kararı Türkiye’deki malı kapsamıyor | Türkiye’de katılma alacağı davası | TMK m.236; MÖHUK m.15 |
| ABD kararı taşınmaz devrine hükmediyor | Tapu için tenfiz; münhasır yetki riski | HMK m.12; MÖHUK m.54/b (yorum) |
| ABD kararı para ödemesi öngörüyor | Tenfiz; eyalet bazında fiilî karşılıklılık | MÖHUK m.54/a |
| Mal rejiminin sona erdiği tarih | ABD’deki dava tarihi | TMK m.225/2 |
| Zamanaşımı | ABD kararının kesinleşmesinden on yıl | YHGK 2022/2-1205 E. |
| Türkiye’de önceden açılmış mal davası | Tanıma bekletici sorun yapılır | 2. HD 2023/6050 E. |
Türkiye’deki mallar için yurt dışındaki ev ve hesaplar yazımıza bakabilirsiniz.
Türkiye’de Geçerli Kılma: ABD’deki Türk Temsilciliklerinde İdari Tescil
ABD’de boşanmış Türk vatandaşı, karar Türkiye’de tescil edilmedikçe veya tanınmadıkça nüfusta evli görünür ve Türkiye’de yeniden evlenemez; kadın bakımından üç yüz günlük bekleme süresi de gündeme gelir (TMK m.132; bekleme süresi). Kesinleşmiş boşanma kararı, tarafların birlikte başvurusuyla ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamak şartıyla dava açılmadan nüfusa tescil edilebilir; eşlerden biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı eş tek başına başvurabilir (NHK m.27/A). Ayrı başvurularda aradaki süre doksan günü geçemez (Yönetmelik m.5, 6). Türkiye’de açılmış ve devam eden veya reddedilmiş dava varsa başvuru reddedilir (m.9).
Başvuru, kararı veren eyalet mahkemesini görev bölgesinde bulunduran temsilciliğe yapılır. New York, Boston ve Houston başkonsolosluklarının notlarına göre başvuru şahsen ya da kanuni temsilci veya vekil aracılığıyla yapılır; Boston ve Houston notları randevuyu zorunlu tutar. New York ve Boston notları, yabancı eşe ulaşılamaması veya taraflar arasında husumet bulunması hâlinde Türk vatandaşının tek taraflı başvurusunu kabul ettiklerini belirtir. Çok vatandaşlığı olanların ABD vatandaşlığının önce nüfusa işlenmesi gerekir. Posta ücreti New York ve Houston notlarında 31 dolar, Boston notunda 80 dolardır ve nakit ödenir. Velayet, nafaka ve mal paylaşımı nüfusa işlenmez; bunlar için tanıma ve tenfiz davası gerekir.
Tablo: ABD’deki Türk temsilcilikleri ve görev bölgeleri
| Temsilcilik | Görev bölgesindeki eyaletler |
|---|---|
| Vaşington Büyükelçiliği (konsolosluk şubesi) | District of Columbia, Maryland, Virginia, West Virginia |
| New York Başkonsolosluğu | New York, New Jersey, Delaware, Pennsylvania |
| Boston Başkonsolosluğu | Massachusetts, New Hampshire, Connecticut, Maine, Vermont, Rhode Island |
| Şikago Başkonsolosluğu | Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Kentucky, Michigan, Minnesota, Missouri, Nebraska, North Dakota, Ohio, South Dakota, Wisconsin |
| Houston Başkonsolosluğu | Alabama, Arkansas, Louisiana, Mississippi, New Mexico, Oklahoma, Teksas, Tennessee |
| Los Angeles Başkonsolosluğu | Alaska, Arizona, Kaliforniya, Colorado, Hawaii, Idaho, Montana, Nevada, Oregon, Utah, Washington, Wyoming ve Pasifik adaları |
| Miami Başkonsolosluğu | Florida, Georgia, Kuzey Carolina, Güney Carolina, Porto Riko |
Görev bölgeleri temsilciliklerin internet sayfalarından alınmıştır; başvurudan önce güncel duyuru kontrol edilmelidir. İdari tescilin genel kuralları için yabancı boşanma kararının idari yoldan tanınması yazımıza bakabilirsiniz.
Aile Mahkemesinde Tanıma ve Tenfiz Davası
Eşler birlikte başvurmuyorsa, idari başvuru reddedilmişse veya velayet, nafaka ve mal hükümlerinin Türkiye’de sonuç doğurması isteniyorsa tanıma veya tenfiz davası açılır. Dava aile mahkemesinde, karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde, yoksa sâkin olduğu yerde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’de açılır (MÖHUK m.51; 4787 s.K. m.4). Dilekçeye kararın onanmış örneği ile kesinleşme belgesi ve tercümeleri eklenir (m.53); dava basit yargılama usulüyle görülür (m.55).
Boşanma kararının tanınmasında karşılıklılık aranmaz (m.58/1). Tenfizde ise karşılıklılık gerekir (m.54/a). Nafaka bakımından 2007 Lahey Sözleşmesi iki ülke arasında anlaşmaya dayalı karşılıklılık sağlar. Mal paylaşımı veya toplu ödeme gibi diğer hükümlerde fiilî karşılıklılık, ABD bir federal devlet olduğu için kararın verildiği eyalet bakımından incelenir: Yargıtay, Alabama eyaletinde Türk kararlarının tenfizine ilişkin hukuki durum araştırılmadan verilen kararı bozmuştur (2. HD, 14.05.1996, E.1996/2955, K.1996/5085; Çalışkan’ın aktarımı). Hukuk Genel Kurulu da karşılıklılığın tespitinin mahkemenin takdirinde olduğunu ve Adalet Bakanlığı görüşünün bağlayıcı olmadığını belirtmiştir (YHGK, 13.06.1990, E.1990/13-3, K.1990/347; aynı aktarım).
New York hukukunda yabancı kararların tanınması ve tenfizi için karşılıklılık aranmamakta, New York mahkemesi 2005 yılında bir Türk mahkemesi kararının tenfizine karar vermiştir (Çalışkan). Yabancı para hükümlerinin tanınmasına ilişkin tek tip kanunu kabul eden eyaletlerde ise bu kanun boşanma, nafaka ve aile ilişkilerine dair kararlara uygulanmaz ve karşılıklılık şartı içermez (örnek olarak Delaware, 10 Del. C. §4802(b)(3), §4803). Aile hukukuna ilişkin Türk kararları bu eyaletlerde nezaket ilkesine göre değerlendirildiğinden fiilî karşılıklılığın eyalet bazında ispatı gerekir (bizim değerlendirmemiz).
Tablo: MÖHUK 54. maddesindeki şartlar ABD kararlarında
| Şart | ABD kararında dikkat edilecek nokta | Dayanak |
|---|---|---|
| Kesinleşme | Notice of Entry veya No Appeal belgesi | MÖHUK m.53 |
| Karşılıklılık | Boşanmada aranmaz; nafakada 2007 Lahey; diğerlerinde eyalet bazında | MÖHUK m.54/a, 58/1 |
| Münhasır yetki | Türkiye’deki tapuya ilişkin devir hükmü sorunlu | MÖHUK m.54/b; HMK m.12 |
| Kamu düzeni | Kusursuz boşanma ve eyalet hukukunun uygulanması tek başına aykırılık değildir | MÖHUK m.54/c (yorum) |
| Savunma hakkı | Türkiye’deki eşe usulüne uygun tebligat; gıyabi kararda dikkat | MÖHUK m.54/ç |
| Hukuki yarar | Birikmiş nafakayı belirleyen tespit kararı ayrıca tenfiz edilmez | 2. HD 2022/7578 E. |
Kamu düzenine aykırılık dar yorumlanır; gerekçesiz yabancı karar tek başına kamu düzenine aykırı sayılmaz (YİBBGK, 10.02.2012, E.2010/1, K.2012/1) ve tenfiz hâkimi kararın esasını inceleyemez (YHGK, 18.10.2023, E.2022/2-766, K.2023/975). Dilekçe örneği için yabancı boşanma kararının tanınması dilekçesi, nafaka için yabancı nafaka kararının tenfizi, icra için yabancı ilamın takibi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay Kararları: ABD Kararlarında Dikkat Edilecek İlkeler
Yargıtay, Kaliforniya San Diego mahkemesinin 2015 tarihli nafaka hükmü Türkiye’de tenfiz edildikten sonra, aynı mahkemenin birikmiş nafaka borcunu belirleyen 2019 tarihli kararının ayrıca tenfizini istemekte hukuki yarar bulunmadığını kabul etmiştir. Çoğunluğa göre taraflar arasında eda hükmü içeren tek bir nafaka hükmü vardır, sonraki karar birikmiş borcu gösteren bir tespit hükmüdür ve tenfiz edilen asıl hüküm Türkiye’de icra edilebilir niteliktedir; karşı oy ise farklı dönemlere ait alacaklar nedeniyle hukuki yarar bulunduğunu savunmuştur (2. HD, 22.09.2022, E.2022/7578, K.2022/7346).
Hukuk Genel Kurulu, tanınmış yabancı boşanma kararında kusur belirlemesi yoksa Türk mahkemesinin yabancı karardan kusur çıkaramayacağını ve yeni bir kusur belirlemesi yapamayacağını kabul etmiştir (YHGK, 10.05.2023, E.2022/187, K.2023/444). Karar Alman mahkemesiyle ilgilidir; kusur incelemeyen ABD boşanmaları bakımından da aynı sonuca ulaşılması beklenir (bizim değerlendirmemiz).
Tablo: ABD kararları bakımından önemli Yargıtay ilkeleri
| Karar | Konu | İlke |
|---|---|---|
| 2. HD 2022/7578 E., 2022/7346 K. | San Diego (Kaliforniya) nafaka kararları | Asıl eda hükmü tenfiz edilir; birikmiş borç tespiti için yarar yok |
| 2. HD 1996/2955 E., 1996/5085 K. | Alabama kararı | Karşılıklılık eyalet bazında araştırılmalı |
| YHGK 1990/13-3 E., 1990/347 K. | Karşılıklılığın tespiti | Mahkemenin takdirinde; Bakanlık görüşü bağlamaz |
| YHGK 2022/187 E., 2023/444 K. | Tanınan yabancı boşanmadan sonra tazminat | Yabancı karardan kusur çıkarılamaz |
| YHGK 2022/2-766 E., 2023/975 K. | Arnhem (Hollanda) kararı | Tanıma süreye bağlı değil; esas incelenmez |
| 2. HD 2024/10660 E., 2025/696 K. | Haarlem (Hollanda) kararı | Türk boşanması kesinleşmişse hukuki yarar yok |
| YHGK 2022/2-1205 E., 2023/1188 K. | Mal rejimi zamanaşımı | Yabancı kararın kesinleşmesinden başlar |
Türkiye’de tazminat davası için genel kurallar boşanmada tazminat talebi dilekçesi yazımızdadır.
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız gerekir. ABD’den verilecek vekâletname Türk temsilciliğinin noterlik bölümünde veya apostilli olarak ABD’de düzenlenmelidir.
1. ABD boşanma kararının tanınması dava dilekçesi
2. ABD kararındaki nafakanın tenfizi dilekçesi
3. Temsilciliğe ortak idari tescil başvuru dilekçesi
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir. ABD eyalet hukukuna ilişkin sonuçlar genel bilgi niteliğindedir ve ilgili eyalette yetkili bir avukattan teyit edilmelidir.
Senaryo 1: New Jersey’de anlaşmalı boşanma, İzmir’de daire. İki Türk vatandaşı eş 2005’te Türkiye’de evlenmiş, 2010’dan beri New Jersey’de yaşamaktadır. Mal ve çocuk konularında anlaşarak New Jersey mahkemesinde boşanmışlardır. Eşlerin 2008’de alınmış İzmir’de bir dairesi vardır ve anlaşmada daireye yer verilmemiştir.
Senaryo 1: Adımlar ve sonuçlar
| Konu | Yapılacak işlem | Dayanak |
|---|---|---|
| Tescil | New York Başkonsolosluğu’na birlikte başvuru | NHK m.27/A; New York notu |
| Belgeler | Apostilli karar, kesinleşme belgesi ve apostilli Türkçe tercüme | Yönetmelik m.7; New York notu |
| Velayet ve nafaka | Nüfusa işlenmez; gerekirse tanıma ve tenfiz | Yönetmelik m.9 |
| İzmir’deki daire | Türk mahkemesinde katılma alacağı; Türk hukuku | MÖHUK m.15; TMK m.236 |
| Süre | Kesinleşmeden itibaren on yıl | YHGK 2022/2-1205 E. |
Senaryo 2: Kaliforniya’da dava, eş ve çocuk Ankara’da. Koca Los Angeles’ta yaşamakta ve boşanma davası açmıştır. Kadın iki yıl önce kocanın rızasıyla çocukla Ankara’ya dönmüştür; çocuk nafakası ve kusur tazminatı istemektedir.
Senaryo 2: Yol haritası
| Sorun | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Kaliforniya’nın boşanma yetkisi | Davacı eyalette 6 ay, ilçede 3 ay oturuyorsa var | Fam. Code §2320 |
| Velayet yetkisi | Çocuğun son altı aylık yaşam yeri Türkiye; Kaliforniya’nın yetkisi tartışmalı | UCCJEA ana eyalet kuralı (yorum) |
| Türkiye’de dava | Kadının Ankara’daki yerleşim yerinde dava açılabilir | TMK m.168; MÖHUK m.14/1 |
| Kusur tazminatı | ABD kararı kusur incelemezse Türkiye’de talep güçleşir | YHGK 2022/187 E. (yorum) |
| Çocuk nafakası | Türk kararının ABD’de icrası için 2007 Lahey | HCCH |
Adım Adım Yol Haritası
- Eyalet hukukunu belirleyin. Oturma şartı, bekleme süresi ve mal paylaşımı eyalete göre değişir.
- Ülkeyi bilinçli seçin. Kusur tazminatı ve Türkiye’deki mallar bakımından Türkiye’de dava avantajlı olabilir.
- Anlaşmayı eksiksiz hazırlayın. Türkiye’deki taşınmaz ve hesapları da yazın.
- Kesinleşme belgesini alın. Notice of Entry veya No Appeal belgesi olmadan başvuru eksik kalabilir.
- Apostil ve tercüme yaptırın. Karar ve tercümeye apostil gerekebilir; temsilciliğin notunu izleyin.
- Doğru temsilciliğe randevu alın. Kararı veren eyalet hangi temsilciliğin görev bölgesindeyse oraya başvurun.
- Velayet ve nafaka için dava açın. İdari tescil yalnız boşanmayı işler.
- Nafakanın asıl hükmünü tenfiz ettirin. Birikmiş borcu belirleyen sonraki karar için ayrı dava hukuki yarar sorunu doğurur.
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: ABD’de boşanan Türklerin sık yaptığı hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Yanlış temsilciliğe gitmek | Başvuru kabul edilmez | Kararı veren eyaletin bağlı olduğu temsilcilik |
| Kesinleşme belgesi almamak | Başvuru eksik kalır | Notice of Entry veya No Appeal belgesi |
| Tercümeyi apostilsiz sunmak | Belge iade edilebilir | Temsilciliğin istediği onay zinciri |
| Birikmiş nafaka kararını tenfiz ettirmek | Hukuki yarar yokluğundan ret | Asıl nafaka hükmünü tenfiz ettirin |
| Türkiye’deki evi unutmak | Ayrı dava ve farklı hukuk | Anlaşmada açıkça düzenleyin |
| ABD’de yaşarken Türkiye’de boşanıp ABD’de tanınmayı varsaymak | Eyalette tanınmayabilir | Eyalet hukukunu önceden kontrol edin |
İskandinavya’da yaşıyorsanız: İsveç mahkeme kararları ile Danimarka ve Norveç’teki idari boşanma izinlerinin Türkiye’deki durumu için İsveç, Danimarka ve Norveç’te Boşanma yazımıza bakın.
ABD’de verilen velayet kararı: Sözleşme dışı bir ülkenin velayet kararının MÖHUK’a göre tanınması ve tenfizi için Yurt Dışında Verilen Velayet Kararının Türkiye’de Tanınması yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
ABD’de boşanma hangi kanuna tabidir?
Federal bir boşanma kanunu yoktur; boşanma, mal paylaşımı, nafaka ve velayet kararın verildiği eyaletin hukukuna tabidir (7 FAM 1460).
Amerika’da boşanma ne kadar sürer?
Eyalete göre değişir. Kaliforniya’da evlilik birliği tebliğden itibaren en az altı ay dolmadan sona ermez; Teksas’ta dilekçeden itibaren 60 gün, Florida’da 20 gün beklenir.
Kaliforniya’da boşanmak için ne kadar oturmak gerekir?
Eşlerden birinin dava açılmadan önce eyalette altı ay, davanın açıldığı ilçede üç ay oturmuş olması gerekir (Fam. Code §2320).
New York’ta kusursuz boşanma nasıl olur?
Evliliğin en az altı aydır onarılamaz biçimde sarsıldığına dair bir eşin yeminli beyanı yeterlidir; ancak mal, nafaka ve velayet konuları çözülmeden karar verilmez (DRL §170(7)).
Community property nedir?
Evlilik süresince edinilen malların eşlerin ortak malı sayıldığı sistemdir. Arizona, Kaliforniya, Idaho, Louisiana, Nevada, New Mexico, Teksas, Washington ve Wisconsin bu sistemi uygular (IRS Publication 555).
ABD’de nafaka süresiz mi?
Eyalete göre değişir. Teksas’ta nafaka kural olarak süre ve tutar bakımından sınırlıdır; Florida 2023’te süresiz nafakayı kaldırmıştır; Kaliforniya’da on yıl ve üzeri evliliklerde mahkeme yetkisini süresiz korur.
ABD kararım Türkiye’de kendiliğinden geçerli mi?
Hayır. Türk temsilciliğinde idari tescil ya da aile mahkemesinde tanıma davası gerekir (NHK m.27/A; MÖHUK m.58).
Hangi Türk temsilciliğine başvurmalıyım?
Kararı veren eyalet mahkemesini görev bölgesinde bulunduran temsilciliğe: Vaşington Büyükelçiliği veya New York, Boston, Şikago, Houston, Los Angeles ve Miami başkonsoloslukları.
Tercüme ve apostil gerekir mi?
Evet. New York, Boston ve Houston başkonsolosluklarının notlarına göre kararın apostilli örneği ve Türkçe tercümesi istenir; tercümenin onay şekli temsilciliğe göre değişir.
Eşim başvuruya gelmezse ne olur?
Eşler doksan gün içinde ayrı ayrı da başvurabilir. Yabancı eşe ulaşılamıyorsa veya husumet varsa New York ve Boston notları Türk vatandaşının tek başına başvurusunu kabul etmektedir; iki eş de Türk ise tanıma davası açılır.
Kesinleşme belgesi nedir?
Kararın kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiğini gösteren belgedir; temsilcilikler Notice of Entry, Letter of No Appeal veya Certificate of No Appeal istemektedir.
ABD velayet kararı Türkiye’de geçerli mi?
İdari tescille nüfusa işlenmez; tanıma davası gerekir. Ortak velayet kararı Türkiye’de kamu düzenine aykırı sayılmamaktadır (2. HD, 20.02.2017, E.2016/15771, K.2017/1737).
ABD nafaka kararı Türkiye’de icra edilebilir mi?
Tenfiz kararıyla. ABD ve Türkiye 2007 Lahey Çocuk Nafakası Sözleşmesi’nin tarafıdır; sözleşme eş nafakasına da kısmen uygulanır.
Birikmiş nafaka için aldığım yeni kararı ayrıca tenfiz ettirmeli miyim?
Yargıtay, asıl nafaka hükmü tenfiz edilmişse birikmiş borcu belirleyen sonraki kararın tenfizinde hukuki yarar görmemiştir (2. HD, 22.09.2022, E.2022/7578, K.2022/7346).
Türkiye’de boşanırsam ABD’de geçerli olur mu?
Eyalet hukukuna göre nezaket ilkesiyle tanınabilir; genellikle yeterli bildirim ve eşlerden birinin Türkiye’de yerleşik olması aranır. İki eş de ABD’de yerleşikse tanınmama riski vardır (7 FAM 1460).
Türkiye’deki evimizi paylaşmak için ne kadar sürem var?
Katılma alacağı için on yıllık zamanaşımı ABD boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar (YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188).
Bu yazının kaynakları. 5718 sayılı MÖHUK m.14, 15, 41, 50-59; 5490 sayılı NHK m.27/A; Yabancı Ülke Adlî veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik (RG 07.02.2018, 30325) m.5-10; TMK m.132, 161-166, 168, 174, 175, 202, 203, 220, 225, 236; 4722 s.K. m.10; HMK m.12; 4787 s.K. m.4. New York Domestic Relations Law §170, §230; Kaliforniya Family Code §2310, §2320, §2339, §2550, §4320, §4336; Teksas Family Code §6.001, §6.301, §6.702, §7.001, §8.051-8.055; Florida Statutes §61.021, §61.052, §61.075, §61.08, §61.19 (Kaliforniya, Teksas, Florida ve New York DRL §236, §240 için Divorce.law özetleri); Kuzey Carolina G.S. 50A (UCCJEA); Delaware 10 Del. C. §4802-4803; 7 FAM 1460; IRS Publication 555. 1961 Apostil, 1973 Lahey Nafaka, 1980 Lahey Çocuk Kaçırma, 1996 Lahey ve 2007 Lahey sözleşmeleri (HCCH statü tabloları ve 2007 Sözleşmesi metni).
Kararlar: 2. HD, 22.09.2022, E.2022/7578, K.2022/7346; 2. HD, 14.05.1996, E.1996/2955, K.1996/5085 ve YHGK, 13.06.1990, E.1990/13-3, K.1990/347 (Z. Çalışkan, New York Eyalet Mahkemesi TMSF/Erol Aksoy Tenfiz Kararı makalesindeki aktarım); YHGK, 10.05.2023, E.2022/187, K.2023/444; YHGK, 18.10.2023, E.2022/2-766, K.2023/975; 2. HD, 23.01.2025, E.2024/10660, K.2025/696; 2. HD, 12.12.2024, E.2024/3459, K.2024/9890; 2. HD, 19.09.2024, E.2023/6050, K.2024/6103; 2. HD, 20.02.2017, E.2016/15771, K.2017/1737; YİBBGK, 10.02.2012, E.2010/1, K.2012/1; YHGK, 29.11.2023, E.2022/2-1205, K.2023/1188; 2. HD, 07.06.2023, E.2022/3663, K.2023/3041. Diğer: Vaşington Büyükelçiliği ile New York, Boston, Şikago, Houston, Los Angeles ve Miami başkonsolosluklarının sayfaları ve bilgi notları; ABD Dışişleri Bakanlığı çocuk kaçırma ülke sayfası.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- İngiltere’de Boşanma ve Türkiye’de TanınmasıKusursuz boşanma ve final order
- Almanya’da Yaşayan Türkler Boşanmayı Hangi Ülkede Açmalı?Yetki ve uygulanacak hukuk
- İsviçre’de Boşanma ve Türkiye’de TanınmasıZGB ve TMK farkları
- Tanıma ve Tenfiz Davası (MÖHUK 50-59)Genel kurallar
- Yabancı Boşanma Kararının İdari Yoldan TanınmasıKonsolosluk ve nüfus müdürlüğü
- Yabancı Mahkeme Nafaka Kararının TenfiziNafaka tahsili
- Tenfiz Kararı Aldım, Şimdi Nasıl İcra Edeceğim?Yabancı ilamın takibi
- Çocuğun Yurt Dışına Kaçırılması: 1980 Lahey SözleşmesiÇocuğun iadesi
- Boşanmada Tazminat Talebi DilekçesiMaddi ve manevi tazminat
ABD’deki boşanmanızı Türkiye’de eksiksiz sonuçlandıralım
Final decree ve kesinleşme belgenizi kontrol edelim, temsilcilik başvurusu veya tanıma davasıyla nüfus kaydınızı düzeltelim; nafaka ve Türkiye’deki mallar için gereken davaları zamanında açalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppYurt dışı, gurbetçi ve yabancı eş kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · İngiltere’de boşanma · Almanya’daki Türklerin boşanması · İsviçre’de boşanma · Fransa’da boşanma · Hollanda’da boşanma · Tanıma ve tenfiz davası · İdari yoldan tanıma