Yabancı Boşanma Kararının İdari Yoldan (Nüfusta) Tanınması

İdari yoldan tanıma (NHK m. 27/A), yurt dışı boşanma kararının mahkeme davası olmadan nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla nüfus kütüğüne tescilidir. Şartlar: tarafların birlikte başvurması, kararın yetkili makamca verilip usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması. Nafaka/velayet gibi fer’î hükümler idari yolla işlenmez. Bu rehberde idari tanımayı açıklıyoruz.

İdari yoldan tanıma nedir? (NHK m. 27/A)

İdari yoldan tanıma, yurt dışında verilen boşanma kararlarının, Türkiye’de mahkemeye (dava) gitmeden, nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilmesidir. Bu imkân, 690 sayılı KHK ile 2017’de 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen m. 27/A ile getirilmiş; uygulaması 7 Şubat 2018 tarihli ve 30325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle düzenlenmiştir. Amaç, yurt dışında boşanan vatandaşların uzun ve masraflı bir dava süreci yaşamadan, boşanmalarını Türk nüfus kayıtlarına hızla işletebilmesidir.

Başvuru nereye yapılır?

Başvuru; yurt dışında, kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliklerine (büyükelçilik, başkonsolosluk veya konsolosluk ajanlığı) yapılır. Türkiye’de ise taraflardan birinin yerleşim yeri il nüfus müdürlüğüne başvurulur. Tarafların Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, Yönetmeliğin 5. maddesinde sayılan illerden (Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya, Kahramanmaraş, Samsun, Siirt, Sivas, Trabzon, Şanlıurfa ve Van) birindeki il müdürlüğüne başvurulur. Başvuru, dış temsilciliklerde ve Bakanlıkça belirlenen il müdürlüklerinde kurulan komisyonlarca incelenir (Yön. m.8) ve şartların sağlanması hâlinde tescil gerçekleştirilir.

İdari yoldan tanımanın şartları

Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A’ya göre üç temel şart aranır: (1) Kararın, tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurmasıyla (taraflardan biri ölmüş ya da yabancı ise Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekilinin tek başına başvurmasıyla) talep edilmesi; (2) kararın, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adlî veya idarî makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması; (3) kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması. Bu şartların birlikte sağlanması gerekir. Yönetmelikte savunma hakkı ayrı bir şart olarak sayılmamıştır; komisyon, Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulduğu kararı gerekçesini belirterek reddeder (Yön. m.9/7).

Birlikte başvuru ve gerekli belgeler

Birlikte başvuru kuraldır; ancak bu, ikisinin aynı anda aynı yerde bulunması anlamına gelmez. Taraflar başvurularını ayrı zamanlarda da yapabilir (örneğin biri başkonsolosluğa, diğeri Türkiye’deki nüfus müdürlüğüne); ayrı müracaatlarda iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçmemelidir (Yön. m.6/1). Taraflardan biri ölmüş ya da yabancıysa, Türk vatandaşı olan taraf tek başına başvurabilir (Yön. m.6/2). Gerekli belgeler: başvuru formu; onaylı karar aslı ve Türkçe tercümesi; kararda kesinleşme şerhi yoksa kesinleştiğine dair onaylı belge ve tercümesi; kimlik veya pasaport fotokopileri (yabancı tarafınkiler noter onaylı Türkçe tercümeli); vekil aracılığıyla başvuruda fotoğraflı özel vekâletname; taraflardan biri ölmüşse ölüm belgesi (Yön. m.7/1). Ayrıca Türk mahkemelerinde aynı karara ilişkin dava bulunup bulunmadığına dair bilgi verilir (m.7/2).

İdari yolun sınırları ve reddi hâlinde dava

İdari yoldan tanıma yalnızca boşanma, butlan veya iptal kararlarıyla sınırlıdır. Karar; velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki, mal rejimi veya tazminat gibi fer’î hükümler içeriyorsa bunlar idari yolla işlenmez; komisyon sadece boşanma yönünden karar verir. Eşlerden biri başvuruya yanaşmıyorsa ya da çekişme varsa da idari yol işletilemez. Şartların sağlanmaması nedeniyle tescil reddedilirse, ilgililer MÖHUK m. 50-59 uyarınca yetkili aile mahkemesinde tanıma/tenfiz davası açabilir (Yön. m.11). Başvurunun kabulünde ise tescil edilen kararın tarihi kesinleşme tarihi kabul edilir (Yön. m.10/2) ve tescil yedi gün içinde yapılır (m.10/1).

Başvuru Şartlarının Tam Listesi

İdari tescil, dava açılmasına gerek bırakmayan hızlı bir yoldur; ancak kanunun aradığı şartların tamamı birlikte gerçekleşmelidir. Biri eksikse talep reddedilir ve yargı yoluna dönülür.

Bir de “birlikte başvuru” kuralının uygulamadaki esnekliği vardır: eşlerin aynı anda başvurması şart değildir; belirli bir süre içinde yapılan ayrı başvurular birlikte başvuru sayılabilmektedir. Bu, tarafların farklı ülkelerde bulunduğu hâllerde önemli bir kolaylıktır.

Nereye Başvurulur? Yetkili Merciler

Başvurunun nereye yapılacağı, başvuranın nerede bulunduğuna göre değişir:

• Yurt dışında: kararın verildiği ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliği, başkonsolosluğu veya konsolosluk ajanlığı.
• Yurt içinde: Bakanlıkça belirlenen il nüfus müdürlükleri. Kural olarak taraflardan birinin yerleşim yeri il nüfus müdürlüğü; Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, bu iş için belirlenmiş illerden birine başvurulur.

Başvuruda sunulacak belgeler arasında, sıkça atlanan bir kalem vardır: aynı karara ilişkin olarak Türk mahkemelerinde daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir dava bulunup bulunmadığına veya tanımanın daha önce reddedilip reddedilmediğine ilişkin belge. Bu husus, idari yolun yargı yoluyla çakışmasını önlemek için aranır: Türkiye’de aynı karara ilişkin açılmış ve devam eden ya da reddedilmiş bir dava varsa başvuru reddedilir (Yön. m.9/6).

İdari Yolun Sınırı: Neyi Tescil Eder, Neyi Etmez?

Bu, iki yol arasındaki en belirleyici farktır ve doğru anlaşılmadığında ciddi hak kaybına yol açar.

Dolayısıyla karar yalnızca boşanmayı içeriyorsa idari yol yeterlidir. Kararda icraya konu hükümler varsa ve bunların Türkiye’de sonuç doğurması bekleniyorsa, idari tescil tek başına yetmez; ayrıca yargı yoluna gidilmesi gerekir. En verimli yöntem, ihtiyacı baştan belirleyip iki yolu paralel planlamaktır: boşanma idari yolla tescil edilirken, icraya konu hükümler için ayrıca dava açılabilir.

Ret hâlinde ise kapı kapanmaz: şartların yerine getirilmediği gerekçesiyle tescil talebi reddedilen kararlar bakımından, mahkemede tanıma ve tenfiz davası açma yolu açıktır. Ret kararının gerekçesi, açılacak davada hangi noktanın güçlendirilmesi gerektiğini gösterdiği için mutlaka yazılı olarak alınmalıdır.

Tanıma ve tenfiz davasının şartları, revizyon yasağı ve kamu düzeni denetimi için tanıma ve tenfiz rehberimize, tanınmadan önceki ara dönemde doğan sorunlar için nüfusa tescil rehberimize bakabilirsiniz.

İdari Tanımanın Kanunî Şartları

Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen hüküm, mahkeme kararı aranmaksızın tescil imkânı tanır; ancak bunu dört şarta bağlamıştır.

Kapsam. Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen ve boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararlar bu yolla nüfus kütüğüne tescil edilebilir.

Birinci şart — birlikte başvuru. Başvuru, bizzat veya vekilleri aracılığıyla tarafların birlikte yapılır. Taraflardan birinin ölmüş ya da yabancı olması hâlinde ise Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir.

Bu şart, idari yolun en sık tıkandığı noktadır: iki taraf da Türk vatandaşı ve hayattaysa, birinin başvurmaktan kaçınması yolu kapatır.

İkinci şart — yetkili makam. Karar, verildiği devletin kanunlarına göre konusunda yetkili adlî veya idarî makam tarafından verilmiş olmalıdır.

Üçüncü şart — kesinleşme. Karar usulen kesinleşmiş olmalıdır. Bu nedenle dosyaya kesinleşmeyi gösteren belge eklenmelidir.

Dördüncü şart — kamu düzeni. Karar, Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmamalıdır.

Nereye başvurulur? Başvuru, yurt dışında dış temsilciliklere, yurt içinde ise Bakanlık tarafından belirlenen nüfus müdürlüklerine yapılır. Başvurunun her nüfus müdürlüğüne değil, belirlenmiş müdürlüklere yapılacağı gözden kaçırılmamalıdır.

Şartlar yoksa ne olur? Bu şartları taşımayan ya da başvurusu reddedilen kararların Türkiye’de tanınması, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun uyarınca yapılır. Yani idari yol kapandığında tanıma davası açmak gerekir.

Yönetmelik Adım Adım: Başvurudan Tescile

İdari tanımanın usulü, 5490 sayılı Kanunun 27/A maddesine dayanan Yabancı Ülke Adlî veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik (RG 07.02.2018, S.30325) ile düzenlenmiştir. 27/A, 2017’de 690 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile getirilmiş; taraflardan biri ölmüş veya yabancı olduğunda Türk tarafın tek başına başvurabilmesi imkânı ise 2020’de 7226 sayılı Kanunla eklenmiştir. Süreç aşağıdaki sırayla işler.

Komisyon kimlerden oluşur? İl müdürlüğünde komisyon, vali onayıyla vali yardımcısının başkanlığında il nüfus müdürü, iki ilçe nüfus müdürü ve hukuk formasyonuna sahip bir kamu görevlisinden oluşur. Dış temsilciliklerde ise başkanı misyon şefi olmak üzere büyükelçilik veya başkonsolosluk tarafından oluşturulur (Yön. m.8).

Kamu düzeni denetimi. Komisyon, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olan kararları gerekçesini belirterek reddeder (Yön. m.9/7). Ret, yargı yolunu kapatmaz; aynı karar için aile mahkemesinde MÖHUK uyarınca tanıma davası açılabilir.

MÖHUK m.54’ün Dört Şartı

Dava yoluna gidildiğinde ölçüt değişir. MÖHUK m.54, dört bent hâlinde şartları sayar ve hüküm şöyle başlar: yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir.

(a) Karşılıklılık. Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması.

Karşılıklılık üç biçimde bulunabilir: akdî (anlaşma), kanunî (o devletin mevzuatı) veya fiilî (uygulama). Bunlardan birinin varlığı tek başına yeterlidir.

Bu şart yalnız tenfizde aranır; tanımada aranmaz (MÖHUK m.58/1). Boşanmanın nüfusa işlenmesi için tanıma yeterli olduğundan, karşılıklılığın bulunmaması boşanma kararının tanınmasına engel değildir.

(b) Yetki. İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması.

Türk mahkemelerinin münhasıran yetkili olduğu konularda verilen yabancı kararlar tanınamaz ve tenfiz edilemez.

(c) Kamu düzeni. Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması. Aykırılıktan söz edilebilmesi için, hükmün Anayasanın ya da hukuk sisteminin temel prensiplerine aykırı olması aranır; tek tek kanun hükümlerine aykırılık yetmez ve gerekçenin bulunmaması da tek başına engel değildir (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 10.02.2012, E.2010/1, K.2012/1).

(ç) Savunma hakkı. O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması.

Bu bent itiraza bağlıdır: savunma hakkı ihlâli mahkemece kendiliğinden araştırılmaz; ilgilinin itiraz etmesi gerekir.

Tanımada Karşılıklılık Aranmaz: MÖHUK m.58

Tanıma ile tenfiz arasındaki en pratik fark burada ortaya çıkar ve boşanma dosyalarında doğrudan sonuç doğurur.

MÖHUK m.58 uyarınca, yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi bakımından m.54’ün birinci fıkrasının (a) bendindeki şart aranmaz.

Sonuç. Tanıma davalarında karşılıklılık esası aranmaz. Yani Türkiye ile o devlet arasında anlaşma, kanun hükmü ya da fiilî uygulama bulunmasa dahi tanıma mümkündür.

Neden önemli? Boşanma kararlarının Türkiye’de sonuç doğurması için çoğu zaman tanıma yeterlidir; nüfus kaydının düzeltilmesi bir icra işlemi değil, bir tespit meselesidir. Bu nedenle karşılıklılığın bulunmadığı ülkeler bakımından bile yol açıktır.

Tanıma ile tenfiz ne zaman ayrışır? Yabancı kararın yalnız boşanma kısmı için tanıma yeterlidir. Kararda nafaka, tazminat veya bir para alacağı gibi icra edilebilir hükümler varsa, bunlar için tenfiz gerekir — ve tenfizde karşılıklılık şartı yeniden devreye girer.

Esasa girilmez. Türk hukukunda revizyon yasağı kabul edilmiştir: mahkeme yabancı kararın esasını yeniden incelemez. Aksinin kabulü, aynı davanın Türk mahkemesinde tekrar görülmesi ve yeni bir Türk mahkemesi kararının ortaya çıkması sonucunu doğururdu.

Görev, Yetki, Belgeler ve İtiraz

Dava yoluna gidildiğinde dört usul noktası kesinleştirilmelidir.

Görev. MÖHUK m.51’in birinci fıkrası görevli mahkemeyi asliye mahkemesi olarak göstermiştir. Ancak 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun uyarınca aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi aile mahkemelerinde görülür; Yargıtay da nafakaya ilişkin yabancı kararın tenfizi davasında görevin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve davanın aile mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 14.01.2014, E.2013/15673, K.2014/233).

Yetki — MÖHUK m.51/2. Kararlar; kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinden istenebilir. Üçüncü kademe, her iki tarafın da yurt dışında bulunduğu dosyalarda doğrudan devreye girer.

Belgeler — MÖHUK m.53. Dilekçeye iki belge eklenir: yabancı mahkeme ilâmının usulen onanmış aslı veya onanmış örneği ile onanmış tercümesi; ve ilâmın kesinleştiğini gösteren usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi.

Yargılama usulü — MÖHUK m.55. Talep, basit yargılama usulü hükümlerine göre incelenir ve karara bağlanır.

İtiraz sınırlıdır — m.55/2. Karşı taraf ancak tenfiz şartlarının bulunmadığını veya ilâmın kısmen ya da tamamen yerine getirilmiş yahut yerine getirilmesine engel bir sebep ortaya çıkmış olduğunu öne sürerek itiraz edebilir. “Karar haksızdı” biçimindeki esasa ilişkin savunmalar dinlenmez.

Kısmî tenfiz — m.56. Mahkeme, yabancı kararın kısmen tenfizine de karar verebilir. Bu, kararın bir bölümünün kamu düzenine aykırı bulunduğu hâllerde işler.

İdari Yolun Sınırı: Neyi Çözer, Neyi Çözmez?

İdari tescil hızlı bir yoldur; ancak kapsamı dardır. Hangi sonucun doğduğu, hangisinin doğmadığı baştan bilinmelidir.

Çözdüğü. İdari tescil, medenî hâlin nüfus kütüğüne işlenmesini sağlar: kişi kayden boşanmış görünür. Bunun doğal sonucu olarak yeniden evlenmenin önündeki kayıt engeli kalkar.

Çözmediği — icra edilebilir hükümler. Yabancı kararda yer alan nafaka, maddî veya manevî tazminat ya da bir para alacağı bakımından idari tescil sonuç doğurmaz. Bu kalemlerin Türkiye’de icra edilebilmesi için tenfiz kararı gerekir.

Çözmediği — velâyet ve kişisel ilişki. Çocuğa ilişkin düzenlemeler bakımından da idari tescil yeterli olmayabilir. Velâyetin nüfusa işlenmesi ve kişisel ilişkinin Türkiye’de uygulanabilmesi ayrı değerlendirme gerektirir.

Çözmediği — mal rejimi. Yabancı kararda mal paylaşımına ilişkin hükümler varsa, bunların Türkiye’deki taşınmazlar bakımından sonuç doğurması ayrı bir süreç gerektirir.

Bekleme süresi. Tescil tamamlandığında kadın bakımından TMK m.132‘deki üçyüz günlük bekleme süresi gündeme gelir. Tescilde kararın kesinleşme tarihi esas alındığından (Yön. m.10/2) ve mahkemece tanınan kararın kesin hüküm etkisi de kesinleştiği tarihten başladığından (MÖHUK m.59), süre kural olarak yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren hesaplanır. Süre kaldırılmak isteniyorsa ayrıca aile mahkemesine başvurulmalıdır.

Süre sınırı yoktur. Ne idari tescil ne de tanıma davası için bir hak düşürücü süre öngörülmüştür. Hukuk Genel Kurulu da aile ve şahıs hukukuna ilişkin yabancı kararların tanınması için belirli bir zamanaşımı süresi bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay HGK, 18.10.2023, E.2022/766, K.2023/975). Yabancı karar üzerinden yıllar geçmiş olsa dahi başvuru yapılabilir; ancak bu süre boyunca kişi Türkiye’de kayden evli görünmeye devam eder.

Yargıtay Kararlarında Yabancı Boşanma Kararının Tanınması

İdari başvuru reddedildiğinde veya yalnız mahkeme yolu açık olduğunda, Yargıtay kararları tanıma davasının sınırlarını belirler.

Süre yok; sonradan birlikte yaşamak engel değil. Hukuk Genel Kurulu, Hollanda mahkemesinin boşanma kararının tanınmasına ilişkin dosyada boşanma kararlarının yenilik doğurucu nitelikte olduğunu ve tanınabileceğini, aile ve şahıs hukukuna ilişkin yabancı kararların tanınması için zamanaşımı bulunmadığını, boşanmadan sonra eşlerin birlikte yaşaması ve çocuk sahibi olmasının tanıma talebini dürüstlük kuralına aykırı kılmadığını belirtmiştir. Kararın kesin hüküm ve kesin delil etkisi kesinleştiği tarihten başlar; tenfiz hâkimi kararın esasını yeniden inceleyemez (Yargıtay HGK, 18.10.2023, E.2022/766, K.2023/975).

Kamu düzeni ölçütü. Kamu düzenine aykırılık, tek tek kanun hükümlerine aykırılıkla değil Türk hukukunun temel değerleriyle ölçülür; gerekçesiz yabancı karar da tek başına kamu düzenine aykırı sayılmaz (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 10.02.2012, E.2010/1, K.2012/1).

Hukuki yarar. Türk mahkemesi aynı evlilik hakkında boşanmaya karar vermiş ve bu karar kesinleşip nüfusa işlenmişse, yabancı boşanma kararının tanınmasında hukuki yarar kalmaz (Yargıtay 2. HD, 23.01.2025, E.2024/10660, K.2025/696).

Görev. Aile hukukuna ilişkin yabancı kararların tanınması ve tenfizi aile mahkemesinde görülür; görev kamu düzenine ilişkindir (Yargıtay 3. HD, 14.01.2014, E.2013/15673, K.2014/233).

İdari Tanıma ve Tanıma Davası: Mevzuat Haritası

Aşağıdaki tablo, yurt dışı boşanma kararının Türkiye’de hüküm doğurması için başvurulacak hükümleri tek yerde toplar.

Mahkeme yolunun ayrıntıları için tanıma ve tenfiz rehberimize, dava dilekçesi için tanıma dilekçesi örneğimize, yabancılık unsurlu boşanmanın genel çerçevesi için yabancıların evlilik ve boşanması yazımıza ve tescilden sonraki kayıt işlemleri için kimlik ve nüfus güncelleme yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İdari yoldan tanıma (nüfusa tescil) nedir? (NHK m. 27/A)

İdari yoldan tanıma, yurt dışında verilen boşanma kararlarının, Türkiye’de mahkemeye (dava) gitmeden, nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilmesidir. Bu imkân, 690 sayılı KHK ile 2017’de 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen m. 27/A ile getirilmiş; uygulaması 7 Şubat 2018 tarihli ve 30325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle düzenlenmiştir. Amaç, yurt dışında boşanan vatandaşların uzun ve masraflı bir dava süreci yaşamadan, boşanmalarını Türk nüfus kayıtlarına hızla işletebilmesidir. Böylece kararın idari bir başvuruyla tanınması mümkün hâle gelmiştir.

İdari tanıma başvurusu nereye yapılır?

Yurt dışında kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliğine (büyükelçilik, başkonsolosluk veya konsolosluk ajanlığı), Türkiye’de taraflardan birinin yerleşim yerindeki il müdürlüğüne başvurulur. Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Yönetmelikte sayılan illerden (Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya, Kahramanmaraş, Samsun, Siirt, Sivas, Trabzon, Şanlıurfa ve Van) birindeki il müdürlüğüne başvurulur (Yön. m.5).

İdari yoldan tanımanın şartları nelerdir?

5490 sayılı Kanun m.27/A’ya göre: (1) tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurması (taraflardan biri ölmüş ya da yabancıysa Türk tarafın tek başına başvurabilmesi); (2) kararın, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adlî veya idarî makamca verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması; (3) Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması. Türkiye’de aynı karara ilişkin dava varsa başvuru reddedilir (Yön. m.9/6).

İki tarafın da başvurması zorunlu mu?

Kural olarak tarafların birlikte başvurması gerekir; ancak bu, ikisinin aynı anda aynı yerde bulunması anlamına gelmez. Taraflar başvurularını aynı anda birlikte ya da ayrı zamanlarda yapabilir; örneğin biri yurt dışındaki başkonsolosluğa, diğeri Türkiye’deki nüfus müdürlüğüne başvurabilir. Ayrı ayrı yapılan başvurularda iki müracaat arasındaki sürenin 90 günü geçmemesi gerekir. Ayrıca taraflardan birinin ölmüş ya da yabancı uyruklu olması hâlinde, Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir. Eski eş başvuruya hiç katılmıyorsa idari yol işletilemez.

İdari tanıma için hangi belgeler gerekir?

Başvuru formu; onaylı karar aslı ve Türkçe tercümesi; kararda kesinleşme şerhi yoksa kesinleştiğine dair onaylı belge ve tercümesi; kimlik veya pasaport fotokopileri (yabancı tarafınkiler noter onaylı tercümeli); vekil aracılığıyla başvuruda fotoğraflı özel vekâletname; taraflardan biri ölmüşse ölüm belgesi (Yön. m.7/1). Türk mahkemelerinde dava bulunup bulunmadığına dair bilgi de verilir (m.7/2).

İdari yol hangi durumlarda yeterli olmaz?

İdari yoldan tanıma, yalnızca boşanma, evliliğin butlanı veya iptali kararlarıyla sınırlıdır. Karar; velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki, mal rejimi veya tazminat gibi tenfize konu (fer’î) hükümler içeriyorsa, bunlar idari yolla nüfusa işlenemez; komisyon yalnızca boşanma yönünden karar verir. Ayrıca eşlerden biri başvuruya yanaşmıyorsa veya taraflar arasında çekişme varsa da idari yol işletilemez. Bu hâllerde, fer’î hükümlerin Türkiye’de geçerli ve icra edilebilir olması için MÖHUK uyarınca mahkemede tanıma/tenfiz davası açmak gerekir.

İdari başvuru reddedilirse ne yapılabilir?

Kamu düzenine aykırılık nedeniyle verilen ret gerekçeli olur (Yön. m.9/7); reddedilen kararlar için aile mahkemesinde 5718 sayılı MÖHUK uyarınca tanıma veya tenfiz davası açılabilir (Yön. m.11). Tanımada karşılıklılık aranmaz (MÖHUK m.58/1) ve süre sınırı yoktur (HGK 2022/766 E., 2023/975 K.).

Başvuruda eksik belge olursa ne olur?

Eksik belgelerin tamamlanması için doksan günlük süre verilir; bu sürede tamamlanmazsa başvuru reddedilir (Yön. m.7/4). Ret, mahkemede tanıma davası açılmasına engel değildir.

Tescil ne kadar sürede yapılır?

Komisyonun tescil kararına dayanan kayıt, dış temsilcilik veya il müdürlüğünce yedi gün içinde yapılır (Yön. m.10/1). Komisyonun inceleme süresi ise Yönetmelikte ayrıca belirtilmemiştir.

Yurt dışı boşanma kararının tanınması için süre sınırı var mı?

Hayır. Hukuk Genel Kurulu, aile ve şahıs hukukuna ilişkin yabancı kararların tanınması için zamanaşımı bulunmadığını; boşanmadan sonra eşlerin birlikte yaşamasının da tanımayı dürüstlük kuralına aykırı kılmadığını belirtmiştir (HGK 18.10.2023, E.2022/766, K.2023/975).

Türkiye’de boşanma davası açtıysam idari yola başvurabilir miyim?

Türkiye’de aynı karara ilişkin açılmış ve devam eden ya da reddedilmiş bir dava varsa idari başvuru reddedilir (Yön. m.9/6). Türk mahkemesinin boşanma kararı kesinleşip nüfusa işlenmişse, yabancı kararın tanınmasında hukuki yarar da kalmaz (Y2HD 2024/10660 E., 2025/696 K.).

İdari tanıma komisyonu kimlerden oluşur?

İl müdürlüğünde vali yardımcısının başkanlığında il nüfus müdürü, iki ilçe nüfus müdürü ve hukuk formasyonuna sahip bir kamu görevlisinden; dış temsilcilikte ise misyon şefinin başkanlığında temsilcilikçe belirlenen üyelerden oluşur (Yön. m.8).

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.