Yurt dışında boşanan Türk vatandaşları, bu boşanmanın Türkiye’de de geçerli olması için eskiden mahkemede tanıma davası açmak zorundaydı. 2018’deki düzenlemeyle artık birçok durumda doğrudan nüfus müdürlüğüne başvurarak boşanmayı tescil ettirmek mümkün. Bu rehberde idari tescil sürecini adım adım açıklıyoruz.
📘 Ana Rehber: Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi — Tüm Konular
Yabancı Boşanma Türkiye’de Otomatik Geçerli mi?
Hayır. Yurt dışında bir mahkeme veya idari makam tarafından verilen boşanma kararı, Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz. Karar Türkiye’de sonuç doğurana kadar, kişi Türk nüfus kayıtlarında hâlâ “evli” görünür ve yeniden evlenemez. Bu nedenle yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınması (tescili) gerekir.
2018 Düzenlemesi: İdari Tescil
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen 27/A maddesi (7 Şubat 2018) ile önemli bir kolaylık getirildi: Yurt dışında alınan boşanma kararları, artık mahkemede tanıma-tenfiz davası açmaya gerek kalmadan, doğrudan nüfus müdürlüğüne veya konsolosluğa başvurularak aile kütüğüne tescil edilebilir. Bu, süreci ciddi ölçüde hızlandırmış ve ucuzlatmıştır.
İdari Tescilin Şartları
- Karar kesinleşmiş olmalı: Boşanma kararı, verildiği ülkenin hukukuna göre usulen kesinleşmiş olmalıdır.
- Kamu düzenine aykırı olmamalı: Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmamalıdır.
- Birlikte başvuru: Kural olarak eşlerin birlikte (veya özel yetkili vekille) başvurması gerekir. 2020 değişikliğiyle, eşlerden biri ölmüş veya yabancı ise Türk vatandaşı taraf tek başına başvurabilir.
- Fer’î hükümler hariç: Velayet, nafaka, tazminat gibi fer’î (eki niteliğindeki) hükümler idari tescilde işlenmez.
Hangi Durumda Mahkeme (Tanıma-Tenfiz) Gerekir?
Boşanma kararı; velayet, nafaka, tazminat veya çocukla kişisel ilişki gibi hükümler içeriyorsa ve bunların Türkiye’de geçerli/icra edilebilir olması isteniyorsa, idari tescil yeterli olmaz; aile mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir. Ayrıca eşlerden biri başvuruya katılmıyor veya nüfus müdürlüğü başvuruyu reddediyorsa da mahkeme yolu açıktır. Tanıma-tenfiz davaları zamanaşımına uğramaz; her zaman açılabilir.
Gerekli Belgeler
İdari tescil için genellikle; başvuru formu, yabancı boşanma kararının aslı ve onaylı örneği, kararın noter veya konsolosluk onaylı Türkçe tercümesi ve Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkeler için apostil şerhi gerekir. Vekille başvuruda, boşanmanın tesciline ilişkin açık yetki içeren özel vekaletname şarttır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yurt dışındaki boşanmam Türkiye’de geçerli mi?
Otomatik geçerli değildir. Karar Türkiye’de tescil edilene kadar nüfus kaydınızda hâlâ evli görünürsünüz. 2018’den beri çoğu durumda nüfus müdürlüğüne başvurarak tanıma davası açmadan tescil ettirebilirsiniz.
Mahkemeye gitmeden boşanmamı nüfusa işletebilir miyim?
Evet. NHK m.27/A uyarınca, karar kesinleşmiş ve kamu düzenine aykırı değilse, nüfus müdürlüğü veya konsolosluğa başvurarak idari yoldan tescil mümkündür. Velayet/nafaka hükümleri için ise mahkeme gerekir.
Eski eşim başvuruya katılmıyor, ne yapabilirim?
İdari tescil kural olarak birlikte başvuru gerektirir. Eşiniz katılmıyorsa (ölmüş/yabancı olması istisnaları dışında), aile mahkemesinde tanıma-tenfiz davası açmanız gerekir. Bu dava zamanaşımına uğramaz.
Hangi belgeler gerekir?
Başvuru formu, boşanma kararının aslı ve onaylı örneği, noter/konsolosluk onaylı Türkçe tercümesi ve apostil şerhi gerekir. Vekille başvuruda özel yetkili vekaletname şarttır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
