Ankara’da Yabancı Boşanma Kararının Tanınması: Nüfus ve Mahkeme Yolu (MÖHUK 50-59, 5490 m.27/A)

Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden nüfusa işlenmez; bunun iki yolu vardır. Birincisi dava açmadan yapılan idari tescildir: 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 27/A maddesine göre yabancı adli veya idari makamın verdiği, usulen kesinleşmiş ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmayan boşanma kararı, eşlerin birlikte başvurusuyla nüfus kütüğüne tescil edilir; eşlerden biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı eş tek başına başvurabilir. Ankara’da yerleşim yeri olanlar bu başvuruyu Yenimahalle’deki Ankara İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapar; Türkiye’de yerleşim yeri olmayanlar için de Ankara, Yönetmelikte sayılan 18 ilden biridir. Müdürlüğün hizmet standartları tablosuna göre komisyon kararı başvurudan itibaren üç hafta içinde verilir. İkinci yol aile mahkemesinde açılan tanıma davasıdır (MÖHUK m.50-59). Davalı eski eşin Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer yoksa dava Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir (MÖHUK m.51/2); Yargıtay bu yetkinin kesin olmadığını, davalı itiraz etmezse davanın açıldığı mahkemede görüleceğini kabul etmektedir. Nüfus yolu yalnızca boşanmayı işler; velayet, nafaka, tazminat ve mal rejimi hükümleri için mahkemeye gitmek gerekir. Tanınan karar, Türk mahkemesinin karar tarihinden değil, yabancı kararın kesinleştiği andan itibaren hüküm doğurur (MÖHUK m.59).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• İki yol: nüfus mu, mahkeme mi?
• Nüfus yolu: 5490 m.27/A ve Yönetmeliğin şartları
• Ankara’da nüfus başvurusu: müdürlük, belgeler ve tasdik
• Nüfus yolu kapalıysa veya başvuru reddedilirse
• Mahkeme yolu: Ankara’nın özel yetkisi (MÖHUK m.51)
• Tanıma davası nasıl açılır ve yürür?
• Mahkeme neyi inceler? Şartlar ve Yargıtay kararları
• 2026 masrafları: harç, tercüme ve avukatlık ücreti
• Velayet, nafaka ve mal rejimi: tanıma mı tenfiz mi?
• Karardan sonra: istinaf, kesinleşme ve nüfus kaydı
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Almanya’da, Hollanda’da, Fransa’da veya başka bir ülkede boşanan ve Ankara’da yaşayan ya da işini Ankara’dan yürütmek isteyen kişilerin ilk soruları birbirine benzer: Karar Türkiye’de geçerli mi, nüfusa nasıl işlenir, nereye başvurulur ve eski eşin katılımı şart mı? Aşağıdaki tablo kısa cevapları verir; ayrıntılar ilgili bölümlerdedir.

İki Yol: Nüfus mu, Mahkeme mi?

Türk hukukunda yabancı bir mahkemenin veya idari makamın verdiği boşanma kararı, Türkiye’de kendiliğinden kesin hüküm etkisi doğurmaz. MÖHUK m.58’e göre yabancı mahkeme ilamının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabulü, o ilamın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespit edilmesine bağlıdır; tanıma hakkında da tenfize ilişkin hükümler uygulanır. Boşanma kararı icra edilecek bir edim içermediği için burada istenen kural olarak tenfiz değil, tanımadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, nüfus kaydının düzeltilmesi için tanımanın yeterli olduğunu, ilk derece mahkemesinin hem tanımaya hem tenfize hükmetmesini doğru bulmayarak hükümden “ve tenfizine” ibaresini çıkarmıştır (Y2HD, 06.05.2025, E.2025/10, K.2025/4663).

2017’den bu yana bu sonuca dava açmadan ulaşmak da mümkündür. 690 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesiyle (RG 29.04.2017, sayı 30052) 5490 sayılı Kanuna eklenen ve daha sonra kanunlaşan 27/A maddesi, belirli şartları taşıyan yabancı boşanma kararlarının nüfus müdürlükleri ve dış temsilcilikler tarafından doğrudan tescilini öngörür. İki yol birbirinin alternatifidir; idari başvuru dava açmanın ön şartı değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin, idari başvurunun taraflara tanınmış seçimlik bir hak olduğunu belirttiği bir kararı ikincil kaynaklarda aktarılmaktadır (Y2HD, 27.06.2022, E.2022/5479, K.2022/6321).

Pratikte seçim çoğunlukla eski eşin tutumuna bağlıdır. Eski eşle iletişim iyiyse ve kararda yalnız boşanma hükmü varsa nüfus yolu daha hızlı ve masrafsızdır. Eski eş Türk vatandaşıysa ve başvuruya katılmıyorsa, kararda çocukla ilgili hükümler varsa veya Türkiye’de daha önce açılmış bir dava bulunuyorsa mahkeme yolu kaçınılmaz hâle gelir. İdari tescili ayrıntılı olarak yabancı boşanma kararının idari yoldan tanınması yazımızda, dava yolunu ise tanıma ve tenfiz davası rehberimizde ele aldık.

Nüfus Yolu: 5490 m.27/A ve Yönetmeliğin Şartları

5490 sayılı Kanunun 27/A maddesi dört fıkradan oluşur. Birinci fıkraya göre yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen boşanma, evliliğin butlanı veya iptali ya da evliliğin mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararlar; tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurması, kararın verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şartlarıyla nüfus kütüğüne tescil edilir. 2020’de 7226 sayılı Kanunla eklenen hükümle, taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir. İkinci fıkra tescili yurt dışında dış temsilciliklere, yurt içinde Bakanlıkça belirlenen nüfus müdürlüklerine bırakır; üçüncü fıkra, şartlar sağlanmadığı için tescil talebi reddedilen kararların MÖHUK’a göre tanınacağını söyler; dördüncü fıkra usul ve esasları yönetmeliğe bırakır.

Yönetmelik bu çerçeveyi ayrıntılandırır. Başvuru tarafların bizzat, kanuni temsilcileri veya vekilleri aracılığıyla yapılır; tarafların aynı anda başvurması zorunlu değildir, ancak ayrı başvurular arasındaki süre doksan günü geçemez (m.6). Tek taraflı irade beyanıyla gerçekleşen boşanmalar hariç olmak üzere, tescil talebinden önce taraflardan biri ölmüşse hukuki yararı bulunanlar da başvurabilir (m.6). Eksik belge için doksan gün süre verilir, tamamlanmazsa başvuru reddedilir (m.7).

Bu şartlardan biri, mahkeme yolunda aranan şartlardan farklıdır: Yönetmelik savunma hakkının korunmasını ayrı bir şart olarak saymaz. Buna karşılık komisyon, kararı Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulursa başvuruyu gerekçesini belirterek reddeder. Komisyonun “usulen kesinleşme” ve “yetkili makam” değerlendirmesi, özellikle mahkeme dışındaki makamların verdiği kararlarda (örneğin bazı İskandinav ülkelerindeki idari boşanma kararları) önem kazanır; bu konuyu İsveç, Danimarka ve Norveç’te boşanma yazımızda inceledik.

Ankara’da Nüfus Başvurusu: Müdürlük, Belgeler ve Tasdik

Yönetmeliğin 5. maddesine göre karar yabancı ülkedeyken ilgili dış temsilciliğe, Türkiye’de ise taraflardan birinin yerleşim yerindeki il müdürlüğüne başvurulur. Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayanlar Yönetmelikte sayılan 18 ilden birindeki il müdürlüğüne başvurabilir: Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya, Kahramanmaraş, Samsun, Siirt, Sivas, Trabzon, Şanlıurfa ve Van. Dolayısıyla eşlerden birinin yerleşim yeri Ankara’nın herhangi bir ilçesindeyse, ya da Türkiye’de hiçbirinin yerleşim yeri yoksa, başvuru Ankara İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapılabilir. Yönetmelik başvuru yeri olarak ilçe müdürlüğünü değil il müdürlüğünü göstermektedir.

Ankara Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünün hizmet standartları tablosunda bu hizmet, “Yabancı Ülke Adli veya İdari Makamlarınca Verilen Kararların Tescili İşlemleri” başlığıyla yer alır. Tabloda gösterilen ilk başvuru yeri Varlık Mahallesi, Tanzimat Caddesi No:67/2 Yenimahalle/Ankara adresindeki il müdürlüğüdür (telefon 0312 311 45 64, e-posta ankara@nvi.gov.tr); ikinci başvuru yeri Ankara Valiliğidir. İl komisyonu, vali onayıyla bir vali yardımcısının başkanlığında il nüfus müdürü, iki ilçe nüfus müdürü ve hukuk eğitimi almış bir kamu görevlisinden oluşur (Yönetmelik m.8); gündem varsa en geç on beş gün içinde toplanır ve kararlarını oy çokluğuyla alır (m.9).

Apostil ve tasdik. Yabancı resmî belgelerin Türkiye’de geçerli olması, verildiği devletin yetkili makamının veya dış temsilciliğin onayına bağlıdır; milletlerarası sözleşmeler saklıdır (Yönetmelik m.14). Karar, Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesine (Lahey, 1961) taraf bir ülkeden geliyorsa apostil şerhi yeterlidir. Taraf olmayan ülkelerin belgeleri için Dışişleri Bakanlığının bilgilendirme notu iki yol gösterir: belge o ülkenin dışişleri bakanlığınca tasdik edildikten sonra yeminli tercümesiyle birlikte Türkiye’nin o ülkedeki temsilciliğinde onaylanır ve başka bir tasdik gerekmez; ya da o ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinde onaylanır, temsilcilik Ankara’daysa Dışişleri Bakanlığında, başka ildeyse o ilin valiliğinde tasdik ettirilir, ardından Türkiye’de tercüme edilip noterce onaylanır. Bakanlığın tasdik birimi randevu ile çalışmaktadır. Büyükelçiliklerin çoğu Ankara’da bulunduğundan bu ikinci yol, Ankara’da yaşayanlar için pratik bir seçenektir. Apostil hakkında genel bilgi için apostil nedir, nereden alınır yazımıza bakabilirsiniz.

Nüfus Yolu Kapalıysa veya Başvuru Reddedilirse

İdari tescil hızlıdır, ancak her dosyaya uygun değildir. En sık karşılaşılan tıkanma, Türk vatandaşı olan eski eşin başvuruya katılmamasıdır. 7226 sayılı Kanunla getirilen tek başına başvuru imkânı yalnızca diğer tarafın ölmüş veya yabancı olması hâlleriyle sınırlıdır. Bazı dış temsilcilik duyurularında eski eşe ulaşılamaması gibi durumlardan da söz edildiği görülmektedir; ancak bu ifade Kanun ve Yönetmelik metninde yer almadığından, bizim değerlendirmemize göre eski eş hayatta ve Türk vatandaşıysa birlikte başvuru şartı devam eder.

Yönetmelikte komisyon kararına karşı ayrı bir idari itiraz yolu düzenlenmemiştir; Yönetmeliğin 11. maddesi, tescil başvurusunun reddi hâlinde 5718 sayılı Kanun uyarınca yetkili aile mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılabileceğini belirtir. Ret kararının bir örneğini saklamak, dava dilekçesinde idari yolun neden sonuç vermediğini açıklamak bakımından yararlıdır. Çifte işlem riskine de dikkat edilmelidir: Yargıtay, Hollanda’da verilen boşanma kararının tanınmasına karar verilen bir dosyada, tarafların boşanması Türk mahkemesince zaten kesinleştirilip nüfusa işlendiği için tanımada hukuki yarar kalmadığını belirterek kararı kanun yararına bozmuştur (Y2HD, E.2024/10660, K.2025/696).

Mahkeme Yolu: Ankara’nın Özel Yetkisi (MÖHUK m.51)

MÖHUK m.51’e göre tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesidir; bu kararlar kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinden istenebilir. MÖHUK m.58 gereği bu kural tanıma davalarında da uygulanır. Aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi ise 4787 sayılı Kanunun 4. maddesiyle aile mahkemelerine verilmiştir; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara HSK’nın belirlediği asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 s.K. m.2).

Ankara bu kuralda iki nedenle öne çıkar. Birincisi, eski eş Ankara’da oturuyorsa dava doğal olarak Ankara’da açılır. İkincisi ve daha önemlisi, eski eş yurt dışında yaşıyor ve Türkiye’de bir yerleşim veya sâkin yeri yoksa, kanun davacıya Ankara, İstanbul ve İzmir arasında seçim hakkı tanır. Kural davacının değil, davalının yerleşim yerine bağlıdır; yani Ankara’da oturan davacı, eski eşi Türkiye’nin başka bir şehrinde yaşıyorsa ilke olarak o şehirde dava açmalıdır. Ancak Yargıtay, tanıma ve tenfiz davalarında yetkinin kesin olmadığını, davalı süresinde yetki itirazında bulunmadıkça mahkemenin kendiliğinden yetkisizlik kararı veremeyeceğini kabul etmiştir (Y5HD, 25.03.2025, E.2024/12576, K.2025/4010; aile hukuku dışındaki bir tenfiz dosyası). Yetki itirazı ilk itirazdır ve cevap dilekçesiyle ileri sürülür (HMK m.116, 117).

Kanun “Ankara mahkemeleri” demekle yetinmektedir. Bizim değerlendirmemize göre bu ifade Ankara il merkezindeki mahkemeleri işaret eder; Ankara Batı Adliyesinin bu kapsamda sayılıp sayılmayacağına ilişkin bir Yargıtay kararına rastlamadık. Bu nedenle davalının Türkiye’de yerleşim yeri olmayan dosyalarda davanın Ankara (merkez) Adliyesindeki aile mahkemelerinde açılması daha az tartışmalıdır. Ankara Adliyesinin resmî sayfasına göre adliyede 31 aile mahkemesi bulunmaktadır; Ankara’daki aile mahkemelerinin yargı çevresi ve adresleri için Ankara’da boşanma davası 2026 rehberimize bakabilirsiniz. Ülkeye özgü tanıma ve tescil uygulamaları için Almanya’da boşanma kararının Türkiye’de geçerliliği ve Hollanda’da boşanma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Tanıma Davası Nasıl Açılır ve Yürür?

Tanıma istemi dilekçeyle yapılır. MÖHUK m.52’ye göre dilekçede istemde bulunan ile karşı tarafın ve varsa kanuni temsilcileri ile vekillerinin ad, soyad ve adresleri; hükmün verildiği devlet ve mahkemenin adı, hükmün tarihi ve numarası ile hüküm özeti; kısmen tanıma isteniyorsa bunun hangi kısma ait olduğu gösterilir. MÖHUK m.53’e göre dilekçeye yabancı mahkeme ilamının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organınca onanmış örneği ile onanmış tercümesi ve ilamın kesinleştiğini gösteren, usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi eklenir. Dilekçe örneği için yabancı boşanma kararının tanınması dilekçesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Dilekçe, duruşma günüyle birlikte karşı tarafa tebliğ olunur ve istem basit yargılama usulüne göre incelenir (MÖHUK m.55/1). Yargıtay, davalıya duruşma günü tebliğ edilmeden ve itiraz hakkı tanınmadan dosya üzerinden verilen tanıma kararını bozmuş; dava dilekçesinin duruşma günüyle birlikte karşı tarafa tebliğinin zorunlu olduğunu, yalnız çekişmesiz yargı kararlarının tanınmasında bu tebliğin aranmadığını belirtmiştir (Y2HD, 30.11.2023, E.2023/3912, K.2023/5837). Davalı eski eş yurt dışındaysa tebligat, o ülkenin yetkili makamları veya Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla ve varsa ilgili milletlerarası sözleşmeye (örneğin 1965 tarihli Lahey Tebligat Sözleşmesi) göre yapılır (Tebligat Kanunu m.25 vd.). Bizim değerlendirmemize göre davanın süresini en çok etkileyen unsur bu yurt dışı tebligattır; dilekçenin tercümesi gerekebilir ve işlem aylar sürebilir.

Davacının yurt dışında yaşaması davayı engellemez. Kural olarak dava vekille takip edilebilir; yurt dışından avukata vekâlet verilmesi için konsolosluk veya apostilli yabancı noter vekâletnamesi kullanılabilir. Bu konuyu yurt dışından boşanma vekâletnamesi yazımızda anlattık. Davalının davayı kabul etmesi süreci kolaylaştırır; ancak mahkeme kesinleşme ve kamu düzeni gibi şartları yine de inceler.

Mahkeme Neyi İnceler? Şartlar ve Yargıtay Kararları

Tanıma davasında Türk hâkimi yabancı kararın doğru olup olmadığını yeniden yargılamaz; kanunda sayılan şartların bulunup bulunmadığına bakar. MÖHUK m.54’e göre tenfiz kararı verilebilmesi için (a) karşılıklılık bulunması, (b) ilamın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren konularda veya davalının itiraz etmesi şartıyla dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisini yetkili gören devlet mahkemesince verilmemiş olması, (c) ilamın kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve (ç) kendisine karşı tenfiz istenen kişinin, o yer kanunlarına göre usulüne uygun şekilde mahkemeye çağrılmadığı, temsil edilmediği veya kanunlara aykırı biçimde yokluğunda hüküm verildiği gerekçesiyle Türk mahkemesinde itiraz etmemiş olması gerekir. MÖHUK m.58/1’e göre karşılıklılık şartı tanımada aranmaz.

Bu düzenlemenin pratik bir sonucu vardır: Savunma hakkının ihlali, ancak davalı Türk mahkemesinde buna dayanarak itiraz ederse ret sebebi olur. Yurt dışındaki davaya hiç çağrılmadığını düşünen eski eşin bunu tanıma davasındaki cevabında açıkça ileri sürmesi gerekir.

Ankara’dan çıkan iki Hukuk Genel Kurulu kararı bu alanda yol göstericidir. İlkinde, 2004’te Hollanda’da boşanan, sonra birlikte yaşamaya devam edip 2008’de çocuk sahibi olan eşlerin dosyasında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, tanıma talebini dürüstlük kuralına aykırı bularak reddetmiş; Hukuk Genel Kurulu bu direnme kararını bozmuş, boşanma kararlarının yenilik doğurucu nitelikte olduğunu ve tanıma için bir zamanaşımı bulunmadığını belirtmiştir (YHGK, E.2022/2-766, K.2023/975). İkincisinde, Almanya’daki Bremen mahkemesinin boşanma kararının tenfizi üzerine Türkiye’deki boşanma davası konusuz kalmış ve dosya nafaka ile tazminat yönünden sürmüştür; Hukuk Genel Kurulu, Ankara BAM 1. Hukuk Dairesinin direnme kararını bozarak yabancı ilamda erkeğe yüklenmiş bir kusur bulunmadığını ve Türk mahkemesinin bu tespite bağlı olduğunu kabul etmiştir (YHGK, 10.05.2023, E.2022/187, K.2023/444).

2026 Masrafları: Harç, Tercüme ve Avukatlık Ücreti

İdari tescil için Yönetmelikte bir harç öngörülmemiştir; başvuranın asıl masrafı apostil, tasdik, yeminli tercüme ve noter onayıdır. Dış temsilcilikler evrakın Türkiye’ye gönderilmesi için posta gideri isteyebilir. Mahkeme yolunda ise harç ve gider avansı ödenir. Yalnız boşanmanın tanınması istendiğinde dava konusu parayla ölçülemediğinden uygulamada maktu harç alınır; yabancı karardaki nafaka veya tazminatın tenfizi de isteniyorsa o kısım için nispi harç gündeme gelir (Harçlar Kanunu m.4).

Ankara Barosunun 2026 tarifesinde asliye hukuk mahkemesinde görülen “yabancı mahkeme kararlarının tenfiz ve tanınmasına ilişkin davalar” için ayrıca 126.840 TL öngörülmüştür (C-15); Ankara 2 No’lu Baronun tarifesinde asliye hukuk için “tanıma, tenfiz davaları” 132.000 TL’dir (C-13). Baro tarifeleri tavsiye niteliğindedir; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ise karşı tarafa yüklenecek vekâlet ücretinde esas alınır. Ücret ve masraf kalemlerinin genel çerçevesi için Ankara’da boşanma davası 2026 yazımızdaki harç bölümüne bakabilirsiniz.

Velayet, Nafaka ve Mal Rejimi: Tanıma mı Tenfiz mi?

Yabancı boşanma kararları çoğu zaman yalnız boşanmayı değil; velayeti, çocukla kişisel ilişkiyi, nafakayı, tazminatı ve bazen mal paylaşımını da düzenler. Nüfus yolu bunların hiçbirini kapsamaz: Yönetmeliğin 9. maddesine göre karar velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki, mal rejimi veya tazminat gibi tenfize konu hükümler içeriyorsa komisyon kararı yalnız boşanma, butlan, iptal veya tespit yönünden verilir ve bu hükümler bakımından sonuç doğurmaz. Bu hükümlerin Türkiye’de hüküm doğurması için aile mahkemesinde tanıma veya, icra edilmeleri gerekiyorsa, tenfiz davası açılmalıdır.

Mal rejimi alacaklarında zamanaşımı uyarısı. Ankara’da ev, arsa veya banka hesabı bulunan ve yurt dışında boşanan eşler için en kritik nokta budur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Almanya’da verilen ve 16.01.2007’de kesinleşen boşanma kararının Türkiye’de 28.09.2015’te kesinleşen bir kararla tanındığı dosyada, 18.10.2017’de açılan mal rejimi alacak davasını zamanaşımı nedeniyle reddeden direnme kararını onamıştır. Kurul çoğunluğuna göre boşanma yabancı mahkeme kararıyla gerçekleşmişse zamanaşımı, tanıma kararının değil yabancı kararın kesinleştiği tarihten başlar; karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oylar tanıma kararının kesinleşmesinin esas alınması gerektiğini savunmuştur (YHGK, 29.11.2023, E.2022/1205, K.2023/1188).

Türkiye’deki taşınmazlar bakımından ayrıca dikkatli olmak gerekir. Taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12) ve Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren konulardaki yabancı kararlar tenfiz edilemez (MÖHUK m.54/1-b). Bizim değerlendirmemize göre yabancı mahkemenin Ankara’daki bir taşınmazın tapusunun devrine doğrudan hükmettiği durumlarda tenfiz sorun çıkarabilir; buna karşılık para alacağına hükmeden kararlar daha kolay tenfiz edilir. Ankara’da açılacak tasfiye davasının işleyişi için Ankara’da mal paylaşımı davası yazımıza bakabilirsiniz.

Karardan Sonra: İstinaf, Kesinleşme ve Nüfus Kaydı

Aile mahkemesinin tanıma kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.345). Ankara’daki aile mahkemelerinden gelen dosyaları Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin aile hukuku daireleri inceler; yukarıda andığımız Hukuk Genel Kurulu kararları, tanıma ve tenfiz dosyalarının Ankara BAM 1. ve 2. Hukuk Dairelerince incelendiğini göstermektedir. Daireler ve süreç için Ankara Bölge Adliye Mahkemesi aile daireleri ve istinaf süreci yazımıza bakabilirsiniz. Bölge adliye mahkemesi kararına karşı da iki hafta içinde temyiz yoluna gidilebilir (HMK m.361); boşanmanın tanınması parayla ölçülemeyen bir konu olduğundan dosya Yargıtay 2. Hukuk Dairesine gider.

Kesinleşen tanıma kararı, kesinleşme şerhi verildikten sonra mahkemece UYAP üzerinden nüfus müdürlüğüne bildirilir (bkz. kesinleşme şerhi rehberimiz); ayrıca nüfusa gitmeye kural olarak gerek yoktur, ancak bildirimin yapıldığını e-Devlet’teki nüfus kayıt örneğinden kontrol etmek yararlıdır. Tanımanın etkisi geriye doğrudur: MÖHUK m.59’a göre yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil etkisi, yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder. Hukuk Genel Kurulu da tarafların yabancı mahkeme kararının kesinleştiği anda boşanmış sayıldığını kabul etmektedir (YHGK, K.2023/975; K.2023/444).

Yeniden evlenmek isteyen kişi önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmek zorundadır (TMK m.130). Bu nedenle yabancı boşanma kararı nüfusa işlenmeden Türkiye’de yeni bir evlilik yapılması mümkün olmaz. Kadın için öngörülen üç yüz günlük bekleme süresi (TMK m.132) evliliğin sona erdiği tarihten işler; bizim değerlendirmemize göre MÖHUK m.59 gereği bu tarih yabancı kararın kesinleştiği tarihtir. Türkiye’de alınmış bir boşanma kararını yurt dışında kullanmak gerekiyorsa bu kez ters yönde bir işlem gerekir; bunu Türkiye’de boşandım, karar başka ülkede nasıl geçerli olur? yazımızda anlattık.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların Ankara’da nasıl işleyebileceğini göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Her dosyanın sonucu kararın içeriğine, belgelere ve tarafların tutumuna göre değişir.

Ülkeye özgü ayrıntılar sonucu değiştirebilir: Fransa’da noterde gerçekleşen boşanmalar, Hollanda’daki tescil kuralı veya KKTC ile yapılan ikili sözleşme gibi konuları Fransa’da boşanma, Hollanda’da boşanma ve KKTC’de alınan boşanma kararı yazılarımızda ayrıca inceledik.

Adım Adım Yol Haritası

1. Kararın tamamını ve kesinleşme belgesini temin edin. Kararda kesinleşme şerhi yoksa, o ülke hukukuna göre kesinleştiğini gösteren belgeyi isteyin (MÖHUK m.53; Yönetmelik m.7).
2. Apostil veya tasdik zincirini tamamlayın. Apostil Sözleşmesine taraf olmayan ülkelerde büyükelçilik onayı ve Ankara’da Dışişleri Bakanlığı tasdiki gerekir; tercümeyi noterce onaylatın.
3. Hangi yolun uygun olduğuna karar verin. Eski eşin vatandaşlığı, başvuruya katılıp katılmayacağı, kararda çocukla ilgili hüküm bulunup bulunmadığı ve Türkiye’de dava olup olmadığı belirleyicidir.
4. Nüfus yolunda Ankara İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne başvurun. Adres, randevu ve belge listesini önceden teyit edin; ayrı başvuruda 90 günlük süreyi kaçırmayın (Yönetmelik m.6).
5. Komisyon kararını ve tescili izleyin. Ankara hizmet standardına göre komisyon kararı üç hafta, tescil üç iş günü içinde yapılır; sonra nüfus kayıt örneğinizi kontrol edin.
6. Mahkeme yolunda yetkili mahkemeyi belirleyin. Davalının Türkiye’deki yerleşim yeri esastır; yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir (MÖHUK m.51/2).
7. Dilekçeyi, ekleri ve harcı eksiksiz hazırlayın. Davalı yurt dışındaysa güncel adresini ve tebligat için gereken tercümeleri baştan hazırlayın (MÖHUK m.52, 53, 55).
8. Kesinleşmeden sonra kaydı ve süreleri kontrol edin. Nüfusa bildirimi izleyin; mal rejimi ve nafaka talepleri için sürelerin yabancı kararın kesinleşmesinden başladığını hesaba katın.

Sık Yapılan Hatalar

1. Yabancı kararın Türkiye’de kendiliğinden geçerli olduğunu sanmak. Tescil veya tanıma yapılmadıkça nüfusta evli görünmeye devam edilir.
2. Türk vatandaşı eski eş katılmadan idari başvuru yapılabileceğini düşünmek. Tek başına başvuru yalnızca diğer taraf ölmüş veya yabancıysa mümkündür.
3. Kesinleşme belgesini eklememek. Kesinleşmemiş karar ne nüfusa tescil edilir ne de tanınır.
4. Apostilsiz veya tasdiksiz belge ve onaysız tercüme sunmak. Bu eksiklik hem komisyonda hem mahkemede ret sebebidir.
5. Davayı davacının yerleşim yerine göre açmak. MÖHUK m.51/2 davalının yerleşim yerini esas alır; davalı itiraz ederse dosya başka yere gider.
6. Türkiye’de ikinci bir boşanma davası açmak. Hem idari tescili engeller hem de çifte işleme ve hukuki yarar sorunlarına yol açar.
7. Tanıma ile tenfizi karıştırmak. Nüfus kaydı için tanıma yeterlidir; nafakanın icrası için ise tenfiz gerekir.
8. Mal rejimi alacağı için zamanaşımını tanıma kararından başlatmak. Hukuk Genel Kurulu yabancı kararın kesinleşme tarihini esas almıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışında aldığım boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli mi?

Hayır. Yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm etkisi doğurması için ya 5490 sayılı Kanunun 27/A maddesine göre nüfusa idari tescil ya da aile mahkemesinde tanıma kararı gerekir (MÖHUK m.58). Bunlardan biri yapılmadıkça nüfus kaydında evli görünmeye devam edersiniz.

Ankara’da nüfusa tescil için nereye başvurmalıyım?

Yönetmeliğin 5. maddesine göre taraflardan birinin yerleşim yerindeki il müdürlüğüne başvurulur. Ankara için bu, hizmet standartları tablosuna göre Varlık Mahallesi, Tanzimat Caddesi No:67/2 Yenimahalle adresindeki Ankara İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüdür (0312 311 45 64). Başvurudan önce adres ve belge listesini teyit etmenizi öneririz.

Eski eşim başvurmak istemiyorsa ne olur?

Eski eşiniz Türk vatandaşı ve hayattaysa idari tescilde birlikte başvuru şartı devam eder; ayrı başvurularda iki başvuru arasında en çok 90 gün olabilir (Yönetmelik m.6). Eski eş katılmıyorsa aile mahkemesinde tanıma davası açmanız gerekir; bu davada eski eşin katılımı şart değildir.

Eski eşim yabancı uyruklu; tek başıma başvurabilir miyim?

Evet. 7226 sayılı Kanunla 2020’de yapılan değişiklikle, taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir (5490 s.K. m.27/A/1; Yönetmelik m.6).

Türkiye’de yerleşim yerim yok; Ankara’da işlem yapabilir miyim?

Evet. İdari tescilde Türkiye’de yerleşim yeri olmayanlar Yönetmelikte sayılan 18 ilden birine başvurabilir ve Ankara bunlardan biridir (Yönetmelik m.5). Mahkeme yolunda ise davalının Türkiye’de yerleşim veya sâkin yeri yoksa dava Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir (MÖHUK m.51/2).

Ankara’da nüfus yolu ne kadar sürer?

Ankara İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünün hizmet standartları tablosuna göre komisyon kararı başvuru tarihinden itibaren üç hafta içinde verilir, olumlu kararda nüfus kütüğüne tescil üç iş günü içinde yapılır. Eksik belge varsa bunun için 90 gün süre tanınır (Yönetmelik m.7).

İdari tescil için harç ödenir mi?

Yönetmelikte idari tescil için bir harç öngörülmemiştir. Asıl giderler apostil veya tasdik, yeminli tercüme ve noter onayıdır; yurt dışındaki dış temsilcilikler posta gideri gibi kalemler isteyebilir.

Tanıma davası Ankara’da hangi mahkemede açılır?

Aile hukukuna ilişkin yabancı kararların tanınması aile mahkemelerinin görevindedir (4787 s.K. m.4). Davalı Ankara merkez ilçelerinde oturuyorsa Ankara Adliyesindeki aile mahkemeleri, Etimesgut, Sincan veya Ayaş’ta oturuyorsa Ankara Batı Adliyesindeki aile mahkemesi yetkilidir. Davalının Türkiye’de yerleşim yeri yoksa davanın Ankara (merkez) Adliyesinde açılması daha az tartışmalıdır.

Karşı taraf başka şehirde oturuyorsa davayı Ankara’da açabilir miyim?

Kural olarak dava davalının yerleşim yerinde açılır (MÖHUK m.51/2). Ancak Yargıtay bu yetkinin kesin olmadığını, davalı süresinde yetki itirazında bulunmazsa davanın açıldığı mahkemede görüleceğini kabul etmiştir (Y5HD, E.2024/12576, K.2025/4010). Davalı itiraz ederse dosya yetkili mahkemeye gönderilir ve zaman kaybedilir.

Tanıma davası için Türkiye’ye gelmem gerekir mi?

Kural olarak hayır. Dava, yurt dışından verilen vekâletnameyle avukat aracılığıyla açılıp takip edilebilir. Vekâletname konsolosluktan veya apostilli yabancı noter belgesi olarak düzenlenebilir.

Kararın apostili yoksa ne yapmalıyım?

Karar Apostil Sözleşmesine taraf bir ülkeden geliyorsa o ülkenin yetkili makamından apostil almanız gerekir. Taraf olmayan ülkelerde belge, o ülkenin dışişleri bakanlığı ve Türkiye’nin oradaki temsilciliği tarafından ya da o ülkenin Türkiye’deki temsilciliği ve ardından Ankara’da Dışişleri Bakanlığı (başka illerde valilik) tarafından tasdik edilir (Yönetmelik m.14; Dışişleri Bakanlığı bilgilendirme notu).

Yabancı kararda velayet ve nafaka da var; nüfusa işlenir mi?

Hayır. Komisyon kararı yalnız boşanma, butlan, iptal veya tespit yönünden verilir; velayet, nafaka, kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat bakımından sonuç doğurmaz (Yönetmelik m.9). Bu hükümler için aile mahkemesinde tanıma veya, icra gerekiyorsa, tenfiz davası açılmalıdır.

Boşandıktan sonra eski eşimle bir süre yaşadık; tanıma reddedilir mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Ankara BAM 2. Hukuk Dairesinden gelen bir dosyada, boşandıktan sonra birlikte yaşamaya devam etmenin ve çocuk sahibi olmanın tanımadaki hukuki yararı ortadan kaldırmadığını ve dürüstlük kuralına aykırılık oluşturmadığını kabul etmiştir (YHGK, E.2022/2-766, K.2023/975).

Yıllar önce boşandım; tanıma için süre geçti mi?

Hayır. Hukuk Genel Kurulu, MÖHUK’ta tanıma ve tenfiz için bir zamanaşımı süresi öngörülmediğini belirtmiştir (YHGK, K.2023/975). Ancak mal rejimi alacakları için zamanaşımı yabancı kararın kesinleştiği tarihten başlar (YHGK, E.2022/1205, K.2023/1188); bu nedenle mal paylaşımı talebiniz varsa gecikmeyin.

Türkiye’de de boşanma davası açtım; ne olur?

Türkiye’de aynı evlilikle ilgili açılmış, devam eden veya reddedilmiş bir dava varsa idari tescil başvurusu reddedilir (Yönetmelik m.9). Türk mahkemesi boşanmaya karar vermiş ve bu karar kesinleşip nüfusa işlenmişse yabancı kararın tanınmasında hukuki yarar kalmaz (Y2HD, E.2024/10660, K.2025/696). Hangi işlemin sürdürüleceğine dosyanın durumuna göre karar verilmelidir.

Tanıma kararından sonra boşanma tarihi hangisi sayılır?

MÖHUK m.59’a göre tanınan yabancı ilamın kesin hüküm etkisi, yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder. Yani taraflar Türk mahkemesinin tanıma tarihinde değil, yabancı kararın kesinleştiği anda boşanmış sayılır (YHGK, K.2023/444; K.2023/975).