Yurt Dışından Boşanma Vekâletnamesi: Konsolosluk, Apostil, Özel Yetki ve Anlaşmalı Boşanma (HMK 74-77)

Yurt dışında yaşayan eş, Türkiye’deki boşanma davası için vekâletnameyi bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda veya o ülkenin noterinde verebilir. Türk konsolosluğu noterlik görevini yürüttüğünden konsoloslukta düzenlenen vekâletnameye apostil gerekmez (Noterlik Kanunu m.191); yabancı noterde düzenlenen vekâletname ise Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkede apostil şerhiyle, taraf olmayan ülkede onay zinciriyle ve Türkçe tercümeyle kullanılır. Boşanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan vekâletnamede boşanma davası için açık ve özel yetki bulunmalıdır (HMK m.74). Anlaşmalı boşanmada ise vekâletname yetmez: hâkim tarafları bizzat dinlemek zorundadır (TMK m.166/3).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Boşanma için özel yetki: HMK 74
• Vekâletnamede bulunması gereken yetkiler
• Örnek vekâletname metni
• Türk konsolosluğunda vekâletname
• Yabancı noterde vekâletname ve apostil
• Vekâletnamenin mahkemeye sunulması ve HMK 77
• Anlaşmalı boşanmada vekâletname yetmez
• Ses ve görüntü nakli ile katılım
• Çekişmeli boşanmada vekil ve tebligat
• Azil, istifa ve eşe verilmiş vekâletname
• Yargıtay kararları
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Eşi yurt dışında olanlar için eşim yurt dışında yaşıyor, nasıl boşanırım, apostilin genel kuralları için apostil nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Boşanma İçin Özel Yetki: HMK 74

Dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir (HMK m.71/1). Dava vekâleti, özel yetki gerektiren hususlar saklı kalmak üzere, hüküm kesinleşinceye kadar davanın takibi için gereken bütün işlemleri, hükmün yerine getirilmesini ve yargılama giderlerinin tahsilini kapsar (m.73/1). Ancak açıkça yetki verilmemişse vekil sulh olamaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafın davasını kabul edemez, başkasını tevkil edemez ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları, hangileri olduğu belirtilmedikçe açamaz ve takip edemez (m.74).

Yargıtay boşanma davası açmayı ve takip etmeyi kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hakkın kullanımı olarak kabul eder ve genel vekâletnameyi yeterli saymaz (2. HD, E.2016/740, K.2017/5666; 2. HD, E.2015/24995, K.2017/3606). Özel yetkisiz vekil tarafından açılan boşanma davasında davacı ölmüşse, eksikliğin giderilmesi imkânı da ortadan kalkar; Yargıtay bu durumda usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığını ve mirasçıların davaya devam edemeyeceğini kabul etmiştir (2. HD, 19.12.2024, E.2024/2813, K.2024/10183).

Vekâletnamede Bulunması Gereken Yetkiler

Yurt dışından verilen vekâletnamenin sonradan yenilenmesi zaman ve masraf gerektirdiğinden, ilk seferde boşanma sürecinin bütün aşamalarını kapsayacak şekilde hazırlanması gerekir. Vekâletname metninin Türkiye’deki avukat tarafından önceden taslak olarak hazırlanıp konsolosluğa veya notere götürülmesi eksik yetki riskini azaltır. Aşağıdaki yetkiler, ihtiyaç duyulanlara göre seçilmelidir (bizim değerlendirmemiz).

Anlaşmalı boşanma protokolünün örneği için anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Boşanma Vekâletnamesi Metni

Aşağıdaki metin, konsolosluğa veya notere götürülebilecek bir taslak örneğidir. Basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; köşeli parantez içindeki bölümler dosyaya göre doldurulmalı ve ihtiyaç duyulmayan yetkiler çıkarılmalıdır.

Türk Konsolosluğunda Vekâletname

Yabancı memleketlerde noterlik görevi Türk konsolosları tarafından yürütülür (Noterlik Kanunu m.191). Konsolosluk Türk noterliği sıfatıyla işlem yaptığından burada düzenlenen vekâletname başka bir merciin tasdikine ihtiyaç duymadan Türkiye’de geçerlidir ve apostil gerektirmez. Apostil Sözleşmesi de diplomasi veya konsolosluk memurlarınca düzenlenen belgeleri kapsam dışında bırakır (m.1). Vekâletname Türkçe düzenlendiğinden tercümeye de gerek kalmaz.

Konsolosluk işlemleri randevuyla yürütülür; kimlik kartı veya pasaport ile birlikte başvurulur. Randevunun birkaç hafta sonraya verilebileceği dikkate alınarak, özellikle süreye bağlı işlerde başvuru erken yapılmalıdır. Düzenlenen vekâletnamenin aslı Türkiye’deki avukata gönderilir.

Yabancı Noterde Vekâletname ve Apostil

Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de resmî belge niteliği taşıması, belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamı tarafından onaylanmasına bağlıdır; Türkiye’nin taraf olduğu Apostil Sözleşmesi saklıdır (HMK m.224). Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi’nin onaylanması 3028 sayılı Kanunla uygun bulunmuş (RG 16.09.1984, 18517) ve Türkiye için 29.09.1985’te yürürlüğe girmiştir. Taraf ülkede noterde düzenlenen vekâletnameye o ülkenin yetkili makamı apostil şerhi koyar.

Sözleşmeye taraf olmayan ülkelerde ise belge o ülkenin yetkili makamınca onanır ve bu imza ile mühür o yerdeki Türk konsolosluğunca tasdik edilir (Noterlik Kanunu m.195). Sıralama önemlidir: önce noter işlemi, sonra apostil, en son tercüme. Tercüme Türkiye’de yapılırsa yeminli tercümanın bağlı olduğu noterce, yurt dışında yapılırsa konsoloslukça onaylanır.

Ayrıntılar için apostil nedir, nereden alınır yazımıza bakabilirsiniz.

Vekâletnamenin Mahkemeye Sunulması ve HMK 77

Avukat, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletnamenin aslını veya kendisinin onayladığı aslına uygun örneğini dosyaya konulmak üzere ibraz etmek zorundadır (HMK m.76/1). Vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini vermeyen avukat kural olarak dava açamaz; ancak gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, vereceği kesin süre içinde vekâletnamenin getirilmesi koşuluyla dava açılmasına izin verebilir. Süre içinde vekâletname verilmezse asıl taraf işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle bildirmedikçe dava açılmamış sayılır (m.77/1).

Yurt dışından vekâletname birkaç hafta sürebileceğinden bu imkân, örneğin çocuğun yurt dışına çıkarılmasını önleyecek bir tedbirin acilen istenmesi gereken durumlarda önem taşır. İstenen süre, konsolosluk randevusu ve belgenin Türkiye’ye ulaşma süresi gerçekçi hesaplanarak belirlenmelidir.

Anlaşmalı Boşanmada Vekâletname Yetmez

Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir; ancak hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir (TMK m.166/3). Bu nedenle özel yetkili bir vekil davayı açabilir ve protokolü sunabilir, fakat yurt dışındaki eşin yerine boşanma iradesini açıklayamaz.

Yargıtay, protokolün taraflarca değil avukatlarınca imzalandığı ve Fransa’daki kocanın duruşmada bulunmayıp hâkimce bizzat dinlenmediği, telefonla görüntülü aramayla görüşüldüğü bir dosyada verilen anlaşmalı boşanma kararını kanun yararına bozmuştur (2. HD; Ocak 2022’de basına yansıyan karar). Hukuk Genel Kurulu da tarafların mali sonuçlar ve çocuklar hakkındaki beyanları usulüne uygun alınmadan verilen kararı bozmuştur (YHGK, 18.04.2019, E.2017/2643, K.2019/484). Protokol kanun yolu aşamasında sunulsa bile taraflar çağrılıp iradeleri bizzat tespit edilmeden karar verilemez (2. HD, 06.10.2025, E.2025/6954, K.2025/8288).

Ayrıntılar için anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinlemesi yazımıza bakabilirsiniz.

Ses ve Görüntü Nakli ile Katılım

Mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine talep eden tarafın veya vekilinin aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulunduğu yerden duruşmaya katılmasına karar verebilir; tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde ilgililerin bu yolla dinlenmesine re’sen de karar verebilir (HMK m.149/1, 149/3). Usul, Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik’le düzenlenmiştir (RG 30.06.2021, 31527). Talep duruşma gününden en az iki iş günü önce yapılır, hâkim en az bir iş günü önce karar verir ve bu karar kesindir (Yönetmelik m.8/2, 9/1).

Yönetmelik, tarafın katılımı için bulunduğu adliyedeki tahsisli yeri veya vekiliyle birlikte avukatlık bürosu gibi yerleri gösterir; yurt dışından katılım için ayrı bir hüküm içermez (m.11, 12). Ayrıca e-duruşmada feragat, kabul veya sulh beyanında bulunulursa mahkeme yeni bir duruşma günü belirler ve işlem mahkeme huzurunda yenilenip tutanak imzalanınca geçerli hâle gelir (m.13/4). 31 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek HMK m.149 değişikliği de davayı kabul ve sulh gibi işlemlerde elle imza kuralını korumaktadır. Bu nedenle yurt dışındaki eşin anlaşmalı boşanmada uzaktan katılımı, mahkemenin kabulüne ve kabul beyanının sonradan huzurda yenilenmesine bağlı kalmaktadır (bizim değerlendirmemiz).

Ayrıntılar için e-duruşma ve ses görüntü nakli ve boşanma duruşmasına başka şehirden katılım yazılarımıza bakabilirsiniz.

Çekişmeli Boşanmada Vekil, Yetki ve Tebligat

Çekişmeli boşanma davası özel yetkili vekâletnameyle avukat aracılığıyla açılıp yürütülebilir; tarafın her duruşmaya gelmesi gerekmez. Mahkeme tarafın bizzat dinlenmesine karar verirse veya yemin söz konusuysa katılım yeniden gündeme gelir. Türk vatandaşlarının kişi hâline ilişkin davaları, Türkiye’de yerleşim yerleri yoksa sakin oldukları yer, o da yoksa son yerleşim yerleri, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinde açılabilir (MÖHUK m.41); eşlerden birinin Türkiye’de yerleşim yeri varsa oradaki mahkeme de yetkilidir (TMK m.168).

Yabancı memlekette tebligat o memleketin yetkili makamı aracılığıyla yapılır; yabancı memlekette bulunan Türk vatandaşlarına tebligat o yerdeki Türk siyasi memuru veya konsolosu aracılığıyla da yapılabilir (Tebligat Kanunu m.25). Davacı eşin yurt dışında olması dava açmasına engel değildir; davalı eşin yurt dışında olması ise tebligat süresini uzatır.

Ayrıntılar için yurt dışındaki eşe tebligat, yurt dışında yaşayan eşle boşanma ve Almanya’da yaşayan Türkler boşanmayı hangi ülkede açmalı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Azil, İstifa ve Eşe Verilmiş Vekâletname

Vekâlet veren veya vekil sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf diğerinin zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.512). Azlin mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmesi için dilekçeyle bildirilmesi veya tutanağa geçirilmesi ve gerektiğinde tebligat giderinin peşin ödenmesi gerekir (HMK m.81). İstifa eden avukatın görevi istifanın müvekkile tebliğinden itibaren iki hafta devam eder (m.82/1). Yurt dışındaki müvekkil azilnameyi de konsoloslukta düzenletebilir.

Gurbetçi ailelerde sık görülen risk, yıllar önce Türkiye’deki işlemler için eşe verilmiş genel vekâletnamedir. Boşanma kararı verilmeden önce bu vekâletname azledilmezse, eş Türkiye’deki taşınmazları veya hesapları üzerinde işlem yapabilir. Boşanma sürecine girmeden önce eşe verilen vekâletnamelerin noter veya konsolosluk aracılığıyla azledilmesi ve azlin ilgili kurumlara bildirilmesi gerekir.

Ayrıntılar için boşanma davasında avukat değiştirme ve eşe verilen vekâletnamenin kötüye kullanılması yazılarımıza bakabilirsiniz.

Yargıtay Kararları

İlk iki karar Baran Doğan’ın HMK 74 şerhindeki aktarıma, son üç karar sitemizdeki anlaşmalı boşanma yazısındaki tabloya dayanmaktadır.

Dilekçe Örnekleri

1. Vekâletname yoldayken kesin süre ve tedbir talepli boşanma dava dilekçesi

2. Eşlerden biri yurt dışındayken anlaşmalı boşanma dava dilekçesi

3. Özel yetki eksikliği nedeniyle cevap dilekçesi

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Köln’den çekişmeli boşanma. Köln’de yaşayan bir kadın, Konya’da yaşayan eşine karşı Türkiye’de çekişmeli boşanma davası açmak istemektedir. Türkiye’ye gelme imkânı yoktur.

Senaryo 2: Amsterdam ve İzmir arasında anlaşmalı boşanma. Amsterdam’da yaşayan bir erkek ile İzmir’de yaşayan eşi anlaşmalı boşanmak istemektedir. Erkek Hollanda noterinde vekâletname vermiş, protokolü de imzalamıştır.

Adım Adım Yol Haritası

1. Dava türünü belirleyin. Anlaşmalı boşanmada Türkiye’ye gelme planı yapılmalıdır.
2. Vekâletname taslağını avukatınızdan isteyin. Özel yetkiler eksiksiz yazılmalıdır.
3. Yolu seçin. Türk konsolosluğu mu, yabancı noter ve apostil mi?
4. Randevuyu erken alın. Süreye bağlı işlerde gecikme hak kaybına yol açabilir.
5. Yabancı noter belgesini tamamlayın. Apostil veya onay zinciri, ardından onaylı tercüme.
6. Aslını gönderin. Kargo takip bilgisini saklayın; örneğini kendinizde tutun.
7. Eşe verilmiş eski vekâletnameleri azledin. Taşınmaz ve hesaplarınızı koruyun.
8. Duruşma tarihini takip edin. Bizzat dinlenmeniz gerekiyorsa seyahatinizi buna göre planlayın.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışından boşanma vekâletnamesi nasıl verilir?

Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda veya o ülkenin noterinde verilir; yabancı noter belgesi için apostil veya onay zinciri ve Türkçe tercüme gerekir.

Konsoloslukta verilen vekâletnameye apostil gerekir mi?

Hayır. Konsolosluk noterlik görevini yürüttüğünden işlem ayrıca tasdik gerektirmez (Noterlik Kanunu m.191).

Genel dava vekâletnamesiyle boşanma davası açılabilir mi?

Hayır. Boşanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan vekâletnamede açıkça yetki verilmelidir (HMK m.74).

Vekâletnamede hangi yetkiler olmalı?

Boşanma davası açma ve takip, davayı kabul, sulh, feragat, nafaka, tazminat ve velayet talepleri, kanun yolları, tevkil ve gerekiyorsa tahsil yetkileri.

Apostil Sözleşmesi Türkiye’de ne zamandan beri uygulanıyor?

Türkiye için 29.09.1985’ten beri yürürlüktedir; onayı 3028 sayılı Kanunla uygun bulunmuştur.

Ülkem Apostil Sözleşmesi’ne taraf değilse ne yapılır?

Belge o ülkenin yetkili makamınca onanır ve bu imza ile mühür Türk konsolosluğunca tasdik edilir (Noterlik Kanunu m.195; HMK m.224).

Vekâletname yetişmezse dava açılabilir mi?

Gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme kesin süre vererek dava açılmasına izin verebilir; süre içinde sunulmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.77/1).

Avukatım vekâletnamenin aslını mı sunmalı?

Avukat aslını veya kendisinin onayladığı aslına uygun örneğini dosyaya sunar (HMK m.76/1).

Yurt dışından anlaşmalı boşanma mümkün mü?

Dava vekille açılabilir; ancak hâkim tarafları bizzat dinlemek zorunda olduğundan yurt dışındaki eşin duruşmada dinlenmesi gerekir (TMK m.166/3).

Hâkim beni WhatsApp ile görüntülü arayabilir mi?

Yargıtay telefonla görüntülü aramayla yapılan dinlemeyi usule aykırı bularak anlaşmalı boşanma kararını kanun yararına bozmuştur.

E-duruşmayla yurt dışından katılabilir miyim?

Mahkeme ses ve görüntü nakline karar verebilir (HMK m.149); ancak yönetmelik yurt dışından katılımı ayrıca düzenlememiştir ve kabul beyanı mahkeme huzurunda yenilenir (Yönetmelik m.13/4).

Çekişmeli boşanmada Türkiye’ye gelmem gerekir mi?

Kural olarak hayır. Özel yetkili vekil davayı yürütür; mahkeme sizi dinlemek isterse ayrıca katılımınız gerekir.

Boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Eşlerden birinin Türkiye’deki yerleşim yerinde; ikisi de yurt dışındaysa sakin olunan yer, son yerleşim yeri veya Ankara, İstanbul, İzmir mahkemelerinde (TMK m.168; MÖHUK m.41).

Yurt dışındaki eşe dava nasıl tebliğ edilir?

O ülkenin yetkili makamı aracılığıyla; Türk vatandaşına Türk konsolosluğu aracılığıyla da tebliğ edilebilir (Tebligat Kanunu m.25).

Avukatımı yurt dışından azledebilir miyim?

Evet. Vekâlet her zaman sona erdirilebilir; azlin mahkemeye dilekçeyle bildirilmesi gerekir (TBK m.512; HMK m.81).

Eşime yıllar önce verdiğim vekâletname ne olacak?

Boşanmadan önce noter veya konsolosluk aracılığıyla azledilmelidir; aksi hâlde Türkiye’deki mallarınız üzerinde işlem yapılabilir.