Anlaşmalı Boşanmada Hâkimin Bizzat Dinleme ve Denetim Görevi: Yargıtay’ın Bozma Sebepleri (TMK 166/3) 2026

Anlaşmalı boşanmada hâkim, her iki eşi de bizzat dinlemek zorundadır; bu yükümlülük vekilin (avukatın) beyanıyla yerine getirilemez (TMK m. 166/3). Boşanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğu için eşlerin duruşmada hazır bulunup iradesini özgürce açıklaması şarttır. Bu rehberde bizzat dinlenme zorunluluğunun nedenini, istisnasını (SEGBİS) ve taraflardan biri gelmezse ne olacağını yalın bir dille açıklıyoruz.

Hâkimin Görevinde Mevzuat Haritası

Anlaşmalı boşanmada hâkimin görevi tek bir cümleye sığmaz. Türk Medeni Kanunu’nun maddi kuralları ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun usul kuralları birlikte uygulanır.

Neden hâkim tarafları bizzat dinlemek zorunda?

Anlaşmalı boşanmanın temelinde tek bir koruma amacı vardır: eşlerin gerçekten özgür iradeleriyle boşanmak isteyip istemediğini doğrulamak. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi, hâkime tarafları bizzat dinleme görevi yükler. Bunun nedeni, boşanma kararının baskı, tehdit, hile ya da korkutma altında alınmadığından emin olmaktır.

Eğer eşler yerine yalnızca avukatları konuşabilseydi, hâkim iradenin serbestçe açıklanıp açıklanmadığını denetleyemezdi. İşte bu yüzden kanun, boşanmayı “kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak” olarak görür ve eşlerin bizzat huzurda bulunmasını şart koşar. Yargıtay’ın yerleşik içtihadı da bu yöndedir: eşler asıl (asil) sıfatıyla dinlenmeden anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Vekil (avukat) beyanı neden yeterli değil?

Anlaşmalı boşanma davasını bir avukat aracılığıyla açmış olmanız ya da avukatınızın duruşmaya katılması, bizzat dinlenme şartını ortadan kaldırmaz. Avukatınız dilekçeyi hazırlar, protokolü kaleme alır, süreci yönetir ve sizi hukuken temsil eder; ancak boşanma iradesini sizin yerinize beyan edemez.

Uygulamada şöyle bir hata sıkça görülür: bir eş duruşmaya gelir, diğeri gelmeyip “vekilim beyanda bulunsun” der. Bu durumda hâkim anlaşmalı boşanmaya karar veremez; çünkü gelmeyen eşin özgür iradesi denetlenememiştir. Yargıtay, yalnızca bir eşin dinlenip diğerinin vekil beyanıyla geçiştirildiği kararları bozmaktadır.

İstisna: SEGBİS ile uzaktan dinlenme

Başka bir ilde, hatta yurt dışında yaşayan eş için kanunun öngördüğü yol SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) ile dinlenmedir: mahkeme kabul ederse eş, bulunduğu yerdeki adliyeden ses ve görüntü bağlantısıyla duruşmaya katılır (HMK m.149/1, m.149/3). Ancak bu yolla alınan beyanın TMK m.166/3’teki “bizzat dinleme” şartını karşılayıp karşılamadığı konusunda mahkemeler arasında yeknesak bir uygulama yoktur. Ayrıca e-Duruşmada yapılan kabul beyanının geçerli olması için yeni duruşma gününde mahkeme huzurunda tekrarlanıp imzalanması aranır (Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik m.13/4). Bu nedenle en güvenli yol duruşmaya bizzat katılmaktır.

Ancak burada önemli bir sınır vardır: SEGBİS kabul edilse de, yalnızca yazılı beyan göndermek bizzat dinleme yerine geçmez. Talimat yoluyla başka bir mahkemede alınan beyanın yeterli olup olmadığı tartışmalıdır; güvenli yol, hâkimin tarafı duruşmada veya HMK m.149 kapsamında ses ve görüntü nakliyle doğrudan dinlemesidir. Hâkimin tarafı canlı olarak görmesi ve dinlemesi esastır; çünkü amaç iradenin serbestliğini gözlemlemektir.

Eşler aynı anda mı dinlenir?

Kural olarak eşlerin birlikte ve aynı anda duruşmada hazır bulunup dinlenmesi beklenir. Bizzat dinleme şartı kamu düzenine ilişkindir. Hâkim, her iki tarafa da sunulan protokolü okur, anlayıp anlamadıklarını, baskı altında olup olmadıklarını ve çocukların üstün yararına aykırı bir durum bulunup bulunmadığını değerlendirir. Beyanlar tutanağa geçirilir ve taraflara imzalatılır.

Duruşmada fikir değişirse ne olur?

Anlaşmalı boşanmanın can damarı, iradenin duruşma anında da devam etmesidir. Eşlerden biri protokolü önceden imzalamış olsa bile, duruşmada “boşanmak istemiyorum” ya da “bu şartları kabul etmiyorum” derse, anlaşmalı boşanma şartı ortadan kalkar.

Bu durumda anlaşmalı boşanma kararı verilemez; dava kural olarak çekişmeli boşanma (TMK m. 166/1-2) olarak delil ve tanık aşamasıyla görülmeye devam eder (Yargıtay 2. HD, 19.10.2021, E.2021/8338, K.2021/7386). Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşene kadar, tarafların bu yöndeki beyanlarından (boşanma ve protokol düzenlemeleri dâhil) dönme imkânı bulunduğu kabul edilir.

Hâkimin protokolü denetleme ve değiştirme yetkisi

Hâkim, tarafların hazırladığı protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir. Özellikle ortak çocuk varsa, velayet ve kişisel ilişki düzenlemesini çocuğun üstün yararı ilkesine göre inceler. Adil bulmadığı veya çocuğun çıkarına aykırı gördüğü maddelerde değişiklik talep edebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya hükmedilir; kabul etmezlerse dava çekişmeliye döner. Bu yüzden protokolün baştan hukuka uygun ve eksiksiz hazırlanması, sürecin tek celsede bitmesi için belirleyicidir.

Uzaktan Katılım: Şartlar ve Talep Usulü

Bizzat hazır bulunma kuralının en önemli istisnası, ses ve görüntü nakli yoluyla katılımdır. Bu imkânın kullanılması belirli adımları gerektirir.

Vekilin Rolü: Neyi Yapabilir, Neyi Yapamaz?

Vekâletname ile temsil, duruşmaya katılım yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; ancak vekilin sürecin diğer aşamalarındaki rolü geniştir.

Birinci satırdaki ayrım kuralın özünü açıklar: anlaşmalı boşanmada hâkimin denetlediği husus, iradenin serbest ve gerçek olup olmadığıdır. Bu değerlendirme, tarafın kendisi görülmeden yapılamaz. Vekilin beyanı, iradenin doğrudan gözlemlenmesinin yerini tutmaz.

Duruşmada Fikir Değişirse

Taraflardan biri duruşmada vazgeçerse süreç kendiliğinden sonlanmaz; farklı bir yola girer.

1. Beyan tutanağa geçirilir. Vazgeçme iradesi kayda alınır.
2. Anlaşmalı boşanma gerçekleşmez. Protokol onaylanmaz.
3. Dosya çekişmeli olarak yürür. Dava dilekçesindeki talepler ve deliller yeniden değerlendirilir.
4. Yeni bir usul düzeni başlar. Dilekçeler teatisi, ön inceleme ve tahkikat aşamaları işler.

Vazgeçmenin bir başka sonucu kusur tartışmasıdır: anlaşmalı boşanmada kusur araştırılmaz, çekişmeliye dönüldüğünde ise kusur tazminat ve nafaka bakımından yeniden gündeme gelir. Bu nedenle anlaşmalı süreç boyunca yapılan yazılı kabuller dikkatle kaleme alınmalıdır — protokolde yer alan ve kusur ikrarı niteliğinde yorumlanabilecek ifadelerden kaçınılmalıdır.

Anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde bulunması gereken kalemler ve hâkimin denetim yetkisi için anlaşmalı boşanma şartları rehberimize, iki yol arasındaki geçiş imkânları ve maliyet karşılaştırması için anlaşmalı boşanma rehberimize bakabilirsiniz.

Hukuk Neden Bu Kadar Sıkı? TMK m.184 ile Birlikte Okuma

Boşanma davalarında yargılama, genel usul kurallarından ayrılan özel ilkelere tabidir. TMK m.184’e göre hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; bu olgular hakkında taraflara yemin öneremez; tarafların bu konudaki her türlü ikrarı hâkimi bağlamaz ve hâkim kanıtları serbestçe takdir eder. Kanun koyucu bu kurallarla, eşlerin kendi aralarında anlaşarak evliliği kolayca sona erdirmesinin önüne geçmek istemiştir.

Anlaşmalı boşanma bu sistemin bilinçli bir istisnasıdır: kanun, şartları gerçekleştiğinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını kabul eder. İstisnanın karşılığı ise sıkı bir denetimdir. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi, iradenin serbestliğini gözlemlemesi ve fer’î sonuçlara ilişkin anlaşmayı onaylaması (m.184/5), ikrarın bağlayıcı olmadığı bir alanda tarafların beyanına sonuç bağlanabilmesinin güvencesidir. Yargıtay’ın usul hatalarında bozma kararı vermesinin nedeni de budur.

Hâkim Duruşmada Neyi Denetler? TMK m.166/3’ün Dört Unsuru

Anlaşmalı boşanma duruşması kısa sürse de hâkim kanunun aradığı dört unsuru tek tek kontrol etmek zorundadır. Bunlardan biri eksikse anlaşmalı boşanma kararı verilemez ve verilse bile kanun yolunda bozulur.

Dördüncü unsurda hâkimin rolü pasif bir onaylayıcı değildir. TMK m.184/5’e göre boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da tarafların malî sonuçlar ve çocuklar konusunda “tamamen özgür bırakılmadığını”, hâkimin bu konuda her türlü özeni göstermesi gerektiğini belirtmiştir. Protokolde bulunması gereken kalemler için anlaşmalı boşanma protokolü örneğimize bakabilirsiniz.

Yargıtay Hangi Hatalarda Anlaşmalı Boşanma Kararını Bozuyor?

Anlaşmalı boşanma kararları çoğunlukla tek celsede verildiği için usul hataları sık yapılır. Aşağıdaki kararlar, hâkimin dinleme ve denetim görevinin sınırlarını gösterir.

Son satırdaki karar, kanun yararına bozma yoluyla verildiğinden kesinleşmiş boşanmayı ortadan kaldırmaz; ancak hangi uygulamanın hukuka aykırı sayıldığını açıkça gösterir. Hâkimin bir cep telefonu görüntülü aramasıyla yetinmesi, HMK m.149’daki usulün yerine geçmez.

Hüküm Fıkrasında Neler Yer Almalı?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2019 tarihli kararı, hâkimin onayladığı düzenlemenin “hüküm fıkrasında aynen yer alması” gerektiğini vurgular. Bunun pratik önemi büyüktür: protokol yalnızca dosyada kalır, hükümde tekrarlanmazsa nafaka ve tazminat alacakları için doğrudan ilamlı icra yoluna gidilmesi zorlaşır. Hüküm fıkrasında en az şu başlıklar bulunmalıdır:

Tapu ve araç gibi tescile tabi mallarda protokoldeki genel ifadeler yerine taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgilerinin hükümde yer alması, kararın uygulanmasını kolaylaştırır. Protokole uyulmaması hâlinde izlenecek yol için protokole uyulmazsa yazımıza bakabilirsiniz.

Çocukların Durumu: Hâkimin En Sıkı Denetlediği Alan

Protokolün çocuklara ilişkin hükümleri, hâkimin denetiminde en fazla dikkat edilen kısımdır. Çünkü bu hükümler eşlerin değil, çocuğun haklarını düzenler. TMK m.182’ye göre hâkim boşanmaya karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkisini düzenler; velayet kendisine verilmeyen eşin kişisel ilişkisi özellikle çocuğun sağlığı, eğitimi ve ahlakı gözetilerek belirlenir ve bu eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.

Bu nedenle hâkim, protokolde şu soruları sorar: Velayet kime ve neden bırakılıyor? Kişisel ilişki günleri çocuğun okul düzenine uygun mu? İştirak nafakası çocuğun ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde mi, yoksa çocuğun aleyhine bir feragat mi var? Yaşı ve olgunluğu yeterli çocuk varsa görüşü alınmalı mı? Ana ve baba da olgunluğu ölçüsünde çocuğun düşüncesini göz önünde tutmakla yükümlüdür (TMK m.339/3). Çocuğun yararına aykırı bulunan bir düzenleme, eşler aralarında anlaşmış olsa bile hâkim tarafından değiştirilmesi önerilecek ilk maddedir. Velayetin genel ilkeleri için velayet ve çocuğun üstün yararı yazımıza bakabilirsiniz.

Hâkim Protokolü Uygun Bulmazsa Duruşmada Ne Olur?

1. Değişiklik önerisi tutanağa geçer. Hâkim hangi maddeyi neden uygun bulmadığını ve önerdiği yeni düzenlemeyi tutanağa yazdırır.
2. Taraflara beyan sorulur. Her iki eş bizzat dinlenerek öneriyi kabul edip etmedikleri sorulur. Gerekirse taraflara düşünmeleri için kısa bir süre verilebilir.
3. Kabul edilirse TMK m.166/3 uyarınca boşanmaya hükmolunur ve değiştirilmiş düzenleme hüküm fıkrasına aynen yazılır.
4. Reddedilirse anlaşmalı boşanma şartı oluşmaz; dava çekişmeli olarak devam eder, dilekçeler teatisi ve tahkikat aşamasına geçilir.

Bu süreçte avukatın en önemli işi, değişiklik önerisinin tarafın aleyhine sonuçlarını duruşmada kısaca açıklamak ve tarafın bilinçli bir kabul veya ret beyanı vermesini sağlamaktır. Kabul beyanı tarafın kendisi tarafından verilir; avukat bu beyanı tarafın yerine veremez.

Birlikte Başvuru ile Davayı Kabul Arasındaki Fark

TMK m.166/3 anlaşmalı boşanmaya iki yoldan ulaşılmasına izin verir: eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi. İkinci yol, çekişmeli olarak açılmış bir davanın yargılama sırasında anlaşmalı boşanmaya dönüşmesini sağlar. Her iki yolda da bizzat dinleme şartı aynıdır; kabul beyanı dilekçeyle verilmiş olsa bile hâkim kabul eden eşi duruşmada dinlemelidir.

Kabul yolunda iki usul ayrıntısı önemlidir. Birincisi, vekil açıkça yetki verilmemişse davayı kabul edemez (HMK m.74); ancak özel yetkili vekilin kabulü de tarafın bizzat dinlenmesi gereğini ortadan kaldırmaz. İkincisi, davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermeyen ve davacının talebini ilk duruşmada kabul eden davalı yargılama giderlerinden muaf tutulabilir (HMK m.312/2). Çekişmeli davanın anlaşmalıya nasıl dönüştüğü için çekişmeli davanın anlaşmalıya çevrilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Ses ve Görüntü Nakliyle Dinleme: HMK m.149

Bizzat dinleme, aynı salonda bulunmayı zorunlu kılmaz. HMK m.149/1’e göre mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine talep eden tarafın veya vekilinin aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulunduğu yerden duruşmaya katılmasına ve usul işlemleri yapmasına karar verebilir. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerde ise mahkeme ilgililerin bu yolla dinlenmesine re’sen de karar verebilir (m.149/3). Boşanma, tarafların serbestçe tasarruf edemediği bir konu olduğundan bu fıkra anlaşmalı boşanmada da önem taşır.

Bu yol, resmî bir bağlantı ve kimlik tespiti gerektirir. Hâkimin tarafı canlı olarak görmesi ve dinlemesi, beyanın tutanağa geçirilmesi gerekir. Kişisel bir telefonla yapılan görüntülü arama bu usulün yerine geçmez. Ayrıca 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun, HMK m.149’a 31.10.2026’da yürürlüğe girecek bir fıkra eklemiştir. Bu fıkraya göre ses ve görüntü nakliyle katılanlar hakkında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz; ancak ikrar, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh gibi işlemler bu istisnanın dışında tutulmuştur. Talep usulü ve belgeler için anlaşmalı boşanmada duruşmaya katılım rehberimize bakabilirsiniz.

Karardan Sonra: Kanun Yolu, Dönme ve Kesinleşme

Anlaşmalı boşanma kararına karşı da kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.345). Yargıtay’a göre anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerin iradelerinden dönmesine engel bir hüküm bulunmamaktadır. Karara karşı kanun yoluna başvurulması da dönme olarak değerlendirilir ve dava artık TMK m.166/1-2 çerçevesinde, delil toplanarak ve kusur belirlenerek görülür.

Taraflar kanun yolundan feragat ederse karar daha erken kesinleşir. HMK m.349/1’e göre taraflar ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez; bu nedenle feragat beyanı gerekçeli kararın tebliğinden sonra verilmelidir. Bu beyan verilmeden önce her iki eşin de kararın bütün sonuçlarını kabul ettiğinden emin olunmalıdır; geçerli bir feragatle karar kesinleşir ve dönme imkânı ortadan kalkar. İradeden dönmenin aşamaları için anlaşmalı boşanmada iradeden dönme yazımıza, kesinleşme tarihinin hesabı için boşanma kararı ne zaman kesinleşir yazımıza bakabilirsiniz.

Gizli Duruşma ve İkrarın Değeri

TMK m.184/6’ya göre hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir. Anlaşmalı boşanmada aile içi mahrem konuların konuşulması gerekebileceğinden bu talep duruşmanın başında yapılabilir. TMK m.184/3 ise tarafların boşanma olgularına ilişkin ikrarlarının hâkimi bağlamayacağını düzenler. Anlaşmalı boşanmada evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kanun gereği kabul edildiğinden kusur araştırılmaz; ancak dava çekişmeliye dönerse protokolde veya tutanakta yer alan kusur ikrarı niteliğindeki ifadeler tartışma konusu olabilir. Bu yüzden protokolde “kusurlu taraf benim” gibi ifadelerden kaçınılması önerilir.

Duruşmadan Önce Kontrol Listesi

• Evlilik tarihi: dava tarihinde en az bir yıl doldu mu?
• Protokol her iki eş tarafından bizzat imzalandı mı?
• Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası açık ve uygulanabilir mi?
• Nafaka, tazminat ve mal paylaşımı maddeleri net mi; tescile tabi mallar tapu bilgileriyle yazıldı mı?
• Duruşmaya gelemeyecek eş için HMK m.149 talebi süresinde yapıldı mı?
• Her iki eş kimliğini yanında getirecek mi?
• Gerekirse gizli duruşma talebi (TMK m.184/6)
• Kanun yolundan feragat edilecekse bütün sonuçlar kabul edildi mi?

Dava dilekçesinin örneği için anlaşmalı boşanma dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanmada avukatım benim yerime duruşmaya katılabilir mi?

Hayır. TMK m. 166/3 hâkimin tarafları bizzat dinlemesini emreder. Boşanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğu için her iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunması ve iradesini açıklaması zorunludur. Vekilin beyanı bu aşamada yeterli sayılmaz; avukatınız süreci yönetir ama sizin yerinize beyanda bulunamaz.

Eşlerden biri duruşmaya gelmezse ne olur?

Taraflardan biri duruşmaya gelmez veya beyandan kaçınırsa anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Bu durumda dava çekişmeli olarak devam eder; her iki taraf da gelmezse dosya HMK m.150 uyarınca işlemden kaldırılır ve süreç uzar. Bu yüzden duruşma gününe her iki eşin de katılması kritik önemdedir.

Başka şehirde yaşıyorum, duruşmaya nasıl katılabilirim?

Başka ilde yaşayan eş, bulunduğu ildeki adliyeye giderek ses ve görüntü nakli sistemi (SEGBİS) yoluyla duruşmaya bağlanabilir. Böylece fiziken aynı salonda olmasa da hâkim tarafından bizzat dinlenmiş sayılır. Yalnızca yazılı beyan göndermek bizzat dinleme yerine geçmez; talimat yoluyla alınan beyanın yeterliliği tartışmalı olduğundan güvenli yol ses ve görüntü nakliyle doğrudan dinlenmedir (HMK m.149).

Hâkim önünde fikrimi değiştirip ‘boşanmak istemiyorum’ dersem ne olur?

Anlaşmalı boşanmada hâkim, iradenizin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek zorundadır. Duruşmada ‘razı değilim’ derseniz anlaşmalı boşanma şartı ortadan kalkar; hâkim davayı çekişmeli boşanmaya çevirir. Karar kesinleşene kadar bu beyandan dönme imkânınız bulunur.

Hâkim protokolümüzü aynen kabul etmek zorunda mı?

Hayır. Hâkim, protokolü çocukların üstün yararı ve hakkaniyet açısından resen denetler. Çocuğun çıkarına veya eşlerin haklarına aykırı bulduğu maddelerde değişiklik talep edebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya hükmedilir; kabul etmezlerse dava çekişmeliye döner.

Anlaşmalı boşanma duruşması ne kadar sürer, kaç celsede biter?

Protokol doğru hazırlanmışsa anlaşmalı boşanma genellikle tek celsede sonuçlanır. Hâkim protokolü okur, tarafların beyanlarını bizzat dinleyip tutanağa geçirir ve uygun bulursa boşanmaya karar verir. Gerekçeli kararın tebliğinden sonra iki haftalık istinaf süresi beklenir; taraflar tebliğden sonra bu haktan feragat ederse karar daha erken kesinleşir (HMK m.349/1).

Evlilik bir yılı doldurmadan anlaşmalı boşanma mümkün mü?

Hayır. TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şarttır. Bu süre resmî nikâh tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır ve bir gün bile eksikse anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Bir yıldan kısa evliliklerde çekişmeli boşanma yoluna gidilmesi gerekir.

Hâkim protokolü değiştirirse ne olur?

TMK m.166/3’e göre hâkim tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek düzenlemede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Boşanmaya hükmedilmesi için bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi gerekir; kabul edilmezse dava çekişmeli olarak devam eder.

Protokol hükümde yer almazsa ne olur?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 18.04.2019 tarihli, E.2017/2643, K.2019/484 sayılı kararında hâkimin onayladığı düzenlemenin hüküm fıkrasında aynen yer alması gerektiğini vurgulamıştır. Hükümde yer almayan maddelerin icrası zorlaşır ve karar bozulabilir.

Telefonla görüntülü aramayla dinlenmek yeterli mi?

Hayır. Basına 2022’de yansıyan bir kanun yararına bozma kararında Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yurt dışındaki eşin duruşmada cep telefonuyla görüntülü arama üzerinden dinlenmesini ve protokolün vekillerce imzalanmasını TMK m.166/3’e aykırı bulmuştur. Doğru yol HMK m.149’daki ses ve görüntü nakli usulüdür.

Protokolü istinaf aşamasında sunabilir miyiz?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 06.10.2025 tarihli, E.2025/6954, K.2025/8288 sayılı kararında kanun yolu aşamasında sunulan protokolün değerlendirilmesi gerektiğini, ancak taraflar çağrılıp serbest iradeleri bizzat tespit edilmeden karar verilemeyeceğini belirtmiştir.

Duruşmanın gizli yapılmasını isteyebilir miyim?

Evet. TMK m.184/6’ya göre hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir.

Davayı kabul eden eş yargılama gideri öder mi?

HMK m.312/2’ye göre davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermeyen ve davacının talebini ilk duruşmada kabul eden davalı yargılama giderlerinden muaf tutulabilir. Uygulamada giderler protokolde ayrıca düzenlenir.

Hâkim çocuk için iştirak nafakasını artırabilir mi?

Hâkim, TMK m.166/3 uyarınca tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde değişiklik yapabilir. Çocuğun ihtiyaçlarını karşılamayan bir iştirak nafakası en sık değiştirilmesi önerilen maddelerdendir; ancak boşanmaya hükmedilmesi için değişikliğin taraflarca kabulü gerekir.

Anlaşmalı boşanmada hâkim kusur araştırır mı?

Hayır. TMK m.166/3’teki şartlar gerçekleşirse evlilik birliği kanunen temelinden sarsılmış sayılır ve kusur araştırılmaz. Dava çekişmeliye dönerse kusur, tazminat ve nafaka bakımından yeniden gündeme gelir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.