Sözleşmedeki Kefil Ne Kadar ve Ne Süreyle Sorumlu?

Ne yaşandı?

Bir kira sözleşmesinde kefil bulunuyor. Kiraya veren, kiracı ödemediğinde kefile başvurmak istiyor; kefil ise ne kadar tutardan ve ne kadar süreyle sorumlu olduğunu, kefaletin geçerli olup olmadığını merak ediyor.

Hukuki durum

Türk Borçlar Kanunu m. 583’e göre kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz; kefil müteselsil kefil sıfatıyla sorumluluk üstleniyorsa, bu hususun da kefil tarafından el yazısıyla yazılması gerekir. Ayrıca eşin rızası gibi koruyucu kurallar uygulanabilir. Bu şekil şartlarına uyulmaması, kefaleti geçersiz kılar.

Kefilin sorumluluğu, kefalette gösterilen azami miktarla sınırlıdır; bu tutarın üzerinde bir sorumluluk doğmaz. Kefaletin süresi belirli ya da belirsiz olabilir; belirsiz süreli kefalette de kanun kefili koruyan hükümler içerir. Kefilin sorumluluğu, asıl borç (kira ve yan giderler) çerçevesinde değerlendirilir.

Kira sözleşmesi yenilenerek uzadığında, kefilin sorumluluğunun da kendiliğinden sonraki dönemleri kapsayıp kapsamadığı kefalet metnine ve azami miktara göre değerlendirilir. Bu yüzden uzayan kira ilişkilerinde, kefaletin güncel borç karşısındaki durumu ayrıca incelenmelidir.

Ne yapmalısınız?

Kefalet metninde azami miktar, tarih ve (varsa) müteselsil kefalet ifadesinin el yazısıyla yer alıp almadığını kontrol edin. Kefaletin geçerliliği ve sınırı teknik olduğundan, bir avukatla değerlendirme yapmanız yararlı olur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.

Kira Kefaletinde Süre ve Tutar Sınırı

Kira sözleşmesindeki kefaletin kapsamı ve süresi kanunla sınırlanmıştır.

Birinci, ikinci ve üçüncü satırlar birlikte en sık kazanılan savunmayı oluşturur: azami tutar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil sıfatı kefilin el yazısıyla yazılmamışsa kefalet geçersizdir veya adi kefalete dönüşür. Matbu kira sözleşmelerinin altındaki hazır kefalet kayıtları bu şartı çoğu zaman karşılamaz. Altıncı satır ise uzun süren kira ilişkilerinde önemlidir — kefaletin uzayan dönemleri de kapsayıp kapsamadığı metnin ifadesine göre değerlendirilir.

Kira bedeli ve sözleşme rehberlerimiz: kira artış oranı ve yasal sınır · kira tespit davası · kira kapsamı · alt kira ve devir · kira kefaleti · kiracının konut dokunulmazlığı

Kefalet Katı Şekil Şartlarına Tabidir (TBK m.583) — Eksikse Geçersiz

Kefalet, kefili ağır sonuçlar altına soktuğu için kanun sıkı geçerlilik şartları öngörür. TBK m.583 uyarınca kefalet yazılı yapılmalı ve kefil; sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefilse bu sıfatını (veya bu anlama gelen ifadeyi) kendi el yazısıyla yazmalıdır. Bu unsurların matbu (basılı) olması yeterli değildir; el yazısı zorunludur. Kira sözleşmesinin içine kefalet hükmü konabilir ya da ayrı bir kefalet sözleşmesi yapılabilir; belirleyici olan TBK m.583’e uygunluktur. Buna ek olarak kefil evliyse, mahkemece verilmiş ayrılık kararı veya yasal ayrı yaşama hakkı yoksa, eşinin yazılı rızası şarttır ve bu rıza en geç sözleşmenin kurulduğu anda verilmelidir (TBK m.584); sonradan verilen rıza ya da daha sonra boşanılması geçersizliği gidermez (ticari işletme sahibi/ortak/yöneticinin işletmeyle ilgili kefaletleri istisnadır). Bu şartlardan biri eksikse kefalet kesin hükümsüz olur ve kiraya veren kefile hiç başvuramaz — hâkim bunu kendiliğinden gözetir.

Kefil Kural Olarak Kira Süresiyle Sınırlıdır; Uzayan Dönem İçin Ayrı Şart

Uygulamada en çok yanılınan nokta budur. Kefil, kural olarak yalnızca sözleşmede belirtilen kira dönemi boyunca sorumludur; kira sözleşmesinin kanunen kendiliğinden uzayan/yenilenen dönemlerinden sorumlu tutulamaz. Yargıtay’ın yerleşik uygulaması nettir: uzayan dönemde kira miktarı ve süresi belirsiz olduğundan, ayrıca kararlaştırılmadıkça kefil bu dönemlerden sorumlu değildir. Uzayan dönemde sorumluluğun devam edebilmesi için sözleşmede hem bu hususun açıkça yazılması hem de sorumluluğun azami süresi ile azami miktarının gösterilmesi gerekir. Üst sınırı belirsiz bırakan, ‘her yenilemede kefalet devam eder’ türünden sınırsız kayıtlar geçersizdir (kefilin sınırsız yükümlülük altına sokulması TMK m.23’e aykırı sayılır). Her halükârda, bir gerçek kişinin verdiği kefalet sözleşmenin kurulmasından itibaren 10 yıl geçince kendiliğinden sona erer (TBK m.598); 10 yıldan uzun süre öngören hükümler geçersizdir.

Kapsam (Azami Miktar Üst Sınırdır) ve Adi/Müteselsil Ayrımı

Kefil, kendi el yazısıyla yazdığı azami miktarı aşmamak üzere sorumludur; bu tutar bir tavandır. Bu sınır içinde kefil; asıl kira borcundan, borçlunun temerrüdünün yasal sonuçlarından, takip/dava masraflarından ve işlemiş bir yıllık ile işlemekte olan yıla ait akdi faizlerden sorumlu olur. Ancak dikkat: kural olarak kefil yalnızca kira bedelinden sorumludur; yan giderler, ortak giderler, hor kullanma (kötü kullanma) tazminatı gibi kalemlerden ancak sözleşmede açıkça belirtilmişse sorumlu tutulabilir. Kefalet türü de önemlidir: kefil, müteselsil sıfatını el yazısıyla belirtmemişse adi kefil sayılır; bu halde kiraya veren önce kiracıya başvurup tahsil edememiş (aciz) olmalıdır. Müteselsil kefalette ise kiracıya ihtar sonrası (ödeme gücü açıkça yoksa ihtara gerek kalmadan) doğrudan kefile gidilebilir. Kefil borcu öderse, ödediği tutar için asıl borçlu kiracıya rücu eder.

Şekil Şartları: Elle Yazılması Gereken Üç Unsur

Kefalet sözleşmesi, kanunun aradığı şekil şartlarına uyulmadığında geçersizdir. Bu geçersizlik, kefil için en güçlü savunmadır.

Eşin rızası bakımından da benzer bir titizlik gerekir: rıza, kefalet sözleşmesinin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmelidir. Sonradan alınan rıza kural olarak eksikliği gidermez.

Süre Bakımından Sorumluluğun Sınırı

Kefilin ne kadar süreyle sorumlu olacağı, kira sözleşmesinin süresine ve kefalet metnindeki düzenlemeye bağlıdır.

Kefil Aleyhine Takip: Savunma Kontrol Listesi

Kefile ödeme emri tebliğ edildiğinde, itiraz süresi içinde denetlenmesi gerekenler:

1. Şekil. Azami miktar, tarih ve varsa müteselsil kefalet iradesi kefilin el yazısıyla mı yazılmış?
2. Eşin rızası. Evli ise rıza alınmış ve belgelenmiş mi?
3. Süre. Talep edilen dönem, kefalet kapsamındaki süreye giriyor mu?
4. Tutar. Talep, azami miktarı aşıyor mu?
5. Kefalet türü. Adi kefalette, önce asıl borçluya başvurulması ve sonuç alınamaması gerekir; müteselsil kefalette bu şart aranmaz.
6. Asıl borcun durumu. Kira sözleşmesindeki geçersiz kayıtlara dayalı alacaklar kefilden de istenemez.

Beşinci madde önemli bir ayrımdır: adi kefalette alacaklı, doğrudan kefile başvuramaz; önce asıl borçluya karşı takip yapması ve sonuçsuz kalması gerekir. Müteselsil kefalette ise alacaklı doğrudan kefile gidebilir. Bu nedenle kefalet metninde müteselsil kaydının bulunup bulunmadığı — ve varsa el yazısıyla yazılıp yazılmadığı — belirleyicidir.

Son bir husus: itiraz süresinde yapılmalıdır. Süresinde itiraz edilmeyen takip kesinleşir ve şekil eksikliği gibi güçlü bir savunma dahi sonradan ileri sürülemez hâle gelir. Bu nedenle ödeme emri tebliğ edildiğinde beklenmemelidir.

Sık Sorulan Sorular

📘 Ana Rehber: Kira Hukuku Rehberi