Boşanma Davasında Avukatımı Değiştirmek İstiyorum: Azil, Ücret ve Dosyanın Devri (Av.K. 164, 174; HMK 81-82)

Boşanma davasında avukatınızı her zaman değiştirebilirsiniz: Vekâlet veren veya vekil, vekâlet sözleşmesini her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; ancak uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf, diğer tarafın bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.512). Değiştirmenin asıl sonucu ücrettir. Avukatın azli hâlinde ücretin tamamı verilir; avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmişse ücretin ödenmesi gerekmez (Av.K. m.174/2). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, haksız azilde avukatın azil tarihi itibarıyla sonuçlanmamış işler yönünden de tam ücrete hak kazanacağını, haklı azilde ise ücrete hak kazanamayacağını; takip edip sonuçlandırdığı işler yönünden ise azlin haklı olup olmadığına bakılmaksızın ücrete hak kazanacağını kabul etmiştir (YHGK 09.04.2025, E.2024/666, K.2025/224). Haksız azilde karşı taraf vekâlet ücreti de azille birlikte muaccel olur (YHGK 09.02.2021, E.2017/(13)3-634, K.2021/59). Usul bakımından, vekilin azli veya istifasının mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade edebilmesi için bu beyanın dilekçeyle bildirilmesi veya tutanağa geçirilmesi ve gerektiğinde tebligat giderinin peşin ödenmesi zorunludur (HMK m.81). Bildirim yapılana kadar tebligatlar eski avukata yapılmaya devam edebilir ve kanun yolu süreleri işlemeye başlayabilir. Avukatın kendisi istifa ederse vekâlet görevi, istifanın müvekkiline tebliğinden itibaren iki hafta devam eder (HMK m.82/1). Avukat, ücreti ve giderleri ödenmedikçe elindeki evrakı geri vermekle yükümlü değildir (Av.K. m.39/2); ancak dava dosyası UYAP’ta olduğundan yeni avukat dosyayı vekâletnameyle inceleyebilir.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Avukatınızı değiştirmek hakkınız mı?
• Azil ile istifa arasındaki fark
• Ücret: haklı ve haksız azil
• Hangi durumlar haklı azil sayılabilir?
• Ücret sözleşmenizde nelere bakmalısınız?
• Azletmeden ek avukat veya avukatsız devam
• Azil usulü: azilname, mahkemeye bildirim, yeni vekâletname
• Süreler ve tebligat riski
• Dosyanın ve belgelerin devri
• Boşanma davasına özgü noktalar
• Ücret uyuşmazlığı ve baroya şikâyet
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Boşanma davaları uzun sürebilir ve süreç içinde müvekkil ile avukat arasındaki güven sarsılabilir. Avukat değiştirmek mümkündür; ancak yanlış zamanda ve yanlış usulle yapılan bir değişiklik hem ücret uyuşmazlığına hem de kaçırılmış sürelere yol açabilir. Aşağıdaki tablo en sık sorulan soruların kısa cevaplarını verir.

Avukatınızı Değiştirmek Hakkınız mı?

Evet. Avukat ile müvekkil arasındaki ilişki bir vekâlet sözleşmesidir ve kanun bu sözleşmeyi her iki tarafa da her zaman tek taraflı olarak sona erdirme imkânı tanır: Vekâlet veren veya vekil, sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, diğer tarafın bu yüzden uğradığı zararları gidermekle yükümlüdür (TBK m.512). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da azil ve istifa beyanının herhangi bir şekle bağlı olmadığını belirtmiştir (YHGK 09.04.2025, E.2024/666, K.2025/224).

Ancak “azledebilirim” demek, “bedelsiz azledebilirim” demek değildir. Avukatlık Kanunu, azlin sonuçlarını ayrıca düzenler ve bu sonuçlar azlin haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığına göre değişir. Bu nedenle avukat değiştirme kararı verilmeden önce üç soru cevaplanmalıdır: Azil haklı mı, dosya hangi aşamada ve hangi süreler işliyor?

Azil ile İstifa Arasındaki Fark

Avukat ile müvekkil ilişkisinin sona ermesinin iki yolu vardır: Müvekkilin avukatı azletmesi veya avukatın istifa ederek vekâletten çekilmesi. Kanun her iki duruma farklı sonuçlar bağlar.

Avukatlık Kanunundaki on beş günlük süre ile HMK’daki iki haftalık süre birbirine yakındır; davalar bakımından HMK’nın iki haftalık süresi usul kuralı olarak herkesi bağlar. Avukatın istifasının haklı sayıldığı durumlar da vardır: Anlaşmaya göre avukata peşin verilmesi gereken ücret ödenmezse avukat işe başlamakla zorunlu değildir ve bu sebeple doğabilecek sorumluluk iş sahibinindir (Av.K. m.174/3); yazılı sözleşmedeki diğer ödeme şartlarının yerine getirilmemesinden dolayı avukat işi takip edemezse aynı hüküm uygulanır (Av.K. m.174/4).

Ücret: Haklı ve Haksız Azil

Avukatın azli hâlinde ücretin tamamı verilir; şu kadar ki avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmişse ücretin ödenmesi gerekmez (Av.K. m.174/2). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu hükmü şu ilkelerle açıklamıştır: Azil haksız ise azil tarihi itibarıyla sonuçlanmamış işler yönünden de avukat tam ücrete hak kazanır; haklı bir nedenle azledilen avukat ücrete hak kazanamaz; avukat takip edip sonuçlandırmış olduğu işler yönünden ise azlin haklı olup olmadığına bakılmaksızın ücrete hak kazanır (YHGK 09.04.2025, E.2024/666, K.2025/224). Aynı kararda, yapılmayan işler için ücretin oranlanarak azaltılması görüşü çoğunlukça kabul görmemiştir.

Karşı taraf vekâlet ücreti bakımından kanun şu kuralı koyar: Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekâlet ücreti avukata aittir; bu ücret iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez ve haczedilemez (Av.K. m.164/5). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, haksız azil hâlinde avukatın dosyadan ayrıldığı için bu ücreti artık tahsil ettiremeyeceğini, bu nedenle karşı taraf vekâlet ücretinin haksız azil ile birlikte muaccel olduğunun kabulü gerektiğini belirtmiştir (YHGK 09.02.2021, E.2017/(13)3-634, K.2021/59).

Yazılı ücret sözleşmesi bulunmuyorsa veya ücret sözleşmesi tartışmalıysa, değeri para ile ölçülebilen dava ve işlerde ücret, kazanılan bölümün değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında belirlenir ve tarifenin altında olamaz (Av.K. m.164/4). Boşanma davası gibi değeri para ile ölçülemeyen işlerde ise tarifedeki maktu ücretler esas alınır. Azlin haklı olduğunu ileri süren müvekkil, bu iddiasını ispat etmelidir (TMK m.6). Boşanma davasında ücretin nasıl belirlendiğini boşanma avukatı ücreti 2026 yazımızda, hesaplamayı vekâlet ücreti hesaplama aracı sayfamızda bulabilirsiniz.

Hangi Durumlar Haklı Azil Sayılabilir?

Kanun “kusur veya ihmal” ölçütünü koyar; somut olayda azlin haklı olup olmadığına mahkeme karar verir. Uygulamada haklı azil için aranan, avukatın özen ve sadakat yükümlülüğüne aykırı somut bir davranışın bulunmasıdır. Strateji farkı, beklentinin karşılanmaması veya soyut bir güven kaybı tek başına yeterli görülmeyebilir.

Haklı azil iddiasının ispatı için yazışmalar, duruşma tutanakları, UYAP kayıtları ve süre kaçırıldığını gösteren kararlar saklanmalıdır. Azil kararı verilmeden önce eksikliğin yazılı olarak bildirilmesi, ileride azlin haklılığını göstermek bakımından yararlı olabilir. Avukatın davayı uzattığı düşünülüyorsa, davanın neden uzadığını boşanma davasını hızlandırmanın yasal yolları yazımızdaki ölçütlerle değerlendirmek gerekir.

Ücret Sözleşmenizde Nelere Bakmalısınız?

Avukat değiştirme kararından önce ücret sözleşmesini okumak, olası uyuşmazlığın boyutunu baştan görmeyi sağlar. Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder (Av.K. m.164/1). Kanun ücret serbestisini bazı sınırlarla tanır.

Sözleşmede ücretin hangi aşamada ne kadar ödeneceği, giderlerin kim tarafından karşılanacağı ve davanın barışma veya feragatle bitmesi hâlinde ücretin nasıl hesaplanacağı açıkça yazılmışsa, avukat değişikliği sırasında uyuşmazlık çıkma ihtimali önemli ölçüde azalır.

Azletmeden Ek Avukat veya Avukatsız Devam

Avukat değiştirmenin tek yolu azil değildir. Bazı durumlarda mevcut avukatı azletmeden ikinci bir avukata da vekâlet verilebilir; bu durumda azil söz konusu olmadığından eski avukatın ücret hakkı azil hükümlerine göre doğmaz, ancak iki avukatın ücretinin de ödenmesi gerekir. Diğer bir seçenek davaya avukatsız devam etmektir: Boşanma davasında avukatla temsil zorunlu değildir; ancak süreler, delil listeleri ve geçici önlemler bakımından tarafın kendisi sorumlu olur.

Yargılama giderlerini, kendisinin ve ailesinin geçimini tehlikeye düşürmeksizin kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşuluyla adli yardımdan yararlanabilir (HMK m.334). Avukatsız boşanma davasının riskleri için boşanma davası avukatla mı, avukatsız mı, adli yardım için ücretsiz avukat ve baro adli yardım yazılarımıza bakabilirsiniz.

Azil Usulü: Azilname, Mahkemeye Bildirim, Yeni Vekâletname

Azil, avukata yöneltilen bir irade beyanıdır; ancak bu beyanın dava dosyasında sonuç doğurması için mahkemeye bildirilmesi gerekir. Vekilin azli veya istifasının mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade edebilmesi için bu konudaki beyanın dilekçeyle bildirilmesi veya tutanağa geçirilmesi ve gerektiğinde ilgilisine yapılacak tebligat giderinin de peşin olarak ödenmesi zorunludur (HMK m.81).

Vekâletnamede bulunması gereken özel yetkilere dikkat edilmelidir. Açıkça yetki verilmedikçe vekil; sulh olamaz, davayı ıslah edemez, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafın davasını kabul edemez ve başkasını tevkil edemez (HMK m.74). Boşanma davasında anlaşma ihtimali, ıslah ve feragat gibi işlemler gündeme gelebileceğinden vekâletnamenin kapsamı yeni avukatla birlikte belirlenmelidir. Vekâletnamenin türlerini ve sona ermesini vekâletname türleri ve iptali (TBK 502-514) yazımızda anlattık.

Süreler ve Tebligat Riski

Avukat değişikliğinin en tehlikeli anı, eski avukatın görevinin bittiği ama yeni avukatın henüz dosyaya girmediği ara dönemdir. Azil mahkemeye bildirilmedikçe mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmediğinden, bu dönemde kararlar ve duruşma davetiyeleri eski avukata tebliğ edilebilir ve süreler işlemeye başlayabilir. Yargıtay uygulamasında, istifa dilekçesi müvekkile usulüne uygun tebliğ edilmeden dosyanın işlemden kaldırılmasının ve davanın açılmamış sayılmasının hatalı olduğu kabul edilmektedir; bu da HMK m.82’deki ihtar ve tebliğ kurallarının önemini gösterir.

Bu nedenle kararın tebliğ edildiği veya bir duruşmanın yaklaştığı dönemde avukat değiştirilecekse, yeni avukat önceden belirlenmeli ve azil ile yeni vekâletname aynı gün mahkemeye sunulmalıdır. Karar tebliğ edildikten sonra yapılan azil, işlemeye başlamış kanun yolu süresini durdurmaz. İstinaf dilekçesinin hazırlanmasını boşanmada istinaf dilekçesi nasıl yazılır, duruşmaya gelmemenin sonuçlarını boşanma davasını hızlandırmanın yasal yolları (HMK 147-150) yazılarımızda anlattık.

Dosyanın ve Belgelerin Devri

Avukat, kendisine tevdi olunan evrakı vekâletin sona ermesinden itibaren üç yıl süreyle saklamakla yükümlüdür; ancak evrakın geri alınması müvekkile yazıyla bildirilmişse saklama yükümlülüğü bildirme tarihinden itibaren üç ayın sonunda sona erer (Av.K. m.39/1). Avukat, ücreti ve yapmış olduğu giderleri kendisine ödenmedikçe elinde bulunan evrakı geri vermekle yükümlü değildir (Av.K. m.39/2). Ayrıca avukat, müvekkili tarafından verilen veya onun namına aldığı malları, parayı ve diğer her türlü kıymetleri, avukatlık ücreti ve giderin ödenmesine kadar kendi alacağı nispetinde elinde tutabilir (Av.K. m.166/1).

Hapis hakkı avukatın alacağı nispetiyle sınırlıdır; bu sınırı aşan tutma veya tahsil edilen paranın verilmemesi ayrı bir uyuşmazlık konusudur. Avukatın tahsil ettiği paranın verilmemesi hâlinde izlenecek yolları avukat tahsil ettiği parayı vermiyor yazımızda anlattık.

Boşanma Davasına Özgü Noktalar

Boşanma davalarında avukat değişikliği, genel hukuk davalarından farklı bazı riskler taşır. Dava çoğu zaman tek bir dosyadan ibaret değildir: Tedbir nafakası, koruma kararı, nafakanın icra takibi ve mal rejimi davası ayrı dosyalarda yürüyebilir.

Boşanma davasından vazgeçilmesi veya barışma hâlinde ücretin durumu, yazılı sözleşmede ayrıca düzenlenmemişse uyuşmazlık konusu olabilir. Barışma ve feragatin usulünü boşanma davası açtım ama barışmak istiyorum ve boşanma davasından vazgeçme ve feragat, duruşmada sorulan soruları boşanma duruşmasında hâkim ne sorar yazılarımızda anlattık.

Ücret Uyuşmazlığı ve Baroya Şikâyet

Avukat değişikliği sonrasında iki ayrı uyuşmazlık doğabilir: Ücret uyuşmazlığı ve meslek kurallarına aykırılık iddiası. İkisi farklı mercilerde ve farklı kurallarla yürür.

Yargıtay uygulamasında, ticari veya mesleki amaç dışında avukatla sözleşme yapan müvekkil ile avukat arasındaki ücret uyuşmazlıklarının tüketici işlemi olarak değerlendirildiği kararlar bulunduğundan, görevli mahkeme ve dava şartı arabuluculuk somut dosyada ayrıca incelenmelidir. Disiplin şikâyetinin usulünü avukat hakkında şikâyet nasıl yapılır, dilekçe örneğini baroya avukat şikâyet dilekçesi örneği, 7571 sayılı Kanunla değişen disiplin cezalarını avukat disiplin cezaları (7571) yazılarımızda anlattık.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir.

Bu örnekler, avukat değiştirme kararının hem gerekçesinin hem de zamanlamasının önemli olduğunu gösterir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Ücret sözleşmenizi okuyun. Ücret, ödeme planı ve feragat veya barışma hâlindeki ücret düzenlemesini kontrol edin (Av.K. m.164).
2. Sorunu yazılı olarak bildirin. Somut eksiklikleri tarih vererek yazın; haklı azil iddiası bunu gerektirir (TMK m.6).
3. Yeni avukatı önceden belirleyin. Boşluk dönemi süre ve tebligat riski doğurur.
4. Süreleri kontrol edin. Yakın duruşma, kesin süre veya kanun yolu süresi varsa geçişi buna göre planlayın (HMK m.345).
5. Azli yazılı yapın. Noter azilnamesi ispat bakımından güvenlidir.
6. Mahkemeye bildirin. Azil dilekçesini verin ve tebligat giderini yatırın (HMK m.81).
7. Yeni vekâletnameyi aynı gün sunun. Gerekli özel yetkileri ekleyin (HMK m.74).
8. Diğer dosyaları unutmayın. İcra, tedbir ve mal rejimi dosyalarına da bildirim yapın.

Sık Yapılan Hatalar

1. “Azledersem ücret ödemem” sanmak. Kural, ücretin tamamının verilmesidir; istisna kusur veya ihmaldir.
2. Azli mahkemeye bildirmemek. Bildirim olmadan tebligatlar eski avukata yapılmaya devam edebilir.
3. Karar tebliğinden sonra azledip süreyi beklemek. Azil işlemeye başlamış süreyi durdurmaz.
4. Yeni avukat bulmadan azletmek. Duruşmaya gelinmezse dosya işlemden kaldırılabilir (HMK m.150).
5. Strateji farkını haklı sebep sanmak. Mesleki takdir alanındaki farklar kural olarak haklı azil değildir.
6. Somut eksiklikleri belgelememek. Haklı azilde ispat yükü müvekkildedir.
7. Yeni vekâletnamede özel yetkileri unutmak. Feragat, ıslah, sulh için özel yetki gerekir.
8. Diğer dosyaları atlamak. İcra ve mal rejimi dosyalarına ayrıca bildirim gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davasında avukatımı değiştirebilir miyim?

Evet. Vekâlet veren veya vekil, sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf diğerinin zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.512).

Avukatımı azledersem ücretin tamamını öder miyim?

Kural olarak evet. Avukatın azli hâlinde ücretin tamamı verilir; avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmişse ücretin ödenmesi gerekmez (Av.K. m.174/2).

Dava bitmeden azledersem yine tam ücret mi?

Haksız azilde evet. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, haksız azilde avukatın azil tarihi itibarıyla sonuçlanmamış işler yönünden de tam ücrete hak kazanacağını kabul etmiştir (YHGK 09.04.2025, E.2024/666, K.2025/224).

Haklı azilde hiç ücret ödemez miyim?

Haklı azilde avukat sonuçlanmamış işler için ücrete hak kazanamaz; ancak takip edip sonuçlandırdığı işler için azlin haklı olup olmadığına bakılmaksızın ücrete hak kazanır (YHGK 2025/224).

Karşı taraf vekâlet ücretini de öder miyim?

Haksız azilde karşı taraf vekâlet ücreti de azille birlikte muaccel olur (YHGK 09.02.2021, E.2017/(13)3-634, K.2021/59). Bu ücret kural olarak avukata aittir (Av.K. m.164/5).

Hangi durumlar haklı azil sayılır?

Kanun “kusur veya ihmal” ölçütünü koyar. Kesin sürenin kaçırılması, duruşmalara mazeretsiz katılmama veya açık talimata aykırı işlem gibi somut davranışlar haklı azil sayılabilir; strateji farkı tek başına yeterli olmayabilir.

Avukatım istifa ederse ücreti iade eder mi?

Üzerine aldığı işi haklı bir sebep olmaksızın takipten vazgeçen avukat hiçbir ücret isteyemez ve peşin aldığı ücreti geri vermek zorundadır (Av.K. m.174/1).

İstifa eden avukat ne kadar daha görev yapar?

İstifa eden vekilin vekâlet görevi, istifanın müvekkiline tebliğinden itibaren iki hafta süreyle devam eder (HMK m.82/1).

Azli nasıl yapmalıyım?

Azil şekle bağlı değildir; ancak ispat için noter azilnamesi tercih edilir. Azlin mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmesi için dilekçeyle bildirilmesi ve tebligat giderinin yatırılması zorunludur (HMK m.81).

Azli mahkemeye bildirmezsem ne olur?

Azil mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmez; tebligatlar eski avukata yapılmaya devam edebilir ve kanun yolu süreleri işlemeye başlayabilir.

Avukatım belgelerimi vermiyor; ne yapabilirim?

Avukat, ücreti ve giderleri ödenmedikçe elindeki evrakı geri vermekle yükümlü değildir (Av.K. m.39/2). Ancak dava dosyası UYAP’tadır ve yeni avukat vekâletnameyle inceleyebilir.

Ücret sözleşmesi yoksa ücret nasıl belirlenir?

Değeri para ile ölçülebilen işlerde ücret, kazanılan bölümün yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında belirlenir ve tarifenin altında olamaz (Av.K. m.164/4). Boşanma davası gibi işlerde tarifedeki maktu ücret esas alınır.

Yeni vekâletnamede neye dikkat etmeliyim?

Feragat, kabul, sulh, ıslah ve başkasını tevkil gibi işlemler için açıkça yetki verilmesi gerekir (HMK m.74).

Avukatımdan baroya şikâyetçi olabilir miyim?

Evet. Meslek kurallarına aykırılık iddiası için baroya disiplin şikâyeti yapılabilir. Disiplin hükümleri 7571 sayılı Kanunla (RG 25.12.2025) yeniden düzenlenmiştir (Av.K. m.134-136).

Karar tebliğ edildikten sonra avukat değiştirirsem süre yeniden başlar mı?

Hayır. İstinaf süresi ilamın tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m.345); sonradan yapılan azil süreyi durdurmaz.

Azilnameyi notere düzenletmek zorunda mıyım?

Hayır; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu azil ve istifa beyanının herhangi bir şekle bağlı olmadığını belirtmiştir (YHGK 2025/224). Ancak ispat kolaylığı için noter azilnamesi tercih edilir ve azlin mahkemeye dilekçeyle bildirilmesi ayrıca zorunludur (HMK m.81).

Avukatım tahsil ettiği nafakayı veya tazminatı vermiyor; ne yapabilirim?

Avukat, müvekkil adına aldığı parayı avukatlık ücreti ve gider ödeninceye kadar yalnızca kendi alacağı nispetinde elinde tutabilir (Av.K. m.166/1). Bu sınırı aşan tutar için alacak davası açılabilir ve baroya şikâyette bulunulabilir.

Barışırsam avukata ücret öder miyim?

Bu, ücret sözleşmesindeki düzenlemeye bağlıdır. Sözleşmede barışma veya feragat hâlindeki ücretin açıkça yazılması uyuşmazlığı önler (Av.K. m.164).