Boşanma Davası Açtım Ama Barışmak İstiyorum, Davadan Nasıl Vazgeçerim?

Ne yaşandı?

Bir kişi, yoğun bir tartışmanın ardından boşanma davası açar. Aradan zaman geçer, taraflar konuşur ve evliliklerine bir şans daha vermeye karar verirler. Ancak ortada açılmış, derdest bir dava vardır.

Üç Ayrı Yol Var ve Sonuçları Çok Farklı

Barışmaya karar verdiğinizde “davayı geri çekelim” demek yeterli değildir. Hukuken birbirinden tamamen farklı sonuçlar doğuran üç ayrı yol vardır ve yanlış olanı seçmek geri dönüşü olmayan hak kaybına yol açar.

Kısa cevap: barışmak için davayı sonlandırıyorsanız doğru yol feragat değil, davanın geri alınmasıdır.

Feragat: Ağır ve Geri Dönülmez

HMK m. 307 uyarınca feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. HMK m. 309 uyarınca dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılabilir; duruşmada beyan tutanağa geçirilir ve geçerli olur.

Feragatin ağırlığı iki noktadan gelir:

• Tek taraflıdır. Davalının veya hâkimin onayına bağlı değildir; beyan mahkemeye ulaştığı anda sonuç doğurur.
• Kesin hüküm gibi sonuç doğurur. HMK m. 311 açıktır. Bu, aynı taraflar arasında aynı hukuki sebeple bir daha dava açılamayacağı anlamına gelir.

Feragatten dönmek de mümkün değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 17.04.2018 tarihli, 2016/16558 E., 2018/5167 K. sayılı kararında, mahkeme henüz feragat nedeniyle davanın reddine karar vermemiş olsa dahi davacının feragatinden dönemeyeceği ve feragatiyle bağlı olduğu belirtilmiştir.

Kısmi Feragat Mümkündür

Feragat “hep ya da hiç” değildir. Yalnızca nafaka, ziynet veya tazminat talebinden feragat edilip boşanma talebi ayakta tutulabilir. Bu, uzlaşma görüşmelerinde kullanılan bir araçtır; ancak feragat edilen kalem bakımından da kesin hüküm sonucu doğar, yani o talep bir daha ileri sürülemez.

Davanın Geri Alınması: Güvenli Yol

HMK m. 123 şu hükmü içerir: “Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar, ancak davalının açık rızası ile davasını geri alabilir. Bu takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.”

Bu yolun avantajı açıktır: dava hiç açılmamış sayılır, hak korunur ve gerekirse yeniden dava açılabilir. Barışan çiftler için doğru tercih budur.

Tek koşulu karşı tarafın açık rızasıdır. Barışma varsa bu rıza zaten kolayca alınır; eşiniz duruşmada veya dilekçeyle rızasını beyan eder. Karşı taraf rıza vermezse dava görülmeye devam eder.

Öğretide ve uygulamada, cevap dilekçesi aşamasından önceki dönemde geri almanın rızaya bağlı olup olmadığı tartışılmaktadır. Kanun metni ayrım yapmadığından, güvenli yol karşı tarafın rızasını her hâlde dosyaya koydurmaktır.

Üçüncü Yol: Dosyayı Takipsiz Bırakmak

Taraflar duruşmaya katılmaz ve dosyayı takip etmezse dosya işlemden kaldırılır. Belirlenen süre içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır. Bu yol pasif bir sonlandırmadır; feragat gibi kusur affı sonucu doğurmaz.

Buna karşılık belirsizdir: süre takibi gerektirir, harç yönünden sürprizler doğurabilir ve bu arada karşı taraf davayı yürütmek isterse süreç devam eder. Bilinçli tercih olarak değil, ancak zorunlu hâllerde başvurulmalıdır.

Barışıp Sonra Yeniden Ayrılırsanız

Bu, kararınızı verirken en çok düşünmeniz gereken senaryodur.

• Davayı geri aldıysanız: Hem eski hem yeni olaylara dayanarak yeniden dava açabilirsiniz. Hak kaybınız yoktur.
• Feragat ettiyseniz: Yalnızca feragatten sonra ortaya çıkan yeni olaylara dayanabilirsiniz. Önceki sebepler affedilmiş sayıldığından yeni davada kullanılamaz.

Ayrıca ayrı bir yol daha vardır: boşanma davası reddedilmiş ve karar kesinleşmişse, ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Bu süre daha önce üç yıldı; Anayasa Mahkemesi’nin 22.02.2024 tarihli, E. 2023/37 sayılı esas numarasıyla anılan denetimi sonrasında yapılan kanun değişikliğiyle bir yıla indirilmiştir.

Giderler ve Vekâlet Ücreti

Davayı sonlandırmak masrafı ortadan kaldırmaz. Feragat eden davacı kural olarak yargılama giderlerinden ve karşı taraf lehine hükmedilecek vekâlet ücretinden sorumlu tutulabilir. Bu nedenle özellikle karşı taraf avukatla temsil ediliyorsa, sonlandırma biçiminin malî sonucu önceden değerlendirilmelidir.

Geri alma hâlinde de ödenen harç kural olarak iade edilmez; yeniden dava açılması hâlinde harç yeniden yatırılır.

Feragat Edildikten Sonra İptal Edilebilir mi?

Kural olarak hayır. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurduğundan geri alınamaz. Yalnızca irade bozukluğu hâllerinde — hile, cebir, tehdit veya yanılma — feragatin iptali dava yoluyla istenebilir. Bu, ispatı güç ve istisnai bir yoldur; feragat kararının “nasılsa iptal ettiririm” düşüncesiyle verilmesi doğru değildir.

Bu nedenle uygulamadaki en isabetli yaklaşım şudur: duruşmada anlık bir kararla feragat beyanında bulunmayın. Barışma niyeti varsa, duruşmada süre isteyip dilekçeyi avukatınızla birlikte hazırlamak en güvenli yoldur. Geri alma niyetiyle yazılan bir dilekçenin feragat olarak yorumlanması, tümüyle önlenebilir bir hak kaybıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davasından vazgeçmenin kaç yolu var?

Üç yol vardır: davadan feragat (HMK m. 307), davanın geri alınması (HMK m. 123) ve dosyanın takipsiz bırakılması. Sonuçları birbirinden çok farklıdır; barışmak amacıyla davayı sonlandırıyorsanız doğru yol kural olarak davanın geri alınmasıdır.

Feragat ile davanın geri alınması arasındaki fark nedir?

Feragat tek taraflıdır, karşı tarafın onayı gerekmez ve HMK m. 311 uyarınca kesin hüküm gibi sonuç doğurur; aynı sebeple yeniden dava açılamaz. Davanın geri alınması ise davalının açık rızasını gerektirir ve dava açılmamış sayılır; hak korunur, yeniden dava açılabilir.

Feragat ettikten sonra vazgeçebilir miyim?

Hayır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 17.04.2018 tarihli, 2016/16558 E., 2018/5167 K. sayılı kararında, mahkeme henüz feragat nedeniyle davanın reddine karar vermemiş olsa dahi davacının feragatinden dönemeyeceği ve feragatiyle bağlı olduğu belirtilmiştir.

Feragat karşı tarafın kusurlarını affetmek anlamına gelir mi?

Evet ve bu en çok gözden kaçan sonuçtur. Feragat beyanı, karşı tarafın kusurlarının affedildiği anlamına gelir; affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar taraflara kusur olarak yüklenemez. Anılan Yargıtay kararında karşı davasından feragat eden eş bu nedenle tam kusurlu kabul edilmiştir.

Feragat ettikten sonra yeniden boşanma davası açabilir miyim?

Yalnızca feragatten sonra ortaya çıkan yeni olaylara dayanarak açabilirsiniz. Feragat ettiğiniz dönemdeki sebepler affedilmiş sayıldığından yeni davada kusur olarak ileri sürülemez; bu durum tazminat ve nafaka talebinizi zayıflatır.

Eşim davayı geri almama razı olmazsa ne olur?

HMK m. 123 uyarınca geri alma davalının açık rızasına bağlıdır. Rıza verilmezse dava görülmeye devam eder. Barışma gerçekten sağlanmışsa bu rıza uygulamada kolayca alınır; rızanın duruşma tutanağına veya dilekçeye geçirilmesi gerekir.

Sadece nafaka talebimden vazgeçebilir miyim?

Evet, kısmi feragat mümkündür. Yalnızca nafaka, ziynet veya tazminat talebinden feragat edilip boşanma talebi ayakta tutulabilir. Ancak feragat edilen kalem bakımından da kesin hüküm sonucu doğar; o talep bir daha ileri sürülemez.

Feragat sonrası masrafları kim öder?

Feragat eden davacı kural olarak yargılama giderlerinden ve karşı taraf lehine hükmedilecek vekâlet ücretinden sorumlu tutulabilir. Geri alma hâlinde de ödenen harç kural olarak iade edilmez; yeniden dava açılması hâlinde harç yeniden yatırılır.

Kişi, “Madem barıştık, bu dava ne olacak? Geri çekebilir miyim, çekersem bir daha aynı sebeple dava açabilir miyim?” sorularına yanıt arar.

Bu durumda ne yapmalısınız?

• Davadan feragat ile davayı takipsiz bırakmayı ayırt edin: Davadan açıkça feragat ederseniz, o davadaki talebinizden vazgeçmiş olursunuz. Duruşmalara hiç gitmezseniz dava işlemden kaldırılır ve süresinde yenilenmezse açılmamış sayılır.
• Aynı sebeple yeniden dava hakkınızı koruyun: Bir boşanma davasından feragat etmeniz, gelecekte yeni olaylara veya devam eden geçimsizliğe dayanarak yeniden dava açmanıza engel değildir; ancak feragatten önceki olayları kusur olarak kullanmanız sınırlanabilir.
• Karşı dava varsa dikkatli olun: Eşiniz de karşı dava açtıysa, sizin feragatiniz onun davasını sona erdirmez; o dava devam edebilir.
• Fer’î talepleri gözden geçirin: Nafaka, tazminat gibi taleplerden feragatin sonuçları farklıdır; barışma hâlinde bunları da nasıl ele alacağınızı planlayın.
• İşlemi avukatınızla yapın: Feragat beyanı geri alınamayan bir işlem olduğundan, atacağınız adımı bir avukatla netleştirmeniz isabetli olur.

Barışmak istemeniz son derece doğaldır ve hukuk buna kapalı değildir. Önemli olan, davayı doğru usulle sonlandırmak ve ileride hak kaybı yaşamamak için fer’î taleplerin akıbetini bilerek hareket etmektir.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.