Boşanma Duruşmasında Hâkim Ne Sorar? Anlaşmalı ve Çekişmeli Davada Sorular ve Doğru Cevaplar (2026)

Boşanma duruşmasında hâkimin soruları davanın türüne ve aşamasına göre değişir. Anlaşmalı boşanmada hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmak zorundadır (TMK m.166/3); bu nedenle sorular “boşanmak istiyor musunuz, protokolü okuyup kendi isteğinizle imzaladınız mı, nafaka, velayet ve mal paylaşımındaki düzenlemeyi kabul ediyor musunuz” eksenindedir. Hâkim protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; taraflar kabul ederse boşanmaya hükmolunur. Çekişmeli davada ise ilk duruşma ön inceleme duruşmasıdır: hâkim dava şartları ve ilk itirazlar için gerekirse tarafları dinler, anlaşılan ve anlaşılamayan hususları tek tek tespit eder ve tarafları sulhe teşvik eder (HMK m.140). Tahkikat aşamasında asıl sorular tanıklara yöneltilir; tanık önce yemin eder, bildiğini sözü kesilmeden anlatır, ardından hâkim açıklayıcı sorular sorar (HMK m.258, 261). Taraflar tanıklara hâkim aracılığıyla, vekiller ise doğrudan soru yöneltebilir (HMK m.152). Boşanma yargılamasında hâkim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; taraflara yemin öneremez ve tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz (TMK m.184). Velayet söz konusuysa çocuk, uzman eşliğinde dinlenebilir ve idrak çağındaki çocuğun görüşü dikkate alınır. Duruşmada kısa, tarihli ve dilekçelerinizle tutarlı cevaplar vermek, tahmin yürütmemek ve tutanağı okuyup imzalamak en önemli kurallardır.

İçindekiler

• Kısa cevap: hangi duruşmada ne sorulur?
• Hâkimin soru sorma yetkisinin dayanakları
• Anlaşmalı boşanma duruşmasında sorulanlar
• Çekişmeli davada ön inceleme duruşması
• Tahkikat: tanıklara sorulanlar
• Hâkim taraflara ne sorar? İsticvap, ikrar ve yemin yasağı
• Velayet: çocuğun ve uzmanın soruları
• Nafaka, tazminat ve mal konusunda sorulanlar
• Duruşma düzeni, gizli duruşma ve gelmemenin sonuçları
• Doğru cevap verme rehberi
• Örnek sorular ve doğru-yanlış cevaplar
• Duruşma günü kontrol listesi ve karardan sonrası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevap: Hangi Duruşmada Ne Sorulur?

“Hâkim ne soracak?” sorusunun tek bir cevabı yoktur; çünkü boşanma yargılaması farklı duruşmalardan oluşur ve her duruşmanın amacı farklıdır. Aşağıdaki tablo, hangi duruşmada kimin, neyi, hangi hükme dayanarak sorduğunu özetler.

Duruşmaya gelmeden önce dava sürecinin bütününü bilmek, soruları anlamayı kolaylaştırır. Davanın açılışını boşanma davası nasıl açılır, ilk duruşmaya kadarki süreci tensip zaptı nedir, toplam süreyi ise boşanma davası ne kadar sürer yazılarında anlattık.

Hâkimin Soru Sorma Yetkisinin Dayanakları

Boşanma davasında hâkim, sıradan bir alacak davasındaki hâkimden daha etkin bir rol üstlenir. Türk Medeni Kanunu’na göre boşanmada yargılama, belirli kurallar saklı kalmak üzere usul kanununa tabidir ve bu kurallar hâkimin sorularını doğrudan şekillendirir (TMK m.184).

Anlaşmalı Boşanma Duruşmasında Sorulanlar

Anlaşmalı boşanma duruşması çoğu zaman tek celsede biter; ancak bu, duruşmanın şekli bir işlem olduğu anlamına gelmez. TMK m.166/3’e göre evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurmuş ya da biri diğerinin davasını kabul etmişse evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır; ancak boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkimin soruları bu iki şartı denetlemeye yöneliktir.

Hâkimin değişiklik yetkisi. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur (TMK m.166/3). Örneğin iştirak nafakası çocuğun ihtiyacına göre düşük bulunursa veya kişisel ilişki takvimi belirsizse hâkim bunu sorar ve değişiklik önerebilir. Taraflardan biri değişikliği kabul etmezse, anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Bizzat dinleme ve uzaktan katılım. Anlaşmalı boşanmada her iki eşin de hâkim tarafından dinlenmesi gerekir; avukat bulunması bunu değiştirmez. Basına 08.01.2022’de yansıyan bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, protokolün eşler yerine avukatlarca imzalandığı ve yurt dışındaki eşin, oğlunun cep telefonuyla yapılan görüntülü görüşmeyle dinlendiği bir anlaşmalı boşanma kararını kanun yararına bozmuştur. Başka şehirde veya yurt dışında bulunan eş için mahkeme, talep üzerine ya da tarafların serbestçe tasarruf edemeyecekleri işlerde resen ses ve görüntü nakli yoluyla dinleme kararı verebilir (HMK m.149/1, 3). Bu konuları anlaşmalı boşanmada hâkimin bizzat dinleme görevi, anlaşmalı boşanmada duruşmaya katılmak zorunlu mu ve boşanma duruşmasına başka şehirden katılma (SEGBİS) yazılarında ayrıntılı olarak anlattık.

Bir yıl şartı. Evlilik dava tarihinde bir yılı doldurmamışsa, taraflar anlaşsa bile hâkim TMK m.166/3’e göre karar veremez ve evliliğin temelinden sarsılıp sarsılmadığını delillerle araştırır. Bu durumu birkaç aylık evlilikten sonra boşanma yazısında, şartların tamamını ise anlaşmalı boşanma şartları rehberinde anlattık.

Çekişmeli Davada Ön İnceleme Duruşması

Çekişmeli boşanma davasında dilekçeler teati edildikten sonraki ilk duruşma ön inceleme duruşmasıdır. Bu duruşmada henüz tanık dinlenmez; amaç, uyuşmazlığın sınırlarını çizmektir. HMK m.140, hâkimin bu duruşmada yapacaklarını sırayla sayar.

Ön inceleme duruşmasında hâkimin size yönelteceği tipik sorular şunlardır: “Dilekçelerinizi tekrar ediyor musunuz?”, “Karşı tarafın şu iddiasını kabul ediyor musunuz?”, “Uzlaşma ihtimali var mı?”, “Tanıklarınızın ve belgelerinizin listesi tam mı?”. Bu duruşmada imzalanan tutanak, tahkikatın çerçevesini belirler (HMK m.140/3). Bu nedenle kabul etmediğiniz bir iddianın tutanağa “kabul” olarak geçmemesine dikkat edin. Boşanma davasında ikrar hâkimi bağlamasa da (TMK m.184/3), özensiz bir beyan delil değerlendirmesinde aleyhinize yorumlanabilir.

Hâkimin sulh sorusu boşanma davalarında ayrıca önemlidir: aile mahkemesi, esas hakkında karar vermeden önce eşlerin ve çocukların sorunlarının sulh yoluyla çözümünü, gerektiğinde uzmanlardan da yararlanarak teşvik eder; sulh sağlanamazsa yargılamaya devam olunur (4787 s.K. m.7). Ön inceleme duruşmasına nasıl hazırlanacağınızı boşanma davasında ön inceleme duruşması yazısında ayrıntılı olarak anlattık.

Tahkikat: Tanıklara Sorulanlar

Çekişmeli boşanmada davanın kaderini çoğu zaman tanık beyanları belirler. Tanıklar davaya bakan mahkemede dinlenir; yargı çevresi dışındaki tanık istinabe yoluyla bulunduğu yer mahkemesince dinlenebilir (HMK m.259). Dinleme şu sırayla ilerler:

Tanığın yemin metni kanunda yazılıdır: hâkim, tanığa sorulacak sorulara verilecek cevapların gerçeğe aykırı olmayacağına ve bilgisinden hiçbir şey saklamayacağına namusu, şerefi ve kutsal saydığı bütün inanç ve değerler üzerine yemin edip etmediğini sorar (HMK m.258/3). Gerçeğe aykırı tanıklık, yalan tanıklık suçunu oluşturur (TCK m.272).

Yakın akrabalar ve eşler gibi kişilerin tanıklıktan çekinme hakkı vardır; hâkim kişisel nedenlerle çekinme sebebi bulunanlara bu hakkı önceden hatırlatır (HMK m.247, 248). Usulüne uygun çağrıldığı hâlde mazeret bildirmeden gelmeyen tanık zorla getirilir, gelmemesinin sebep olduğu giderlere ve disiplin para cezasına hükmolunur (HMK m.245). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yer ve zaman içermeyen soyut tanık beyanlarına itibar etmemektedir; tek seferlik şiddet dosyası örneğinde bunu eşim bir kez tokat attı yazısında anlattık. Tanık göstermeyi çekişmeli boşanmada tanık nasıl dinletilir, tanık olabilecek kişileri boşanma davasında tanık, tanık beyanının değerini ise ispat yükü ve tanık beyanının değeri yazılarında ele aldık.

Hâkim Taraflara Ne Sorar? İsticvap, İkrar ve Yemin Yasağı

Çekişmeli davada tarafların beyanları kural olarak dilekçelerle alınır; ancak hâkim davanın aydınlatılması için taraflara doğrudan soru da sorabilir. Mahkeme, kendiliğinden veya talep üzerine taraflardan her birinin isticvabına karar verebilir; isticvap, davanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkisi bulunan hususlar hakkında olur (HMK m.169).

Bu kurallar, hâkimin sorularına verdiğiniz cevapların tek başına sonucu belirlemeyeceği, ama dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirileceği anlamına gelir. Örneğin “Evet, bir kez bağırdım” cevabı tek başına sizi tam kusurlu yapmaz; ancak tanık beyanlarıyla birleştiğinde kusur değerlendirmesine katkı sağlar. Bu nedenle sorulara kısa, doğru ve dilekçelerinizle tutarlı cevap vermek esastır. Delil türlerini boşanmada hangi deliller kullanılır, tahkikatın işleyişini ise boşanma davasında tahkikat aşaması yazılarında anlattık.

Velayet: Çocuğun ve Uzmanın Soruları

Velayet uyuşmazlığı varsa, sorular yalnızca eşlere değil çocuğa ve uzmana da yönelir. Her aile mahkemesine psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı atanır; bu uzmanlar mahkemece istenen konularda araştırma ve inceleme yaparak rapor verir, gerektiğinde duruşmaya katılarak görüş bildirir (4787 s.K. m.5). Velayet, çocuğun üstün yararına göre belirlenir (TMK m.182).

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 12. maddesi ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’nin 3. ve 6. maddeleri, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendisini ilgilendiren yargılamalarda dinlenmesini öngörür; ana ve baba da olgunluğu ölçüsünde çocuğun düşüncesini göz önünde tutar (TMK m.339/3). Basına 02.04.2022’de yansıyan bir kararda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, babasıyla kalmak istediğini uzmana ve mahkemeye açıklayan sekiz yaşındaki bir çocuğun beyanından ayrılmayı haklı kılacak bir sebep bulunmadığını belirterek idrak çağındaki çocuğun beyanının esas alınması gerektiğine hükmetmiştir.

Ebeveynlerin bu aşamada en önemli görevi, çocuğu duruşmaya veya uzman görüşmesine “hazırlamamaktır”. Çocuğa ne söyleyeceğini ezberletmek, uzmanlar tarafından kolayca fark edilir ve çocuğun üstün yararı değerlendirmesinde aleyhe sonuç doğurabilir. Çocuğun dinlenmesini boşanma davasında çocuğun dinlenmesi ve idrak çağı, uzman raporunun bağlayıcılığını ise velayet davasında pedagog ve uzman raporu yazılarında anlattık.

Nafaka, Tazminat ve Mal Konusunda Sorulanlar

Nafaka ve tazminat miktarı tarafların ekonomik ve sosyal durumuna göre belirlendiğinden, hâkim bu konuda hem doğrudan soru sorar hem de araştırma yaptırır. Uygulamada mahkemeler tarafların gelirini, mal varlığını ve yaşam koşullarını kolluk aracılığıyla yapılan sosyal ve ekonomik durum araştırması ile kurumlara yazılan müzekkerelerle tespit eder.

Malî sorulara cevap verirken gerçeği söylemek, kendi aleyhinize de olsa en güvenli yoldur; çünkü beyanlarınız SGK, banka ve tapu kayıtlarıyla karşılaştırılır. Gelirini gizlediği anlaşılan tarafın diğer beyanlarının inandırıcılığı da zayıflar. Malî haklarınızı boşanmada kadının hakları ve boşanmada erkeğin hakları rehberlerinde ayrıntılı olarak anlattık.

Duruşma Düzeni, Gizli Duruşma ve Gelmemenin Sonuçları

Hâkimin sorularına verdiğiniz cevaplar kadar duruşmadaki davranışınız da önemlidir. Kanun, duruşma düzenini, mahremiyeti ve duruşmaya gelmemenin sonuçlarını ayrıca düzenlemiştir.

Duruşmada karşı tarafa veya vekiline hakaret etmek, sözünü kesmek ya da hâkimle tartışmak, hem duruşma düzeni bakımından yaptırıma hem de dosyadaki genel izlenimin aleyhinize dönmesine yol açabilir. Gizli duruşma talebini boşanma davasında gizli celse, duruşmaya gelmemenin sonuçlarını ise boşanma davasında duruşmaya katılmazsam ne olur yazılarında anlattık.

Doğru Cevap Verme Rehberi

Duruşmada iyi cevap, uzun cevap değildir. Hâkimin vicdanî kanaatini oluşturan şey, beyanların somut, tutarlı ve dosyadaki diğer delillerle uyumlu olmasıdır (TMK m.184/1, 4). Aşağıdaki kurallar, hem taraflar hem tanıklar için geçerlidir.

Avukatınız varsa, duruşmadan önce dilekçelerinizi ve olayların tarihlerini birlikte gözden geçirmeniz, beklenmedik sorular karşısında tutarlı kalmanızı sağlar. Avukatlık ücretleri hakkında bilgi için boşanma avukatı ücreti 2026 yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Sorular ve Doğru-Yanlış Cevaplar

Aşağıdaki örnekler, aynı soruya verilebilecek zayıf ve güçlü cevapları karşılaştırır. Amaç ezber bir metin değil, cevabın nasıl kurulacağını göstermektir; her cevap kendi gerçek olaylarınıza dayanmalıdır.

Güçlü cevapların ortak özelliği somut olmaları, tarih ve belgeye dayanmaları ve karşı tarafı suçlamak yerine olguyu anlatmalarıdır. Dava açılmadan önce bu hazırlığı yapmanın yollarını eşim boşanma davası açacağını söyledi: dava açılmadan önce hukuki adımlar yazısında anlattık.

Duruşma Günü Kontrol Listesi ve Karardan Sonrası

Duruşmanın kendisi kadar duruşmaya nasıl hazırlandığınız da önemlidir. Aşağıdaki liste, anlaşmalı ve çekişmeli duruşmalar için pratik bir hazırlık rehberidir.

Karardan sonra. Hüküm duruşmada açıklandıktan sonra gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir. İstinaf süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345). Taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez (HMK m.349/1); bu nedenle anlaşmalı boşanmada kararın hızla kesinleşmesi isteniyorsa feragat, tebliğden sonra yapılmalıdır. Başvuru yapıldıktan sonra feragat edilirse dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmez ve başvurunun reddine karar verilir (HMK m.349/2). Boşanma kararı kesinleştikten sonra nüfus kayıtları güncellenir ve kadının bekleme süresi gibi sonuçlar işlemeye başlar.

Sık Yapılan Hatalar

1. Anlaşmalı boşanmaya yalnızca avukatı göndermek. Hâkimin her iki eşi bizzat dinlemesi şarttır (TMK m.166/3).
2. Protokolü okumadan duruşmaya gelmek. Hâkim protokoldeki her düzenlemeyi sorabilir; tereddüt, iradenin serbestçe açıklandığı kanaatini zedeler.
3. Duruşmada “istinaftan feragat ediyorum” demekle kararın hemen kesinleşeceğini sanmak. Tebliğden önce istinaf hakkından feragat edilemez (HMK m.349/1).
4. Ön inceleme tutanağını okumadan imzalamak. Tahkikat bu tutanak esas alınarak yürütülür (HMK m.140/3).
5. Belgeleri süresinde sunmamak. İhtara rağmen sunulmayan belgelere dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır (HMK m.140/5).
6. Tanığa ne söyleyeceğini ezberletmek. Tanıklar ayrı ayrı dinlenir ve gerekirse yüzleştirilir (HMK m.261/1); ezber beyanlar kolayca çelişir.
7. Duyduğu olayı görmüş gibi anlatan tanık göstermek. Duyuma dayalı ve tarihsiz beyanların değeri sınırlıdır.
8. Yeminle ispat etmeye çalışmak. Hâkim boşanma olguları hakkında taraflara yemin öneremez (TMK m.184/2).
9. Çocuğu uzman görüşmesine “hazırlamak”. Çocuğun üstün yararı değerlendirmesinde aleyhe sonuç doğurabilir.
10. Duruşmada karşı tarafla tartışmak. Düzeni bozana disiplin hapsi uygulanabilir (HMK m.151).

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma duruşmasında hâkim ne sorar?

Hâkim kimliğinizi teyit eder, boşanmak isteyip istemediğinizi, protokolü okuyup kendi isteğinizle imzalayıp imzalamadığınızı ve velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımına ilişkin düzenlemeyi kabul edip etmediğinizi sorar. Amaç, iradenin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek ve düzenlemenin uygunluğunu denetlemektir (TMK m.166/3).

Anlaşmalı boşanma duruşması ne kadar sürer?

Çoğu zaman tek celsede ve kısa sürede tamamlanır. Ancak hâkim protokolde değişiklik önerirse ve taraflardan biri kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez (TMK m.166/3).

Avukatım varsa duruşmaya gitmem gerekir mi?

Anlaşmalı boşanmada evet; hâkimin tarafları bizzat dinlemesi şarttır (TMK m.166/3). Çekişmeli davada vekil sizi temsil edebilir; ancak hâkim isticvap kararı verirse bizzat dinlenmeniz gerekir (HMK m.169).

Başka şehirdeyim; duruşmaya nasıl katılırım?

Mahkeme, talebiniz üzerine ses ve görüntü nakli yoluyla bulunduğunuz yerden katılmanıza karar verebilir; tarafların serbestçe tasarruf edemeyecekleri işlerde bu kararı resen de verebilir (HMK m.149/1, 3). Cep telefonuyla görüntülü görüşme bu yol değildir; Yargıtay böyle bir dinlemeye dayanan anlaşmalı boşanma kararını bozmuştur (basına 08.01.2022’de yansıyan karar).

Çekişmeli davanın ilk duruşmasında ne olur?

İlk duruşma ön inceleme duruşmasıdır. Hâkim dava şartları ve ilk itirazlar için gerekirse tarafları dinler, anlaşılan ve anlaşılamayan hususları tek tek tespit eder, tarafları sulhe teşvik eder ve sonucu tutanağa geçirir (HMK m.140).

Ön inceleme duruşmasında tanık dinlenir mi?

Kural olarak hayır. Ön inceleme uyuşmazlığın sınırlarını belirler; tanıklar tahkikat aşamasında dinlenir. Tahkikat, ön inceleme tutanağı esas alınarak yürütülür (HMK m.140/3).

Tanıklara hangi sorular sorulur?

Tanık önce yemin eder, sonra bildiğini sözü kesilmeden anlatır; ardından hâkim açıklayıcı sorular sorar (HMK m.258, 261). Tarafları nereden tanıdığı, olayı kendisinin görüp görmediği, olayın tarihi ve yeri ile kimin ne yaptığı sık sorulan sorulardır.

Tanığa ben soru sorabilir miyim?

Evet, ancak hâkim aracılığıyla. Avukatlar tanıklara doğrudan soru yöneltebilir; taraflar ise hâkim aracılığıyla soru sorabilir. Soruya itiraz edilirse sorulup sorulmayacağına hâkim karar verir (HMK m.152).

Annem veya kardeşim tanık olabilir mi?

Evet. Yakın akrabaların tanıklık yapması yasak değildir; ancak kanunda sayılan yakınlık hâllerinde tanıklıktan çekinme hakları vardır (HMK m.247, 248). Taraflar, tanığın davada yararı bulunması gibi kuşku doğuran sebepleri ileri sürebilir (HMK m.255).

Hâkimin sorusuna “evet, kusurluyum” dersem ne olur?

Boşanma davasında tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz (TMK m.184/3). Beyanınız tek başına sonucu belirlemez, ama dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Boşanma davasında yemin teklif edilebilir mi?

Hayır. Hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olgular hakkında taraflara yemin öneremez (TMK m.184/2).

Çocuğum duruşmada dinlenir mi?

Velayet uyuşmazlığında idrak çağındaki çocuğun görüşü, genellikle uzman eşliğinde alınır (ÇHS m.12; Avrupa Sözleşmesi m.3, 6). Aile mahkemesi uzmanları mahkemenin istediği konularda inceleme yaparak rapor verir (4787 s.K. m.5).

Duruşmanın gizli yapılmasını isteyebilir miyim?

Evet. Hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir (TMK m.184/6). Karar hâkimin takdirindedir.

Duruşmaya gitmezsem ne olur?

İki taraf da gelmezse dosya işlemden kaldırılır; üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır. Bir taraf gelmezse gelen tarafın talebiyle yargılamaya devam edilebilir ve özürsüz gelmeyen taraf yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez (HMK m.150).

Hâkim barışmamızı ister mi?

Aile mahkemesi esas hakkında karar vermeden önce eşlerin ve çocukların sorunlarının sulh yoluyla çözümünü, gerektiğinde uzmanlardan yararlanarak teşvik eder (4787 s.K. m.7). Ön inceleme duruşmasında da tarafları sulhe teşvik eder (HMK m.140/2). Sulh sağlanamazsa yargılamaya devam edilir.

Tanık yalan söylerse ne olur?

Gerçeğe aykırı tanıklık, yalan tanıklık suçunu oluşturur (TCK m.272). Tanık, dinlenmeden önce gerçeği söyleyeceğine ve bildiğini saklamayacağına yemin eder (HMK m.258).