Boşanmada Hangi Deliller Kullanılır? Mesaj, Fotoğraf, Tanık ve Yemin Yasağı (TMK 184, HMK 189-240)

Boşanma davasında başlıca deliller; tanık, HTS kayıtları, otel kayıtları, kamuya açık sosyal medya, fotoğraf/kamera, kolluk ve adli raporlar ile bilirkişi incelemesidir. Boşanma sebebi olgular hakkında yemin önerilemez (TMK m. 184/2). Tüm deliller hukuka uygun yolla elde edilmiş olmalıdır (HMK m. 189/2). İspat yükü kural olarak iddia edende ve kusuru ileri süren davacıdadır (TMK m. 6). Deliller dilekçelerde gösterilir; belgeler için ön inceleme davetiyesinin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre işler (HMK m. 139), tanık listesi verildikten sonra ikinci liste verilemez (HMK m. 240/2). Bu rehberde boşanmada delilleri açıklıyoruz.

Boşanmada hangi deliller kullanılır?

Boşanma davasında başlıca deliller şunlardır: tanık beyanları, HTS kayıtları (telefon görüşme/mesajlaşma trafik kayıtları), otel kayıtları, kamuya açık sosyal medya içerikleri, fotoğraf ve kamera görüntüleri, kolluk tutanakları ve adli raporlar, bilirkişi incelemesi ile banka ve SGK kayıtları. Boşanma sebebi olgular hakkında yemin delili kullanılamaz (TMK m. 184/2); yemin ancak ziynet alacağı gibi tarafların serbestçe tasarruf edebildiği mali taleplerde gündeme gelebilir (HMK m. 226/1-a). Boşanma davaları eşlerin özel yaşamını ilgilendirdiğinden, olayların çoğu yazılı belgeyle kanıtlanamaz; bu nedenle tanık gibi deliller öne çıkar. Ancak tüm delillerin hukuka uygun yolla elde edilmiş olması şarttır.

Delil Türleri ve Kanuni Dayanakları

Boşanma davası Hukuk Muhakemeleri Kanununa göre görülür; ancak Türk Medeni Kanunu boşanma olguları için bazı özel ispat kuralları koyar. Aşağıdaki tablo, her delil türünün dayanağını ve boşanma davasındaki sınırını gösterir.

Tablodaki yemin satırı sık gözden kaçar: boşanma sebebi olgular için yemin delili tamamen kapalıdır (TMK m.184/2). Ziynet alacağı gibi tarafların serbestçe tasarruf edebildiği mali talepler ise HMK m.226/1-a’daki yasağın kapsamı dışında kalır. Ayrıntı için boşanma davasında yemin delili rehberimize bakabilirsiniz.

İspat yükü kimdedir?

İspat yükü Türk Medeni Kanunu m. 6 ve HMK m. 190’da düzenlenmiştir: kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Boşanma davasında davayı açan eş, karşı tarafın kusurunu ispat etmekle mükelleftir; karşı tarafın kusuru ispat edilemezse boşanmaya karar verilmez (YHGK 17.06.2015, E.2014/32, K.2015/1655). Boşanma sebebi olgular hakkında ikrar hâkimi bağlamaz ve hâkim bu olgulara vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış sayamaz (TMK m. 184/1, 184/3). İspatın konusunu, tarafların üzerinde anlaşamadıkları çekişmeli vakıalar oluşturur (HMK m. 187/1).

Boşanmaya Özgü İspat Kuralları: TMK m.184

Genel ispat kuralı TMK m.6 ve HMK m.190’dadır: kanunda aksine hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. İspatın konusunu ise tarafların üzerinde anlaşamadıkları çekişmeli vakıalar oluşturur (HMK m.187/1). Boşanma davasında bu genel kurallara TMK m.184 ile önemli eklemeler yapılmıştır.

Kusurun ispatı bakımından Hukuk Genel Kurulu, kimsenin kendi tam kusuruna dayanarak hak elde edemeyeceğini; evlilik birliğinin sarsılmasına dayalı davada boşanmaya karar verilebilmesi için davalının da az da olsa kusurlu olduğunun ispatlanması gerektiğini belirtmiştir (YHGK 17.06.2015, E.2014/32, K.2015/1655). Kusurun nasıl derecelendirildiği için kusur belirleme rehberimize bakabilirsiniz.

Deliller ne zaman bildirilir?

HMK m. 119/1-e-f uyarınca davacı, dava dilekçesinde iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların özetini ve her bir vakıanın hangi delille ispatlanacağını açıkça göstermek zorundadır; aynı yükümlülük cevap dilekçesi için de geçerlidir. Tanık gibi deliller bakımından, taraflar dilekçelerinde bu delile dayandıklarını belirtmeli ve mahkemenin tanık listesi için verdiği kesin süre içinde listeyi sunmalıdır; listede dinletilecek vakıa, tanığın adı, soyadı ve tebliğe elverişli adresi gösterilir ve ikinci bir liste verilemez (HMK m. 240/2). Belgeler bakımından ise ön inceleme davetiyesinin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre işler (HMK m. 139/1-ç). Bu süre kaçırılırsa ilgili delilden yararlanma hakkı kaybedilebilir.

Delil Bildirme Takvimi: Hangi Aşamada Ne Yapılır?

Delillerin gücü kadar, zamanında gösterilmeleri de sonucu belirler. HMK, delil gösterme işini dilekçeler aşamasına ve ön inceleme sürecine bağlamıştır.

Uygulamada en sık hak kaybı tanık listesinde yaşanır. Listeye yazılmayan kişi tanık olarak dinlenemez ve ikinci liste yasağı kamu düzenine ilişkindir. Tanık listesinin hazırlanması için tanık dinletme rehberimize bakabilirsiniz.

En güçlü delil ve hukuka uygunluk

Uygulamada tanık, boşanma davalarında en çok başvurulan ve en etkili delildir; ancak takdiri bir delildir ve hâkim beyanın hükme etkisini takdir eder. Tanık beyanının değer taşıması için görgüye dayalı olması gerekir; tek başına her zaman kesin sonuç doğurmaz, somut delillerle desteklenince güçlenir. Öte yandan hukuka aykırı yolla elde edilen deliller hükme esas alınamaz (HMK m. 189/2); habersiz/baskı altında alınan kayıtlar veya özel alana izinsiz girilerek elde edilen içerikler bu kapsamdadır ve bunları sunan taraf hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal gibi suçlardan ceza soruşturması gündeme gelebilir (TCK m. 133, 134). Hukuk Genel Kurulu, rıza dışında ve dava için kurgulanarak oluşturulan ses kaydının hukuka aykırı yaratılmış delil olduğunu ve hükme esas alınamayacağını belirtmiştir (YHGK 15.02.2012, E.2011/2-703, K.2012/70).

Hukuka Aykırı Delil: Sınır Nerede?

Anayasa m.38/6’ya göre kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez. HMK m.189/2 de hukuka aykırı olarak elde edilmiş delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını açıkça düzenler. Boşanma davalarında bu kural özellikle ses kayıtları, mesajlar ve dijital verilerde önem taşır.

Hukuk Genel Kurulu, delilin usulsüz elde edilmesi ile usulsüz yaratılması arasında ayrım yapmakta ve yaratılmış bir delilin hiçbir şekilde kabul edilemeyeceğini vurgulamaktadır (YHGK 15.02.2012, E.2011/2-703, K.2012/70; YHGK 26.11.2014, E.2013/4-1183, K.2014/960). Bu nedenle “nasılsa hâkim görür” düşüncesiyle gizli kayıt yapmak hem delilin değersiz sayılmasına hem de ceza soruşturmasına yol açabilir. Konunun ayrıntısı için izinsiz ses ve görüntü kaydı rehberimize ve eşin telefonunun gizlice karıştırılması rehberimize bakabilirsiniz.

Zaman unsuru ve bağlı talepler

Kanunda boşanma sebebi olaylar için genel bir yıl sınırı yoktur; belirleyici olan, olayın affedilip affedilmediği veya hoşgörüyle karşılanıp karşılanmadığıdır. Yargıtay, barışmadan önceki olayların affedilmiş veya en azından hoşgörüyle karşılanmış sayılacağını ve bunlara dayanılarak boşanmaya karar verilemeyeceğini kabul eder (Y2HD 14.01.2014, E.2013/18374, K.2014/318). Dava açıldıktan sonra gerçekleşen olaylar ise görülmekte olan davada hükme esas alınamaz; ancak yeni bir davaya konu edilebilir (Y2HD 22.06.2015, E.2014/28212, K.2015/13216). Zina ve hayata kast gibi özel sebeplerde ayrıca altı ay ve beş yıllık hak düşürücü süreler vardır (TMK m.161/2, 162/2). Ayrıca boşanmaya bağlı talepler de delille desteklenmelidir: tazminat için kusur ve zarar, nafaka için ekonomik durum, velayet için çocuğun üstün yararı, ziynet için altınların varlığı ve aidiyeti ortaya konmalıdır. Bu nedenle davanın bütününde tutarlı ve hukuka uygun bir delil planı için bir aile hukuku avukatından destek almak yararlıdır.

İspat Yükü Kimde? Talebe Göre Dağılım

Boşanma dosyalarında ispat yükü tek bir tarafta toplanmaz; her talep için ayrı dağılır. Bu dağılımı bilmek, hangi delilin kim tarafından toplanacağını belirler.

Son satır bir imkâna işaret eder: karşı tarafın gelirini bilmiyorsanız, ispat yükü sizde olsa dahi araştırma talebi ileri sürebilirsiniz. Bu talebin dilekçede somutlaştırılması — hangi kurumdan hangi kaydın isteneceği — sonucu doğrudan etkiler.

Delilin Ağırlığı: Hiyerarşi

Bütün deliller aynı ağırlıkta değildir. Uygulamada oluşan sıralama şöyledir:

1. Resmî belgeler. Adli rapor, mahkeme ilamı, nüfus kaydı, tapu ve banka kayıtları. İlamlar ve noterce düzenlenen senetler sahteliği ispat edilmedikçe, yetkili memurların düzenlediği belgeler aksi ispat edilinceye kadar kesin delildir (HMK m. 204).
2. Kurumdan celbedilen kayıtlar. Hastane, okul, SGK, operatör ve kamera kayıtları. Tarafsız kaynaklı olduğu için güçlüdür.
3. Tarafların kendi yazışmaları. Mesajlaşma ve e-posta; bütün hâlinde ve tarihli sunulduğunda etkilidir.
4. Görgüye dayalı tanık beyanı. Olayı bizzat gören tanık.
5. Duyuma dayalı tanık beyanı. İspat gücü belirgin biçimde zayıftır.
6. Tarafın kendi beyanı. Tek başına delil oluşturmaz; boşanma sebebi olgularda karşı tarafın ikrarı dahi hâkimi bağlamaz (TMK m. 184/3).

Bu hiyerarşi, delil stratejisinin nasıl kurulacağını gösterir: her iddia için mümkün olan en üst basamaktaki delil hedeflenmelidir. Tanıkla ispatlanabilecek bir olgu, belgeyle de ispatlanabiliyorsa belge tercih edilmelidir.

Zaman Unsuru: Hangi Dönemin Olayları?

Delilin içeriği kadar, ilgili olduğu dönem de belirleyicidir. Üç dönem ayrı ayrı değerlendirilir.

Bağlı talepler bakımından da farklı deliller gerekir: kusur için olay delilleri, nafaka için gelir ve gider belgeleri, tazminat için zarar ve kişilik hakkı ihlalini gösteren kayıtlar, velayet için çocuğun durumuna ilişkin veriler. Tek bir delil listesiyle bütün talepleri desteklemek mümkün değildir; her talep için ayrı bir delil grubu oluşturulmalıdır.

Delil bildirme takvimi, müzekkere taleplerinin somutlaştırılması ve dijital delilin sunuluş biçimi için delil toplama rehberimize, tanık listesinin kurulması ve ikinci liste yasağı için tanık dinletme rehberimize bakabilirsiniz.

Tanık Deliline İlişkin Kurallar

Boşanma davalarında olayların çoğu ev içinde yaşandığından tanık en sık başvurulan delildir. Kanun tanık deliline ilişkin şu kuralları koyar:

• Kim tanık olabilir? Davada taraf olmayan kişiler tanık olarak gösterilebilir (HMK m.240/1). Akraba ve komşuların tanıklığı bu nedenle kural olarak mümkündür.
• Çekinme hakkı: Taraflardan birinin nişanlısı, evlilik bağı sona ermiş olsa bile eşi, kendisinin veya eşinin altsoy ve üstsoyu, evlatlık bağı bulunanlar, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile koruyucu aile ilişkisi bulunanlar tanıklıktan çekinebilir (HMK m.248). Bu bir yasak değil, haktır; bu kişiler isterse tanıklık yapabilir. Hâkim çekinme hakkını önceden hatırlatır (HMK m.247).
• Liste: Tanık gösteren taraf, dinletmek istediği vakıayı, tanıkların ad ve soyadlarını ve tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye verir; listede gösterilmeyen kişiler dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (HMK m.240/2).
• Hazır bulundurma: Tanık kural olarak davetiyeyle çağrılır; davetiye gönderilmeden önce taraflarca hazır bulundurulan tanık da dinlenir. Davetiye duruşma gününden en az bir hafta önce tebliğ edilmelidir (HMK m.243).
• Değerlendirme: Hâkim kanıtları serbestçe takdir eder (TMK m.184/4). Olayı bizzat gören veya duyan tanığın beyanı, başkasından duyduğunu aktaran tanığın beyanından daha güçlüdür; beyanın tarih, yer ve olay bakımından somut olması belirleyicidir.

Tanık beyanının nasıl değerlendirildiği ve ispat yükünün ayrıntısı için ispat yükü ve tanık beyanının değeri rehberimize bakabilirsiniz.

Yargıtay Kararlarında Delil ve İspat

Aşağıdaki kararlar boşanma davalarında delil gösterme, hukuka aykırı delil ve olayların zamanı bakımından yol göstericidir. Künyeler karar metinlerinden ve yayımlanmış özetlerden teyit edilmiştir.

Delil Planı: Adım Adım

1. Olayları tarih sırasıyla yazın. Her olay için tarih, yer ve kimlerin bildiği belirtilmelidir; tarihsiz delil hangi döneme ait olduğu belirlenemediği için değer kaybeder.
2. Affedilen dönemi ayırın. Barışma veya birlikte yaşamaya devam etme sonrasında eski olaylar affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmış sayılabilir (Y2HD 14.01.2014, E.2013/18374, K.2014/318).
3. Her vakıanın yanına delilini yazın. Dilekçede vakıa ile delil arasındaki bağ açıkça kurulmalıdır (HMK m.119/1-e, f; m.194).
4. Belgeleri dilekçeyle birlikte sunun. Elde olmayan kayıtlar için hangi kurumdan hangi kaydın istendiğini somut olarak yazın; ön inceleme davetiyesindeki iki haftalık kesin süreyi kaçırmayın (HMK m.139/1-ç, 140/5).
5. Tanık listesini eksiksiz hazırlayın. Vakıa, ad-soyad ve adres yazılmalı; ikinci liste verilemeyeceği için ilk liste özenle kurulmalıdır (HMK m.240/2).
6. Delilin hukuka uygunluğunu kontrol edin. Gizli, planlı veya izinsiz erişimle elde edilen kayıtları sunmadan önce hukuki değerlendirme yaptırın (HMK m.189/2).
7. Fer’î talepler için ayrı delil grubu kurun. Nafaka için gelir ve giderler, tazminat için kusur ve zarar, ziynet için varlık ve aidiyet, velayet için çocuğun durumu ayrı ayrı belgelenmelidir.

Örnek Olaylar

Olay 1 — Barışmadan önceki mesajlar: A, eşinin iki yıl önce gönderdiği hakaret içerikli mesajlara dayanarak dava açar; oysa taraflar bu mesajlardan sonra barışmış ve birlikte yaşamaya devam etmiştir. Affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar boşanma sebebi yapılamaz (Y2HD 14.01.2014, E.2013/18374, K.2014/318). A’nın barışmadan sonraki olayları ayrıca ispatlaması gerekir.

Olay 2 — Dava açıldıktan sonra başlayan ilişki: B’nin açtığı davada eşinin dava açıldıktan sonra başka biriyle ilişki kurduğu ortaya çıkar. Sadakat yükümlülüğü dava açılmakla sona ermez; ancak bu olay görülmekte olan davada kusur olarak esas alınamaz ve ancak yeni bir davaya konu edilebilir (Y2HD 22.06.2015, E.2014/28212, K.2015/13216).

Olay 3 — Kurgulanmış ses kaydı: C, eşini konuşturarak gizlice kaydettiği bir konuşmayı CD olarak dosyaya sunar. Rıza dışında ve dava için kurgulanan kayıt hukuka aykırı yaratılmış delildir ve hükme esas alınamaz (YHGK 15.02.2012, E.2011/2-703, K.2012/70). Kayıt ayrıca ceza sorumluluğu doğurabilir.

Olay 4 — Kaçırılan tanık süresi: D’ye ön incelemede tanık listesi için kesin süre verilir; D listeyi süresinde sunmaz ve sonraki duruşmada tanıklarını da hazır etmez. Bu tanıklara dayanılarak karşı tarafa kusur yüklenemez (Y2HD 11.03.2024, E.2023/4074, K.2024/1639); sonradan delil gösterme istisnası da dar yorumlanır (HMK m.145; YHGK 27.12.2018, E.2017/1588, K.2018/2045).

Olay 5 — Yemin teklifi: E, eşinin şiddet uyguladığını başka delille ispatlayamayınca yemin teklif etmek ister. Boşanma sebebi olgular hakkında hâkim yemin öneremez (TMK m.184/2); bu olgu ancak tanık, rapor veya belgeyle ispatlanabilir. Aynı dosyadaki ziynet alacağı gibi mali bir talep ise tarafların serbestçe tasarruf edebildiği bir konu olduğundan bu yasağın kapsamında değildir (HMK m.226/1-a).

Boşanma davanızda hangi delillerin hukuka uygun biçimde kullanılabileceğini değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davasında hangi deliller kullanılır?

Boşanma davasında başlıca deliller şunlardır: tanık beyanları, HTS kayıtları (telefon görüşme/mesajlaşma trafik kayıtları), otel kayıtları, kamuya açık sosyal medya içerikleri, fotoğraf ve kamera görüntüleri, kolluk tutanakları ve adli raporlar, bilirkişi incelemesi ile banka ve SGK kayıtları. Boşanma sebebi olgular hakkında yemin delili kullanılamaz (TMK m. 184/2); yemin ancak ziynet alacağı gibi tarafların serbestçe tasarruf edebildiği mali taleplerde gündeme gelebilir (HMK m. 226/1-a). Boşanma davaları eşlerin özel yaşamını ilgilendirdiğinden, olayların çoğu yazılı belgeyle kanıtlanamaz; bu nedenle tanık gibi deliller öne çıkar. Ancak tüm delillerin hukuka uygun yolla elde edilmiş olması şarttır.

Boşanma davasında ispat yükü kimdedir?

İspat yükü Türk Medeni Kanunu m. 6 ve HMK m. 190’da düzenlenmiştir: kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Boşanma davasında davayı açan eş, karşı tarafın kusurunu ispat etmekle mükelleftir; karşı tarafın kusuru ispat edilemezse boşanmaya karar verilmez. Karşı taraf da kendi savunmasını ve karşı iddialarını delillerle ortaya koyabilir. İspatın konusunu, tarafların üzerinde anlaşamadıkları çekişmeli vakıalar oluşturur (HMK m. 187/1).

Deliller ne zaman ve nasıl bildirilir?

HMK m. 119/1-e-f uyarınca davacı, dava dilekçesinde iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların özetini ve her bir vakıanın hangi delille ispatlanacağını açıkça göstermek zorundadır; aynı yükümlülük cevap dilekçesi için de geçerlidir. Tanık gibi deliller bakımından, taraflar dilekçelerinde bu delile dayandıklarını belirtmeli ve mahkemenin tanık listesi için verdiği kesin süre içinde listeyi sunmalıdır; listede dinletilecek vakıa, tanığın adı, soyadı ve tebliğe elverişli adresi gösterilir ve ikinci bir liste verilemez (HMK m. 240/2). Belgeler bakımından ise ön inceleme davetiyesinin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre işler (HMK m. 139/1-ç). Bu süre kaçırılırsa ilgili delilden yararlanma hakkı kaybedilebilir; bu nedenle süreye titizlikle uyulması gerekir.

Boşanma davasında en güçlü delil hangisidir?

Uygulamada tanık, boşanma davalarında en çok başvurulan ve en etkili delildir; çünkü eşler arasındaki olaylar genelde yazılı belgeyle kanıtlanamaz. Ancak tanık takdiri bir delildir; yani hâkim, tanık beyanının hükme etkisini takdir eder. Tanık beyanının değer taşıması için görgüye dayalı (bizzat görülen/duyulan) olması gerekir. Tanık tek başına her zaman kesin sonuç doğurmaz; HTS, otel kaydı, fotoğraf/kamera veya kolluk raporu gibi somut delillerle desteklendiğinde ispat gücü belirgin biçimde artar.

Hukuka aykırı yolla elde edilen delil kullanılabilir mi?

Hayır. Hukuka aykırı yolla elde edilen deliller mahkemece hükme esas alınamaz (HMK m. 189/2). Örneğin habersiz ve baskı/tehdit altında alınan kayıtlar veya kişinin özel alanına izinsiz girilerek elde edilen içerikler hukuka aykırıdır. Dahası, bu tür delilleri sunan taraf hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal gibi suçlardan ceza soruşturması açılması gündeme gelebilir. Bu nedenle ‘haklıyken haksız duruma düşmemek’ için delillerin mutlaka hukuka uygun yollarla toplanması gerekir.

Çok eski olaylar boşanma davasında delil olur mu?

Kanunda boşanma sebebi olaylar için genel bir yıl sınırı yoktur; belirleyici olan, olayın affedilip affedilmediği veya hoşgörüyle karşılanıp karşılanmadığıdır. Yargıtay, barışmadan önceki olayların affedilmiş veya en azından hoşgörüyle karşılanmış sayılacağını ve bunlara dayanılarak boşanmaya karar verilemeyeceğini kabul eder (Y2HD 14.01.2014, E.2013/18374, K.2014/318). Dava açıldıktan sonra gerçekleşen olaylar ise görülmekte olan davada hükme esas alınamaz; ancak yeni bir davaya konu edilebilir (Y2HD 22.06.2015, E.2014/28212, K.2015/13216). Zina ve hayata kast gibi özel sebeplerde ayrıca altı ay ve beş yıllık hak düşürücü süreler vardır (TMK m.161/2, 162/2). Bu nedenle delil ve olay seçimi yapılırken zaman unsuru önemlidir; boşanma sebebiyle doğrudan bağlantılı ve güncel olayların ortaya konması, ispat açısından daha etkili olur.

Tazminat, nafaka ve velayet talepleri için de delil gerekir mi?

Evet. Boşanmaya bağlı talepler de delille desteklenmelidir. Maddi/manevi tazminat için kusur ve zarar; nafaka için tarafların ekonomik durumu ve ihtiyaç; velayet için çocuğun üstün yararına ilişkin olgular; ziynet için altınların varlığı ve aidiyeti delillerle ortaya konmalıdır. Yani boşanma davasında yalnızca boşanma sebebi değil, ona bağlı mali ve kişisel talepler de ayrı ayrı ispat gerektirir. Bu nedenle davanın bütününde tutarlı ve hukuka uygun bir delil planı oluşturmak önemlidir.

Boşanma davasında yemin delili kullanılabilir mi?

Boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olgular hakkında hâkim, re’sen veya istem üzerine taraflara yemin öneremez (TMK m.184/2). Ziynet alacağı gibi tarafların serbestçe tasarruf edebildiği mali talepler ise HMK m.226/1-a’daki yasağın kapsamı dışında kalır.

Karşı taraf olayı kabul ederse ayrıca delil gerekir mi?

Evet. Boşanma olgularına ilişkin her türlü ikrar hâkimi bağlamaz (TMK m.184/3); hâkim olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış sayamaz (TMK m.184/1).

Tanık listesi verildikten sonra yeni tanık gösterilebilir mi?

Hayır. Listede gösterilmeyen kişiler tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez (HMK m.240/2). Kesin süreye rağmen tanık bildirmeyen ve sonraki duruşmada tanığını hazır etmeyen tarafın tanıklarına dayanılarak kusur belirlenemez (Y2HD 11.03.2024, E.2023/4074, K.2024/1639).

Akrabalar boşanma davasında tanık olabilir mi?

Evet. Davada taraf olmayan herkes tanık olabilir (HMK m.240/1). Tarafların nişanlısı, eşi, altsoy ve üstsoyu ile üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları tanıklıktan çekinebilir; ancak bu bir haktır, tanıklık yapmalarına engel değildir (HMK m.248).

Ekran görüntüsü ve fotoğraf delil sayılır mı?

Evet. Fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı ile elektronik ortamdaki veriler HMK m.199’a göre belgedir. Ancak hukuka aykırı olarak elde edilmişlerse mahkeme bunları dikkate alamaz (HMK m.189/2).

Affedilen olaylar boşanma davasında kullanılabilir mi?

Hayır. Yargıtay, affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olayların boşanma sebebi kabul edilemeyeceğini belirtmektedir (Y2HD 14.01.2014, E.2013/18374, K.2014/318). Barışma sonrasındaki olaylar ayrıca ispatlanmalıdır.

Dava açıldıktan sonraki olaylar delil olarak kullanılabilir mi?

Dava açıldıktan sonra meydana gelen olaylar görülmekte olan davada hükme esas alınamaz; ancak yeni bir davaya konu edilebilir (Y2HD 22.06.2015, E.2014/28212, K.2015/13216). Sadakat yükümlülüğü dava açılmakla sona ermez.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.