İzinsiz Ses ve Görüntü Kaydı: Delil Olur mu, Suç mudur?

“Karşı tarafı gizlice kaydettim, bunu mahkemede kullanabilir miyim?” veya “Beni kaydetmesi suç değil mi?” Bu sorular uygulamada çok sık sorulur ve cevabı duruma göre değişir. Bu yazıda izinsiz ses/görüntü kaydının hukuki çerçevesini yalın biçimde açıklıyoruz.

Kural: İzinsiz Kayıt Suç Olabilir

İzinsiz ses veya görüntü kaydı, kural olarak çeşitli suçları oluşturabilir. Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların, taraflardan biri olmaksızın dinlenmesi veya kaydedilmesi ayrı bir suçtur (TCK 133). Kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin kaydedilmesi ise özel hayatın gizliliğini ihlal kapsamındadır (TCK 134) ve kayıt yoluyla ihlalde ceza bir kat artırılır.

İstisna: Ani Gelişen Olaylar

Bu kuralın önemli bir istisnası vardır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre; bir daha kanıt elde etme imkânının ve yetkili makamlara önceden başvurma fırsatının bulunmadığı, ani gelişen durumlarda yapılan kayıtlar hukuka uygun kabul edilebilir. Örneğin kişinin, kendisine karşı o an işlenmekte olan bir suça (hakaret, tehdit, şantaj, cinsel saldırı gibi) ilişkin, kaybolma ihtimali olan delili güvence altına almak için yaptığı tek seferlik kayıt bu kapsamdadır.

Belirleyici Ölçüt: Planlı mı, Zorunlu mu?

İki durumu ayıran temel ölçüt, kaydın niteliğidir. Önceden planlanmış, sistematik olarak başkasını izleyen veya dinleyen bir kayıt hukuka aykırıdır ve suç oluşturur. Buna karşılık, o anda gelişen ve başka türlü ispatı mümkün olmayan haksız bir saldırıya karşı, delili korumak amacıyla alınan kayıt meşru sayılabilir. Yani amaç ve zorunluluk belirleyicidir.

Tarafı Olduğunuz Konuşma

Kendinizin taraf olduğu bir konuşmayı kaydetmeniz, başkalarının aralarındaki konuşmayı dinlemenizden farklı değerlendirilir. Tarafı olduğunuz bir görüşmeyi kaydetmek ve bunu aleni olmayan biçimde (örneğin yalnızca yetkili makama delil olarak) sunmak, çoğu durumda suç oluşturmaz. Ancak aynı içeriği alenen ifşa etmek veya yaymak ayrı bir suç (TCK 132/3) oluşturabilir.

Kaydetmek mi, İfşa Etmek mi?

Önemli bir ayrım: birçok durumda asıl suç, kaydı almak değil; onu hukuka aykırı biçimde ifşa etmek (yaymak, üçüncü kişilerle paylaşmak) veya alenen açıklamaktır. Örneğin bir mesajın ekran görüntüsünü almak tek başına çoğu zaman suç değilken, o içeriği üçüncü kişilerle rıza dışı paylaşmak suç oluşturabilir. Bu nedenle kaydın ne yapıldığı, kaydın kendisinden daha belirleyici olabilir.

Delil Olarak Kullanım

Hukuka aykırı yolla elde edilen kayıtlar, kural olarak delil olarak kullanılamaz; aksine, kaydı yapan kişi suç işlemiş olabilir. Buna karşılık, yukarıda açıklanan istisnai (ani gelişen, zorunlu) durumlarda elde edilen kayıtlar hukuka uygun delil sayılabilir. Bir kaydın delil değeri tartışmalıysa, bu husus somut olayın koşullarına göre mahkemece değerlendirilir; bu nedenle kayda güvenmeden önce hukuki durumu netleştirmek önemlidir.

İki Ayrı Soru, İki Ayrı Cevap

Bu konuda en sık yapılan hata iki soruyu birbirine karıştırmaktır:

• Kayıt suç mu? — Ceza hukuku sorusudur; kaydı yapan kişiyi ilgilendirir.
• Kayıt delil olur mu? — Usul hukuku sorusudur; dosyada kullanılıp kullanılamayacağını belirler.

Bir kayıt delil olarak kabul edilse bile, onu alan kişi ayrıca ceza soruşturmasıyla karşılaşabilir. Tersi de mümkündür. Bu nedenle iki boyut ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kural: İzinsiz Kayıt Suç Oluşturabilir

Rıza olmaksızın yapılan ses ve görüntü kaydı, koşullarına göre birden fazla suç tipini oluşturabilir:

• TCK m. 132 — Haberleşmenin gizliliğini ihlal: Telefon görüşmelerinin kaydı bu kapsamda değerlendirilebilir.
• TCK m. 133 — Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması: Aleni olmayan konuşmaların ses alma cihazıyla kaydedilmesi.
• TCK m. 134 — Özel hayatın gizliliğini ihlal: Kişilerin gizli yaşam alanlarına ilişkin görüntü veya seslerin kaydı. Kayıt yoluyla ihlalde ceza bir kat artırılır.

Ayrıca izinsiz kayıt kişilik haklarına saldırı oluşturduğundan, ceza sorumluluğunun yanında tazminat yükümlülüğü de doğurabilir.

İstisna: Yargıtay’ın İki Koşulu

Bu kuralın istisnası, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 21.05.2013 tarihli, E. 2012/5-1270, K. 2013/248 sayılı kararında ortaya konmuştur.

Karara göre, kişinin kendisine karşı işlenmekte olan suça ilişkin delil elde etmek amacıyla yaptığı kaydın hukuka uygunluğu iki koşula bağlıdır:

• Bir daha kanıt elde etme olanağının bulunmaması
• Yetkili makamlara başvurma imkânının olmadığı ani gelişen durumların varlığı

Bu yorumun amacı, mağdur olunan bir olay ve haksız saldırı karşısında kişinin delilleri koruma imkânına kavuşmasıdır. Aksi hâlde kanıtlar kaybolur ve bir daha elde edilemez.

Sıkça Sorulan Sorular

İzinsiz ses kaydı almak suç mu?

Kural olarak evet. Rıza olmaksızın yapılan kayıt koşullarına göre TCK m. 132 haberleşmenin gizliliğini ihlal, TCK m. 133 kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması veya TCK m. 134 özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarını oluşturabilir. Kayıt yoluyla ihlalde ceza bir kat artırılır.

Hangi durumda kayıt hukuka uygun sayılır?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 21.05.2013 tarihli, E. 2012/5-1270, K. 2013/248 sayılı kararına göre hukuka uygunluk iki koşula bağlıdır: bir daha kanıt elde etme olanağının bulunmaması ve yetkili makamlara başvurma imkânının olmadığı ani gelişen durumların varlığı.

Eşim bana bağırırken kayıt alabilir miyim?

O anda size karşı hakaret, tehdit veya şiddet gerçekleşiyorsa ve kolluğa bildirme imkânınız yoksa, kaybolacak delili muhafaza amacıyla alınan tek seferlik kayıt istisna kapsamında değerlendirilebilir. Ancak kayıt önceden planlanmışsa veya provokasyonla oluşturulmuşsa bu istisna uygulanmaz.

Eve gizli kamera koyabilir miyim?

Sistematik kayıt ve cihaz yerleştirme hukuka aykırıdır. Yargıtay içtihatlarına göre ortak konutta sadakat ihlaline dair haklı şüphe varsa ve başka türlü ispat imkânı yoksa, bir defaya mahsus ve yalnızca ispat amacıyla müşterek alana konulan cihazdan elde edilen delil istisnai olarak kabul edilebilir. Yatak odası ve banyo gibi mahrem alan kayıtları doğrudan reddedilir.

Casus yazılım kullanmak delil sağlar mı?

Hayır. Casus yazılım ve sistematik takip hiçbir istisna kapsamına girmez; elde edilen kayıtların delil değeri bulunmadığı gibi bu eylem suç oluşturur ve kişilik haklarına saldırı nedeniyle tazminat sorumluluğu doğurur.

Boşanma davalarında neden daha esnek davranılıyor?

Boşanma dosyalarında ispatlanması gereken olaylar genellikle aleni olmayıp iki kişi arasında geçtiğinden Yargıtay görece esnek bir tutum sergileyebilmektedir. Ölçüt, başka türlü ispatın mümkün olmamasıdır; ayrıca eşler arasında özel hayat alanı üçüncü kişilere nazaran daha dar yorumlanmaktadır.

Kaydı sosyal medyada paylaşabilir miyim?

Hayır. Kaydetmek ile ifşa etmek ayrı eylemlerdir ve ifşa daha ağır sonuç doğurur. Kaydın üçüncü kişilerle paylaşılması veya yayımlanması ayrı bir hukuka aykırılık ve suç oluşturur; kayıt yalnızca mahkeme veya savcılık gibi yetkili makamlara sunulmalıdır.

Aleyhime hukuka aykırı kayıt sunuldu, ne yapmalıyım?

İtirazınızı süresi içinde, cevaba cevap veya beyan dilekçesiyle ve açıkça hukuka aykırı yollarla elde edildiği gerekçesiyle ileri sürmelisiniz; kaydın nasıl elde edildiğini somut biçimde ortaya koyun. Ayrıca suç duyurusunda bulunabilir ve kişilik haklarına saldırı nedeniyle tazminat talep edebilirsiniz.

Kesinlikle Hukuka Aykırı Sayılanlar

• Casus yazılım kurmak, telefonu uzaktan izlemek
• Sistematik dinleme ve sürekli kayıt
• Evin her köşesine uzun süreli kayıt yapan kamera sistemi kurmak
• Yatak odası ve banyo gibi en mahrem alanlara kamera yerleştirmek — bunlar genellikle doğrudan reddedilir ve ciddi ceza davalarına konu olur
• Şüphe üzerine değil, sırf kontrol amaçlı aylarca çalıştırılan kayıt
• Üçüncü kişilerin mahremiyetini ihlal eden kayıtlar

Bu tür sistematik ihlaller Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihatlarına göre meşru delil kabul edilmez. Hukuk, sistematik biçimde “dedektifliğe soyunmayı” korumaz: amacınız bir gerçeği ispat etmekten çıkıp eşinizin hayatını gözetlemeye dönüşmüşse, elde edilen görüntülerin delil değeri sıfıra iner.

Boşanma Davalarında Neden Daha Esnek?

Boşanma dosyalarının yapısal bir zorluğu vardır: ispatlanması gereken olaylar genellikle aleni değildir ve iki kişi arasında geçer. Bu nedenle Yargıtay, boşanma davaları yönünden görece esnek bir tutum sergileyebilmektedir.

Burada ölçüt başka türlü ispatın mümkün olmamasıdır. Özellikle sadakat yükümlülüğünün ihlalinde başka türlü ispat zor olduğundan, bu şekilde elde edilen deliller hükme esas alınabilmektedir.

Ayrıca eşler arasında özel hayat alanı, üçüncü kişilere nazaran daha dar yorumlanmaktadır.

Ortak Konut İstisnası

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; eşlerin ortak yaşadığı konutta, sadakat yükümlülüğünün ihlal edildiğine dair haklı şüpheler varsa ve bu durum başka türlü ispat edilemiyorsa, bir defaya mahsus ve yalnızca ispat amacıyla müşterek alana konulan kayıt cihazından elde edilen deliller istisnai olarak hukuka uygun kabul edilebilir.

Bu istisnanın sınırları dardır: haklı şüphe, başka ispat imkânının bulunmaması, tek seferlik olma ve müşterek alan. Bu şartlardan birinin eksikliği istisnayı ortadan kaldırır.

Kaydetmek mi, İfşa Etmek mi?

İki eylem ayrıdır ve ifşa daha ağır sonuç doğurur. Delil amacıyla alınmış bir kaydın üçüncü kişilerle paylaşılması, sosyal medyada yayımlanması veya aileye gönderilmesi, ayrı bir hukuka aykırılık ve suç oluşturur.

Kayıt yalnızca yetkili makamlara — mahkemeye veya savcılığa — sunulmalıdır. Yargıtay’ın istisna gerekçesi de zaten “yetkili makamlara sunarak güvence altına alma” amacına dayanır.

Karşı Taraf İseniz: İtiraz Usulü

Aleyhinize hukuka aykırı bir kayıt sunulmuşsa, bunu süresi içinde ileri sürmeniz gerekir.

• İtiraz, cevaba cevap ya da beyan dilekçesiyle ve “açıkça hukuka aykırı yollarla elde edildiği” gerekçesiyle yapılmalıdır.
• Kaydın nasıl elde edildiği — casus yazılım, gizli cihaz, süreklilik — somut biçimde ortaya konmalıdır.
• Ayrıca suç duyurusunda bulunulabilir; kaydı alan kişi TCK m. 132, 133 ve 134 kapsamında sorumlu olabilir.
• Kişilik haklarına saldırı nedeniyle tazminat talebi ileri sürülebilir.

Doğru Yol: Riske Girmeden Delil

• Darp raporu: Şiddet iddiasında en güçlü delildir; aynı gün alınmalıdır.
• Kolluk tutanakları: Olay anında yapılan başvuru resmî tespit sağlar.
• Size gelen mesajlar: Tarafı olduğunuz yazışmaları saklamak hukuka aykırılık oluşturmaz.
• Tanık: Olayı gören kişilerin beyanı belirleyicidir.
• Müzekkere: Banka, tapu ve HTS kayıtları mahkeme aracılığıyla getirtilebilir; bunları kendiniz elde etmeye çalışmayın.
• 6284 dosyası: Koruma sürecinde oluşan belgeler boşanma dosyasına celbedilebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Suç ile delil sorusunu karıştırmak: Kayıt delil sayılsa bile alan kişi ceza sorumluluğuyla karşılaşabilir.
• Casus yazılım kullanmak: Hiçbir istisna kapsamına girmez; hem delil değeri yoktur hem suç oluşturur.
• Provokasyonla kayıt oluşturmak: Karşı tarafı belirli yöne sevk eden sorularla alınan kayıt, hukuka aykırı delil yaratılması sayılır.
• Mahrem alanlara kamera koymak: Yatak odası ve banyo kayıtları doğrudan reddedilir ve ciddi ceza davasına yol açar.
• Kaydı ifşa etmek: Üçüncü kişilerle paylaşmak ayrı bir suç oluşturur; kayıt yalnızca yetkili makamlara sunulmalıdır.
• İtiraz süresini kaçırmak: Hukuka aykırılık iddiası süresi içinde ve gerekçeli biçimde ileri sürülmelidir.

Anayasal Zemin: m.38/6 ve Mutlak Yasak

Tartışmanın başladığı yer bir kanun değil, doğrudan Anayasa’dır. Bu, yasağın neden bu kadar katı uygulandığını açıklar.

Anayasa m.38’in altıncı fıkrası: kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.

Fıkranın kaynağı. Bu hüküm, Anayasa’nın 38. maddesine 03.10.2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanun’la eklenmiştir.

Neden eklendi? Mülga Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’ndaki düzenleme yalnız soruşturma ve kovuşturma organlarının hukuka aykırı elde ettiği delillerden söz ediyordu. Bu durum, özel kişiler tarafından elde edilen delillerin kullanılıp kullanılamayacağı konusunda tereddüt yaratmıştı. Anayasa’ya eklenen bu fıkra ile tartışma son bulmuştur.

Sonuç: kimin elde ettiği önemli değildir. Artık, ister soruşturma ve kovuşturma makamlarınca ister özel kişilerce elde edilmiş olsun, hukuka aykırı biçimde elde edilen deliller hükme esas alınmaz.

Bu, boşanma dosyaları için doğrudan geçerlidir. Eşin kendi imkânlarıyla elde ettiği kayıt da bu kapsamdadır; “ben devlet görevlisi değilim” savunması sonuç doğurmaz.

Yasağın niteliği. Hüküm, hukuka aykırı delil yasağını anayasal güvence altına almış ve yasağı mutlak hâle getirmiştir. Bu yönüyle Türk hukuku, hukuka aykırı delil konusunda katı yasak sistemini benimsemiştir.

Hâkimi bağlayan kural — Anayasa m.138/1: hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler. Buradaki “hukuka uygun” ifadesi, yazılı kurallardan daha geniş bir çerçeveye işaret eder.

Hukuk Davasındaki Rejim: HMK m.189

Boşanma davası bir hukuk davasıdır; bu nedenle uygulanacak hüküm Ceza Muhakemesi Kanunu değil, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’dur.

HMK m.189/2: hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.

İki aşamalı sonuç. Hukuka aykırı biçimde elde edilen deliller, iddia veya savunmaların ispatı için kullanılamaz; dosyaya sunulsa dahi mahkeme hükmünde dikkate alınamaz.

Re’sen inceleme — m.189/4. Gösterilen delillerin caiz olup olmadığına mahkemece re’sen karar verilir. Yani mahkeme, bir delilin hukuka uygun biçimde elde edilip edilmediğine ilişkin değerlendirmeyi kendiliğinden yapmalıdır.

Bunun pratik sonucu. “Karşı taraf itiraz etmedi, o hâlde kullanılır” beklentisi yanlıştır. İtiraz olmasa dahi hâkim, delili dosya kapsamı dışında bırakabilir.

Türev deliller. Öğretide, hukuka aykırı deliller vasıtasıyla elde edilen diğer deliller de “zehirli ağacın meyvesi” olarak nitelendirilir ve yargılamada kullanılamaz. Bu nedenle hukuka aykırı bir kayıttan yola çıkılarak ulaşılan başka bilgiler de risk altındadır.

Hukuka aykırı sayılan tipik örnek. Uygulamada; ortak yaşam alanına eşlerden birinin diğerine haber vermeksizin yerleştirdiği cihazlarla elde edilen ses ve görüntüler — örneğin eşinin işyerine gizlice yerleştirilen bir kayıt cihazıyla alınan görüntüler — hukuka aykırı delil sayılmaktadır.

Değerlendirme ölçütleri. Anayasa Mahkemesi kararlarında; hangi kişisel verilerin elde edildiği, bu verilerde değişiklik yapılıp yapılmadığı ve verilere ne kadar süreyle ulaşıldığı hususlarının değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Boşanmaya Özgü İspat Rejimi ve “Esneklik”in Sınırı

Boşanma davalarında değerlendirmenin daha esnek olduğu yönündeki yaygın kanaatin kanunî karşılığı vardır; ancak bu esneklik hukuka aykırı delili meşru kılmaz.

TMK m.184. Hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz. Madde ayrıca; hâkimin yemin öneremeyeceğini, tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağını ve kanıtları serbestçe takdir edeceğini öngörür. Duruşma, taraflardan birinin istemi üzerine gizli yapılabilir.

Esneklik nerede? Maddedeki “kanıtları serbestçe takdir eder” ifadesi, delillerin değerlendirilmesinde hâkime geniş bir alan tanır. Ancak bu serbestlik, delilin elde ediliş biçimini kapsamaz.

İki ayrı aşama. Anayasa, delillerin elde edilmesi ile değerlendirilmesini hukukî olarak birbirinden ayırmıştır. Serbest takdir ikinci aşamaya ilişkindir; birinci aşamada Anayasa m.38/6 ve HMK m.189/2 devrededir.

Sonuç. Bir delil, boşanma davası olduğu için hukuka aykırılığından arınmaz. Esneklik, hukuka uygun delillerin nasıl tartılacağına ilişkindir.

Yemin yolunun kapalı olması. Aynı madde gereği ispat, belge ve tanık üzerinden kurulmalıdır. Bu durum, hukuka uygun delil üretmeyi daha da önemli kılar.

Dijital veri belgedir — HMK m.199. Elektronik ortamdaki veriler ile görüntü ve ses kayıtları belge niteliğindedir. Ancak belge sayılmaları, hukuka uygun elde edilmiş olma şartını ortadan kaldırmaz.

Kendi yazışmalarınız farklıdır. Kişinin kendisine gönderilmiş mesajlar ile kendisinin taraf olduğu yazışmalar bakımından durum farklı değerlendirilir; bunlar zaten kişinin hâkimiyet alanındadır.

Kişisel Veri Boyutu ve Ceza Muhakemesi Hükümleri

Kayıt alma, yalnız haberleşmenin gizliliği bakımından değil, kişisel verilerin korunması bakımından da ayrı bir sorumluluk doğurabilir.

Anayasal dayanak — Anayasa m.20. Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Aynı madde uyarınca herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir.

Haberleşme hürriyeti — Anayasa m.22. Herkes haberleşme hürriyetine sahiptir ve haberleşmenin gizliliği esastır. Bu hürriyet ancak maddede sayılan sebeplerle ve usulüne göre verilmiş hâkim kararıyla sınırlanabilir.

Kişisel verilere ilişkin suçlar. Türk Ceza Kanunu, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçların yanında, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi ve kanunların belirlediği süre geçtiği hâlde yok edilmemesi fiillerini ayrı suç tipleri olarak düzenlemiştir.

Bu ne anlama gelir? Bir kayıt, haberleşmenin gizliliği bakımından değerlendirilmese dahi, içerdiği veriler nedeniyle ayrı bir başlık altında sorumluluk doğurabilir.

Ceza dosyasındaki rejim. Ceza Muhakemesi Kanunu da aynı yönde iki hüküm içerir. CMK m.206/2-a: ortaya konulması istenilen bir delil, kanuna aykırı olarak elde edilmişse reddolunur. CMK m.217/2: yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir.

Ayrıca CMK m.148/3. Yasak usullerle elde edilen ifadeler, rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez. Bu hüküm, rızanın her zaman hukuka uygunluk sağlamadığını gösterir.

Boşanma dosyasına yansıması. Hukuka aykırı yolla delil elde etmek yalnız o delili kaybettirmez; aynı zamanda kendi aleyhine kusur olarak değerlendirilebilir ve TMK m.174/2 uyarınca karşı tarafa manevî tazminat talebi imkânı doğurabilir.

Güvenli Yol: Hukuka Uygun Delil Üretmek

Risk almadan delil oluşturmanın kanunda gösterilmiş yolları vardır ve bunlar genellikle daha güçlü delil üretir.

Birinci yol — kurumsal kayıt. Olay yaşandığında kolluğa başvurmak, sağlık kuruluşuna gitmek ve tedbir talebinde bulunmak; hem koruma sağlar hem de resmî ve tarihli kayıt oluşturur.

Tedbir yolu — 6284 sayılı Kanun m.8/3: koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı, geciktirilmeksizin verilir. Yani tedbir için elde kayıt bulunması gerekmez.

Tedbir dosyası sonradan değerlidir. Kararın kendisi ispat vasıtası olmasa da, dosyasında yer alan kolluk tutanakları, beyan tutanakları, sağlık raporları ve uzman değerlendirmeleri ayrı ayrı delil oluşturur. Boşanma dilekçesinde bu dosyanın celbi istenmelidir.

İkinci yol — tanık. HMK m.240 uyarınca tanık gösteren taraf, tanık dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların adı ve soyadı ile tebliğe elverişli adreslerini içeren listeyi sunar; listede gösterilmemiş olan kimseler dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez.

Hısımlar çekinebilir — HMK m.248. Tanıklar kişisel sebeplerle çekinebilir; bu sebepler arasında üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı yer alır. Bu nedenle liste yalnız aile bireylerine dayandırılmamalı; komşu, iş arkadaşı ve ortak tanıdıklar da eklenmelidir.

Üçüncü yol — kayıtların celbi. HMK m.121 uyarınca elde bulunan belgeler asıllarıyla birlikte eklenir; başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için bulunabilmesini sağlayıcı açıklama yapılır. Kolluk kayıtları, hastane kayıtları ve tedbir dosyası bu yolla dosyaya girer.

Aleyhinize hukuka aykırı delil sunulursa. Cevap dilekçesinde delilin hukuka aykırı elde edildiği açıkça ileri sürülmeli ve HMK m.189/2 ile m.189/4‘e dayanılarak dosya kapsamı dışında bırakılması talep edilmelidir. Ayrıca gerekiyorsa ceza yoluna başvurulabilir.

Görev. Boşanma davası aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar ve kararında bu sıfatı belirtir.

Delil toplamanın genel çerçevesi için delil toplama rehberimize, şiddet dosyalarında ispat için aile içi şiddette delil yazımıza, sadakat tartışmalarında usul için dava sürerken sadakat yazımıza, koruma tedbirleri için ceza davası ile boşanmanın birlikte yürümesi yazımıza, kusur ve tazminat için barışmanın davaya etkisi yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İzinsiz ses kaydı suç mu?

Kural olarak evet; aleni olmayan konuşmaların izinsiz kaydı (TCK 133) veya özel hayata ilişkin kayıt (TCK 134) suç oluşturabilir. Ancak ani gelişen, zorunlu durumlarda alınan tek seferlik kayıt istisna olabilir.

Gizli kaydım mahkemede delil olur mu?

Hukuka aykırı kayıt kural olarak delil sayılmaz. Ancak ani gelişen ve başka türlü ispatı mümkün olmayan, kendinize karşı işlenen bir suça ilişkin tek seferlik kayıt hukuka uygun delil kabul edilebilir.

Tarafı olduğum konuşmayı kaydedebilir miyim?

Tarafı olduğunuz bir görüşmeyi kaydedip aleni olmayan biçimde (örneğin yalnızca yetkili makama) sunmak çoğu durumda suç değildir. Ancak içeriği alenen ifşa etmek ayrı bir suç oluşturabilir (TCK 132/3).

Asıl suç kaydetmek mi, paylaşmak mı?

Çoğu durumda asıl suç, kaydı almak değil; onu hukuka aykırı biçimde ifşa etmek veya alenen açıklamaktır. Örneğin ekran görüntüsü almak tek başına çoğu zaman suç değilken, rıza dışı paylaşmak suç olabilir.

Planlı kayıt ile ani kayıt farkı nedir?

Önceden planlanmış, sistematik izleme/dinleme hukuka aykırıdır. O anda gelişen ve başka türlü ispatı mümkün olmayan bir saldırıya karşı delili korumak için alınan kayıt ise meşru sayılabilir. Amaç ve zorunluluk belirleyicidir.