Haberleşmenin Gizliliğini İhlal: Başkasının Mesajını Okumak Suç mu? (TCK 132)

Eşinin, çocuğunun veya bir başkasının telefonuna bakmak, mesajlarını okumak ya da yazışmalarını paylaşmak; çoğu kişinin sandığından farklı hukuki sonuçlar doğurur. Bu yazıda haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunu kanun metni ve Yargıtay kararlarıyla birlikte açıklıyoruz.

Haberleşmenin Gizliliği Nedir?

Haberleşme, iki veya daha fazla kişinin telefon, internet, mektup gibi araçlarla yaptığı iletişimdir. Haberleşmenin gizliliği, bu iletişimin yalnızca tarafları arasında kalması ve başkalarına açıklanmamasıdır. Bir iletişimin gizli sayılması için içeriğinin özel hayata ilişkin olması veya sır niteliği taşıması gerekmez; tarafları arasında kalması yeterlidir.

Korumanın anayasal dayanağı Anayasa m.22’dir: “Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.” Aynı madde, haberleşmenin ancak kanunda sayılan sebeplerle usulüne göre verilmiş hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri ile engellenebileceğini ve gizliliğine dokunulabileceğini öngörür. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.8 de özel hayata ve haberleşmeye saygı hakkını güvence altına alır. Devletin iletişimi denetlemesi ise ancak CMK m.135’teki şartlarla mümkündür; bireylerin birbirlerinin haberleşmesine müdahalesi ise TCK m.132 ile yaptırıma bağlanmıştır.

Mesaj Okumak Suç mu?

Türk Ceza Kanunu’nun 132. maddesine göre, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal etmek suçtur. Kanun, gizliliği ihlal eden fiilin biçimini sınırlamamış; yalnızca kayıt yoluyla ihlali ayrıca ağırlaştırmıştır (m.132/1, ikinci cümle). Bu nedenle bir başkasına ait mesajları rızası dışında okumak, suçun temel şeklini oluşturur; okunan mesajların kaydedilmesi ise nitelikli şekildir.

Cezası Nedir?

Haberleşmenin gizliliğinin ihlali hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK 132/1). Haberleşme içeriğinin kaydedilmesi hâlinde ise ceza bir kat artırılır; yani iki yıldan altı yıla kadar hapis söz konusu olur. Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa etmenin cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir (m.132/2). Kişinin kendisiyle yapılan haberleşmenin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa etmesi ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir (m.132/3). Maddenin bugünkü metni ve ceza aralıkları, 6352 sayılı Kanunla (2012) yapılan değişikliğin sonucudur.

Kritik Ayrım: Kaydetmek mi, İfşa Etmek mi?

Çok önemli bir ayrım vardır: haberleşmenin tarafıysanız, size gelen mesajı veya kendi yazışmanızı kaydetmeniz ya da ekran görüntüsünü almanız m.132 bakımından tek başına suç değildir. Suç olan, bu içeriği diğer tarafın rızası olmaksızın alenen ifşa etmektir (m.132/3). Buna karşılık haberleşmenin tarafı değilseniz, başkalarının yazışmasının ekran görüntüsünü almak, gizliliğin kayıt suretiyle ihlali olarak m.132/1’deki nitelikli hâli oluşturur. Yüz yüze konuşmalarda ise kural farklıdır: kişinin katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazıyla kaydetmesi, TCK m.133/2’ye göre altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektiren ayrı bir suçtur.

Eşin Telefonuna Bakmak

Uygulamada en sık karşılaşılan durumlardan biri, eşin telefonuna veya hesaplarına izinsiz bakmasıdır. Eşin rızası olmadan telefonuna girip mesajlarını okumak, haberleşmenin gizliliğini ihlal kapsamında değerlendirilebilir. Bu içeriğin ele geçirilmesi için hesaba veya cihaza hukuka aykırı olarak girilmişse, ayrıca bilişim sistemine girme (TCK 243) de gündeme gelebilir — bilişim sistemine girme suçu. Boşanma davasına delil sunma amacı tek başına her zaman hukuka uygunluk sağlamaz; hukuk yargılamasında da hukuka aykırı olarak elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz (HMK m.189/2).

Yüz Yüze Konuşmadan Farkı

Haberleşmenin gizliliğini ihlal, telefon/internet/mektup gibi araçlarla yapılan iletişimi kapsar. Buna karşılık, kişilerin yüz yüze yaptığı (aleni olmayan) konuşmaların izinsiz dinlenmesi veya kaydedilmesi, ayrı bir suç olan “kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması” (TCK 133) kapsamına girer. Hangi maddenin uygulanacağı, iletişimin nasıl gerçekleştiğine bağlıdır.

Şikâyet ve Süre

Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu şikâyete bağlıdır: TCK m.139’a göre kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme hariç, bu bölümde yer alan suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır (TCK m.73/1). Şikâyet dilekçesine, ihlali gösteren delillerin (varsa ekran görüntüleri, kayıtlar, tanık bilgileri) eklenmesi sürecin sağlıklı yürümesi açısından faydalıdır.

Tek Madde, Üç Ayrı Görünüm

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2016/868 E., 2020/442 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere bu maddede üç ayrı suç görünümü düzenlenmiştir: haberleşmenin gizliliğini ihlal, haberleşme içeriklerini ifşa ve kişinin kendisiyle yapılan haberleşmeyi ifşası.

İlk iki satırdaki ayrım nettir: Gizliliğin sadece dinlemek veya okumak suretiyle ihlali suçun temel şeklini; ihlalin kayda alma şeklinde gerçekleştirilmesi ise nitelikli şeklini oluşturur (m.132/1). Suçun kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza ayrıca yarı oranında artırılır (TCK m.137).

Son satır ayrı bir dünyadır ve bir sonraki bölümde ele alınmaktadır: burada fail üçüncü kişi değil, haberleşmenin tarafıdır ve suçun oluşması için aleniyet aranır.

Kendi Yazışmanızı Kaydetmek Suç Değildir

Bu, en çok yanlış bilinen noktadır ve pek çok kişiyi gereksiz yere endişelendirir.

Suçun niteliği gereği kişinin tarafı olduğu haberleşmenin gizliliğini ihlal etmesi mümkün değildir; çünkü içeriği bizzat kendisi üretmektedir. Kanun koyucu, kişinin kendisinin de tarafı olduğu bir haberleşmeyi kayıt altına almasını suç olarak düzenlememiştir.

Yani:

• Size gelen mesajları saklamak, ekran görüntüsü almak, yedeklemek — suç değildir.
• Kendi görüşmenizi kaydetmek — bu madde bakımından suç oluşturmaz.
• Suç, aleniyet eşiği aşıldığında doğar: içeriğin diğer tarafın rızası olmaksızın alenen ifşa edilmesi.

Delil koruma istisnası ayrıca kabul edilmektedir: Bir daha delil elde etme olanağının bulunmadığı, ani gelişen bir durumda, kaybolma olasılığı bulunan mevcut delilin muhafazasını sağlamak için yapılan kayıt bu suçu oluşturmaz. Buna karşılık önceden hazırlıklı ve planlı şekilde yapılan kayıtlar bu korumadan yararlanamaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 21.6.2011 tarihli, 2010/5-187 E., 2011/131 K. sayılı kararında bu ölçütü şöyle ifade etmiştir: “Kişinin kendisine karşı işlenmekte olan bir suçla ilgili olarak, bir daha kanıt elde etme olanağının bulunmadığı ve yetkili makamlara başvurma imkanının olmadığı ani gelişen durumlarda karşı tarafla yaptığı konuşmaları kayda alması halinin hukuka uygun olduğunun kabulü zorunludur.”

Ekran görüntüsünün delil değeri için ekran görüntüsü delil olur mu yazımıza bakabilirsiniz.

«Alenen» Ne Demek? Güncel İçtihat

Aleniyet, tarafın ifşası bakımından suçun varlık şartıdır ve sınırı içtihatla çizilmektedir.

Madde gerekçesindeki örnek nettir: Kişinin kendisine gönderilen mektubu, gönderenin bilgisi ve rızası dışında bir başkasına okutması hâlinde bu suç oluşmaz. Buna karşılık mektubun alenen okunması, başkaları tarafından okunmasını temin için bir yere asılması veya basın ve yayın yoluyla yayınlanması hâlinde suç oluşur.

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2022/687 E., 2024/7577 K. sayılı kararı bu sınırı somutlaştırmıştır: Sanık, kardeşi olan katılanla yaptığı telefon konuşmasını kaydedip diğer üç kardeşine dinletmiştir. Kaydın «belirli olmayan ve birden fazla kişi tarafından algılanabilme imkânı bulunan aleni bir ortamda ifşa edilmediği» gerekçesiyle m.132/3’teki suçun oluşmadığı ve sanığın beraati gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Ölçüt buradan çıkarılabilir:

• Aleniyet yoktur: Sınırlı ve belirli sayıdaki kişiye — örneğin birkaç yakın akrabaya — dinletmek veya göstermek.
• Aleniyet vardır: Belirli olmayan ve birden fazla kişinin algılayabileceği ortamda paylaşmak — sosyal medya paylaşımı, kalabalık gruplar, panoya asma, yayın.

Uyarı: Bu bir güvence değil, olay bazlı bir değerlendirmedir. Grubun büyüklüğü, katılımcıların belirliliği ve içeriğin yayılma ihtimali birlikte tartılır. Apartman ya da iş yeri gruplarında paylaşım riskli bölgededir.

Hangi Madde? Üç Yakın Suçun Ayrımı

Uygulamada bu üç suç sürekli karıştırılır; ayrım iletişimin biçimindedir:

• Haberleşmenin gizliliğini ihlal: İletişim bir araç vasıtasıyla yapılmıştır — mektup, telefon, mesajlaşma uygulaması, elektronik posta.
• Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması: Yüz yüze yapılan, aleni olmayan konuşmalar. Üçüncü kişinin bunları dinlemesi veya kaydetmesi ayrı bir suçtur — izinsiz ses kaydı ve konuşma dinleme.
• Kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme ve yayma: Konu haberleşme içeriği değil, kişisel veridir — cihazlardaki verilere izinsiz erişim ve kişisel verilerin ele geçirilmesi ve yayılması.

Aynı fiil birden çok suça vücut verebilir. Örneğin başkasının telefonundan yazışmaları okumak, aynı zamanda özel hayatın gizliliği bakımından da değerlendirilebilir — özel hayatın gizliliğini ihlal. Hesap ele geçirilmişse ayrı bir hat açılır — hesap ele geçirme ve sahte hesap.

Eşin Telefonunu Karıştırmak

En sık karşılaşılan senaryo budur ve yargı kararlarına da bu şekilde yansımıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 21.6.2023 tarihli, 2021/12-384 E., 2023/367 K. sayılı kararına konu olayda, boşanma davası sürerken sanık, eşinin sosyal medya hesabının şifresini kullanarak eşi ile başka bir kişi arasındaki özel yazışmaları okumuş ve kaydetmiştir. Eylem haberleşmenin gizliliğini ihlal (m.132/1) kapsamında değerlendirilmiş; şifrenin daha önce paylaşılmış olmasının, tüm yazışmalara süresiz erişime rıza anlamına gelmeyeceği vurgulanmıştır.

Buradan çıkan sonuçlar:

• Evlilik birliği bir yetki vermez. Eş olmak, diğerinin yazışmalarını okuma hakkı doğurmaz.
• Şifreyi bilmek veya telefonun ortak alanda bulunması rıza anlamına gelmez. Rıza, belirli bir içeriğe erişim için açık ve güncel olmalıdır.
• Okumak tek başına yeterlidir; kayıt alınmışsa ceza ayrıca artırılır.
• Elde edilen içerik delil olarak da sorunludur: Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6; CMK m.206/2-a; HMK m.189/2) ve sunan kişi hakkında ayrı bir dosya doğabilir — eşin cihazından elde edilen kayıtların delil değeri.

Şikâyet, Vazgeçme ve Uzlaştırma

• Şikâyete bağlıdır. Kanun, bu bölümdeki suçların soruşturulması ve kovuşturulmasının şikâyete bağlı olduğunu düzenler; mağdurun şikâyeti olmadan savcılık kendiliğinden harekete geçmez.
• Vazgeçme davayı düşürür. Kanunda aksi yazılı olmadıkça şikâyetten vazgeçme, kabul eden sanık hakkında davayı düşürür (TCK m.73/4) — şikâyetten vazgeçme ve düşme.
• Uzlaştırma gündeme gelir; soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a) — ceza hukukunda uzlaştırma.
• Nitelikli hâl: Suçun kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.

Mağdur sayısına dikkat: Haberleşme en az iki tarafla gerçekleştiğinden, ilk iki görünümde mağdur en az iki kişidir. Aynı suçun tek fiille birden fazla kişiye karşı işlenmesi hâlinde zincirleme suç hükümleri (TCK m.43/2) gündeme gelebilir — zincirleme suç.

Kanuni Harita: TCK m.132–139

Haberleşmenin gizliliğini ihlal, TCK’nın “Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar” bölümünde yer alır. Aynı bölümdeki suçlar birbirine çok yakındır; doğru maddenin seçilmesi hem cezayı hem de şikâyet şartını belirler:

Tablodaki son sütun pratikte önemlidir: m.132, 133 ve 134’teki suçlar şikâyete bağlıyken, kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu şikâyete bağlı değildir (m.139). Aynı olayda hem yazışmalar okunmuş hem de kişisel veriler ele geçirilmişse, şikâyetten vazgeçme yalnızca şikâyete bağlı suçlar bakımından sonuç doğurur. Özel hayatın gizliliği için TCK 134 rehberimize bakabilirsiniz.

Senaryolara Göre Hangi Hüküm Uygulanır?

Aynı görünen iki olay, failin haberleşmenin tarafı olup olmadığına ve içeriğin kime ulaştığına göre farklı maddelere girer:

Bu tablo genel bir yol haritasıdır; somut olayda rızanın varlığı, içeriğin niteliği ve aleniyet ayrıca değerlendirilir. Hesap ele geçirme ve sahte hesap boyutu için hesap ele geçirme rehberimize bakabilirsiniz.

Rızanın Sınırları: Ortak Cihaz, İşyeri ve Hak Arama

Ortak cihaz ve senkronize hesaplar: Bir tabletin veya bilgisayarın ailede ortak kullanılması, üzerinde açık kalan başka bir kişiye ait yazışmaları okuma yetkisi vermez. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2021/12-384 E., 2023/367 K. sayılı kararında şifre paylaşımının tüm yazışmalara süresiz erişime rıza anlamına gelmediğinin vurgulanması, ortak cihaz ve senkronize hesaplar için de yol göstericidir: erişim imkânının bulunması ile erişime rıza gösterilmesi farklı şeylerdir.

İşyerinde yazışmaların denetimi: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi, Bărbulescu/Romanya kararında (başvuru no. 61496/08, 5.9.2017), işverenin çalışanın iş amaçlı hesabındaki yazışmalarını izlemesini incelemiş; çalışanın izlemenin ihtimali ve kapsamı konusunda önceden bilgilendirilip bilgilendirilmediğinin ve izlemenin meşru bir gerekçeye dayanıp dayanmadığının ulusal mahkemelerce yeterince değerlendirilmemesini Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlali saymıştır. İşyerindeki denetim, kural olarak önceden bilgilendirme, ölçülülük ve meşru amaç ölçütleriyle sınırlıdır.

Hak arama amacıyla sunma: Kendi yazışmasını savcılığa, kolluğa veya mahkemeye delil olarak sunan kişi, içeriği belirli olmayan bir kitleye açmadığından kural olarak m.132/3’teki aleniyet şartını gerçekleştirmez. Anayasa m.36 herkese yargı mercileri önünde iddia ve savunmada bulunma hakkı tanır; ancak sunulan içeriğin elde ediliş biçimi hukuka aykırıysa delil yasağı ve ayrı cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

Tarafın başkasına göstermesi: Madde gerekçesindeki örneğe göre kişinin kendisine gönderilen mektubu, gönderenin bilgisi ve rızası dışında bir başkasına okutması suç oluşturmaz; suç, içeriğin alenen okunması, başkalarınca okunması için bir yere asılması veya basın ve yayın yoluyla yayımlanmasıyla oluşur.

Usul ve Süreler: Şikâyetten Zamanaşımına

Şikâyete bağlı bir suç olduğu için süreler hem mağdur hem şüpheli bakımından belirleyicidir. Başlıca kurallar şunlardır:

Zamanaşımı hesabında suçun dosyadaki delillere göre daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur; kayıt suretiyle ihlal veya m.137’deki artırım bu nedenle süreyi uzatabilir. Hesaplama için dava ve ceza zamanaşımı rehberimize, uzlaştırma süreci için uzlaştırma rehberimize bakabilirsiniz.

Delil Boyutu: Ekran Görüntüsü ve Kayıt Kullanılabilir mi?

Haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kişi çoğu zaman elde ettiği içeriği bir davada delil olarak kullanmak ister. Bu noktada iki ayrı soru vardır: kaydı yapan kişi suç işlemiş midir ve kayıt delil olarak kullanılabilir mi?

Kendi yazışmasının ekran görüntüsünü alan kişi, bu içeriği yetkili makamlara veya mahkemeye sunduğunda kural olarak aleniyet söz konusu olmaz; ancak başkalarının yazışmasını gizlice ele geçiren kişi hem cezai sorumlulukla hem de delilin reddi riskiyle karşılaşır. Ekran görüntüsünün ispat gücü için ekran görüntüsü delil olur mu yazımıza bakabilirsiniz.

Mağdursanız: Yapılacaklar

• Hızlı hareket edin. Paylaşılan içerik silinebilir; önce ekran görüntüsü ve bağlantı adresini kaydedin, gerekirse noter tespiti yaptırın.
• Yayılma kapsamını belgeleyin: Kaç kişiye ulaştığı, hangi platformda paylaşıldığı, grup büyüklüğü — aleniyet tartışmasının merkezinde bu veriler vardır.
• Rıza verilmediğini gösterin: Paylaşım öncesi bir izin talebi olmadığını veya açıkça reddettiğinizi belgeleyin.
• Şikâyet dilekçesinde fıkrayı belirtin: Fail üçüncü kişi mi, haberleşmenin tarafı mı? Bu ayrım uygulanacak hükmü değiştirir — şikâyet dilekçesi örneğimiz.
• Erişimin engellenmesini ayrıca talep edin; içeriğin yayılmaya devam etmesi zararı büyütür.
• Sıfatınızı kurun ve kanun yoluna gidebilmek için katılma talebinde bulunun — taraf kavramları.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse itiraz yolu açıktır — KYOK kararına itiraz; karar türlerinin farkı için beraat, takipsizlik ve düşme.

Hakkınızda Şikâyet Varsa: Savunma Başlıkları

• Haberleşmenin tarafı olduğunuz: Tarafsanız gizliliği ihlal fıkraları uygulanmaz; yalnızca aleniyet tartışılır.
• Aleniyet unsurunun gerçekleşmediği: Sınırlı ve belirli sayıda kişiye gösterildiği; belirli olmayan bir kitleye ulaşmadığı.
• Delil koruma amacı: Ani gelişen bir durumda, kaybolma olasılığı bulunan delilin muhafazası için hareket edildiği ve planlı bir kayıt olmadığı.
• İçeriğin haberleşme niteliği taşımadığı: Yüz yüze konuşma veya kişisel veri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği.
• Şikâyet süresi: Şikâyetin fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılıp yapılmadığı (TCK m.73/1); süre geçmişse soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Mahkûmiyet hâlinde koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir. Kimlik bilgilerinin kullanılması ayrı bir suçtur — başkasının kimlik bilgilerini kullanma. Hesap güvenliği için sosyal medyada gizlilik rehberimiz, alanın tamamı için Ceza Hukuku Rehberimiz başlangıç noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Başkasının mesajını okumak suç mu?

Evet. Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.132/1). Gizlilik ihlali haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır.

Ekran görüntüsü almak suç mu?

Haberleşmenin tarafıysanız kendi yazışmanızın ekran görüntüsünü almak m.132 bakımından suç değildir. Başkalarının yazışmasının ekran görüntüsünü almak ise gizliliğin kayıt suretiyle ihlali olarak m.132/1’deki nitelikli hâli oluşturur.

Kendi yazışmamı kaydetmem suç mu?

Hayır. Kanun koyucu, kişinin kendisinin de tarafı olduğu bir haberleşmeyi kayıt altına almasını suç olarak düzenlememiştir. Suç, içeriğin diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa edilmesiyle oluşur (m.132/3).

Başkalarının yazışmasını paylaşmanın cezası nedir?

Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.132/2). Bu hâlde aleniyet şartı aranmaz.

“Alenen ifşa” ne demek?

İçeriğin belirli olmayan ve birden fazla kişi tarafından algılanabilme imkânı bulunan bir ortamda paylaşılmasıdır. Madde gerekçesine göre mektubu bir başkasına okutmak suç oluşturmazken, alenen okumak, bir yere asmak veya yayımlamak suç oluşturur.

Birkaç kişiye göstermek aleniyet sayılır mı?

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2022/687 E., 2024/7577 K. sayılı kararına konu olayda, telefon konuşmasını kaydedip üç kardeşine dinleten sanık bakımından kaydın aleni bir ortamda ifşa edilmediği gerekçesiyle m.132/3’teki suçun oluşmadığı kabul edilmiştir. Bu, olay bazlı bir değerlendirmedir.

Eşimin telefonundaki mesajları okuyabilir miyim?

Hayır. Evlilik birliği böyle bir yetki vermez. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2021/12-384 E., 2023/367 K. sayılı kararında, eşinin sosyal medya hesabına şifreyle girip yazışmaları okuyan ve kaydeden kişinin eylemini m.132/1 kapsamında değerlendirmiştir.

Eşimin şifresini biliyorsam rıza var sayılır mı?

Hayır. Aynı Ceza Genel Kurulu kararında, şifrenin daha önce paylaşılmış olmasının tüm yazışmalara süresiz erişime rıza anlamına gelmeyeceği vurgulanmıştır.

Delil toplamak için kayıt yapabilir miyim?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2010/5-187 E., 2011/131 K. sayılı kararına göre, kişinin kendisine karşı işlenmekte olan bir suçla ilgili olarak, bir daha kanıt elde etme ve yetkili makamlara başvurma imkânının olmadığı ani gelişen durumlarda yaptığı kayıt hukuka uygundur. Önceden hazırlıklı ve planlı kayıtlar bu korumadan yararlanamaz.

Hukuka aykırı elde edilen mesajlar boşanma davasında delil olur mu?

Hukuka aykırı olarak elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz (HMK m.189/2); Anayasa m.38/6 da kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini öngörür.

İşverenim iş e-postalarımı veya mesajlarımı okuyabilir mi?

AİHM Büyük Dairesi Bărbulescu/Romanya kararında (61496/08, 5.9.2017), çalışanın izleme konusunda önceden bilgilendirilmesi ve izlemenin meşru gerekçeye dayanması gibi ölçütlerin değerlendirilmemesini Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlali saymıştır. İşyerindeki denetim önceden bilgilendirme ve ölçülülükle sınırlıdır.

Ortak kullanılan cihazda açık kalan mesajları okumak suç mu?

Cihazın ortak kullanılması, başka bir kişiye ait yazışmaları okumaya rıza anlamına gelmez. Erişim imkânı ile erişime rıza farklıdır; rızası olmadan başkasının yazışmalarını okumak m.132/1 kapsamında değerlendirilebilir.

Kendi yazışmamı savcılığa sunmak ifşa sayılır mı?

Kural olarak hayır. Yetkili makamlara veya mahkemeye sunulan içerik belirli olmayan bir kitleye açılmadığından m.132/3’teki aleniyet şartı gerçekleşmez; Anayasa m.36 hak arama özgürlüğünü güvence altına alır.

Bu suç şikâyete bağlı mı?

Evet. TCK m.139’a göre kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme hariç, bu bölümdeki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi altı aydır (TCK m.73/1).

Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Evet. Kanunda aksi yazılı olmadıkça şikâyetten vazgeçme, kabul eden sanık hakkında davayı düşürür (TCK m.73/4). Suç ayrıca uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a).

Yüz yüze konuşmanın kaydı da bu madde kapsamında mı?

Hayır. Yüz yüze yapılan aleni olmayan konuşmaların dinlenmesi veya kaydedilmesi TCK m.133’te düzenlenmiştir. Kişinin katıldığı söyleşiyi diğerlerinin rızası olmadan kaydetmesi de m.133/2’ye göre altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir.

Kamu görevlisi işlerse ceza artar mı?

Evet. Suç kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.137).

Dava zamanaşımı ne kadardır?

Temel şekil ile m.132/2 ve 132/3’te üst sınır beş yılı aşmadığından dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Kayıt suretiyle ihlalde üst sınır altı yıla çıktığından süre on beş yıldır (m.66/1-d).

Mağdur birden fazla olabilir mi?

Evet. Haberleşme en az iki tarafla gerçekleştiğinden ilk iki görünümde mağdur en az iki kişidir. Aynı suçun tek fiille birden fazla kişiye karşı işlenmesi hâlinde zincirleme suç hükümleri (TCK m.43/2) gündeme gelebilir.