Bir suçun mağduru veya tanığıysanız, Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyet dilekçesi vererek soruşturma başlatabilirsiniz (CMK m.158). Şikâyete bağlı suçlarda süre, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır (TCK m.73). Aşağıda hazır dilekçe örneği yer almaktadır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Net Cevap: Suça ilişkin şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/1, 158/5); dilekçe şart değildir, ancak somut ve delilli bir dilekçe sonucu belirler. Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren altı aydır (TCK m.73/1-2); hakaret suçunda ise her hâlde fiilden itibaren iki yılı geçemez. Soyut ve genel nitelikteki şikâyetler hakkında “soruşturma yapılmasına yer olmadığına” karar verilir (CMK m.158/6). Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK m.173/1). İşlemediğini bildiği hâlde bir kimseye suç isnat etmek iftiradır (TCK m.267); gerçek olaylara dayanan ve şüphe diliyle yazılmış bir şikâyet bu kapsama girmez.
… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA
ŞİKÂYETÇİ (MÜŞTEKİ): [Ad Soyad] (T.C. [—]), [Adres], [Telefon]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] (varsa)
ŞÜPHELİ: [Ad Soyad] (biliniyorsa T.C. ve adres) / [Bilinmiyorsa: “Kimliği tespit edilecek şahıs/şahıslar”]
SUÇ: [Örn. Hakaret (TCK m.125) / Tehdit (TCK m.106) / Dolandırıcılık (TCK m.157-158) / Hırsızlık (TCK m.141) / Güveni kötüye kullanma (TCK m.155)]
SUÇ TARİHİ ve YERİ: …/…/20… — [Adres/konum]
KONU: Şüpheli hakkında soruşturma başlatılması ve kamu davası açılması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. OLAY: …/…/20… tarihinde, [olayın yeri]’nde şüpheli ile aramda [olayın nasıl başladığı] şeklinde bir olay yaşanmıştır.
2. Şüpheli, [fiili somut olarak, tarih–saat–yer belirterek anlatın: ne söyledi, ne yaptı, nasıl yaptı]. Bu eylem sonucunda [uğradığınız zarar/sonuç] meydana gelmiştir.
3. Olayın tanıkları bulunmaktadır: [Ad Soyad — telefon/adres].
4. Olaya ilişkin deliller ekte sunulmuştur: [güvenlik kamerası kaydı, mesaj/WhatsApp ekran görüntüleri, ses/görüntü kaydı, banka dekontu, doktor raporu, fotoğraf, sözleşme…].
5. Şüphelinin eylemi, TCK m.… kapsamında suç oluşturmaktadır.
6. Şikâyetim yasal süresi içindedir. [Şikâyete bağlı suçlarda: Fiili ve faili …/…/20… tarihinde öğrenmiş olup, TCK m.73’te öngörülen 6 aylık süre içinde işbu şikâyette bulunuyorum.]
HUKUKİ SEBEPLER: TCK m.… (isnat edilen suç), TCK m.73; CMK m.158, m.160, m.234 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Tanık beyanları, [kamera kayıtları, HTS kayıtları, mesaj kayıtları, bilirkişi incelemesi, doktor raporu, banka kayıtları] ve her türlü yasal delil.
SONUÇ ve TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Şüpheli hakkında soruşturma başlatılmasına,
b) CMK m.234/1-a-1 uyarınca [kamera kayıtlarının / HTS kayıtlarının / banka kayıtlarının] ilgili yerlerden ivedilikle temin edilerek delillerin toplanmasına,
c) Soruşturma sonucunda şüpheli hakkında kamu davası açılmasına ve cezalandırılmasına,
ç) Kamu davası açılması hâlinde davaya katılma iradem bulunduğunun kayda alınmasına (CMK m.237/1)
karar verilmesini arz ve talep ederim.
Tarih: …/…/20…
Şikâyetçi
[Ad Soyad] — İmza
EKLER: 1) [Delil listesi] 2) [Belgeler]
⏰ Şikâyet Süresi: 6 Ay — Ama Her Suçta Değil
Suçlar ikiye ayrılır ve süre bakımından sonuç tamamen farklıdır:
1) Şikâyete bağlı suçlar (hakaret TCK m.125, basit kasten yaralama m.86/2, malvarlığı veya sair kötülük tehdidi m.106/1 son cümle, konut dokunulmazlığının ihlali m.116/1, mala zarar verme m.151/1, basit güveni kötüye kullanma m.155/1, basit cinsel saldırı m.102/1, cinsel taciz m.105, ısrarlı takip m.123/A vb.):
- Süre: fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden itibaren 6 ay (TCK m.73/1-2). Hakaret suçunda ise süre, fiil ve fail ne zaman öğrenilirse öğrenilsin, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/2; 7531 sayılı Kanunla eklenen cümle).
- Süre geçerse şikâyet hakkı düşer ve soruşturma yapılamaz.
- Bu süre “olay tarihinden” değil, öğrenme tarihinden işler.
2) Re’sen (kendiliğinden) soruşturulan suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık, kasten öldürme, uyuşturucu, nitelikli cinsel saldırı, şantaj, hayata veya vücuda yönelik tehdit vb.):
- Şikâyet süresi yoktur. Savcılık, ihbar veya başka yolla öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
- Burada sınır, dava zamanaşımı süresidir (TCK m.66) — suçun ağırlığına göre değişir.
Pratik uyarı: Suçun hangi kategoride olduğundan emin değilseniz, beklemeyin. Şikâyete bağlı bir suçsa 6 ayı kaçırmak hakkınızı tamamen ortadan kaldırır.
Dilekçeyi Güçlü Kılan 5 Şey
1) Somut anlatım. “Bana hakaret etti” değil; ne zaman, nerede, kimin yanında, tam olarak hangi sözleri söyledi. Savcı, iddianame düzenlerken somut fiile ihtiyaç duyar.
2) Delilleri şimdi isteyin. Güvenlik kamerası kayıtları çoğu sistemde belirli bir süre sonra kendiliğinden silinir; bu süre kayıt sistemine göre değişir. Dilekçede “… adresindeki kamera kayıtlarının ivedilikle temin edilmesi” talebini açıkça yazın. Suçtan zarar gören, soruşturma evresinde delillerin toplanmasını Cumhuriyet savcısından isteyebilir (CMK m.234/1-a-1).
3) Tanıkları isim ve telefonla bildirin. “Tanıklarım var” demek yetmez.
4) Dijital delilleri koruyun. Mesajları silmeyin; ekran görüntüsü alın ve mümkünse noterden tespit yaptırın. Ham veriyi (telefon/cihaz) muhafaza edin.
5) Suç vasfını yazın ama takılmayın. TCK maddesini belirtmek yararlıdır; ancak hukuki nitelendirme savcıya aittir. Yanlış madde yazmanız şikâyetinizi geçersiz kılmaz. Cumhuriyet savcısı, maddi gerçeğin araştırılması için şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla yükümlüdür (CMK m.160/2).
Nereye ve Nasıl Verilir?
- Cumhuriyet Başsavcılığı: Suçun işlendiği yer başsavcılığına elden verilir (ana yol; CMK m.158/1).
- Kolluk (polis/jandarma): Karakola da başvurabilirsiniz (CMK m.158/1); sözlü şikâyet tutanağa geçirilir (CMK m.158/5) ve savcılığa gönderilir.
- CİMER / e-Devlet: İhbar niteliğinde başvuru mümkündür; ancak resmî şikâyet için savcılığa dilekçe verilmesi önerilir.
- Başka şehirdeyseniz: Bulunduğunuz yer başsavcılığına verip yetkili başsavcılığa gönderilmesini isteyebilirsiniz.
Harç: Şikâyet dilekçesi harca tabi değildir. Dilekçenizin bir suretini havale ettirip saklayın — soruşturma numarası bu belgeyle takip edilir.
UYAP: Soruşturma numarasını aldıktan sonra dosyanızı e-Devlet üzerinden takip edebilirsiniz.
Şikâyetten Sonra Ne Olur?
Savcılık soruşturmayı tamamladığında iki karardan birini verir:
1) İddianame → Toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler (CMK m.170/2); kamu davası açılır, dosya mahkemeye gider.
2) Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK / takipsizlik) → Kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse veya kovuşturma olanağı yoksa verilir (CMK m.172/1); dava açılmaz.
KYOK size tebliğ edilir. Tebliğden itibaren iki hafta içinde Sulh Ceza Hâkimliği’ne itiraz edebilirsiniz (CMK m.173/1). Bu süre kaçırılırsa karar kesinleşir. İtiraz dilekçesi için takipsizlik kararına itiraz dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Ayrıca bazı suçlarda uzlaştırma devreye girer (CMK m.253): savcılık dosyayı uzlaştırmacıya gönderir. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kamu davası açılmaz. Soruşturması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Ayrıntı için uzlaştırma rehberimize bakabilirsiniz.
⚠️ İftira Tuzağı — Ama Panik Yapmayın
Şikâyet dilekçesi yazarken en çok sorulan soru şudur: “Şikâyetim takipsizlikle sonuçlanırsa, ben iftiradan yargılanır mıyım?”
Kısa cevap: Kural olarak hayır. Ama sınırı bilmek gerekir.
İftira suçu ne zaman oluşur? (TCK m.267)
İftira suçu (TCK m.267/1); yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak, işlemediğini BİLDİĞİ HÂLDE, hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak amacıyla bir kimseye hukuka aykırı fiil isnat etmektir. Cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Fiilin maddi eser ve delilleri uydurularak iftirada bulunulursa ceza yarı oranında artırılır (TCK m.267/2).
1. Özel kast şarttır. İftira suçunun oluşması için, isnadın gerçek dışı olduğunu bilmeniz ve buna rağmen soruşturma başlatılmasını sağlamak amacıyla hareket etmeniz gerekir. Belirli olay ve olgulardan yola çıkarak, fiilin gerçekten işlendiği inancı ve şüphesiyle şikâyette bulunduysanız, iftira suçunun unsurları oluşmaz.
2. Takipsizlik ≠ iftira. İftira, isnat edilen fiilin işlenmediğinin bilinmesini gerektirir. Kanun, iftira suçunda dava zamanaşımının mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlayacağını düzenler (TCK m.267/8). Delil yetersizliğinden verilen bir takipsizlik kararı, isnadın gerçek dışı olduğunu ve şikâyetçinin bunu bildiğini kendiliğinden göstermez; bu unsurların ayrıca ortaya konması gerekir. Şikâyet, hak arama hürriyetinin (Anayasa m.36) kullanılmasıdır ve hakkını kullanan kimseye ceza verilmez (TCK m.26/1); hakkın sınırı ise bilerek gerçek dışı isnatta bulunmaktır.
💡 Altın kural: “Şüpheleniyorum” deyin, “yaptı” demeyin
Failden %100 emin değilseniz, dilekçenizde kesin isnat yerine şüphe dili kullanın:
❌ “Ahmet Yılmaz paramı çaldı.”
✅ “Olayın gelişimi ve elimdeki bulgular ışığında, bu fiili Ahmet Yılmaz’ın işlediğinden şüpheleniyorum; gereğinin araştırılmasını talep ederim.”
Bu fark önemsiz görünür ama hukuken kritiktir: şüphe bildiren bir beyan, kesin isnat sayılmaz ve iftira kastını ortadan kaldırır. Savcılık zaten araştırma yapmakla yükümlüdür — sizin göreviniz failin kim olduğunu ispat etmek değil, elinizdeki bulguları eksiksiz sunmaktır.
İftira mı, suç uydurma mı? (TCK m.271)
Ayrım belirlenebilirlik ölçütüne dayanır:
- İftira (TCK m.267): Belirli veya basit bir araştırmayla belirlenebilir bir kişiye yönelik asılsız isnat. İsim vermeseniz de, tarif ettiğiniz kişi tespit edilebiliyorsa iftira söz konusu olabilir.
- Suç uydurma (TCK m.271): Belirli bir kişi hedeflenmeksizin, işlenmediğini bildiği bir suçu işlenmiş gibi ihbar etmek veya delillerini uydurmak; üç yıla kadar hapis cezası gerektirir. Ayrıntı için iftira ve suç uydurma yazımıza bakabilirsiniz.
Yanlışlıkla asılsız şikâyette bulundum, ne yapmalıyım?
Etkin pişmanlık (TCK m.269) ciddi bir indirim sağlar:
- Mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce iftiradan dönülürse → cezanın beşte dördü indirilir (TCK m.269/1),
- Mağdur hakkında kovuşturma başlamadan önce dönülürse → cezanın dörtte üçü indirilir (TCK m.269/2),
- Mağdur hakkında hüküm verilmeden önce dönülürse → hâkim cezanın üçte ikisine kadar indirim yapabilir (TCK m.269/3-a).
⚠️ Ayrıca dikkat: Ceza sorumluluğunuz doğmasa bile, asılsız şikâyet nedeniyle karşı taraf haksız fiil hükümlerine dayanarak maddi ve manevi tazminat davası açabilir (TBK m.49, m.58). Ayrıntı için haksız şikâyete uğradım: iftira ve tazminat yazımıza bakabilirsiniz. Ceza hukuku sorumluluğunun düşmesi, özel hukuk sorumluluğunu her zaman ortadan kaldırmaz.
Özetle: dilekçe yazarken 4 kural
- Yalnızca gerçek olan olayları yazın. Olayı abartmayın, süslemeyin.
- Emin değilseniz “şüpheleniyorum” deyin, kesin isnatta bulunmayın.
- Delil uydurmayın. Bu, cezayı yarı oranında artıran nitelikli hâldir.
- Resmî ve sade bir dil kullanın. Hakaret içeren ifadeler ayrı bir suç oluşturabilir; dilekçenizin ciddiyetini de zedeler.
Dilekçenin Unsurları: Neyi Atlarsanız Ne Olur?
Şikâyet dilekçesinin en kritik özelliği somutluğudur. Kanun, soyut ve genel nitelikteki başvurular bakımından özel bir sonuç öngörmüştür.
| Unsur | İçerik | Eksikse |
|---|---|---|
| Muhatap | Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk | Yanlış merci gecikme yaratır |
| Kimlik ve iletişim | Ad, soyad, kimlik numarası, adres, telefon | İşleme konulmayabilir |
| Somut olay | Tarih, saat, yer, kim, ne yaptı | Soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı |
| Şüpheli | Biliniyorsa kimlik; bilinmiyorsa tarif | Bilinmiyorsa da şikâyet edilir |
| Delil listesi | Tanık, kayıt, belge, kamera | Toplanmasını isteyin |
| Talep | Soruşturma ve kamu davası açılması | Açık talep |
| Katılma iradesi | Dava açılırsa katılma isteği | Ayrıca duruşmada yinelenmeli |
| İmza ve tarih | Zorunlu | Usul |
| Havale kaydı | Kayıt numarasını alın | Süre ispatı |
Üçüncü satır kanunun özel bir sonucudur ve çok önemlidir: şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığı araştırma gerektirmeksizin açıkça anlaşılırsa veya şikâyet soyut ve genel nitelikteyse, “soruşturma yapılmasına yer olmadığına” karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez; karar şikâyetçiye bildirilir ve CMK m.173’teki usule göre itiraz edilebilir, itirazın kabulü hâlinde soruşturma başlatılır (CMK m.158/6). Bu nedenle dilekçenin olayı tarih ve yer düzeyinde somutlaştırması şarttır.
Yedinci satır ise sonraki aşamayı hazırlar; şikâyet dilekçesinde katılma iradesinin belirtilmesi yerinde olsa da, katılan sıfatı ancak kamu davası açıldıktan sonra mahkemeye yapılacak talep ve mahkemenin kabul kararıyla kazanılır.
Nereye, Nasıl ve Ne Zaman?
Başvuru kanalları ve süreler bakımından bilinmesi gereken kurallar.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Merci | Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk makamları | İkisi de geçerli |
| Valilik, kaymakamlık, mahkeme | Yapılan başvuru ilgili başsavcılığa gönderilir (CMK m.158/2) | Kaybolmaz |
| Kamu görevlisi hakkında | İlgili kuruma yapılan başvuru gecikmeksizin başsavcılığa gönderilir | CMK m.158/4 |
| Yurt dışında | Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar için elçilik ve konsolosluklara | CMK m.158/3 |
| Biçim | Yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü | Dilekçe şart değil |
| Şikâyete bağlı suçlarda süre | Fail ve fiili öğrenmeden itibaren altı ay | Hak düşürücü |
| Re’sen takip edilen suçlarda | Süre yok — zamanaşımı içinde | Şikâyet ihbar niteliğinde |
| Vazgeçme | Şikâyete bağlı suçlarda, kabul eden sanık bakımından dava düşer (TCK m.73/4, 73/6) | Re’sen suçlarda etkisiz |
| Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse | Sulh ceza hâkimliğine itiraz (CMK m.173/1) | Tebliğden itibaren iki hafta |
Beşinci satır pratik bir kolaylıktır: şikâyet yazılı olmak zorunda değildir; kolluk veya savcılıkta tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak da yapılabilir. Altıncı satır ise en sık hak kaybı sebebidir; şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süre fiilin işlendiği tarihten değil, fail ve fiilin öğrenildiği tarihten itibaren işler.
Sekizinci satır ise beklentiyi doğru kurar; şikâyetten vazgeçme yalnızca şikâyete bağlı suçlarda dava düşürür — re’sen takip edilen suçlarda barışma dosyayı kapatmaz. Ayrıntı için şikâyet, suç duyurusu ve müşteki hakları rehberimize bakabilirsiniz.
Suça özel dilekçe örneklerimiz: tehdit · hakaret · dolandırıcılık · trafik kazasında taksirle yaralama · karşılıksız çek · konut dokunulmazlığı ve şikâyet süresi · cinsel taciz
Kanun Metni: CMK m.158 Fıkra Fıkra
Şikâyetin nereye, hangi biçimde yapılacağı ve soyut bir başvurunun akıbeti CMK m.158’de düzenlenmiştir. Altıncı fıkra 694 sayılı KHK ile eklenmiş ve 7078 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir:
| Fıkra | Kural | Uygulamadaki anlamı |
|---|---|---|
| m.158/1 | Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir | İkisi de geçerli başvuru yeridir |
| m.158/2 | Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet ilgili başsavcılığa gönderilir | Yanlış merci başvuruyu geçersiz kılmaz |
| m.158/3 | Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlarda elçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir | Yurt dışındaki mağdur için kanal |
| m.158/4 | Kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı suçta ilgili kuruma yapılan başvuru gecikmeksizin başsavcılığa gönderilir | Kurum başvurusu da suç duyurusu işlevi görür |
| m.158/5 | İhbar veya şikâyet yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir | Dilekçe şart değildir |
| m.158/6 | Fiilin suç oluşturmadığı araştırma gerektirmeksizin açıkça anlaşılırsa veya şikâyet soyut ve genel nitelikteyse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir; şikâyet edilene şüpheli sıfatı verilemez; karara CMK m.173 usulüyle itiraz edilebilir | Somut anlatım bu kararı önler |
Altıncı fıkra, dilekçe yazımının neden bu kadar önemli olduğunu açıklar: yalnızca “bana haksızlık yapıldı” diyen, tarih, yer ve fiil içermeyen bir başvuru, soruşturma açılmadan kapanabilir. Bu karar ve işlemler ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir. Başvurunuz bu gerekçeyle reddedilirse, olayları somutlaştırarak itiraz etmeniz veya yeni ve somut bir şikâyette bulunmanız gerekir.
Hangi Suç Şikâyete Bağlı, Hangisinde Uzlaştırma Var?
Dilekçenin süresini ve sonucunu belirleyen iki soru vardır: suç şikâyete bağlı mı ve uzlaştırmaya tabi mi? Şikâyete bağlı suçlar CMK m.253/1-a uyarınca kural olarak uzlaştırma kapsamındadır; bazı suçlar ise şikâyete bağlı olmasa da CMK m.253/1-b’deki listede sayıldığı için uzlaştırmaya tabidir:
| Suç | Madde | Şikâyet | Uzlaştırma |
|---|---|---|---|
| Hakaret | TCK m.125 | Şikâyete bağlı (m.131/1); fiilden itibaren en çok 2 yıl | Yok (CMK m.253/3) |
| Basit kasten yaralama | TCK m.86/2 | Şikâyete bağlı | Var |
| Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit | TCK m.106/1 | Aranmaz | Var (CMK m.253/1-b) |
| Malvarlığı veya sair kötülük tehdidi | TCK m.106/1, son cümle | Şikâyete bağlı | Var |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | TCK m.116/1 | Şikâyete bağlı | Var |
| Mala zarar verme | TCK m.151/1 | Şikâyete bağlı | Var |
| Basit güveni kötüye kullanma | TCK m.155/1 | Şikâyete bağlı | Var |
| Israrlı takip | TCK m.123/A | Şikâyete bağlı | Yok (CMK m.253/3) |
| Cinsel taciz; basit cinsel saldırı | TCK m.105; m.102/1 | Şikâyete bağlı | Yok (CMK m.253/3) |
| Özel hayatın gizliliği, haberleşmenin gizliliği | TCK m.132–134 | Şikâyete bağlı (m.139) | Var |
| Hırsızlık | TCK m.141 | Aranmaz | Var (CMK m.253/1-b) |
| Dolandırıcılık | TCK m.157 | Aranmaz | Var (CMK m.253/1-b) |
| Nitelikli dolandırıcılık | TCK m.158 | Aranmaz | Yok |
| Şantaj | TCK m.107 | Aranmaz | Yok |
Tablo genel kuralı gösterir; aynı suçun nitelikli hâlleri farklı rejime tabi olabilir. Örneğin basit kasten yaralama şikâyete bağlıyken nitelikli hâlleri re’sen soruşturulur; basit güveni kötüye kullanma şikâyete bağlıyken nitelikli hâli için şikâyet aranmaz. Dolandırıcılık dosyalarında ayrıca 7571 sayılı Kanunla (RG 25.12.2025) eklenen CMK m.128/A önemlidir: banka, ödeme veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı makul şüphe hâlinde hesabı 48 saate kadar askıya alabilir ve durumu derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirir; bu nedenle şikâyetin gecikmeden yapılması paranın izini sürmek bakımından kritiktir. Şikâyete bağlı suçların tam çerçevesi için şikâyete bağlı suçlar ve şikâyet süresi yazımıza bakabilirsiniz.
TCK m.73: Şikâyet Süresi ve Vazgeçmenin Kuralları
Şikâyet hakkının ne zaman düştüğü ve vazgeçmenin neyi etkilediği TCK m.73’te düzenlenmiştir. Dilekçe vermeden önce bu kuralları bilmek, hem süre kaybını hem de istenmeyen sonuçları önler:
| Fıkra | Kural |
|---|---|
| m.73/1 | Şikâyete bağlı suçta yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz |
| m.73/2 | Süre, zamanaşımını geçmemek koşuluyla şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar; hakaret suçunda şikâyet süresi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (7531 s.K., 7.11.2024) |
| m.73/3 | Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden birinin süreyi kaçırması diğerlerinin hakkını düşürmez |
| m.73/4 | Kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme infaza engel olmaz |
| m.73/5 | İştirak hâlindeki sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar |
| m.73/6 | Kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez |
| m.73/7 | Vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklayan kişi artık hukuk mahkemesinde dava açamaz |
Yedinci fıkra uygulamada sık gözden kaçar: uzlaşma görüşmesinde veya duruşmada şikâyetten vazgeçerken “şahsi haklarımdan da vazgeçiyorum” demek, daha sonra tazminat davası açma imkânını ortadan kaldırır. Vazgeçme beyanı verilmeden önce tazminat hakkının saklı tutulup tutulmayacağı açıkça düşünülmelidir. Ayrıntı için şikâyetten vazgeçme (TCK 73) yazımıza bakabilirsiniz.
Şikâyetten Sonra Haklarınız: Kanuni Dayanaklarıyla
Dilekçeyi vermek sürecin başlangıcıdır. Aşağıdaki tablo, şikâyetçinin soruşturma ve kovuşturma aşamalarında hangi hakları kullanabileceğini gösterir:
| Aşama | Hak veya yükümlülük | Dayanak |
|---|---|---|
| Soruşturma | Savcı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla yükümlüdür | CMK m.160/2 |
| Soruşturma | Suçtan zarar gören delillerin toplanmasını isteyebilir | CMK m.234/1-a-1 |
| Soruşturma | Soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla belge örneği isteyebilir | CMK m.234/1-a-2 |
| Soyut şikâyet | Soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararına itiraz | CMK m.158/6, m.173 |
| Soruşturma sonu | Yeterli şüphe varsa iddianame; yoksa kovuşturmaya yer olmadığı kararı | CMK m.170/2, m.172/1 |
| KYOK | Tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz | CMK m.173/1 |
| Kovuşturma | İlk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar davaya katılma | CMK m.237/1 |
| Uzlaştırma | Şikâyete bağlı suçlarda ve listedeki suçlarda uzlaştırma teklifi | CMK m.253 |
Uygulamada en sık hak kaybı iki noktada yaşanır: delil toplama talebinin somut olarak yapılmaması ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına iki haftalık sürede itiraz edilmemesi. Katılan sıfatı, kanun yollarına başvurabilmek için ayrıca önemlidir; ayrıntı için davaya müdahil olmak: katılan sıfatı ve mağdur ve katılan hakları yazılarımıza bakabilirsiniz.
Suç Türüne Göre Delil ve Talep Rehberi
Genel şablon her dosyada kullanılabilir; ancak delil ve talep bölümü suçun türüne göre özelleştirilmelidir. Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan şikâyet konularında dilekçeye eklenmesi gerekenleri ve kanuni notları gösterir:
| Suç | Dilekçeye eklenecekler | Özel talep ve kanuni not |
|---|---|---|
| Mesajla tehdit veya şantaj | Sohbetin tamamı, numara ve tarih-saat bilgisi, cihaz | Abonelik ve HTS kayıtlarının getirtilmesi (CMK m.135/6); mesajları sosyal medyada paylaşmayın (TCK m.132/3) |
| Hakaret | Sözlerin aynen yazımı, tanıklar, mesaj veya ses kaydı | Mesajla işlenen hakaret de cezalandırılır (TCK m.125/2); şikâyet süresi her hâlde fiilden itibaren iki yıl (TCK m.73/2) |
| Dolandırıcılık | Dekont, IBAN, yazışmalar, ilan ekran görüntüsü | Hesap sahipliği ve para akışının araştırılması; bankanın 48 saatlik askıya alma yetkisi (CMK m.128/A) |
| Hırsızlık | Çalınan eşyanın listesi, fatura, kamera kaydının yeri ve saati | Kamera kayıtlarının ivedilikle temin edilmesi (CMK m.234/1-a-1) |
| Kasten yaralama | Adli rapor, fotoğraf, tanıklar | Basit hâl şikâyete bağlıdır (TCK m.86/2); nitelikli hâllerde şikâyet aranmaz |
| Özel görüntü veya ses paylaşımı | Paylaşımın bağlantısı, tarihi, ekran görüntüsü | İfşa iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.134/2); şikâyete bağlıdır (m.139) |
| Israrlı takip | Olayların tarih sıralı listesi, arama kayıtları, tanıklar | Şikâyete bağlıdır, uzlaştırma yoktur (TCK m.123/A; CMK m.253/3); ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri istenebilir |
Dilekçeyi vermeden önce son kontrol: (1) Suç şikâyete bağlıysa altı aylık süre dolmamış mı? (2) Olay tarih, saat ve yer düzeyinde somut mu? (3) Her delil için “nerede ve kimde olduğu” yazılı mı? (4) Emin olunmayan konularda şüphe dili kullanılmış mı? (5) Dilekçenin bir sureti havale kaydıyla birlikte saklanıyor mu? Bu beş sorudan birine “hayır” cevabı, dilekçenin güncellenmesi gerektiğini gösterir.
📖 İlgili Rehberler
- Şikâyete Bağlı Suçlar: Süre ve Vazgeçmenin Sonuçları
- Şikâyet, Suç Duyurusu ve Müşteki Hakları
- 📚 Ceza ve İnfaz Örnek Dilekçeler (Tümü)
- Ceza Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- İftira Suçu (TCK 267): Cezası ve Savunma
- Takipsizlik (KYOK) Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
- HAGB Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
- Adli Sicil / Arşiv Kaydı Silme ve Memnu Hakların İadesi Dilekçesi
- Müddetnameye İtiraz Dilekçesi Örneği
- Denetimli Serbestlik Talebi Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Şikâyet süresi kaç aydır?
Şikâyete bağlı suçlarda, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden itibaren 6 aydır (TCK m.73/1-2). Hakaret suçunda ise bu süre, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her hâlde iki yılı geçemez. Re’sen soruşturulan suçlarda şikâyet süresi yoktur; sınır dava zamanaşımıdır.
Şikâyet dilekçesi için harç ödenir mi?
Hayır. Cumhuriyet Başsavcılığına verilen şikâyet dilekçesi harca tabi değildir.
Şikâyet sözlü olarak yapılabilir mi?
Evet. İhbar veya şikâyet yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/5). Başvuru Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158/1).
Şüphelinin kimliğini bilmiyorum, şikâyet edebilir miyim?
Evet. Şüpheli bölümüne “kimliği tespit edilecek şahıs” yazabilirsiniz. Savcılık, kolluk aracılığıyla failin tespitini sağlar; şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamak savcının yükümlülüğüdür (CMK m.160/2).
Soyut şikâyette ne olur?
Şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığı araştırma gerektirmeksizin açıkça anlaşılırsa veya şikâyet soyut ve genel nitelikteyse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir; şikâyet edilene şüpheli sıfatı verilemez. Bu karara CMK m.173’teki usule göre itiraz edilebilir (CMK m.158/6).
Şikâyetimden vazgeçebilir miyim?
Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme davayı düşürür; ancak vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme infaza engel olmaz (TCK m.73/4, 73/6). Re’sen soruşturulan suçlarda vazgeçmeniz süreci durdurmaz.
Vazgeçersem tazminat davası açabilir miyim?
Vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi ayrıca açıklarsanız artık hukuk mahkemesinde dava açamazsınız (TCK m.73/7). Bu açıklamayı yapmadan vazgeçmek tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Birden fazla mağdur varsa biri süreyi kaçırırsa ne olur?
Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden birinin altı aylık süreyi geçirmesi diğerlerinin haklarını düşürmez (TCK m.73/3).
Hangi suçlarda uzlaştırma yoktur?
Soruşturması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Nitelikli dolandırıcılık ve şantaj gibi şikâyete bağlı olmayan ve listede sayılmayan suçlar da uzlaştırma kapsamında değildir.
Takipsizlik kararı verilirse ne yaparım?
Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Sulh Ceza Hâkimliği’ne itiraz edebilirsiniz (CMK m.173/1). Süre kaçırılırsa karar kesinleşir.
Kamu görevlisi hakkında şikâyet nereye yapılır?
Başsavcılığa doğrudan yapılabileceği gibi, kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı suçlarda ilgili kurum ve kuruluş idaresine de yapılabilir; bu başvuru gecikmeksizin Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (CMK m.158/4).
Avukatsız şikâyet dilekçesi verebilir miyim?
Evet, avukat zorunlu değildir. Ancak delil toplama, suç vasfının belirlenmesi ve süre yönetimi teknik konulardır; avukat desteği önemle önerilir.
Şikâyetim takipsizlikle sonuçlanırsa iftiradan yargılanır mıyım?
Kural olarak hayır. İftira suçu, isnat edilen fiili kişinin işlemediğini bildiğiniz hâlde, hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak için isnatta bulunmanızı gerektirir (TCK m.267/1). Delil yetersizliğinden verilen takipsizlik kararı, isnadın gerçek dışı olduğunu ve bunu bildiğinizi kendiliğinden göstermez. Gerçek olaylara dayanarak ve şüphe diliyle şikâyette bulunmak hakkın kullanılmasıdır (TCK m.26/1).
İftiranın cezası nedir?
İftira bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.267/1); fiilin maddi eser ve delillerini uydurarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (m.267/2). Mağdur hakkında soruşturma başlamadan önce iftiradan dönen kişinin cezasının beşte dördü indirilir (TCK m.269/1).
Failden emin değilim, dilekçede ne yazmalıyım?
Kesin isnat yerine şüphe dili kullanın: “Bu fiili X’in işlediğinden şüpheleniyorum, gereğinin araştırılmasını talep ederim” şeklinde yazın. Failin kim olduğunu ispat etmek sizin göreviniz değildir; savcılık delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2).
Delillerin toplanmasını nasıl isterim?
Dilekçenin sonuç ve talep bölümünde, hangi kaydın nereden getirtileceğini somut olarak yazın. Suçtan zarar gören, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısından delillerin toplanmasını isteyebilir (CMK m.234/1-a-1).
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşanma Davasında Özel Dedektif Raporu Hukuka Uygun mu? (HMK 189/2; TCK 134, 123/A; 5188 s.K.)
- ▸ Boşandıktan Sonra Eski Eşin Hakaret ve İftiraları: Manevi Tazminat (TBK 58, 72; TMK 24-25; TCK 125, 128, 267)
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
Bu konuda hukuki destek almak için


