Çarpıp Kaçan Sürücü: Mağdurun Yapacakları ve Dilekçe Örnekleri (2026) — KTK m. 81, TCK m. 98

Çarpıp kaçan sürücü, kaçarak durumunu iyileştirmez — tam tersini yapar. Kaçma; idari yaptırım ve ayrı bir suçun yanında, kaza dosyasındaki kusur değerlendirmesini de aleyhe çevirir ve sigortacıya rücu imkânı doğurur. Mağdur bakımından ise iki ayrı yol açıktır: sürücü tespit edilirse olağan tazminat yolu, tespit edilemezse Güvence Hesabı. Bu rehber ilk saatlerde yapılacakları ve üç hazır dilekçe örneğini içeriyor.

Kaçmak Neden Kaçanın Aleyhine?

Kazaya karışan sürücüler; trafik için ek tehlike yaratmayacak şekilde hemen durmak, kaza yerindeki durumu değiştirmemek, kazayı yetkili ve görevli memurlara bildirmek ve bunlar gelinceye kadar veya izinlerini almadan kaza yerinden ayrılmamak zorundadır.

Kaçan sürücü tarafındaki yaptırımların ayrıntısı için: trafik kazası sonrası olay yerini terk: kaçan sürücünün cezası.

İlk Saatler: Ne Yapmalı?

1. Aracı ve olay yerini fotoğraflayın — hasar bölgeleri, boya izleri, kırılan parçalar.
2. Kaçan araca ait parça, boya veya cam kalıntılarını olduğu yerde bırakın; bunlar eşleştirme için kullanılır.
3. Plakayı ve aracın özelliklerini not edin: renk, marka, model, hasar konumu.
4. Tanık bilgilerini alın; olayı gören varsa telefon numarasını mutlaka yazın.
5. Çevredeki kamera kaynaklarını tespit edin — kavşak kameraları, işyeri kameraları, park hâlindeki araçların kameraları.
6. Kolluğa hemen bildirin ve tutanak düzenlettirin; kaçma hâlinin tutanağa yazılmasını sağlayın.
7. Yaralanma varsa adli rapor alın.

İki Ayrı Yol

İkinci satırdaki sınır önemlidir: kaçan araç tespit edilemediğinde araç hasarı Güvence Hesabından karşılanmaz. Bu kalem için kendi kasko poliçeniz devrededir. Ayrıntı: Güvence Hesabına başvuru dilekçesi örneği.

Kaçma Tazminat Miktarını Etkiler mi?

Doğrudan bir artırım kalemi değildir; ancak iki yönden etki eder.

• Kusur değerlendirmesi. Kaçma nedeniyle kaza tutanağı ve alkol raporu düzenlenememişse, oluş biçimine ilişkin belirsizliğin sonuçları kaçan tarafa yüklenir.
• Manevi tazminat. Yaralı bırakılarak kaçılması, olayın mağdur üzerindeki etkisini ağırlaştıran bir olgu olarak ileri sürülür ve takdir edilecek tutarda gözetilmesi istenir.

Bu nedenle dava dilekçesinde kaçma olgusu ayrı bir başlık altında anlatılmalı; yalnızca ceza dosyasına atıfla geçiştirilmemelidir.

Sigortacının Rücu Hakkı

Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarında, bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunluluklar dışında olay yerini terk etmesi rücu sebepleri arasında düzenlenmiştir.

Dilekçe Örneği 1 — Savcılığa Suç Duyurusu ve Delil Talebi

Plaka tespiti bu dosyalarda savcılık kanalıyla yürür; talep somut olmalıdır.

Dilekçe Örneği 2 — Güvence Hesabına Başvuru

Kaçan araç tespit edilemediğinde bedensel zarar bu kapıdan istenir.

Dilekçe Örneği 3 — Sürücü Tespit Edildi: Tazminat Davası

Park Hâlindeki Araca Çarpıp Kaçma

Karşı tarafın o an araçta bulunmaması, durma ve bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bu hâl de olay yerini terk kapsamında değerlendirilir.

Mağdur bakımından yapılacaklar aynıdır: hasar fotoğraflanır, boya ve parça kalıntıları korunur, çevredeki kamera kaynakları tespit edilir ve kolluğa bildirilerek tutanak düzenlettirilir. Otopark içinde meydana gelen olaylarda ayrıca otopark işleticisinin sorumluluğu gündeme gelebilir.

Maddi Hasarlı Kazada İstisna

Yalnızca maddi hasarın bulunduğu kazalarda, kazaya dâhil kişilerin tümü yetkili ve görevli kişinin gelmesine gerek görmezlerse, durumu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle olay yerinden ayrılabilirler. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda ise buna izin verilmez.

Bu nedenle karşı tarafın “anlaşmalı tutanak tutup ayrıldık” savunmasında, yazılı saptamanın gerçekten yapılıp yapılmadığı ve kazada yaralanma bulunup bulunmadığı denetlenmelidir.

Başvuru Öncesi Kontrol Listesi

• Kaçma olgusu kaza tespit tutanağına yazdırıldı mı?
• Araca ait renk, marka, model ve hasar konumu not edildi mi?
• Boya, parça ve cam kalıntıları korundu ve fotoğraflandı mı?
• Kamera kaynakları adres ve saat aralığıyla somut olarak gösterildi mi?
• Plaka tanıma sistemi kayıtlarının incelenmesi istendi mi?
• Eşleştirme incelemesi talep edildi mi?
• Bölge servislerindeki onarım kayıtlarının araştırılması istendi mi?
• Sürücü tespit edilemediyse Güvence Hesabı yolu değerlendirildi mi?
• Araç hasarı için kasko poliçesi devreye alındı mı?
• Dava dilekçesinde kaçma olgusu ayrı başlık altında anlatıldı mı?

Sık Yapılan Altı Hata

1. Kamera talebini genel yapmak. Adres ve saat aralığı verilmeyen talep bu dosyalarda sonuç vermez.
2. Fiziksel bulguları temizlemek. Boya ve parça kalıntıları eşleştirme incelemesinin temelidir.
3. Güvence Hesabından araç hasarı istemek. Hesap yalnızca bedensel zararı karşılar.
4. Sigortacının “sigortalım kaçtı” savunmasını kabullenmek. Bu hâller üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
5. Kaçmayı dava dilekçesinde işlememek. Kusur ve manevi tazminat bakımından ayrı başlık gerektirir.
6. Park hâlindeki araca çarpmayı önemsememek. Karşı tarafın araçta olmaması yükümlülüğü kaldırmaz.

Madde Metinleri: KTK m.81, TCK m.98, KTK m.108 ve 5684 s.K. m.14

Kaçma olayında dört ayrı sonuç doğar: trafik yükümlülüğünün ihlali, ceza sorumluluğu, Güvence Hesabından ödeme ve sigortacının rücuu. Dördü de ayrı maddelere dayanır.

Olay yerinde kalma yükümlülüğü: KTK m.81. Kural şudur: trafik kazasına karışan kişiler, hemen durmak, kaza yerinde trafik güvenliği için gereken tedbirleri almak, yaralılar için ilk yardım tedbirlerini almak ve durumu ilgili kuruluşa bildirmek, yetkililerin isteği hâlinde kimliğini, adresini, sürücü ve trafik belgesi ile sigorta poliçesini göstermek ve yetkililer gelinceye kadar kaza yerinden ayrılmamak zorundadır. Bu yükümlülük, kazanın kusurundan bağımsız olarak herkes içindir.

İstisna: KTK m.81 ve m.83. Tek istisna kanunda gösterilmiştir: kaza yalnız maddi hasarlı ise ve taraflar anlaşırsa, kaza tespit tutanağı düzenlemek ve durumu sigorta kuruluşlarına bildirmek suretiyle olay yerinden ayrılabilirler. Bu nedenle “anlaşıp ayrıldık” savunması ancak imzalı tutanak varsa geçerlidir.

Yardım yükümlülüğü suçu: TCK m.98. Ceza tarafındaki ilk hüküm şudur: yaşı, hastalığı veya yaralanması dolayısıyla ya da başka herhangi bir nedenle kendini idare edemeyecek durumda olan kimseye hâl ve koşulların elverdiği ölçüde yardım etmeyen ya da durumu derhâl ilgili makamlara bildirmeyen kişi, bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi dolayısıyla kişinin ölmesi durumunda, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Taksirle yaralama: TCK m.89. İkinci hüküm ağırlaştırıcı sebep içerir: taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi cezalandırılır; fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması hâlinde ceza artırılır. Aynı maddede kritik bir kural vardır: bilinçli taksir hâli hariç olmak üzere, bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır; bu nedenle TCK m.73 uyarınca altı aylık şikâyet süresi işler.

Kaçmanın ceza hukukundaki etkisi: TCK m.61. Ceza belirlenirken: hâkim, suçun işleniş biçimi, suçun işlenmesinde kullanılan araçlar, suçun işlendiği zaman ve yer, suçun konusunun önem ve değeri, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, failin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı, failin güttüğü amaç ve saik göz önünde bulundurularak temel cezayı belirler. Olay yerini terk, bu değerlendirmede aleyhe bir olgudur.

Güvence Hesabı: 5684 s.K. m.14. Failin bulunamadığı hâlde başvurulacak kaynak budur: kanunda sayılan zorunlu sigortalara ilişkin olarak, sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar, rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasız olan aracın neden olduğu bedensel zararlar ve kanunda sayılan diğer hâller için Güvence Hesabına başvurulur. Hesap, Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulur.

Kapsamın sınırı. Bu noktada iki kısıt vardır: Güvence Hesabı, sigortalının tespit edilememesi hâlinde kural olarak bedensel zararları karşılar; maddi hasar bu kapsamda değildir. Ayrıca ödeme, zorunlu malî sorumluluk sigortası teminat tutarlarıyla sınırlıdır.

Başvuru ve süre: KTK m.108. Güvence Hesabına ilişkin taleplerde de süre işler: bu Kanun’da öngörülen zamanaşımı hükümleri uygulanır; KTK m.109 uyarınca talepler, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten iki yıl ve her hâlde kaza gününden on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil cezayı gerektiriyorsa ve ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa bu süre uygulanır.

Sigortacının savunma sınırı: KTK m.95. “Sigortalım kaçtı, ödemem” savunmasının cevabı şudur: sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hâller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalısına rücu edebilir; yani yük, mağdurdan sigortalıya kayar.

İşletenin sorumluluğu: KTK m.85. Sürücü tespit edildiğinde muhatap tek değildir: bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi hâlinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

Delil talebi: CMK m.134 ve m.158. Kamera ve sinyal kayıtları için usul şudur: suç duyurusu Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılır; dijital kayıtlarda ise somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması hâlinde hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından inceleme kararı verilir. Bu nedenle dilekçede hangi kamera, hangi tarih ve saat aralığı somut olarak yazılmalıdır.

Kayıtların korunması: HMK m.400 ve m.390. Hukuk yolunda kayıtlar kısa sürede silinebildiğinden: delil tespiti ile keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi istenebilir; ayrıca hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya ciddi bir zararın doğacağından endişe edilen hâllerde ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Tazminat kalemleri: TBK m.53, m.54 ve m.56. Talep edilecekler kanunda sayılıdır: ölümde cenaze giderleri, tedavi giderleri ve destekten yoksun kalma zararı; yaralanmada tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar; ayrıca hâkim, ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebilir.

Kaçma hâlinde muhatap ve dayanak

Sıkça Sorulan Sorular

Olay yerinde kalma yükümlülüğü hangi maddede?

KTK m.81 uyarınca trafik kazasına karışan kişiler hemen durmak, trafik güvenliği için gereken tedbirleri almak, yaralılar için ilk yardım tedbirlerini almak ve durumu ilgili kuruluşa bildirmek, istenirse kimlik ve belgelerini göstermek ve yetkililer gelinceye kadar kaza yerinden ayrılmamak zorundadır.

“Anlaşıp ayrıldık” savunması geçerli mi?

Yalnızca kanundaki istisna kapsamında geçerlidir. KTK m.81 uyarınca kaza sadece maddi hasarlı ise ve taraflar anlaşırsa kaza tespit tutanağı düzenleyip durumu sigorta kuruluşlarına bildirmek suretiyle olay yerinden ayrılabilirler; bu nedenle imzalı tutanak yoksa savunma sonuç doğurmaz.

Kaçmanın ayrı bir ceza karşılığı var mı?

TCK m.98 uyarınca kendini idare edemeyecek durumda olan kimseye hâl ve koşulların elverdiği ölçüde yardım etmeyen ya da durumu derhâl ilgili makamlara bildirmeyen kişi bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır; yükümlülüğün yerine getirilmemesi dolayısıyla kişinin ölmesi hâlinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Fail tespit edilemezse tazminatı kimden alırım?

5684 s.K. m.14 uyarınca sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar ile sigortasız aracın neden olduğu bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulur. Ödeme zorunlu malî sorumluluk sigortası teminat tutarlarıyla sınırlıdır ve maddi hasar kural olarak bu kapsamda değildir.

Sigorta “sigortalım kaçtı, ödemem” diyebilir mi?

KTK m.95 uyarınca sigorta sözleşmesinden veya kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması ya da azaltılması sonucunu doğuran hâller zarar görene karşı ileri sürülemez; ödemede bulunan sigortacı, azaltabileceği oranda sigortalısına rücu edebilir.

Bana çarpıp kaçtılar, ne yapmalıyım?

Olay yerini ve hasarı fotoğraflayın, kaçan araca ait boya ve parça kalıntılarını olduğu yerde bırakın, aracın renk, marka, model ve hasar konumunu not edin, tanık bilgilerini alın, çevredeki kamera kaynaklarını tespit edin ve kolluğa hemen bildirerek tutanak düzenlettirin. Yaralanma varsa adli rapor alın.

Kaçan sürücü tespit edilemezse tazminat alabilir miyim?

Bedensel zararlarınız bakımından Güvence Hesabına başvurabilirsiniz; sigortalının tespit edilememesi hâlinde kişiye gelen bedensel zararlar bu kapsamdadır. Araç hasarı ise Güvence Hesabından karşılanmaz; bu kalem için kendi kasko poliçeniz devrededir.

Kaçmak sürücünün durumunu nasıl etkiler?

Aleyhine işler. İdari para cezası, ceza puanı ve sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması söz konusu olur; yaralanma varsa yardım veya bildirim yükümlülüğünün ihlali suçu gündeme gelir; bedeni hasarlı kazalarda sigortacıya rücu imkânı doğabilir ve kusur değerlendirmesi ile manevi tazminat bakımından da olumsuz etki eder.

Olay yerini terk etmenin haklı sebebi olabilir mi?

Terk; tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme ya da can güvenliği gibi zorunluluklara dayanmalıdır. Bu haklı nedenin varlığını ispat yükü olay yerinden ayrılan sürücüdedir.

Sigorta ‘sigortalım kaçtı, ödemem’ diyebilir mi?

Diyemez. Tazminatın azaltılmasına veya kaldırılmasına ilişkin hâller üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Sigortacı zarar görene öder, sonra kendi sigortalısına rücu eder; bu iç ilişki mağdurun hakkını etkilemez.

Kaçma tazminat miktarını artırır mı?

Doğrudan bir artırım kalemi değildir ancak iki yönden etki eder. Kaçma nedeniyle tutanak ve alkol raporu düzenlenememişse oluş biçimine ilişkin belirsizliğin sonuçları kaçan tarafa yüklenir; ayrıca yaralı bırakılarak kaçılması manevi tazminat takdirinde gözetilmesi istenen bir olgudur.

Kamera kayıtlarını nasıl talep etmeliyim?

Somut olarak. Hangi kavşak veya işyeri, tam adres ve hangi saat aralığı yazılmalıdır; ayrıca kaçış güzergâhı üzerindeki kaynaklar da gösterilmelidir. Kayıtlar sistemlerin süresine göre silindiğinden talep ilk günlerde yapılmalıdır.

Plaka tespiti için başka ne istenebilir?

Anılan saat aralığında bölgeden geçen araçlara ilişkin plaka tanıma sistemi kayıtlarının incelenmesi, olay yerinde kalan boya ve parça kalıntılarıyla eşleştirme incelemesi yapılması ve bölgedeki servislerden ilgili tarihlerdeki onarım kayıtlarının araştırılması istenebilir.

Park hâlindeki aracıma çarpıp kaçtılar, aynı mı?

Aynı kapsamda değerlendirilir. Karşı tarafın o an araçta bulunmaması durma ve bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Mağdur bakımından yapılacaklar da aynıdır; otopark içindeki olaylarda ayrıca işleticinin sorumluluğu gündeme gelebilir.

Karşı taraf ‘anlaşıp ayrıldık’ derse?

Yalnızca maddi hasarlı kazalarda, kazaya dâhil kişilerin tümü yetkilinin gelmesine gerek görmezse durumu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle ayrılabilirler. Bu savunmada yazılı saptamanın gerçekten yapılıp yapılmadığı ve kazada yaralanma bulunup bulunmadığı denetlenmelidir.

Güvence Hesabı ne kadar öder?

Sorumluluğu kaza tarihinde geçerli teminat limitleriyle sınırlıdır ve kapsam bedensel zararlarla sınırlıdır. Başvuruda, kaza nedeniyle başka bir kaynaktan tazminat alınmadığının beyan edilmesi gerekir.

Sürücü sonradan tespit edilirse ne olur?

Bu hâlde olağan yol izlenir: sürücü, işleten ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı aleyhine tazminat davası açılır. Dava dilekçesinde kaçma olgusu, kusur değerlendirmesi ve manevi tazminat bakımından ayrı bir başlık altında anlatılmalıdır.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası sonrası olay yerini terk: kaçan sürücünün cezası
• Güvence Hesabına başvuru dilekçesi örneği (5684 s.K. m. 14)
• Ölümlü kazada soruşturma: delil talebi ve takipsizliğe itiraz
• Trafik kazasında davaya katılma (müdahillik) talebi dilekçesi
• Kaza tespit tutanağına itiraz ve aksinin ispatı dilekçesi örneği
• Trafik kazasında manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• Kasko hasar reddine itiraz ve tahkim başvuru dilekçesi örneği
• Sigorta rücu takibine itiraz ve menfi tespit dava dilekçesi
• Çalıntı araç kazasında tazminat dava dilekçesi örneği
• Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?

Dayanak Mevzuat

• 2918 sayılı KTK m. 81 — kazaya karışanların yükümlülükleri; olay yerinden ayrılma yasağı
• 2918 sayılı KTK m. 82 — kaza yerinde alınacak tedbirler ve bildirim
• 5237 sayılı TCK m. 98 — yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi
• 5237 sayılı TCK m. 89 — taksirle yaralama
• 2918 sayılı KTK m. 95 — tazminatı azaltan hâllerin üçüncü kişilere ileri sürülememesi ve rücu
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 14 — Güvence Hesabı
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları — rücu hâlleri
• 6098 sayılı TBK m. 56 — manevi tazminat