Kaza sonrası sigorta şirketi karşı tarafa ödeme yaptı ve şimdi parayı sizden istiyor. Bu, rücudur — ama sanıldığı kadar otomatik değildir. Genel Şartlarda sayılan bir hâlin varlığı tek başına yetmez: o hâl ile kaza arasında uygun illiyet bağı kurulmalıdır ve alkol bakımından Yargıtay münhasırlık arar. Üstelik bunu ispat yükü sigorta şirketindedir. Aşağıda rücu sebepleri, savunma eksenleri ve hazır bir menfi tespit dilekçesi örneği var.
Rücunun Kaynağı ve Sebepleri
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 Sayılı KTK’nın 95/2 maddesiyle Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur.
Sebepler Genel Şartların ilgili maddesinde sayılmıştır: ağır kusur veya kasıt hâli, oto yarışına katılma, ehliyetnamesiz motorlu araç kullanmak, uyuşturucu veya alkollü olarak araç kullanmak, istiap haddinin aşılması, aracın çalınması veya gasp edilmesinde işletenin kusuru gibi hâller sigortacının sigortalısına rücu sebeplerindendir.
Sebebin varlığı tek başına yetmez. Söz konusu madde kapsamında sayılan her durumda sigorta şirketi rücu hakkını kullanmaz. Belirtilen nedenlerle kaza arasında uygun bir illiyet bağı bulunmak zorundadır. Savunmanızın omurgası budur — şablonun 2(a) maddesi bu eksene göre yazılmıştır.
Alkol: Münhasırlık Ölçütü
En sık karşılaşılan rücu gerekçesi alkoldür ve burada ölçüt nettir. Hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibariyle sürücünün salt (münhasıran) alkolün etkisi altında kaza yapmış olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, sürücünün alkollü olması tek başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez.
İspat yükü de belirlenmiştir: alkol veya uyuşturucu maddenin trafik kazası için rücu nedeni ya da kasko sigortası için teminat dışı hâl olarak kabul edilmesi için kazanın münhasıran alkol etkisinde meydana geldiğinin sigortacı tarafından ispat edilmesi gerekmektedir. Kanıt standardı da somuttur: kazanın münhasıran alkol etkisiyle meydana geldiği objektif delillerle (alkol tespit tutanağı, nefes/kan ölçümü, olay yeri incelemesi, bilirkişi raporu) ispatlanmalıdır.
Sonuç doğrudan doğruya davanın kaderini belirler: sigortacı, zarar görene ödeme yaptıktan sonra, illiyet bağı ispatlanırsa rücu edebilir. İlliyet kanıtlanamazsa teminat devam eder ve rücu imkânı doğmaz.
İki Emsal Karar
Reddedilen dava. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.05.2011 tarihli kararında somut değerlendirme şöyledir: “Alkollü olmayan bir sürücü de kavşakta geçiş önceliğine uymama nedeniyle kazaya sebep olabilir. Kaza sırasında davalının 1,93 oranında alkollü olduğu bilirkişi raporu ile saptanmış ise de, kaza, tek başına davacı şirket sigortalısı araç sürücüsünün alkollü olmasının etkisiyle meydana gelmemiştir. Olayda bu etmen yanında sigortalı araç sürücüsünün kavşakta geçiş önceliğine uymaması ve diğer araç sürücüsünün kavşağa aracın hızını azaltmadan çarpması şeklindeki davranışlar rol oynamıştır. Rücuen tazminat davası reddedilmelidir.”
Nasıl inceleneceği. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 02.07.2020 tarihli, 2019/4489 E., 2020/4293 K. sayılı ilamında yöntem gösterilmiştir: “mahkemece, sigortalı araç sürücüsünün alkollü olduğu kabul edilerek İTÜ gibi kurum veya kuruluşlardan aralarında nöroloji ve trafik uzmanı bilirkişilerin bulunduğu bilirkişi kurulundan, kazanın oluş şekli, yol, hava, gün durumu, kaza tutanağı ve tanık beyanları birlikte değerlendirilerek kazanın münhasıran alkolün etkisi altında gerçekleşip gerçekleşmediğinin, başka unsurlarında kazanın meydana gelmesinde etkili olup olmadığının belirlenmesi için gerekçeli, denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekir.”
Bu yüzden bilirkişi talebini ayrı madde yapın. Dosyanın kazanılması, promil değerinin tartışılmasından çok kazanın oluş şeklinin ortaya konmasına bağlıdır: yol, hava, gün durumu, karşı tarafın kusuru, geçiş önceliği. Şablonun 4. maddesi bu içeriği talep eder.
Diğer Rücu Sebepleri ve Savunmaları
Olay yerini terk. Genel Şartlarda “bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu hâller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması hâlinde” rücu edilebileceği belirtilmiştir. Görüldüğü üzere zorunlu hâller açıkça istisna tutulmuştur — hastaneye gitmek bunlardandır.
İstiap haddi ve taşıma kuralları. Karayolları Trafik Kanunu m.65 kapsamında taşıma sınırı üzerinde yolcu ve yük taşınması yasaklanmıştır. Genel Şartların ilgili bendi ile “tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise” sigortalıya rücu hakkı tanınmıştır.
Yükümlülük ihlali. Hasarın gerçekleşmesi hâlinde sigorta ettirenin yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı hasarda artış olursa da rücu gündeme gelir. Burada savunma, artışın gerçekten yükümlülük ihlalinden doğup doğmadığına odaklanır.
Usul: Mahkeme, Arabuluculuk ve Zamanaşımı
Görev ve yetki. Bir kaynakta rücu davası açılacak mahkemenin kaza yerinin asliye ticaret mahkemesi olduğu belirtilmektedir. Ayrıca rücu davası, sigorta şirketinin sözleşmeden kaynaklı para alacağını konu eder ve HMK m.10 uyarınca sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.
Arabuluculuk. Belirtildiğine göre rücu davalarını, dava şartı zorunlu arabuluculuk kapsamında ele alırsak hem ticari hem de tüketici davaları yönünden zorunlu arabuluculuğa tabi olduğunu söyleyebiliriz.
Zamanaşımı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.09.2012 tarihli kararına atfen: “Zamanaşımı hususunda ise rücu alacağı bakımından on yıllık uzun zamanaşımı süresi de rücu alacağının doğduğu ve muaccel olduğu an olan alacaklıya tazminatın ödendiği tarihten itibaren işlemeye başlamalıdır.” Başlangıç anının ödeme tarihi olması, dosyanızda zamanaşımı defi kurarken dikkat edilecek noktadır.
Halefiyet bakımından da genel kural şudur: TTK m.1472 uyarınca sigortacı ödediği tazminat kadar sigortalının üçüncü kişilere karşı haklarına halef olur; ayrıca temlik gerekmez.
Rücu Takibine İtiraz ve Menfi Tespit Dilekçesi Örneği (2026)
Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; 2. maddedeki savunmalardan yalnızca dosyanıza uyanları bırakın. İcra takibi başlatılmışsa önce icra dairesine süresinde itiraz etmeyi ihmal etmeyin.
[ … ] NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE
(Rücu alacağı sözleşmeden doğduğundan dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir; son tutanağın eklenmesi gerekir. Takip başlatılmışsa öncelikle icra dairesine yedi gün içinde itiraz edilmelidir.)
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
ADRES: [Açık adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] (vekil yoksa çıkarın)
DAVALI: [ … ] Sigorta A.Ş., [adres]
TAKİP DOSYASI: [ … ] İcra Müdürlüğü [ … ] E. (takip yoksa bu satırı çıkarın)
KAZA TARİHİ: …/…/20… — TALEP EDİLEN TUTAR: [ … ] TL
KONU: Davalı sigorta şirketine borçlu olmadığımın tespiti; takip başlatılmışsa takibin iptali istemidir.
AÇIKLAMALAR:
1. KAZA VE ÖDEME. …/…/20… tarihinde [yer] mevkiinde meydana gelen trafik kazası sonrasında davalı şirket, zarar görene tazminat ödemiş ve ödediği tutarı [icra takibi / dava] yoluyla tarafımdan talep etmektedir. (Ek-1: Takip evrakı veya ihtarname)
2. RÜCU SEBEBİ OLUŞMAMIŞTIR. Aşağıdakilerden dosyanıza uyanları bırakın ve her birini belgeyle destekleyin.
a) İlliyet bağı bulunmamaktadır. İleri sürülen hâl ile kazanın meydana gelmesi arasında uygun illiyet bağı kurulmamıştır.
b) Kaza münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelmemiştir. Kazanın oluşumunda [karşı sürücünün kusuru / yol ve hava durumu / geçiş önceliği ihlali] gibi başka etkenler rol oynamıştır.
c) Ehliyet durumum iddia edildiği gibi değildir. Olay tarihinde geçerli sürücü belgem bulunmaktaydı.
d) Olay yerini terk etmedim. Ayrılışım [tedavi amaçlı sağlık kuruluşuna gitme / can güvenliği nedeniyle uzaklaşma] şeklindeki zorunlu hâle dayanmaktadır.
e) İstiap haddi aşılmamıştır. Araçta taşıma sınırının üzerinde yolcu veya yük bulunmamaktadır.
f) Kusur oranım hatalı belirlenmiştir. Kaza tespit tutanağı ve dosya kapsamına göre kusur [paylaşımlıdır / karşı taraftadır].
3. İSPAT YÜKÜ DAVALIDADIR. Rücu sebebinin gerçekleştiğini ve bu hâl ile kaza arasında illiyet bağı bulunduğunu ispat yükü, bu iddiayı ileri süren davalı sigorta şirketine aittir.
4. BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ GEREKLİDİR. Kazanın oluş şekli; yol, hava ve gün durumu, kaza tespit tutanağı ile tanık beyanları birlikte değerlendirilerek, kazanın münhasıran ileri sürülen sebeple gerçekleşip gerçekleşmediğinin uzman bilirkişi kurulunca belirlenmesi gerekmektedir.
5. ÖDENEN TUTAR FAHİŞTİR. (Uyuyorsa bırakın:) Davalı tarafından zarar görene yapılan ödeme, gerçek zararın üzerinde olup tarafıma bu tutar üzerinden dönülmesi mümkün değildir.
6. ZAMANAŞIMI DEFİ. (Uyuyorsa bırakın:) Davalının rücu alacağı zamanaşımına uğramıştır; zamanaşımı defimizi öncelikle ileri sürüyoruz.
HUKUKİ SEBEPLER: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 65, 95, 97; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1472; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72 ve sair mevzuat.
DELİLLER: Takip dosyası ve ihtarname, kaza tespit tutanağı ve kolluk evrakı, alkol ölçüm belgesi ve kan tahlili sonucu, sürücü belgesi, poliçe ve ödeme belgeleri, hasar dosyası, uzman bilirkişi kurulu incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davalının HASAR VE ÖDEME DOSYASININ CELBİNE,
2. Kazanın oluş şekli yönünden UZMAN BİLİRKİŞİ KURULUNDAN RAPOR ALDIRILMASINA,
3. Davalıya BORÇLU OLMADIĞIMIN TESPİTİNE,
4. Başlatılan takibin İPTALİNE ve kötü niyetli takip hâlinde TAZMİNATA hükmedilmesine,
5. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya YÜKLETİLMESİNE
karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı [Vekili]
[Ad Soyad] — İmza
EKLER:
Ek-1: Takip evrakı veya ihtarname
Ek-2: Kaza tespit tutanağı ve kolluk evrakı
Ek-3: Alkol ölçüm belgesi, kan tahlili ve sürücü belgesi
Ek-4: Arabuluculuk son tutanağı ve vekâletname
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Takibe süresinde itiraz edin — itiraz takibi durdurur
- Kaza tespit tutanağını çıkarın — karşı tarafın kusuru buradan görünür
- Ödeme tarihini öğrenin — zamanaşımı buradan işlemeye başlar
- Hasar dosyasının celbini isteyin — ödenen tutarın dayanağını görün
- Bilirkişi talebini yazın — münhasırlık ancak raporla çürütülür
Sık Yapılan Beş Hata
- Alkol tespiti var diye kabullenmek. Münhasırlık ayrıca aranır.
- İspat yükünü üstlenmek. İlliyet bağını sigortacı kanıtlamalıdır.
- Karşı tarafın kusurunu tartışmamak. Başka etken varsa rücu düşer.
- Zorunlu hâli açıklamamak. Hastaneye gitmek olay yerini terk sayılmaz.
- Zamanaşımını hesaplamamak. Süre ödeme tarihinden işler.
İlgili Rehberler
- Sigorta Rücu Davası ve Yeni Sebepler
- Zorunlu Trafik Sigortasında Zamanaşımı ve Doğrudan Dava Hakkı
- Trafik Kazası Tazminatında Sigortaya Başvuru (KTK m.97)
- Kasko Hasar Reddine İtiraz Dilekçesi Örneği
- Menfi Tespit Dava Dilekçesi Örneği
- Trafik Kazası Tazminat Dava Dilekçesi Örneği
- 📁 Tüm Dilekçe Örnekleri Dizini
Sıkça Sorulan Sorular
Sigorta şirketinin rücu hakkı nereden doğar?
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı KTK’nın 95/2 maddesiyle Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur.
Rücu sebepleri nelerdir?
ZMSS Poliçe Genel Şartlarının ilgili maddesinde düzenlenen ağır kusur veya kasıt hâli, oto yarışına katılma, ehliyetnamesiz motorlu araç kullanmak, uyuşturucu veya alkollü olarak araç kullanmak, istiap haddinin aşılması ve aracın çalınması veya gasp edilmesinde işletenin kusuru gibi hâller sigortacının sigortalısına rücu sebeplerindendir.
Her rücu sebebinde şirket dönebilir mi?
Genel Şartlar kapsamında sayılan her durumda sigorta şirketi rücu hakkını kullanamaz. Belirtilen nedenlerle kaza arasında uygun bir illiyet bağı bulunmak zorundadır.
Alkollü olmam tek başına yeterli mi?
Değildir. Hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibarıyla sürücünün salt yani münhasıran alkolün etkisi altında kaza yapmış olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla sürücünün alkollü olması tek başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez.
Münhasırlık nasıl ispatlanır?
Yalnızca sürücünün alkollü olması tek başına teminat dışılık için yeterli görülmez; kazanın münhasıran alkol etkisiyle meydana geldiği objektif delillerle yani alkol tespit tutanağı, nefes veya kan ölçümü, olay yeri incelemesi ve bilirkişi raporu ile ispatlanmalıdır.
İspat yükü kimde?
Alkol veya uyuşturucu maddenin trafik kazası için rücu nedeni ya da kasko sigortası için teminat dışı hâl olarak kabul edilmesi için, kazanın münhasıran alkol etkisinde meydana geldiğinin sigortacı tarafından ispat edilmesi gerekmektedir.
İlliyet kanıtlanamazsa ne olur?
Zorunlu Trafik Sigortası yönünden sigortacı, zarar görene ödeme yaptıktan sonra illiyet bağı ispatlanırsa rücu edebilir. İlliyet kanıtlanamazsa teminat devam eder ve rücu imkânı doğmaz.
Mahkeme bu incelemeyi nasıl yapar?
Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2019/4489 E., 2020/4293 K. sayılı ilamında; sigortalı araç sürücüsünün alkollü olduğu kabul edilerek, aralarında nöroloji ve trafik uzmanı bilirkişilerin bulunduğu bir kuruldan; kazanın oluş şekli, yol, hava, gün durumu, kaza tutanağı ve tanık beyanları birlikte değerlendirilerek kazanın münhasıran alkolün etkisi altında gerçekleşip gerçekleşmediğinin ve başka unsurların etkili olup olmadığının belirlenmesi için gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınması gerektiği belirtilmiştir.
Başka etken varsa sonuç ne olur?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.05.2011 tarihli kararında; kaza sırasında davalının alkollü olduğu bilirkişi raporu ile saptanmış olsa da kazanın tek başına alkollü olmanın etkisiyle meydana gelmediği, olayda kavşakta geçiş önceliğine uymama ve diğer araç sürücüsünün hızını azaltmadan çarpması gibi davranışların rol oynadığı belirtilerek rücuen tazminat davasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Olay yerini terk etmek rücu sebebi mi?
Genel Şartlarda; bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme ile can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu hâller hariç olmak üzere olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu gibi kazanın oluş koşullarına ilişkin belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması hâlinde rücu edilebileceği belirtilmiştir.
İstiap haddi ve taşıma kuralları rücu doğurur mu?
KTK m.65 kapsamında taşıma sınırı üzerinde yolcu ve yük taşınması yasaklanmıştır. Genel Şartların ilgili bendi ile tazminatı gerektiren olayın; yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması, yetkili makamlarca tespit edilmiş istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması ya da patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmesi hâlinde sigortalıya rücu hakkı tanınmıştır.
Yükümlülüklerin ihlali hasarı artırırsa?
Hasarın gerçekleşmesi hâlinde sigorta ettirenin yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı hasarda artış olursa da rücu gündeme gelebilmektedir.
Rücu davası hangi mahkemede görülür?
Bir kaynakta rücu davasının açılacağı mahkemenin kaza yerinin asliye ticaret mahkemesi olduğu belirtilmektedir. Rücu davası sigorta şirketinin sözleşmeden kaynaklı para alacağını konu ettiğinden, HMK m.10 uyarınca sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği ifade edilmektedir.
Rücu davalarında arabuluculuk ve zamanaşımı nasıl?
Bir değerlendirmede rücu davalarının hem ticari hem tüketici davaları yönünden dava şartı zorunlu arabuluculuğa tabi olduğu belirtilmektedir. Zamanaşımı bakımından ise Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.09.2012 tarihli kararına atfen, rücu alacağı için uzun zamanaşımı süresinin, alacağın doğduğu ve muaccel olduğu an olan tazminatın alacaklıya ödendiği tarihten itibaren işlemeye başlaması gerektiği ifade edilmektedir.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (m.65, 95, 97)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.1472)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.72)
Rücu davalarında görevli mahkeme, arabuluculuk şartı ve zamanaşımı süresi konusunda kaynaklarda farklı değerlendirmeler bulunabildiğinden, dava açmadan önce somut olayın niteliğine göre bu hususların teyit edilmesi önerilir.
Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.
Mevzuat Çerçevesi: Sigorta ve Tahkim
| Hüküm | Neyi düzenler | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| KTK m. 91 | Zorunlu mali sorumluluk sigortası | Teminatın zorunluluğu ve kapsamı |
| KTK m. 95/1 | Defilerin zarar görene karşı ileri sürülememesi | Alkol ve ehliyetsizlik mağdura karşı savunma değildir |
| KTK m. 95/2 | Sigortacının rücu hakkı | Ödeme sonrası iç ilişkide talep |
| KTK m. 97 | Yazılı başvuru zorunluluğu | Dava ve tahkim için dava şartıdır |
| KTK m. 99 | Ödeme süresi ve temerrüt | Faiz başlangıcını belirler |
| 5684 s.K. m. 14 | Güvence Hesabı | Sigortasız ve faili meçhul kazalarda teminat |
| 5684 s.K. m. 30 | Sigorta tahkimi | Uyuşmazlığın hakem yoluyla çözümü |
| ZMSS Genel Şartları B.4 | Rücu sebepleri | Alkol, ehliyetsizlik, istiap haddi, kasıt |
| AYM E. 2019/40, K. 2020/40 | Genel şartlara atfın iptali | Teminat kapsamı genel şartlarla daraltılamaz |
İki ilişkiyi ayırmak
Sigorta uyuşmazlıklarının neredeyse tamamı, iki farklı ilişkinin karıştırılmasından doğar.
| İlişki | Taraflar | Kural |
|---|---|---|
| Dış ilişki | Sigortacı ↔ zarar gören | Defiler ileri sürülemez; sigortacı öder |
| İç ilişki | Sigortacı ↔ sigorta ettiren | Şartları varsa rücu edilir |
Sürücünün alkollü veya ehliyetsiz olması iç ilişkiye aittir. Sigorta şirketinin bunu gerekçe göstererek mağdura ödeme yapmayı reddetmesi KTK m. 95/1’e aykırıdır. Şirket öder, ardından şartları varsa kendi sigortalısına rücu eder.
Güvence Hesabı: Beş Hâl
5684 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca Güvence Hesabı’na beş hâlde başvurulabilir.
| Hâl | Kapsam |
|---|---|
| Sorumlu sigortalının tespit edilememesi (faili meçhul) | Yalnızca bedensel zarar |
| Zorunlu sigortası bulunmayan aracın sebep olduğu kaza | Yalnızca bedensel zarar |
| Çalınmış veya gasp edilmiş araçla kazada işletenin sorumlu tutulmadığı hâller | Yalnızca bedensel zarar |
| Ruhsatı iptal edilen veya iflas eden sigorta şirketinin yükümlülüğü | Maddi zarar da kapsamda |
| Yeşil Kart kapsamında Türkiye’de meydana gelen zararlar | Büro aracılığıyla |
En çok yanlış bilinen nokta: Güvence Hesabı kural olarak yalnızca bedeni zararı — ölüm ve sakatlık — karşılar. Araç hasarı ve diğer maddi zararlar kapsam dışıdır ve doğrudan kusurlu sürücü ile araç malikine yöneltilir. Tek istisna, sigorta şirketinin iflas ettiği hâldir.
Hesabın sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli olan zorunlu sigorta teminat limitleriyle sınırlıdır. Limiti aşan kısım için yine sürücü ve işleten muhataptır. Güvence Hesabı tahkim sistemine üye olduğundan uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na da taşınabilir.
Zamanaşımı bakımından taksirle yaralama ve taksirle öldürme fiillerinin süreleri esas alınır: yaralanmada sekiz, ölümde on beş yıl.
📘 Rücu takibine itiraz bakımından: Rücu takibiyle karşılaşan sigortalının savunma alanı dardır ancak vardır: münhasır illiyet bağının bulunmadığı, ispat yükünün sigortacıda olduğu, bilirkişi kurulunun yetersiz olduğu ve husumetin yanlış yöneltildiği ileri sürülebilir. Sigorta sözleşmesinin tarafı olmayan sürücüye rücu edilmesi pasif husumet bakımından sorunludur.
Sigorta Tahkimi: Ön Koşul ve Sınırlar
Tahkim başvurusunun ön koşulu, sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen karşılanmamış olmasıdır. KTK m. 97 uyarınca şirket on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa tahkim yolu açılır.
| Talep | Tahkim | Gerekçe |
|---|---|---|
| Teminat limiti içindeki bedeni zarar | ✔ Gider | Sigortanın poliçe borcu |
| Tedavi, bakıcı ve iş göremezlik giderleri | ✔ Gider | Teminat kapsamında |
| Araç değer kaybı ve maddi hasar | ✔ Gider | Teminat kapsamında |
| Güvence Hesabı’na yönelik talepler | ✔ Gider | Hesap tahkim sistemine üyedir |
| Manevi tazminat | ✘ Gitmez | Zorunlu poliçe kapsamı dışı |
| Teminat limitini aşan kısım | ✘ Gitmez | Muhatabı sürücü ve işleten |
2026 parasal sınırları
| Eşik | Tutar | Anlamı |
|---|---|---|
| İtiraz sınırı | 35.000 TL ve üzeri | Altındaki uyuşmazlıkta hakem kararı kesindir |
| Heyet teşekkül sınırı | 122.000 TL ve üzeri | Tek hakem yerine üç kişilik heyet |
| Temyiz sınırı | 383.000 TL’yi aşan | İtiraz heyeti kararı temyiz edilebilir |
Bu sınırlar her takvim yılı başında güncellenir. Kritik ayrıntı: itiraz veya temyiz hakkının bulunup bulunmadığı, hakemin karar verdiği tarihteki değil Komisyona başvurunun yapıldığı tarihteki sınırlara göre belirlenir. Bu nedenle talep tutarı gereksiz yere düşük gösterilmemelidir.
Süreler
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Sigortanın yazılı başvuruya cevap süresi | 15 gün (KTK m. 97) |
| Belgeler tamamlandıktan sonra ödeme | 8 iş günü (KTK m. 99) |
| Hakem veya heyet kararı | En geç 4 ay |
| Karara itiraz süresi | Bildirimden itibaren 10 gün |
| İtiraz hakem heyeti kararı | 2 ay içinde |
Tahkim evrak üzerinden yürür ve duruşma yapılmaz. Bu, hızın kaynağıdır; ancak aynı zamanda dosyanın baştan eksiksiz hazırlanmasını zorunlu kılar. Sonradan konulamayan bir belge çoğu zaman telafi edilemez.
Rücu: Otomatik Değildir
Sigortacının rücu hakkı KTK m. 95/2 ve ZMSS Genel Şartları B.4 çerçevesinde düzenlenmiştir. Başlıca sebepler: kasti hareket veya ağır kusur, ehliyetsizlik, alkol veya uyuşturucu etkisi, istiap haddinin aşılması, oto yarışı, çalınma veya gaspta işletenin kusuru ve belgelerin geç iletilmesi.
Ancak bu hâllerin varlığı tek başına yetmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2013/17-1199 E., 2014/1018 K. sayılı kararında, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın salt alkolün etkisi altında meydana gelmiş olması gerektiği; sürücünün alkollü olmasının tek başına yeterli olmadığı belirtilmiştir. İspat yükü sigortacıdadır ve yerleşik uygulamada nöroloji, trafik ve hukuk uzmanlarından oluşan bilirkişi kurulundan rapor alınması aranır.
Aynı ilke ehliyetsizlik ve istiap haddi bakımından da geçerlidir: sırf ihlalin varlığı rücu doğurmaz, ihlal ile kaza arasında uygun illiyet bağı kurulmalıdır.
Sigorta reddetti veya eksik ödedi mi? Ücretsiz değerlendirelim.
İlgili Rehberler
- Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
- Tahkim mi dava mı? Yol seçimi ve 2026 sınırları
- Bedeni zararda tahkim başvuru dilekçesi örneği
- Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi? Rücu ve KTK m. 95
- Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?
- Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
- Sigortaya başvuru dilekçesi örneği
- Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?
- 🧮 Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı