Borçlu olmadığınızı ispat için menfi tespit davası açabilirsiniz (İİK m.72). Takipten önce açarsanız, alacağın %15’inden az olmamak üzere teminatla takip durdurulabilir. Takipten sonra açarsanız takip durdurulamaz — yalnızca vezneye giren paranın alacaklıya ödenmesi engellenebilir.
… ASLİYE HUKUK / ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NE
DAVACI (BORÇLU): [Ad Soyad] (T.C. [—]), [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALI (ALACAKLI): [Ad Soyad / Unvan], [Adres]
KONU: Davalıya borçlu olmadığımızın tespiti ile ihtiyati tedbir talebimizin sunulmasıdır.
HARCA ESAS DEĞER: … TL (borçlu olunmadığı iddia edilen miktar)
AÇIKLAMALAR:
1. Davalı, … İcra Müdürlüğü’nün 20…/……… E. sayılı dosyasından müvekkil aleyhine … TL bedelli icra takibi başlatmıştır. [Alternatif: Davalı henüz takip başlatmamış olmakla birlikte, elindeki senede dayanarak takip tehdidinde bulunmaktadır.]
2. Müvekkil, davalıya hiçbir şekilde borçlu değildir. Şöyle ki: [Aşağıdakilerden dosyanıza uygun olanı seçiniz]
a) Takibe dayanak senet teminat senedi olarak verilmiş olup, teminat konusu ilişki sona ermiş, muaccel bir borç doğmamıştır.
b) Senet bedelsizdir; karşılığında hiçbir edim alınmamıştır.
c) Borç ödenmiştir (ekte sunulan …/…/20… tarihli dekont).
d) Senet boş imzalanmış, bedel ve vade alanları anlaşmaya aykırı doldurulmuştur.
e) Alacak zamanaşımına uğramıştır.
3. İHTİYATİ TEDBİR TALEBİ:
[Takipten ÖNCE dava açılıyorsa] İİK m.72/2 uyarınca, alacağın %15’inden az olmamak üzere mahkemece takdir edilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ederiz.
[Takipten SONRA dava açılıyorsa] İİK m.72/3 uyarınca takibin ihtiyati tedbirle durdurulması mümkün olmadığından; gecikmeden doğan zararları karşılamak üzere alacağın %15’inden az olmamak üzere göstereceğimiz teminat karşılığında, icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ederiz.
HUKUKİ SEBEPLER: İİK m.72, HMK m.389 vd., TBK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: … İcra Müdürlüğü’nün 20…/……… E. sayılı takip dosyası, takibe dayanak senet aslı, [sözleşme, dekontlar, yazışmalar, ticari defterler], bilirkişi incelemesi, tanık, yemin ve her türlü yasal delil.
SONUÇ ve TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) İhtiyati tedbir talebimizin kabulüne,
b) Müvekkilin davalıya … TL borçlu OLMADIĞININ TESPİTİNE,
c) Takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşıldığında, takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline,
d) Yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.
Tarih: …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — İmza
Takipten Önce mi, Sonra mı? — Fark Çok Büyük
Menfi tespit davasının ne zaman açıldığı, takibin durup durmayacağını belirler.
Takipten ÖNCE açılırsa (İİK m.72/2): Mahkeme, talep üzerine, alacağın %15’inden az olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. Alacaklı takip başlatsa bile işlemler durur, haciz uygulanamaz.
Takipten SONRA açılırsa (İİK m.72/3): İhtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar VERİLEMEZ. Bu, kanunun açık hükmüdür. Borçlu yalnızca, gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın %15’inden az olmamak üzere teminat göstermek kaydıyla, icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.
Pratik sonuç: Takip tehdidi altındaysanız, ödeme emrini beklemeden dava açmak size çok daha güçlü bir koruma sağlar.
Dava Kimin Lehine Sonuçlanırsa Ne Olur?
Borçlu (davacı) kazanırsa (m.72/5):
- Takip derhal durur.
- İlamın kesinleşmesi üzerine, ayrıca hükme gerek kalmadan icra eski hâle iade edilir: hacizler kalkar, satılmışsa bedel borçluya ödenir.
- Takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine alacaklı, takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.
Alacaklı (davalı) kazanırsa (m.72/4):
- İhtiyati tedbir kararı kalkar.
- Alacaklı, tedbir nedeniyle alacağını geç almaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır.
- Bu zarar, %20’den aşağı tayin edilemez.
Yani menfi tespit davası, kaybedilirse borçlu için maliyetlidir. Dayanaksız açılmamalıdır.
Borç Ödenirse: Dava İstirdat Davasına Dönüşür
Borçlu ihtiyati tedbir kararı alamamış ve bu arada borcu ödemek zorunda kalmışsa, menfi tespit davasına kendiliğinden istirdat davası olarak devam edilir (İİK m.72/6). Borçlunun ayrıca talepte bulunmasına gerek yoktur; mahkeme resen bu şekilde devam eder.
Bağımsız istirdat davası (İİK m.72/7): Takibe hiç itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış olması nedeniyle, borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kalan kişi, ödediği tarihten itibaren bir yıl içinde genel hükümlere göre paranın geri verilmesini dava edebilir.
İspat yükü: İstirdat davasında davacı, yalnızca paranın verilmesi gerekmediğini ispatla yükümlüdür.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
Yetki (İİK m.72/8): Menfi tespit ve istirdat davaları, borçlunun seçimine göre:
- Takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde, veya
- Davalı alacaklının yerleşim yeri mahkemesinde
açılabilir.
Görev: Alacağın niteliğine göre belirlenir — asliye hukuk, asliye ticaret veya tüketici mahkemesi. Ticari nitelikteki para alacaklarında dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir; bu husus somut dosyada mutlaka değerlendirilmelidir.
Harç: Harçlar, davacının borçlu olmadığını ileri sürdüğü miktar üzerinden hesaplanır.
📖 İlgili Rehberler
🗺️ İcra Takibi Konu Haritası
İcra ve haciz sürecinin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
🔒 Haciz İşlemleri
- Banka Hesabına Haciz ve E-Haciz: Bloke Nasıl Kaldırılır?
- Borç Ödendikten Sonra Haczin Kaldırılması (Haciz Fekki)
- Haciz İhbarnamesi (89/1) Geldi: Üçüncü Kişi Ne Yapmalı?
- Maaş Haczi: 1/4 Kuralı ve Haczedilemeyen Ödemeler
- Tek Ev Haczedilir mi? Meskeniyet İddiası
- İhtiyati Haciz Nedir? Şartları ve Uygulanması (İİK 257)
📁 Takip Süreci
- İcra Dosyası Nasıl Kapatılır? Kapak Hesabı ve Tahsil Harcı
- İcra Takibinden Vazgeçme (Feragat) ve Haricen Tahsil
- İcra Borcunda Zamanaşımı: 10, 5 ve 3 Yıl Kuralları
- İcra Dosyasının Yenilenmesi: Düşen Dosya Nasıl Canlanır?
- İcra Takibinde Yetki İtirazı: Hangi Daire Yetkili?
- Adıma İcra Takibi Var mı? e-Devlet ve UYAP Sorgulama
⚖️ İtiraz ve Dava
- İcra Takibine İtiraz: Ödeme Emrine 7 Gün İçinde İtiraz
- Ödeme Emrine İtiraz: Borca, İmzaya ve Yetkiye İtiraz
- İtirazın Kaldırılması: Kesin ve Geçici Kaldırma (İİK 68)
- İtirazın İptali Davası (İİK 67)
- İstihkak Davası: Başkasının Malı Haczedilirse
- Sıra Cetveline Şikâyet ile İtiraz Arasındaki Fark
💰 Ödeme, Harç ve Faiz
- Haricen Tahsil Ne Demek? Harcı, Oranı ve Bildirimi
- İcra Borcuna Faiz Nasıl Hesaplanır? Faiz Türleri
- İcra Borcunu Taksitle Ödeme (İİK m.111)
- İcra Harç ve Masrafları: Kim Öder, Ne Kadar?
- Ödeme Emri Geldi, Ne Yapmalı? 7 Günde 3 Seçenek
- Mal Beyanı Nedir? Vermezsem Ne Olur? (İİK 74)
🏛️ Satış ve Paraya Çevirme
- UYAP e-Satıştan İcradan Ev veya Araç Nasıl Alınır?
- İcra İhalesi ve İhalenin Feshi
- Satış Talebi Süresi: Hacizde 1 Yıl, Rehinde 6 Ay
- Kıymet Takdirine İtiraz: Malım Düşük Değerlendiyse
- İhale Bedelini Ödemezsem Ne Olur?
- Mehil Vesikası ve Satışın Durdurulması (İİK m.36)
📌 Özel Alacak Türleri
- 2026 İcra Affı Çıkacak mı? Güncel Gerçek
- Kira Borcu ve Tahliye: İcra Yoluyla Kiracı Tahliyesi
- Kredi Kartı Borcum İcraya Verildi: Takip Süreci
- Kambiyo Senedi (Çek-Bono) Takibi: 5 Günde Ne Yapılır?
- Yabancı Para (Döviz) Alacağında İcra Takibi
- Abonelik/Fatura Borcu İcraya Verildi: MTS Takibi
📚 Sürecin bütünü için İcra ve İflas Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Menfi tespit davası takibi durdurur mu?
Takipten önce açılırsa, alacağın %15’inden az olmamak üzere teminat karşılığında ihtiyati tedbirle takip durdurulabilir. Takipten sonra açılırsa takip durdurulamaz; yalnızca veznedeki paranın alacaklıya ödenmemesi sağlanabilir (İİK m.72).
Menfi tespit davasında teminat ne kadardır?
Alacağın %15’inden az olmamak üzere mahkemece takdir edilir. Teminatın türünü (nakit, teminat mektubu vb.) mahkeme belirler.
Davayı kaybedersem ne olur?
İhtiyati tedbir kalkar ve alacaklı, alacağını geç almaktan doğan zararını gösterdiğiniz teminattan alır. Bu zarar %20’den aşağı tayin edilemez (İİK m.72/4).
Borcumu ödedim, menfi tespit davam ne olur?
Tedbir kararı almamışsanız ve borç ödenmişse, davaya kendiliğinden istirdat davası olarak devam edilir (İİK m.72/6). Ayrıca talepte bulunmanıza gerek yoktur.
İstirdat davası süresi nedir?
Takibe itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış borçlu, borçlu olmadığı parayı ödediği tarihten itibaren 1 yıl içinde istirdat davası açabilir (İİK m.72/7).
Menfi tespit davasını nerede açarım?
Borçlunun seçimine göre, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde veya davalı alacaklının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (İİK m.72/8).
Menfi Tespit Rejiminin Kanuni Çerçevesi
Borçlu olmadığının tespiti için açılan dava, takibin hangi aşamasında açıldığına göre farklı sonuçlar doğurur.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Takipten önce | Borçlu, takipten önce borçlu bulunmadığının tespitini isteyebilir | İİK m.72 |
| Takipten sonra | Takip başladıktan sonra da menfi tespit davası açılabilir | İİK m.72 |
| Takibe etkisi | Takipten sonra açılan dava kural olarak takibi durdurmaz | İİK m.72 |
| Tedbir | Mahkeme, kanunda öngörülen şartlarla tedbir kararı verebilir | İİK m.72 |
| Teminat | Tedbir kararı teminat şartına bağlanabilir | İİK m.72 |
| İstirdat | Borç ödendikten sonra ödemenin geri alınması için dava | İİK m.72 |
| Süre | İstirdat davası ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde açılır | İİK m.72 |
| Tazminat | Haksız takipte borçlu, davanın reddinde alacaklı lehine tazminat | İİK m.72 |
Üçüncü satır, en sık yanlış bilinen kuraldır: takip başladıktan sonra açılan menfi tespit davası tek başına takibi durdurmaz. Takibin durması için mahkemeden ayrıca tedbir kararı alınması gerekir.
Ödeme davanın niteliğini değiştirir. Takip sürerken borç ödenmişse, menfi tespit davası istirdat davasına dönüşür ve ödenen tutarın geri alınması istenir. Bu dava, ödeme tarihinden itibaren bir yıllık süre içinde açılmalıdır. Sürenin kaçırılması hâlinde iade talebi genel hükümlere göre değerlendirilir ve ispat yükü ağırlaşır.
Dilekçede Denetlenecekler
Davanın kabulü ve tedbir talebinin sonuç vermesi, dilekçenin içeriğine bağlıdır.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Mahkeme | Görevli ve yetkili mahkemeye hitap |
| Taraflar | Alacaklı ve borçlu bilgileri |
| Takip dosyası | Varsa dosya numarası ve tarihleri |
| Aşama | Davanın takipten önce mi sonra mı açıldığı |
| Sebep | Borcun bulunmadığı iddiasının dayanağı |
| Deliller | Ödeme belgeleri, ibraname ve yazışmalar |
| Tedbir | Takibin durdurulması talebinin ayrıca yazılması |
| Tazminat | Şartları varsa açıkça talep edilmesi |
Yedinci satır, dilekçenin en kritik bendidir: tedbir istenmezse dava sürerken haciz ve satış işlemleri devam eder ve dava kazanılsa dahi mal satılmış olabilir.
Menfi tespit için menfi tespit davası rehberimize bakabilirsiniz.
İtiraz ile Karşılaştırma
Menfi tespit davası ile ödeme emrine itiraz farklı kurumlardır.
| Ölçüt | İtiraz (m.62) | Menfi tespit (m.72) |
|---|---|---|
| Merci | İcra dairesi | Genel mahkeme |
| Süre | Yedi gün | Takipten önce veya sonra |
| Etki | Takibi durdurması (İİK m.66) | Kendiliğinden durdurmaması |
| Şekil | Basit beyan yeterli | Dava dilekçesi |
| İnceleme | Söz konusu olmaması | Tam yargılama |
| Delil | Aranmaması | Her türlü delil |
| Kesin hüküm | Oluşturmaması | Alacağın yokluğu bakımından oluşturması |
| Tercih | Süre içindeyse | Süre kaçmışsa veya kesin hüküm gerekiyorsa |
Üçüncü satır, iki yol arasındaki en pratik farktır: süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdururken, menfi tespit davası için ayrıca tedbir kararı alınması gerekir.
İtiraz süresi içindeyse önce itiraz edilmelidir. Yedi günlük süre henüz geçmemişse, itiraz en hızlı ve masrafsız yoldur ve takibi kendiliğinden durdurur. Menfi tespit davası, süre kaçırıldığında veya alacağın yokluğu bakımından kesin hüküm elde edilmek istendiğinde gündeme gelir.
İspat Yükü ve Deliller
Menfi tespit davasında ispat yükünün kimde olduğu, alacağın dayanağına göre değişir.
| Konu | Değerlendirme |
|---|---|
| Senetli alacak | Senedin varlığının alacağı karinelendirmesi |
| Bedelsizlik | Senedin karşılıksız kaldığı iddiası |
| Teminat senedi | Senedin teminat amacıyla verildiği iddiası |
| Ödeme | Borcun ödendiğini gösteren belge |
| İbraname | Alacaklının ibra beyanı |
| Yazışma | Taraflar arasındaki iletişim kayıtları |
| Banka | Ödeme akışının gösterilmesi |
| Tanık | Delil serbestisi kapsamında değerlendirme |
Üçüncü satır, uygulamada en çok tartışılan iddiadır: senedin teminat amacıyla verildiği savunması, senet metnindeki kayıtlar ve taraflar arasındaki sözleşmeyle desteklenmelidir.
Tam yargılama delil serbestisi sağlar. Menfi tespit davası genel mahkemede görüldüğünden, icra mahkemesindeki dar incelemeden farklı olarak her türlü delille ispat mümkündür ve tanık dinlenebilir. Bu imkân, belgeye dayanmayan savunmalar bakımından bu yolu değerli kılar.
İstirdat için istirdat davası rehberimize bakabilirsiniz.
Tazminat Rejimi
Her iki taraf bakımından tazminat gündeme gelebilir.
| Konu | Değerlendirme |
|---|---|
| Talep | Ancak talep hâlinde hükmedilmesi |
| Borçlu lehine | Haksız takipte tazminat (İİK m.72) |
| Kötü niyet | Alacaklının borcun yokluğunu bilmesi |
| Alacaklı lehine | Davanın reddi hâlinde |
| Oran | Kanunda öngörülen asgari oran |
| Hesap | Talep edilen tutar üzerinden |
| Tedbir | Tedbir alınmışsa gecikmeden doğan zarar |
| Kanun yolu | Karara karşı başvuru |
Dördüncü satır, dava açmadan önce hesaba katılması gereken risktir: davanın reddi hâlinde davacı aleyhine tazminata hükmedilebilir. Bu nedenle dava, borcun bulunmadığını gösteren belgelerin gücü değerlendirilerek açılmalıdır.
Talep edilmeyen tazminata hükmedilmez. Hem alacaklı hem borçlu bakımından tazminat, dilekçede açıkça istenmedikçe kendiliğinden hükmedilmez. Talebin miktar ve dayanak gösterilerek yazılması, sonradan hak kaybını önler.
Görev ve Yetki
Davanın açılacağı mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir.
| Konu | Değerlendirme |
|---|---|
| Görev | Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkeme |
| Ticari nitelik | Ticari işlerde asliye ticaret mahkemesi |
| Genel görev | Diğer hâllerde asliye hukuk mahkemesi |
| Yetki | Genel yetki kuralları |
| Takip yeri | Takibin yapıldığı yer mahkemesi |
| Harç | Dava değerine göre hesaplanması |
| Değer | Talep edilen tutarın gösterilmesi |
| Arabuluculuk | Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı |
Sekizinci satır, ticari uyuşmazlıklarda ön şarttır: kanunda öngörülen hâllerde arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır ve bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir.
Yanlış mahkeme süre kaybı doğurur. Görevsiz veya yetkisiz mahkemede açılan dava, görevsizlik veya yetkisizlik kararıyla sonuçlanır ve bu süreçte takip işlemleri devam eder. Bu nedenle dava açılmadan önce görev ve yetki denetlenmelidir.
İstirdat için istirdat davası rehberimize bakabilirsiniz.
Dava Sonrası Süreç
Kararın yönüne göre takip ve alacak bakımından farklı sonuçlar doğar.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Kabul | Borcun bulunmadığının tespiti |
| Takip | Takibin iptali |
| Hacizler | Hacizlerin kaldırılması |
| İstirdat | Ödenen tutarın iadesi (İİK m.72) |
| Tazminat | Haksız takipte borçlu lehine |
| Ret | Takibin devam etmesi |
| Karşı tazminat | Davacı aleyhine tazminat ihtimali |
| Karar | Kararın icra dosyasına sunulması |
Sekizinci satır, kararın uygulanması için zorunlu adımdır: mahkeme kararının icra dosyasına sunulmaması hâlinde hacizler kayıtlarda görünmeye devam eder ve süreç işleyebilir.
Hacizlerin kalkması ayrı talep gerektirir. Davanın kabulü hâlinde kararın dosyaya sunulması ve hacizlerin kaldırılmasının ayrıca istenmesi gerekir. Ayrıca kaldırma yazısının tapu, trafik veya bankaya gönderildiği ve kayıtların fiilen düştüğü teyit edilmelidir.
Kesinleşme Sonrası İşleyen Rejim
Dava sürerken takip kesinleşmişse paraya çevirme zinciri işlemeye devam eder.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Satış isteme | Hacizden itibaren bir yıl | İİK m.106 |
| Haczin düşmesi | Süresinde satış istenmez veya gider on beş gün içinde yatırılmazsa | İİK m.110 |
| Kıymet takdiri | Raporun ilgililere tebliği | İİK m.128 |
| Şikâyet | Tebliğden itibaren yedi gün; masraf da yedi gün içinde | İİK m.128/a |
| Rızaen satış | Kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün | İİK m.111/a |
| Elektronik artırma | Portalda yedi günlük teklif süresi | İİK m.111/b |
| İlan | En az on beş gün önce ilan | İİK m.114 |
| İhale bedeli | Sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün | İİK m.118 |
Birinci ve ikinci satırlar, dava süresince de işleyen sürelerdir: menfi tespit davası açılmış olsa dahi satış isteme süresi durmaz. Tedbir kararı alınmadıysa mal satılabilir ve dava sonucu pratik değerini yitirir.
Tedbir alınmazsa satış tamamlanabilir. Menfi tespit davası takibi kendiliğinden durdurmadığından, dava devam ederken haciz ve satış işlemleri sürer. Dava kazanılsa dahi bu arada tamamlanmış bir ihale bakımından sonuç değişmeyebilir. Bu nedenle satış aşamasına gelmiş dosyalarda tedbir talebi dilekçenin en kritik bendidir.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
Menfi tespit dilekçelerinde tekrarlanan eksiklikler sınırlıdır.
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Tedbir | Talebin dilekçede yer almaması |
| Gerekçe | Telafisi güç zararın açıklanmaması |
| Aşama | Takipten önce ve sonra ayrımının gösterilmemesi |
| Görev | Yanlış mahkemede dava açılması |
| Arabuluculuk | Ticari uyuşmazlıkta dava şartının atlanması |
| Süre | İstirdatta bir yıllık sürenin kaçırılması |
| Tazminat | Talebin dilekçede yer almaması |
| Karar | Kararın icra dosyasına sunulmaması |
Beşinci satır, ticari uyuşmazlıklarda davanın usulden reddine yol açar: kanunda öngörülen hâllerde arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır.
Deliller dilekçeye eklenmelidir. Borcun bulunmadığı iddiasını destekleyen ödeme belgeleri, ibraname ve yazışmalar dilekçe ekinde sunulmalıdır. Bu belgeler hem esas dava hem de tedbir talebinin değerlendirilmesinde esas alınır.
Menfi tespit için menfi tespit ve istirdat rehberimize bakabilirsiniz.
Takip Dosyasıyla Bağlantı
Dava sürerken icra dosyasının izlenmesi gerekir.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Tebligat | Ödeme emrinin tebliğ tarihi |
| İtiraz | Süre içinde itiraz edilip edilmediği |
| Kesinleşme | Takibin kesinleştiği tarih |
| Mal beyanı | Yükümlülüğün doğması (İİK m.74) |
| Haciz | Haciz işlemlerinin izlenmesi (İİK m.78) |
| Satış | Satış talebinin yapılıp yapılmadığı (İİK m.106) |
| Tedbir | Kararın dosyaya sunulması |
| Karar | Dava sonucunun dosyaya bildirilmesi |
Dördüncü satır, dava açan borçlunun sık atladığı yükümlülüktür: menfi tespit davasının açılmış olması mal beyanı yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Dava ile takip ayrı yürür. Menfi tespit davasının açılmış olması, icra dosyasındaki yükümlülükleri ve süreleri askıya almaz. Bu nedenle dava sürerken de takip dosyası izlenmeli ve doğan yükümlülükler yerine getirilmelidir.
İstirdat Davasına Dönüşüm
Ödeme yapıldığında davanın niteliği değişir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödeme | Borcun takip sırasında ödenmesi | |
| Dönüşüm | Menfi tespitin istirdada dönüşmesi | İİK m.72 |
| Talep | Ödenen tutarın iadesinin istenmesi | |
| Süre | Ödemeden itibaren bir yıl | İİK m.72 |
| İhtirazi kayıt | Ödemenin kabul anlamına gelmediğinin belirtilmesi | |
| İspat | Borcun bulunmadığının gösterilmesi | |
| Tazminat | Şartları varsa talep edilmesi | |
| Merci | Genel mahkeme |
Dördüncü satır, en sık hak kaybına yol açan süredir: istirdat davası ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Sürenin kaçırılması hâlinde iade talebi genel hükümlere göre değerlendirilir.
Ödeme ihtirazi kayıtla yapılmalıdır. Takip baskısı altında ödeme yapılacaksa, ödemenin borcu kabul anlamına gelmediğinin belirtilmesi ve bu kaydın belgeye geçirilmesi yerinde olur. Bu kayıt, sonradan açılacak istirdat davasında ödemenin niteliğinin değerlendirilmesinde dikkate alınır.
Borçlunun Diğer Yolları
Menfi tespit dışında da başvurulabilecek yollar bulunur.
| Yol | Dayanak |
|---|---|
| İtiraz | Ödeme emrine yedi gün içinde (İİK m.62) |
| Gecikmiş itiraz | Kusursuz engel hâlinde (İİK m.65) |
| Usulsüz tebligat | Sürelerin işlememesi (İİK m.16) |
| Geri bırakma | İlamlı takipte itfa, imhal, zamanaşımı (İİK m.33) |
| Haczedilmezlik | Konut ve temel ihtiyaç eşyası (İİK m.82) |
| Maaş sınırı | Kanuni kesinti oranı (İİK m.83) |
| Aşkın haciz | Alacağı aşan hacizlerin kaldırılması (İİK m.85) |
| Taksit | Haciz sonrası taahhüt (İİK m.111) |
Üçüncü satır, süresi geçmiş görünen dosyalarda ilk denetlenecek husustur: tebligat usulsüzse süreler işlemeye başlamaz ve öğrenme tarihine göre yeniden hesaplanır.
Yol seçimi belgeye göre yapılır. Hangi yolun izleneceği, elde bulunan belgelere ve takibin hangi aşamada olduğuna göre belirlenir. Bu değerlendirme yapılmadan açılan dava veya yapılan başvuru çoğu zaman süre kaybına yol açar.
Usulsüz tebligat için ödeme emrine itiraz süresi rehberimize bakabilirsiniz.
Kambiyo Senedine Dayalı Takipte Menfi Tespit
Senede dayanan takiplerde bu dava ayrı bir işlev görür.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İtiraz süresi | Beş gün | İİK m.168 |
| Merci | İcra mahkemesi | İİK m.168 |
| Etki | İtirazın takibi kendiliğinden durdurmaması | İİK m.169 |
| İnceleme | Belge üzerinden dar inceleme | İİK m.169/a |
| İmza | İmzaya itirazın ayrı usulü | İİK m.170 |
| Vasıf | Senedin kambiyo vasfını taşımaması | İİK m.170/a |
| Menfi tespit | Genel mahkemede tam yargılama | İİK m.72 |
| Tercih | Süre kaçtıysa veya geniş yargılama gerekiyorsa |
Yedinci ve sekizinci satırlar birlikte okunmalıdır: beş günlük itiraz süresi kaçırılmışsa veya bedelsizlik ya da teminat senedi gibi geniş yargılama gerektiren iddialar varsa menfi tespit davası yolu değerlendirilir.
Dar inceleme sınırı vardır. İcra mahkemesindeki inceleme belge üzerinden yapılır ve tanık dinlenmez. Senedin teminat amacıyla verildiği veya bedelsiz kaldığı gibi iddialar bu aşamada sonuç vermeyebilir; bu durumda genel mahkemede menfi tespit davası açılması gerekir.
Kambiyo takibi için kambiyo senetlerine özgü takip rehberimize bakabilirsiniz.
Deliller ve Hazırlık
Dava öncesinde toplanacak belgeler davanın seyrini belirler.
| Belge | İşlevi |
|---|---|
| Takip dosyası | Takip talebi ve ödeme emri örnekleri |
| Tebligat | Tebliğ tarihlerinin gösterilmesi |
| Sözleşme | Taraflar arasındaki ilişkinin dayanağı |
| Senet | Varsa senedin incelenmesi |
| Ödeme belgeleri | Dekont ve makbuzlar |
| İbraname | Alacaklının ibra beyanı |
| Yazışma | İletişim kayıtları |
| Banka | Ödeme akışının dökümü |
Beşinci ve sekizinci satırlar birlikte okunmalıdır: ödemenin banka üzerinden yapıldığını gösteren kayıtlar, borcun sona erdiği iddiasını destekleyen en güçlü delildir. Elden yapılan ödemelerde imzalı belge aranır.
Takip dosyası incelenmeden dava açılmamalıdır. Takibin hangi belgeye dayandığı, hangi kalemlerin talep edildiği ve tebligat tarihleri dosyadan tespit edilmelidir. Bu inceleme yapılmadan hazırlanan dilekçe, dayanağı eksik kalır ve tedbir talebi de zayıflar.
