Borç, icra veznesi yerine doğrudan alacaklıya ödenirse buna haricen tahsil denir. En büyük avantajı, tahsil harcının yarı oranda alınmasıdır (492 s.K. m.23): hacizden önce %2,27, hacizden sonra %4,55. Aşağıda alacaklı tarafından verilecek örnek bildirim dilekçesi yer almaktadır.
… İCRA MÜDÜRLÜĞÜ’NE
DOSYA NO: 20…/……… E.
BEYANDA BULUNAN (ALACAKLI): [Ad Soyad / Unvan], [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
BORÇLU: [Ad Soyad], [Adres]
KONU: Alacağın haricen tahsil edildiğinin bildirilmesi, hacizlerin kaldırılması ve dosyanın kapatılması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Yukarıda esas numarası yazılı dosyadan borçlu aleyhine icra takibi başlatılmış olup, ödeme emri borçluya …/…/20… tarihinde tebliğ edilmiştir.
2. Taraflar arasında varılan mutabakat gereğince, takibe konu alacağın tamamı …/…/20… tarihinde icra dosyası dışında (haricen) müvekkile ödenmiştir. Ödemenin haricen alındığını beyan ederim.
3. Bu itibarla dosyada takip konusu bakiye alacağımız kalmamıştır. Takipten haricen tahsil sebebiyle vazgeçiyoruz.
4. Dosyada [haciz bulunmamaktadır / …/…/20… tarihli … haczi bulunmaktadır]. Haricen tahsil harcı, bulunulan aşamaya göre 492 s.K. m.23 uyarınca yarı oranda hesaplanmalıdır.
5. Daha önce yatırılmış olan peşin harcın mahsubunu talep ederiz.
HUKUKİ SEBEPLER: 492 s.K. m.23 ve (1) sayılı tarife B-I bölümü, İİK ilgili hükümleri.
SONUÇ ve TALEP: Alacağın haricen tahsil edildiğinin dosyaya işlenmesini; haricen tahsil harcının yarı oran üzerinden tahakkuk ettirilmesini; harcın yatırılmasını müteakip borçlunun malvarlığı üzerindeki tüm hacizlerin (tapu, araç, banka, maaş ve üçüncü kişi hacizleri dâhil) kaldırılmasını (fekkini) ve dosyanın kapatılmasını arz ve talep ederiz.
Tarih: …/…/20…
Alacaklı Vekili
Av. [Ad Soyad] — İmza
Haricen Tahsil Harcı: Neden Yarı Oranda?
492 sayılı Harçlar Kanunu m.23 açıktır: “Her ne sebep ve suretle olursa olsun, icra takibinden vazgeçildiğinin zabıtnameye yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır.”
Bu nedenle, borç icra veznesi yerine doğrudan alacaklıya ödenir ve alacaklı takipten vazgeçerse, tahsil harcı yarıya iner:
- Ödeme emri tebliğ edilmiş, henüz haciz yok: normal oran %4,55 → haricen %2,27
- Haciz var, satış yok: normal oran %9,10 → haricen %4,55
- Ödeme emri hiç tebliğ edilmemişse: tahsil harcı alınmaz
⚠️ Kritik istisna (m.23/2): Haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse, tahsil harcı tam oranda (%11,38) alınır. Satış işlemiyle birlikte devletin harç alacağı doğmuş sayılır. Bu nedenle vazgeçme zamanlaması, ödenecek harcı doğrudan etkiler.
Süreç Nasıl İşler?
- Anlaşma: Taraflar, dosya borcunun dışında bir rakam üzerinden de anlaşabilir. Haricen tahsilin en önemli avantajı bu pazarlık imkânıdır; dosyadaki asıl alacak, faiz, vekâlet ücreti ve masraf kalemleriyle bağlı kalınmaz.
- Ödeme: Borçlu, kararlaştırılan tutarı doğrudan alacaklıya veya vekiline öder. Mutlaka banka kanalıyla, açıklama yazarak ödeyin — dekont tek ispat aracınızdır.
- Bildirim: Alacaklı veya vekili, UYAP üzerinden dosyaya haricen tahsil bildirim dilekçesi sunar.
- Harç tahakkuku: İcra müdürlüğü, aşamaya göre yarı oranlı tahsil harcını hesaplar.
- Harcın yatırılması: Kural olarak harcın yükümlüsü borçludur; ancak taraflar kimin yatıracağını aralarında kararlaştırabilir.
- Fek ve kapatma: Harç yatırılmadan icra müdürlüğü hacizleri kaldırmaz ve dosyayı kapatmaz. Harç yatırılınca hacizler fekkedilir, dosya kapatılır.
Borçlunun Dikkat Etmesi Gereken 4 Nokta
1) Ödeme yaptım, dosya kapanmadı: Ödeme yapmış olmanız tek başına yetmez. Bildirim yapılıp harç yatırılmadıkça dosya açık kalır, faiz işlemeye devam eder ve yeni haciz işlemleriyle karşılaşabilirsiniz. Ödemeyi yaptığınız gün bildirimin yapılmasını takip edin.
2) Ödemeyi belgeleyin: Elden nakit ödeme yapmayın. Banka havalesi/EFT ile, açıklama kısmına dosya numarasını yazarak ödeyin.
3) Yazılı protokol yapın: Anlaşma tutarını, harcın kimin ödeyeceğini ve alacaklının hacizleri kaldırma taahhüdünü yazılı hâle getirin.
4) Hacizlerin gerçekten kalktığını kontrol edin: Dosya kapandıktan sonra tapu, araç sicili ve banka hesaplarınızdaki şerhleri ayrıca kontrol edin. Fek yazıları ilgili kurumlara ulaşmamış olabilir.
Cezaevi Yapı Harcı Tartışması
2548 sayılı Kanun m.1 uyarınca, icra dairelerince tahsil olunan paranın %2’si oranında cezaevi yapı harcı alınır. Bu harç alacaklıdan tahsil edilir ve Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre borçluya yükletilemez.
Haricen tahsilde ise bu konuda görüş ayrılığı vardır:
- Bir görüşe göre haricen tahsilde de %2 cezaevi harcı alınır.
- Diğer görüşe göre, kanun harcın “tahsil olunan” paradan alınacağını söylediğinden ve haricen tahsilde para icra müdürlüğünce tahsil edilmediğinden, cezaevi harcı alınmamalıdır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 15.01.2018 tarihli, E.2017/16870, K.2018/329 sayılı kararı bu yöndedir.
Uygulama icra müdürlüğüne göre değişebilmektedir. Fazla tahsil edilen harç için icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır; harçlar kamu düzeninden sayıldığından bu şikâyet süresiz olarak kabul edilmektedir. Somut dosyanızdaki uygulamayı avukatınızla teyit ediniz.
📖 İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
Haricen tahsil harcı ne kadardır?
Tahsil harcı yarı oranda alınır (492 s.K. m.23): hacizden önce %2,27, hacizden sonra satıştan önce %4,55. Haczedilen mal satıldıktan sonra vazgeçilirse harç tam oranda (%11,38) alınır.
Haricen tahsil bildirimi için süre var mı?
Kanunda kesin bir süre öngörülmemiştir. Ancak dosya açık kaldığı sürece faiz işler ve yeni haciz işlemleri yapılabilir; bu nedenle ödeme yapılır yapılmaz bildirimin ivedilikle yapılması gerekir.
Harcı kim öder?
Kural olarak tahsil harcının yükümlüsü borçludur. Ancak taraflar harcın kim tarafından yatırılacağını aralarında kararlaştırabilir. Harç yatırılmadan hacizler kaldırılmaz ve dosya kapatılmaz.
Ödeme emri tebliğ edilmeden ödeme yaparsam harç öder miyim?
Hayır. Ödeme veya icra emri tebliğ edilmeden yapılan ödemelerden tahsil harcı alınmaz.
Haricen tahsil ile feragat aynı şey mi?
Hayır. Feragat, alacaktan tümüyle vazgeçmedir ve maddi hukuk bakımından alacağı sona erdirir. Haricen tahsil ise alacağın icra dışında tahsil edildiğinin bildirilmesidir. Hukuki sonuçları farklıdır.
Ödedim ama alacaklı bildirim yapmıyor, ne yapabilirim?
Ödemeyi belgeleyerek icra dosyasına dilekçe sunabilir, borcun ödendiğini beyan ederek hacizlerin kaldırılmasını talep edebilirsiniz. Uyuşmazlık halinde icra mahkemesine şikâyet ve gerektiğinde menfi tespit/istirdat davası yolu açıktır.
