Elektronik Satışta Pey Sürme: Teklif Farkı, Yedi Günlük Süre ve Uzatma Kuralı

Elektronik satış portalındaki açık artırma, mezat salonundaki artırmadan farklı bir ritimle çalışır. Salonda saniyeler içinde biten bir rekabet, portalda günlere yayılır; buna karşılık son dakikalarda çok daha yoğun bir hareketlilik yaşanır. Bu ritmi ve kurallarını bilmeden teklif vermek, hazırlıklı bir katılımcı karşısında dezavantaj yaratır.

Bu sayfada teklif verme süresini, tekliflerin arasındaki asgari farkı ve son dakika uzatma mekanizmasını ele alıyoruz. Bu kuralların bir kısmı 2024 sonunda değiştiği için, internetteki pek çok kaynakta hâlâ eski rakamların yer aldığını baştan belirtelim.

Artırma nerede ve nasıl yapılır?

İİK 111/b uyarınca haczolunan malın satışı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine entegre elektronik satış portalında açık artırma suretiyle yapılır. Artırma, ilanda belirtilen gün ve saat aralığında ve teklif verme yoluyla yürütülür.

Elektronik ortamda teklif verebilmek için Adalet Bakanlığınca hazırlanan sözleşmenin katılımcı tarafından kabul edilmesi gerekir. Bu onay, teklif vermenin ön şartıdır; teminat yatırılmış olsa bile sözleşme onaylanmadan sisteme teklif girilemez.

Gizlilik bakımından önemli bir güvence vardır: teklif verenlerin kişisel bilgileri, artırma süresi içinde bilişim sistemini işleten kamu görevlileri hariç hiç kimse tarafından görülemez ve bilişim sisteminde gösterilemez. Kimin teklif verdiğini rakipler göremez; yalnızca teklif tutarları görünür.

Teklif verme süresi: yedi gün

Açık artırmada teklif verme süresi yedi gündür. Birinci ve ikinci artırmanın yapılacağı gün ve saat aralığı, artırmaya başlangıç tarihinden en az on beş gün önce ilan edilir.

İkinci artırmanın başlangıç tarihi, birinci artırmanın bitimi tarihinden itibaren bir ayı geçmeyecek şekilde belirlenir. Elektronik satış portalında yapılacak ilan, artırmanın bitimine kadar erişime açık tutulur.

Bu takvim, alıcı bakımından planlama imkânı sağlar: ilanı gördüğünüz andan artırmanın başlamasına en az on beş gün, artırmanın kendisine ise yedi gün vardır. Kıymet takdiri raporunu incelemek, malı yerinde görmek ve finansmanı hazırlamak için bu pencere kullanılmalıdır.

Teklifler arasındaki asgari fark: değişen kural

Sisteme girilecek her yeni teklifin, önceki teklifi belirli bir tutarda aşması gerekir. Bu asgari fark 7531 sayılı Kanunla değiştirilmiştir.

Yürürlükteki düzenlemeye göre teklifler arasındaki fark, satışa çıkarılan malın muhammen kıymetinin binde beşinden ve her hâlde bin Türk lirasından az olamaz.

Önceki düzenlemede bu oran muhammen kıymetin binde biri ve her hâlde yüz Türk lirası idi. Dolayısıyla 2024 öncesine ait kaynaklarda göreceğiniz “binde bir / 100 TL” rakamı artık geçerli değildir. Fark beş kat artmış, taban tutar ise on katına çıkmıştır.

Pratik sonucu şudur: muhammen kıymeti 2.000.000 TL olan bir taşınmazda her yeni teklifin öncekini en az 10.000 TL aşması gerekir. Küçük artışlarla rakibi yormak mümkün değildir; artırma daha büyük sıçramalarla ilerler.

Son dakika uzatması: on dakika değil, üç dakika

Elektronik artırmaların en çok merak edilen kuralı, sürenin bitimine yakın verilen tekliflerin ne olacağıdır. Burada da 7531 sayılı Kanunla bir değişiklik yapılmıştır.

Yürürlükteki hükme göre açık artırma süresinin son on dakikası içinde yeni bir teklifin verilmesi hâlinde açık artırma üç dakika uzatılır.

Önceki düzenlemede uzatma süresi on dakika idi ve bir defaya mahsus uygulanıyordu. Yeni metinde uzatma süresi üç dakikaya indirilmiştir. İnternetteki pek çok içerik hâlâ “on dakika, bir defaya mahsus” şeklindeki eski kuralı aktarmaktadır.

Bu değişikliğin artırma dinamiği üzerindeki etkisi doğrudandır. Son anda teklif vererek rakiplere tepki verme fırsatı bırakmama taktiği zorlaşmamış, aksine uzatma penceresi daralmıştır. Son on dakikaya giren bir artırmada, bağlantı sorunu yaşayan veya tereddüt eden katılımcının toparlanma süresi çok kısadır.

Teklifi geri çekme ve teminatın bloke kalması

Açık artırmada en yüksek teklifi veren, artırma süresi içinde kendisinden daha yüksek bir teklif verilmedikçe teklifini çekemez ve yatırdığı teminatı alamaz.

Bu kural, teklif verme kararının geri döndürülemez olduğunu gösterir. Bir tutarı sisteme girmeden önce, o tutarı ödeyebilecek durumda olduğunuzdan emin olmanız gerekir. Artırma sona erdiğinde en yüksek teklif sizdeyse, mülkiyet size geçer ve bedeli ödeme yükümlülüğü doğar.

Artırma sırasında sistem sorunları

Teklif verme süresi içinde bilişim sisteminin bakımı veya iyileştirilmesi için gerekli olan işlemler yapılabilir. Kanun bu konuda açık bir hüküm içerir: bu işlemler ihalenin geçerliliğini etkilemez.

Dolayısıyla “sistem bakımdaydı, teklif veremedim” şeklindeki bir itiraz tek başına fesih sebebi oluşturmaz. Buna karşılık artırmanın belirlenen usul ve esaslara aykırı yürütülmesi veya artırma süresinin usulsüz sınırlandırılması, ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülebilir. İkisi arasındaki sınır, somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Ayrıca elektronik satış portalında satış işlemlerinin güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini engelleyen veya elektronik satış sistemi ile ihale alıcılarının hak ve menfaatlerine zarar veren internet siteleri hakkında, 5651 sayılı Kanunun 8/A maddesi hükümleri uygulanır. Portal dışındaki aracı sitelere itibar edilmemesi gerekir.

Artırma bitmeden borç ödenirse ne olur?

Borçlunun elinde, artırma sürerken bile kullanabileceği bir imkân vardır: teklif verme süresinin bitimine kadar borcun tamamen ödenmesi hâlinde satış durdurulur ve ihale sona ermiş olur.

Bu, teklif vermiş katılımcılar bakımından da bir belirsizlik kaynağıdır. Yüksek bir teklif vermiş olmanız, borçlunun son anda ödeme yaparak satışı durdurmasını engellemez. Böyle bir durumda yatırdığınız teminat iade edilir.

Değişen kuralları bir arada görmek

Elektronik satış sistemi 2021’den bu yana birkaç kez güncellendi. Karşılaştığınız bir kaynağın güncel olup olmadığını hızlıca anlamak için aşağıdaki tablo işinizi görür:

Tablodaki beş satır, bir metnin güncel olup olmadığını anlamak için hızlı bir test sunar. Bir kaynakta “binde bir”, “100 TL”, “10 dakika” veya “taşınırda 6 ay” ifadelerinden biri geçiyorsa, o metin büyük olasılıkla güncellenmemiştir ve içindeki diğer bilgiler de aynı riski taşır.

Alıcı için pratik strateji notları

1. Asgari farkı önceden hesaplayın. Muhammen kıymetin binde beşi ile 1.000 TL’den hangisi yüksekse, teklif adımınız odur.
2. Tavan tutarınızı yazılı olarak belirleyin. Uzatma mekanizması, planlanmamış artışlara sürüklenmeyi kolaylaştırır.
3. Son on dakikayı boş geçmeyin. Uzatma yalnızca bu pencerede verilen tekliflerle tetiklenir ve üç dakikayla sınırlıdır.
4. Teminatı ve sözleşme onayını önceden tamamlayın. Artırma başladıktan sonra bu işlemlerle uğraşmak zaman kaybettirir.
5. Asgari ihale bedelini kontrol edin. Teklifiniz muhammen kıymetin yüzde ellisi ile rüçhanlı alacaklar toplamından fazla olanı ve ayrıca masrafları geçmelidir.
6. İkinci artırma takvimini not edin. Birinci artırmada sonuç alınamazsa ikinci artırma bir ayı geçmeyecek şekilde başlar.
7. Bağlantınızı yedekleyin. Sistem bakımının ihalenin geçerliliğini etkilemeyeceği kanunda düzenlenmiştir.
8. Borcun ödenme ihtimalini hesaba katın. Süre bitimine kadar borç ödenirse satış durur.

Elektronik artırma, hazırlıklı katılımcıyı ödüllendiren bir sistemdir. Kuralların hangi tarihte değiştiğini bilmek, bu hazırlığın en ucuz ama en etkili parçasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

e-satışta teklif verme süresi ne kadardır?

Açık artırmada teklif verme süresi yedi gündür. Birinci ve ikinci artırmanın yapılacağı gün ve saat aralığı, artırmaya başlangıç tarihinden en az on beş gün önce ilan edilir.

Teklifler arasındaki asgari fark nedir?

Teklifler arasındaki fark, satışa çıkarılan malın muhammen kıymetinin binde beşinden ve her hâlde bin Türk lirasından az olamaz. Bu oran 7531 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; önceki düzenlemedeki binde bir ve yüz Türk lirası rakamları artık geçerli değildir.

Son dakikada teklif verilirse süre uzar mı?

Açık artırma süresinin son on dakikası içinde yeni bir teklif verilmesi hâlinde açık artırma üç dakika uzatılır. Önceki düzenlemedeki on dakikalık uzatma süresi değiştirilmiştir.

Verdiğim teklifi geri çekebilir miyim?

Açık artırmada en yüksek teklifi veren, artırma süresi içinde kendisinden daha yüksek bir teklif verilmedikçe teklifini çekemez ve teminatını alamaz.

Diğer katılımcılar kim olduğumu görebilir mi?

Göremez. Teklif verenlerin kişisel bilgileri, artırma süresi içinde bilişim sistemini işleten kamu görevlileri hariç hiç kimse tarafından görülemez ve bilişim sisteminde gösterilemez.

Sistem arızalanırsa ihale iptal olur mu?

Teklif verme süresi içinde bilişim sisteminin bakımı veya iyileştirilmesi için gerekli işlemler yapılabilir ve bu işlemler ihalenin geçerliliğini etkilemez. Buna karşılık artırmanın usul ve esaslara aykırı yürütülmesi ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülebilir.

İkinci artırma ne zaman yapılır?

İkinci artırmanın başlangıç tarihi, birinci artırmanın bitimi tarihinden itibaren bir ayı geçmeyecek şekilde belirlenir.

Borçlu artırma sürerken borcunu öderse ne olur?

Teklif verme süresinin bitimine kadar borcun tamamen ödenmesi hâlinde satış durdurulur ve ihale sona ermiş olur. Bu durumda katılımcıların yatırdığı teminatlar iade edilir.