Ceza ve İnfaz Hukuku Örnek Dilekçeler (2026): Süreler, Merciler ve Dayanaklar

Ceza ve infaz hukukunda bir dilekçenin işe yaraması için üç şeyin doğru olması gerekir: doğru merci, doğru süre ve doğru kanun dayanağı. Takipsizlik kararına itiraz, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (CMK m.173/1). Hâkim veya mahkeme kararlarına itiraz kural olarak öğrenmeden itibaren iki haftadır (m.268/1). İstinaf ve temyiz süreleri hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden başlar (m.273/1, m.291/1). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı güncel metinde istinaf yolu öngörülür (m.231/12). İnfaz aşamasında cezanın hesabına ilişkin duraksama infaz hâkimliğine götürülür (5275 s.K. m.98/1-b). Ceza infaz kurumunun işlemlerine karşı şikâyet süresi öğrenmeden itibaren on beş gün, her hâlde otuz gündür (4675 s.K. m.5). Denetimli serbestlik ancak talep üzerine uygulanır (5275 m.105/A/1). Arşiv kaydı ise kural olarak beş yıl sonra tamamen silinir (5352 s.K. m.12). Bu sayfa, sitemizdeki ceza ve infaz dilekçelerini sürecin aşamalarına göre dizinler ve her biri için merci, süre ve dayanağı kanun metnine göre gösterir.

Bu Dizin Nasıl Kullanılır?

Aşağıdaki tablolar, ceza sürecini beş aşamaya ayırır: soruşturma, koruma tedbirleri, kovuşturma ve kanun yolları, infaz ve infaz sonrası. Her satırda ilgili örnek dilekçenin bağlantısı, dilekçenin hangi durumda kullanıldığı, başvurulacak merci ve kanun dayanağı yer alır. Süreler ayrıca tek tabloda toplanmıştır. Önce kendi dosyanızın hangi aşamada olduğunu belirleyin. Sonra elinizdeki kararın tarihine ve tebliğ şekline bakın. Ceza muhakemesinde sürenin başlangıcı bazen tebliğ, bazen öğrenme, bazen de fiilin işlendiği tarihtir. Bu fark, dilekçenin süresinde verilip verilmediğini belirler.

Sitemizdeki tüm dilekçe örneklerine (aile, icra, kira, iş ve diğer alanlar dâhil) Dilekçe Örnekleri Dizini sayfasından ulaşabilirsiniz. Ceza hukukunun genel çerçevesi için Ceza Hukuku Rehberi, infaz hesabı ve cezaevi süreçleri için İnfaz Hukuku Rehberi sayfalarına bakabilirsiniz.

1. Soruşturma Aşaması Dilekçeleri

Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlar ve Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemesi ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesiyle sona erer. İhbar ve şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158). Şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişinin altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Bu süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar ve zamanaşımı süresini geçemez (TCK m.73/1-2). Re’sen soruşturulan suçlarda ise şikâyet süresi yoktur. Bu suçlarda sınırı dava zamanaşımı çizer.

Takipsizlik itirazında dikkat edilecek iki nokta. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1). Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (m.173/1). İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (m.173/2). Genel bir “karar haksızdır” itirazı yerine, toplanmayan delili, dinlenmeyen tanığı veya değerlendirilmeyen belgeyi somut olarak göstermek gerekir. Karar kesinleştikten sonra aynı fiil için kamu davası açılabilmesi, yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmesine ve bu konuda sulh ceza hâkimliğince karar verilmesine bağlıdır (m.172/2). Takipsizlik, beraat ve düşme kararları arasındaki farkı bu rehberde anlattık.

Nafaka ödememe şikâyetinde süre farklıdır. İcra ve İflas Kanunu’nun ceza hükümlerinde şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.347). Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344). Şikâyet dilekçe ile veya sözlü beyanla icra mahkemesine yapılır (m.349).

2. Koruma Tedbirlerine Karşı Dilekçeler

Tutuklama, adli kontrol ve elkoyma gibi koruma tedbirleri, hüküm verilmeden önce kişinin özgürlüğünü veya malvarlığını sınırlar. Bu nedenle kanun, her aşamada itiraz ve kaldırma talebi imkânı tanır. Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir. Tutukluluğun devamına veya salıverilmeye ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.104/1-2). Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenlerinin varlığı, tedbirin ölçülülüğü ve adli kontrolün yetersiz kalacağı somut olgularla gösterilmek zorundadır (m.101/2). İtiraz dilekçesi bu dört unsurun her birini ayrı ayrı tartışmalıdır.

Adli kontrol. Şüpheli veya sanığın istemi üzerine hâkim veya mahkeme, Cumhuriyet savcısının görüşünü aldıktan sonra beş gün içinde karar verebilir. Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.111). Adli kontrol yükümlülüklerini isteyerek yerine getirmeyen kişi hakkında hemen tutuklama kararı verilebileceği unutulmamalıdır (m.112/1). Bu nedenle yükümlülüğün ağırlaştığı durumlarda ihlal etmek yerine kaldırma veya değiştirme talebinde bulunmak gerekir. Ayrıntılar için adli kontrolün kaldırılması rehberine bakabilirsiniz.

Elkonulan eşya. Elkonulan eşyanın muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde, re’sen veya istem üzerine geri verilmesine savcı, hâkim veya mahkeme karar verir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir (CMK m.131/1). Suçtan zarar gören mağdura ait olan ve delil olarak artık ihtiyaç duyulmayan eşya sahibine iade edilir (m.131/2). Konuyu elkonulan eşyanın iadesi rehberinde ayrıntılı ele aldık.

Haksız koruma tedbiri nedeniyle tazminat. Kanuna aykırı yakalama, tutuklama veya elkoyma gibi hâllerde tazminat istenebilir (CMK m.141). İstem, karar veya hükmün kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılır (m.142/1). Görevli merci, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesidir. Bazı bentler bakımından 6384 sayılı Kanun hükümleri uygulanır (m.142/2). Dilekçede açık kimlik ve adres ile zarara uğranılan işlemin, zararın niteliğinin ve miktarının belirtilmesi ve belgelerin eklenmesi gerekir (m.142/3). Beraat sonrası tutuklulukta geçen süre için tazminatı ayrı bir rehberde anlattık.

3. Kovuşturma ve Kanun Yolu Dilekçeleri

İddianamenin kabulüyle kovuşturma evresi başlar. Bu aşamada mağdurun davaya katılması, uzlaştırma, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve hükümden sonra kanun yollarına başvuru en sık kullanılan dilekçelerdir. Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. Kanun yolu muhakemesinde ise davaya katılma isteğinde bulunulamaz (CMK m.237). Katılma talebini hükümden önce yapmayan mağdur, sonradan kanun yoluna başvurma imkânını da büyük ölçüde kaybeder.

HAGB’de güncel kanun yolu. CMK m.231/12’nin 7589 sayılı Kanunla değişik güncel metnine göre, m.272/3 hükümleri saklı kalmak üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Karar ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyiz incelemesi usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden yapılır. HAGB için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması gerekir (m.231/5). Karar verilirse sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur (m.231/8). Bu süre içinde kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kaldırılarak düşme kararı verilir (m.231/10). İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB uygulanmaz (m.231/14). Anayasa Mahkemesi E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla 231. maddenin 5-14. fıkralarını iptal etmiş ve iptalin 30.9.2026’da yürürlüğe girmesine karar vermişti. Bu tarihten önce söz konusu fıkralar 7589 sayılı Kanunla değiştirildi. Eski tarihli kararlarda uygulanacak yolu, kararın altındaki kanun yolu bildirimiyle birlikte kontrol edin. Konunun ayrıntısı HAGB kararına itiraz ve istinaf rehberinde yer alıyor.

İstinaf ve temyizde süre ve kesin kararlar. İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır (CMK m.273/1). Temyiz için de aynı kural geçerlidir (m.291/1). Bazı hükümler istinafa kapalıdır. Örneğin hapis cezasından çevrilenler hariç, sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk lirası dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan beraat hükümleri istinaf edilemez (m.272/3-a, b). Hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başkaca kanun yolu öngörülmemiş kararlara karşı hükümle birlikte istinafa başvurulabilir (m.272/2).

TCK 158/4 ve geçiş hükmü. 7589 sayılı Kanunla TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkraya göre, dolandırıcılık suçlarına iştirak; haksız menfaat sağlamak amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlı ise ceza yarı oranında indirilir. 7589 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi, dosyası kanun yolunda olanlar ile infaz aşamasındakiler için ayrı kurallar getirir. İnfaz aşamasında olan ve hakkında TCK m.168 uygulanmamış hükümlüler, mağdurun zararını mahkemece yapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse TCK m.168/2’deki etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilir. Bu süre içinde, zarar tamamen giderilinceye kadar bu fıkraya dayanılarak infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemez (geçici m.1/7).

4. İnfaz Aşaması Dilekçeleri

Hüküm kesinleşip Cumhuriyet başsavcılığına ulaştığında infaz aşaması başlar. Bu aşamadaki başvuruların mercii, konusuna göre değişir. 5275 sayılı Kanunun 98. maddesi iki ayrı yol öngörür. Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlüğe giren bir kanunun TCK m.7 kapsamında değerlendirilmesi gerekirse karar hükmü veren mahkemeden istenir (m.98/1-a). Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse karar infaz hâkimliğinden istenir (m.98/1-b). Bu başvurular cezanın infazını ertelemez. Ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (m.98/2).

Müddetnamede neye bakılır? Müddetname bir hesaptır ve hata içerebilir. En sık görülen sorun mahsup eksikliğidir. Gözaltı ve tutuklulukta geçen sürelerin hükmolunan cezadan indirilmesi TCK m.63’te düzenlenir. İlamdaki tutukluluk tarihleri ile müddetnamede mahsup edilen gün sayısını karşılaştırın. Suç tarihi, hangi geçici maddenin uygulanacağını belirlediği için ayrıca kontrol edilmelidir. Kanunda müddetnameye itiraz için ayrı bir süre öngörülmemiştir (5275 m.98). Yine de hata fark edilir edilmez başvurmak gerekir, çünkü başvuru infazı kendiliğinden durdurmaz. Uygulamayı müddetname rehberinde anlattık.

İnfazın ertelenmesi. Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine Cumhuriyet başsavcılığınca ertelenebilir. Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir. Erteleme süresi içinde hükümlü hakkında kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılırsa erteleme kaldırılır ve ceza derhâl infaz olunur (5275 m.17). Hastalık nedeniyle geri bırakma ise ayrı bir kurumdur. Hapis cezasının infazı mahkûmun hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa, Adli Tıp Kurumu raporu veya Kurumca onaylanan tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu üzerine infaz, iyileşinceye kadar geri bırakılır. Kararı infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığı verir (m.16/2-3).

Ceza infaz kurumu işlemlerine şikâyet. Hükümlü ve tutuklular hakkındaki işlemler veya savcının infaza ilişkin kararları mevzuata aykırıysa, öğrenmeden itibaren on beş gün, her hâlde işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulabilir. Şikâyet doğrudan infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. Kendisiyle ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklunun yanında eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi ve izleme kurulu da başvurabilir. Şikâyet, işlemin yerine getirilmesini kural olarak durdurmaz (4675 m.5). İnfaz hâkimi dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir. Disiplin cezasına karşı şikâyette hükümlünün savunması alınır. Karara karşı şikâyetçi veya Cumhuriyet savcısı tebliğden itibaren iki hafta içinde, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edebilir (4675 m.6). İki haftalık itiraz süresi 7499 sayılı Kanunla getirilmiştir ve 1.6.2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır. Kurumdaki kötü muamele iddialarında izlenecek yolları bu rehberde topladık.

Adli para cezasında taksit. Hükümde adli para cezası taksite bağlanmamışsa, bir aylık süre içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine kalan kısmın birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. İlk taksit süresinde ödenmezse ikinci taksite ilişkin izin hükümsüz kalır (5275 m.106/6). Ödenmeyen adli para cezası, kural olarak Cumhuriyet savcısının kararıyla hapse çevrilir ve hükümlünün iki saat çalışması bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırılmasına karar verilir (m.106/3). Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası hapse çevrilemez (m.106/4).

5. İnfaz Sonrası: Adli Sicil, Arşiv ve Memnu Haklar

Cezanın infazı tamamlandığında, ceza zamanaşımı dolduğunda, genel af çıktığında veya mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme ya da etkin pişmanlık hâlinde adli sicildeki bilgiler Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek arşiv kaydına alınır (5352 m.9/1). Adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler adli sicile alınmadan doğrudan arşive kaydedilir (m.9/3). Arşiv kaydı kalıcı değildir. Anayasa m.76 ile TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler dışında kalan mahkûmiyetlerde, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle arşiv bilgileri tamamen silinir (m.12/1-c).

Arşiv bilgilerini kim görebilir? Arşiv bilgilerini kullanım amacı belirtilerek kişinin kendisi veya vekâletnamede açıkça belirtilmişse vekili, bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında savcılıklar ve mahkemeler, yetkili seçim kurulları ve özel kanunlarda gösterilen hâllerde kamu kurumları isteyebilir (5352 m.10/1). Kanunda açıkça belirtilmedikçe bir yakının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için dayanak olarak kullanılamaz (m.10/2). On sekiz yaşından küçüklere ilişkin kayıtlar ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında istenebilir (m.10/3).

Yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi). TCK dışındaki kanunların bir suçtan veya cezadan dolayı öngördüğü hak yoksunluklarının giderilmesi için bu yola gidilir. Mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmiş olması ve kişinin bu sürede yeni bir suç işlemeyip hayatını iyi hâlli olarak sürdürdüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir (5352 m.13/A/1). İnfaza genel af veya etkin pişmanlık dışında başka bir hukuki nedenle son verilmişse, hükmün kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmesi gerekir. Bu süre, mahkûm olunan hapis cezasına üç yıl eklenerek bulunacak süreden az olamaz (m.13/A/2). Karar, hükümlü veya vekilinin talebi üzerine hükmü veren mahkeme ya da hükümlünün ikametgâhındaki aynı derecedeki mahkeme tarafından verilir (m.13/A/3). Adli sicil ile arşiv kaydı arasındaki farkı adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi rehberinde anlattık.

Ceza ve İnfaz Hukukunda Kritik Süreler

Aşağıdaki süreler kanun metninden alınmıştır. Sürenin başladığı an (tebliğ, öğrenme veya fiil tarihi) satırda ayrıca belirtilmiştir. Tutuklu veya hükümlü olanlar kanun yollarına zabıt kâtibine ya da bulundukları ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek başvurabilir. Bu şekilde yapılan başvuruda süre kesilmiş sayılır (CMK m.263).

Gün ile belirlenen süreler tebligatın yapıldığı günün ertesi günü işlemeye başlar. Hafta olarak belirlenen süre, tebligatın yapıldığı günün son haftada isim itibarıyla karşılığı olan günün mesai saati bitiminde sona erer. Ay olarak belirlenen süre de aynı mantıkla, son aydaki sayı karşılığı günün mesai bitiminde sona erer. Son gün bir tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter (CMK m.39). Adli tatilin ceza davalarındaki etkisi ise ayrı kurallara bağlıdır. Ayrıntısını adli tatil ve ceza davalarında süreler yazımızda bulabilirsiniz.

İnfaz Rejimini Belirleyen Suç Tarihi Miladları

İnfaz hukukunda birçok geçici madde, uygulamayı hükmün kesinleşme tarihine değil suçun işlendiği tarihe bağlar. Aynı süreli cezayı alan iki hükümlünün denetimli serbestliğe ayrılma tarihleri, suç tarihleri farklıysa farklı olabilir. Müddetnameyi incelerken ilk bakılacak bilgilerden biri bu nedenle suç tarihidir.

7571 sayılı Kanunun etkisi. Geçici 10. maddenin altıncı fıkrası 7571 sayılı Kanunla (kabul 24.12.2025) değiştirildi. Güncel metin, kapsamı “31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar” ölçütüne bağlar. Aynı Kanunla maddenin yedinci ve sekizinci fıkraları yürürlükten kaldırıldı. Böylece kapsam, hükmün kesinleşme tarihine değil suç tarihine göre belirlenir. Erken ayrılma imkânının işleyişini bir ay kapalı, üç ay açık kuralı yazımızda anlattık.

Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlik: Kanundaki Temel Kurallar

Koşullu salıverilmeden yararlanmak için kurumdaki infaz süresinin iyi hâlli geçirilmesi gerekir (5275 m.107/1). Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz yıl, müebbet hapis cezasında yirmi dört yıl, diğer süreli hapis cezalarında cezanın yarısı kurumda çekildiğinde koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. Kasten öldürme, 87/2-d, işkence ve eziyet, bazı cinsel suçlar, özel hayata karşı suçlar ve devlet sırlarına karşı suçlar gibi m.107/2’de sayılan suçlarda oran üçte ikidir. Örgüt ve terör suçlarından mahkûm çocuklar ile 2937 sayılı Kanun kapsamındaki suçlardan mahkûm olanlar için de oran üçte iki olarak uygulanır (m.107/2). Oranların ayrıntısı koşullu salıverilme rehberinde yer alıyor.

Denetimli serbestlikle ilgili sık yapılan hesap sorularını kaç yıl cezada denetimli serbestliğe ayrılınır yazımızda, açık cezaevine ayrılma koşullarını ise açık cezaevine ayrılma rehberinde ele aldık.

Dilekçe Hazırlarken Kanunun Aradığı Unsurlar

Ceza ve infaz dilekçelerinde biçimden çok içerik önemlidir. Kanun, bazı dilekçelerde belirli unsurların açıkça yazılmasını ister. Bu unsurlar eksikse başvuru esasa girilmeden reddedilebilir veya etkisiz kalır.

• Takipsizlik itirazında olaylar ve deliller: Kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilmelidir (CMK m.173/2).
• Tutuklamaya itirazda dört unsur: Kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrolün yetersizliği tek tek tartışılmalıdır (CMK m.101/2).
• Tazminat dilekçesinde içerik: Açık kimlik ve adres, zarara uğranılan işlem, zararın niteliği ve miktarı ile belgeler eklenmelidir (CMK m.142/3).
• İnfaz hâkimliğine şikâyette başvuru hakkı: Başvuran, 4675 m.5’te sayılan kişilerden olmalıdır. Aksi hâlde dilekçe esasa girilmeden reddedilir (4675 m.6/1).
• Doğru merci: Cezanın hesabı infaz hâkimliğine, hükmün yorumu ve lehe kanun değerlendirmesi hükmü veren mahkemeye götürülür (5275 m.98/1).
• Tarih ve tebliğ bilgisi: Kararın tarihi, sayısı ve tebliğ tarihi dilekçenin başında yazılmalıdır. Sürenin hesabı buna göre yapılır.
• Somut talep: “Kararın kaldırılmasına”, “mahsup edilmeyen … günün mahsubuna”, “denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına” gibi açık bir sonuç istenmelidir.

Müdafi bazı hâllerde zorunludur. Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsiz ise istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da aynı kural uygulanır (CMK m.150/2-3). Tutuklama istendiğinde şüpheli veya sanık seçeceği ya da baronun görevlendireceği müdafiin yardımından yararlanır (m.101/3).

Sık Yapılan Hatalar

• Süreyi yanlış başlatmak. İstinaf ve temyizde süre gerekçeli hükmün tebliğinden, genel itirazda öğrenmeden, takipsizlik itirazında tebliğden başlar. Bu farkı gözden kaçırmak dilekçenin süre aşımından reddine yol açar.
• Müddetname itirazını yanlış mercie yapmak. Cezanın hesabındaki duraksama 7242 sayılı Kanundan bu yana infaz hâkimliğine götürülür (5275 m.98/1-b). Hükmü veren mahkeme ise yorum ve lehe kanun meseleleri için yetkilidir.
• Denetimli serbestliği talep etmemek. 105/A tedbiri talep üzerine uygulanır. Talep olmadan karar verilmez.
• Beş günlük müracaatı kaçırmak. Kurumdan ayrıldıktan sonra beş gün içinde DS müdürlüğüne başvurmayan hükümlü açık kuruma gönderilebilir. İki gün daha geçerse TCK m.292-293 uygulanır (5275 m.105/A/6-a, 105/A/8).
• Katılma talebini geciktirmek. Kanun yolu aşamasında davaya katılma istenemez (CMK m.237/2). Mağdur, ilk derece mahkemesinde hüküm verilmeden önce katılma talebinde bulunmalıdır.
• HAGB’yi sonuçlarını bilmeden kabul etmek. HAGB bir mahkûmiyet hükmüne dayanır ve beş yıl denetim süresi getirir (CMK m.231/8). Beraat beklenen dosyada bu kararın kanun yoluna taşınması değerlendirilmelidir.
• Sicilin silindiğini, arşivin hiç silinmeyeceğini sanmak. Adli sicil kaydı silinerek arşive alınır. Arşiv kaydı da kural olarak beş yıl sonra tamamen silinir (5352 m.9, 12).
• Suç tarihini kontrol etmemek. Geçici 6, geçici 10/6 ve 105/A/1’in 7550 sayılı Kanunla değişik hâli suç tarihine göre uygulanır. Yanlış suç tarihi yanlış infaz rejimi demektir.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

• Elinizdeki kararın türünü, tebliğ tarihini ve kanun yolu bildirimini inceleyerek sürenin ne zaman dolduğunu belirler.
• Takipsizlik, tutuklama, adli kontrol ve elkoyma kararlarına karşı somut delil ve gerekçeye dayanan itiraz dilekçesi hazırlar.
• HAGB, istinaf ve temyiz aşamalarında kararın usul ve esas yönünden hukuka aykırılıklarını tespit eder.
• Müddetnameyi ilam, tutukluluk müzekkereleri ve suç tarihi üzerinden yeniden hesaplar; hata varsa infaz hâkimliğine başvurur.
• Denetimli serbestlik, açık kuruma ayrılma ve infazın ertelenmesi taleplerini kanundaki koşullara göre hazırlar ve takip eder.
• Ceza infaz kurumu işlemlerine şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına itiraz, arşiv kaydı ve yasaklanmış hakların geri verilmesi başvurularını yürütür.

Ankara’daki ofisimizden ceza ve infaz dosyalarınız için randevu almak üzere 0554 648 37 15 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ceza dosyasında avukat tutmak zorunlu mu?

Her dosyada zorunlu değildir. Ancak müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsiz ise istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da bu kural uygulanır (CMK m.150/2-3). Tutuklama istendiğinde de müdafi yardımından yararlanılır (m.101/3).

Takipsizlik kararına itiraz süresi ne kadar ve nereye yapılır?

Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). Dilekçede kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (m.173/2).

Tutuklu olan kişi kanun yoluna nasıl başvurur?

Tutuklu şüpheli veya sanık, zabıt kâtibine ya da tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek kanun yollarına başvurabilir. Başvuru deftere kaydedilip tutanak düzenlendiğinde kanun yolu süresi kesilmiş sayılır (CMK m.263).

Tutuklama kararına itiraz edilebilir mi, tahliye ne zaman istenebilir?

Evet. Tutuklamaya ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.101/5). Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir ve bu konudaki kararlara da itiraz edilebilir (m.104/1-2). Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrol kararlarına itirazı yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler (m.268/3-b).

HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna gidilir?

CMK m.231/12’nin güncel metnine göre, m.272/3 saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Karar ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yoluna gidilir. İnceleme usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden yapılır.

İstinaf süresi ne zaman başlar?

İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye yapılır (CMK m.273/1). Temyizde de süre gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (m.291/1). Sonuç olarak on beş bin TL dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri istinafa kapalıdır (m.272/3-a).

Mağdur olarak davaya ne zamana kadar katılabilirim?

Mağdur ve suçtan zarar görenler ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir. Kanun yolu aşamasında katılma istenemez. Ancak ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddedilen veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilirse incelenir (CMK m.237).

Müddetnameye itiraz için süre var mı?

5275 sayılı Kanunun 98. maddesi, cezanın hesabındaki duraksama için infaz hâkimliğine başvuruyu düzenler ve ayrı bir süre öngörmez. Ancak başvuru infazı kendiliğinden ertelemez. İnfaz hâkimliği olayın özelliğine göre erteleme veya durdurma kararı verebilir (m.98/2). Bu nedenle hata fark edilir edilmez başvurmak gerekir.

Denetimli serbestlik kendiliğinden uygulanır mı?

Hayır. 5275 m.105/A/1 uyarınca denetimli serbestlik, açık kurumda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlünün talebi hâlinde uygulanır. 7550 sayılı Kanunla eklenen kurala göre, koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri ve her hâlde en az beş gün kurumda geçirilmiş olmalıdır. Bu kural, hükmün yürürlüğünden önce işlenen suçlara uygulanmaz (geçici m.11).

Denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmazsam ne olur?

Kurumdan ayrıldıktan sonra talepte belirtilen müdürlüğe beş gün içinde müracaat etmeyen hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine infaz hâkimince karar verilir (5275 m.105/A/6-a). Bu sürenin bitiminden itibaren iki gün daha geçmesine rağmen müracaat etmeyenler hakkında TCK m.292 ve 293 uygulanır (m.105/A/8).

Hükümlünün ailesi cezaevi işlemine şikâyette bulunabilir mi?

Evet. Kendisiyle ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklunun eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi ve izleme kurulu infaz hâkimliğine şikâyette bulunabilir. Süre, öğrenmeden itibaren on beş gün, her hâlde işlem tarihinden itibaren otuz gündür (4675 m.5).

İnfaz hâkimliği kararına nasıl itiraz edilir?

Şikâyetçi veya Cumhuriyet savcısı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine yapılır (4675 m.6). İki haftalık süre 1.6.2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır.

Hapis cezasının infazını erteletebilir miyim?

Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine Cumhuriyet başsavcılığınca ertelenebilir. Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir (5275 m.17).

Arşiv kaydı ne zaman tamamen silinir?

Genel kural, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle tamamen silinmedir (5352 m.12/1-c). Anayasa m.76 veya TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetlerde bu süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl, alınmamışsa otuz yıldır (m.12/1-b).

Haksız tutuklama nedeniyle tazminat ne zamana kadar istenir?

Karar veya hükmün kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesine başvurulur (CMK m.142/1-2).

Bu sayfadaki dilekçe örneklerini olduğu gibi kullanabilir miyim?

Örnekler genel bir çerçeve sunar. Her dosyada merci, süre ve talep, kararın içeriğine ve tebliğ tarihine göre değişir. İnfaz hesabı ise suç tarihi, suç türü, mahsup ve uygulanacak geçici maddeye bağlıdır. Dilekçeyi vermeden önce dosyanızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz önerilir.