1 Ay Kapalı 3 Ay Açık Cezaevi Kuralı Nedir? Açık Cezaevine Ayrılma Süreleri, Özel İzin ve Doğrudan Açık (2026)

“1 ay kapalı 3 ay açık” ifadesi kanunda birebir geçen bir kural değildir; mevzuattaki birkaç farklı sürenin halk arasında birleştirilmiş özetidir. Bugün geçerli olan kural Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.6’dadır: toplam cezası on yıldan az olan hükümlü cezasının bir ayını, on yıl ve fazlası olan hükümlü onda birini kurumda iyi hâlle geçirir ve koşullu salıverilme tarihine yedi yıl veya daha az süre kalmışsa açık cezaevine ayrılabilir. Bazı suçlarda koşullu salıverilmeye kalan süre şartı beş, üç, iki veya bir yıla iner. “Üç ay” ise 5275 sayılı Kanun m.95’teki üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar özel izinden ve 2020-2023 arasında uygulanan, on yıl ve fazlası cezalarda üç ay kapalı kurumda kalmayı öngören geçici düzenlemeden gelir. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan beş yıl veya daha az hapis cezası alanlar ise, istisnalar dışında kapalıya hiç girmeden doğrudan açık cezaevine alınır.

“1 Ay Kapalı 3 Ay Açık” Nereden Geliyor?

Cezaevi süreçlerini araştıran aileler ve hükümlüler arasında en çok dolaşan kalıplardan biri “bir ay kapalı, üç ay açık” ifadesidir. İfade bir yandan doğru bir izlenim verir: kısa ve orta süreli cezalarda hükümlü kapalı cezaevinde kısa bir süre kaldıktan sonra açık cezaevine ayrılabilir ve açık cezaevinde düzenli izin kullanır. Ama ifadedeki iki sayı farklı yerlerden gelir ve her hükümlü için aynı şekilde uygulanmaz. Aşağıdaki tablo, ifadedeki her parçanın mevzuattaki gerçek karşılığını gösterir.

Bu nedenle “herkes bir ay sonra açığa çıkar” veya “açıkta üç ay kalınca tahliye olunur” gibi genellemeler yanlıştır. Bir ay kuralı yalnız toplam cezası on yıldan az olanlar için ve ancak koşullu salıverilmeye kalan süre şartı da sağlanıyorsa işler. Üç ay ise tahliyeyle değil, izin ve yeniden değerlendirme süreleriyle ilgilidir. Açık cezaevine ayrılmanın genel çerçevesi açık ceza infaz kurumuna ayrılma yazımızda da anlatılmıştır.

Açık Cezaevi Nedir, Kapalı Cezaevinden Farkı Ne?

5275 m.14/1’e göre açık ceza infaz kurumları, hükümlülerin iyileştirilmesinde çalıştırılmalarına ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimiyle yetinilen kurumlardır; ihtiyaca göre kadın ve gençlik açık ceza infaz kurumları olarak da kurulabilir. Yönetmelik m.4 ise kapalı kurumu kapalı, yüksek güvenlikli, kadın, çocuk ve gençlik kapalı ceza infaz kurumları olarak tanımlar. Açık kurumda hükümlü çalışma düzenine katılır, özel izin hakkı kazanır ve koşullu salıverilmeye bir yıl kala denetimli serbestlik talep edebilir. Bu yüzden kapalıda geçirilecek sürenin doğru hesaplanması, infazın geri kalanını doğrudan etkiler.

Doğrudan Açık Cezaevi: Kapalıya Hiç Girmeden İnfaz

Bazı hükümlüler kapalı cezaevine hiç girmez. 5275 m.14/2 ve Yönetmelik m.5’e göre terör suçları, örgüt kurma, yönetme veya örgüte üye olma suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilmesi geri alınarak cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere aşağıdaki cezalar doğrudan açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir.

Doğrudan açık kuruma gönderilecek hükümlüye, gideceği açık kurum belirlendikten sonra on gün süre verilerek teslim olması, aksi halde yakalanarak açık kuruma alınacağı ek tutanakla tebliğ ve ihtar edilir; çağrıya uymayanlar hakkında yakalama emri çıkarılır (Yön. m.9/3). Yangın, doğal afet veya hastalık gibi bir nedenle on gün içinde teslim olamayanlar başsavcılık kararıyla açık kuruma gönderilir (m.9/5). Çağrı kâğıdı geldikten sonra yapılacaklar çağrı kâğıdı geldi, ilk 10 günde ne yapmalıyım yazımızda anlatılmıştır.

Kapalıdan Açığa Geçiş: Bir Ay veya Onda Bir Kuralı

Doğrudan açığa alınmayan hükümlüler infaza kapalı kurumda başlar. Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.6/1, kapalıdan açığa geçişin üç temel yolunu düzenler:

Bu temel şartlara ek olarak bazı suçlarda koşullu salıverilmeye kalan sürenin daha kısa olması aranır (Yön. m.6/2). Birden fazla cezanın toplanarak infazında, koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suç esas alınır (m.6/3). Açığa ayrılma süresini dolduranlar için altı aylık deneme süresinin tamamlanması beklenmeden karar alınabilir (m.6/4).

Kanun da bazı cezalarda kapalıda kalış süresini belirler: yüksek güvenlikli kapalı kurumlardan, süreli hapis cezası hükümlülerinin toplam cezalarının üçte birini, müebbet hükümlülerinin koşullu salıverilme süresinin üçte ikisini bu kurumlarda iyi hâlle geçirdikten sonra diğer kurumlara gönderilmesine karar verilebilir (5275 m.9/5). Uyuşturucu suçlarında açığa ayrılmanın özel şartları uyuşturucu hükümlüsü açık cezaevine ne zaman ayrılır yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Çocuk eğitimevinde cezası infaz edilen hükümlüler, eğitime devam etmiyorlarsa on sekiz, devam ediyorlarsa yirmi bir yaşını bitirdiklerinde suç türüne bakılmaksızın açık kuruma gönderilir; on sekiz yaşından önce işledikleri diğer suçların cezaları da açık kurumda infaz edilir (Yön. m.7). Yönetmeliğin 2016 tarihli geçici m.1 hükmü ise, 5275 geçici m.6’da istisna tutulan suçlar hariç, 1.7.2016 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından beş yıldan az hapis cezası için kapalıya alınan hükümlülerin en geç üç gün içinde yapılacak ilk gözlemde iyi hâlli bulunurlarsa açığa ayrılabileceğini öngörür. Bu eski tarihli suçlarda kapalıda kalış süresi bir ayın da altına inebilir.

Açık Cezaevine Ayrılamayacak Hükümlüler

Süre şartlarını taşısa bile bazı hükümlüler açık kuruma ayrılamaz veya cezalarının bir kısmı mutlaka kapalıda infaz edilir. Yönetmelik m.8 bu halleri sayar:

2025 tarihli Yönetmelik değişikliğiyle ikinci defa tekerrür hükmü uygulananlar ile denetimli serbestlik ihlali sonucu kalan sürenin kapalıda infazına ilişkin bentler yürürlükten kaldırılmıştır. Hücre cezası ve diğer disiplin cezalarının açığa ayrılmaya etkisi cezaevinde disiplin cezası ve hücreye koyma yazımızda anlatılmıştır.

Karar Süreci: İdare ve Gözlem Kurulu, Savcılık ve İnfaz Hâkimi

Kapalıdan açığa ayrılmaya, hükümlünün talebi üzerine, koşulları taşıdığı anlaşılırsa kurum idare ve gözlem kurulunca 5275 m.89 uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda karar verilir; koşulları taşımıyorsa ret kararı gerekçeli olarak hükümlüye tebliğ edilir (Yön. m.10/1). Kararda toplam ceza, koşullu salıverilme tarihi ve açığa ayrılma hakkının kazanıldığı tarih ayrı ayrı gösterilir (m.10/2). Hükümlü talep etmese bile açık kurumda barınmasında risk bulunmuyorsa ve şartları taşıyorsa kurul kararıyla resen açık kuruma gönderilir (m.10/7). Hükümlünün hangi açık kuruma gideceğine Cumhuriyet başsavcılığı karar verir (m.10/4).

İyi hâl değerlendirmesinin ölçütleri ve ödül sistemi infazda iyi hâl değerlendirmesi yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Açığa Ayrılma Talebi: Dilekçe, Belgeler ve Kurum Seçimi

Açığa ayırma kararı verildiğinde kurul kararı, hükümlünün dosyasını oluşturan belgelerle birlikte Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (Yön. m.10/3). Başsavcılık belgeleri inceleyerek hükümlünün hangi açık kuruma gönderileceğini belirler (m.10/4). Dosyaya, hükümlünün Bakanlıkça belirlenen listeye göre tercih edebileceği açık kurumlara ayrılmak istediğini ve nakil giderlerini peşin ödemeyi kabul ettiğini belirten dilekçesi de eklenir.

Açığa ayrılma tarihi geldiği halde kararın gecikmesine eksik belge, cezaların toplanması veya mahsup hesabındaki farklılık ya da infaz hâkimi onayının beklenmesi yol açabilir. Bu nedenle hak kazanılan tarihten önce müddetnamenin ve süre belgesinin kontrol edilmesi zaman kaybını önler.

Açık Cezaevinde “Üç Ay”: Özel İzin ve Diğer İzinler

İfadedeki “üç ay”ın bugün en somut karşılığı özel izindir. 5275 m.95/1’e göre açık ceza infaz kurumlarında bulunanlara ve kapalı kurumda olup açığa ayrılmaya hak kazananlara, aileleriyle bağlarını sürdürmeleri ve dış dünyaya uyumlarını sağlamak amacıyla kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet başsavcılığının onayıyla üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar izin verilebilir. Hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hallerde bu izinler birleştirilerek kullandırılabilir. İzinde geçen süreler hükümlülükte geçmiş sayılır (m.93/1).

Yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarındaki hükümlülere mazeret, özel ve iş arama izni verilmez (m.93/1). İzin hakları ve izinden dönmemenin sonuçları cezaevi izinleri yazımızda anlatılmıştır.

Açık Cezaevinden Kapalıya İade ve Yeniden Ayrılma

Açık cezaevi kazanılmış bir hak değildir; belirli hallerde hükümlü kapalı kuruma geri gönderilir. 5275 m.14/5 ve Yönetmelik m.12’ye göre doğrudan açığa alınanlar dahil açık kurumdaki hükümlülerden başka bir suçtan tutuklananlar, firar edenler, kınamadan başka bir disiplin cezası alıp cezası kesinleşenler veya eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla; açık kurum şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacakları saptananlar ise kurul kararı ve infaz hâkiminin onayıyla kapalı kuruma gönderilir. Başka bir suçtan yeni ceza alıp cezalar toplandıktan sonra koşullu salıverilmesine m.6’daki sürelerden fazla kalanlar da kapalıya iade edilir (Yön. m.12/2).

Kapalıya dönüş kalıcı değildir. Firar dışında kınamadan başka disiplin cezasıyla iade edilenler disiplin cezasının kaldırılmasından itibaren, ilk kez firar edip hücre cezasıyla iade edilenler ise cezanın kaldırılmasından sonra tekrar firar etmeyecekleri değerlendirilirse yeniden açığa ayrılabilir; yaş, sağlık veya güvenlik nedeniyle kapalıya gönderilenler altı ay sonra şartları sağlıyorsa tekrar açığa ayrılabilir (Yön. m.13). Açık kurumlar arası nakil talebinde ise nakledilen hükümlü zorunlu haller dışında yeni kurumda en az bir yıl kalmak zorundadır; kurumda geçirilmesi gereken süresi üç aydan az olanların nakil talebi reddedilir (Yön. m.11/3-4).

Açık Cezaevinden Denetimli Serbestliğe

Açık cezaevi, infazın toplum içinde tamamlanmasına açılan kapıdır. 5275 m.105/A/1’e göre açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi halinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına infaz hâkimi karar verebilir. 7550 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre hükümlünün bu usulden yararlanabilmesi için, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olması gerekir; bu değişiklik, Kanunun yürürlüğünden önce işlenen suçlara uygulanmaz (geçici m.11).

Açığa ayrılma şartları oluştuğu halde iradesi dışındaki bir nedenle açığa ayrılamayan veya bu nedenle kapalıya geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler de denetimli serbestlikten yararlanabilir (m.105/A/2; Yön. m.10/6). Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler için süre iki yıl, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyenler için üç yıldır (m.105/A/3). Hapse çevrilen adli para cezalarında bu usul uygulanmaz (m.105/A/4). Denetimli serbestlik süreleri ve şartları denetimli serbestlik kaç yıl yazımızda güncel olarak anlatılmıştır.

Örnek Takvim: Dört Yıl İki Ay Hapis

Aşağıdaki örnek yalnız kuralların sırasını göstermek içindir. Varsayım: 2026’da işlenmiş kasten yaralama (TCK 86) suçundan dört yıl iki ay hapis cezası, ilk mahkûmiyet, mahsup edilecek tutukluluk yok, hükümlü iyi hâlli. Cezası kasıtlı suçlardan üç yılı aştığı için doğrudan açık kuruma alınmaz ve infaza kapalıda başlar.

Gerçek dosyada suç tarihi, mahsup edilecek gözaltı ve tutukluluk süreleri, birden fazla cezanın toplanması, tekerrür ve iyi hâl değerlendirmesi bu takvimi değiştirir. Kesin tarihler müddetnamede yer alır; hesap hatası varsa infaz hâkimliğine başvurulabilir. Hesap yöntemi infaz hesabı, müddetnameye itiraz ise müddetname nedir, nasıl itiraz edilir yazılarımızda anlatılmıştır.

İkinci Örnek: Toplam On İki Yıl Hapis

Varsayım: 2026’da işlenmiş iki ayrı nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) suçundan altışar yıl, toplam on iki yıl hapis; ilk mahkûmiyet, mahsup yok, hükümlü iyi hâlli. Bu suç Yönetmelik m.6/2’deki listede yer almadığı için koşullu salıverilmeye kalan süre şartı yedi yıldır; toplam ceza on yıl ve fazla olduğundan “bir ay” değil “onda bir” kuralı uygulanır.

İki örnek karşılaştırıldığında, dört yıllık cezada kapalıda kalış yaklaşık bir ay iken, on iki yıllık cezada bu süre bir yılı geçer. “Bir ay kapalı” kalıbının neden herkese uymadığı bu farkla açıkça görülür.

Açığa Ayırma Talebi Reddedilirse: İnfaz Hâkimliği

İdare ve gözlem kurulunun açığa ayırma talebini reddeden veya hükümlüyü kapalıya iade eden kararlarına karşı 4675 sayılı Kanun m.5’e göre, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her halde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulabilir. Başvuruyu hükümlü veya tutuklu, eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi veya izleme kurulu yapabilir. Şikâyet işlemi kendiliğinden durdurmaz; infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte varlığında durdurma kararı verebilir.

İnfaz hâkimi şikâyeti duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karara bağlar; şikâyeti yerinde görürse işlemin iptaline karar verir (4675 m.6). İnfaz hâkiminin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir; bu iki haftalık süre 1.6.2024 ve sonrasında verilen kararlar için uygulanır. Başvuru usulü infaz hâkimliği: itiraz ve şikâyet yolu yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

• “Herkes bir ay sonra açığa çıkar” sanmak; bir ay kuralı yalnız toplam cezası on yıldan az olanlar ve koşullu salıverilmeye kalan süre şartı sağlananlar içindir.
• 2020-2023 arasında uygulanan Covid dönemi geçici hükmünü bugün de geçerli sanmak; geçici m.9/6 31.7.2023’e kadar uygulandı.
• Hırsızlık, yağma ve uyuşturucu ticareti gibi suçlarda koşullu salıverilmeye beş yıldan az kalma şartını gözden kaçırmak.
• Birden fazla cezada açığa ayrılmanın, en az sürenin arandığı suça göre hesaplandığını bilmemek.
• Açığa ayırma talebini dilekçeyle yapmayı ihmal etmek veya ret kararına karşı on beş günlük şikâyet süresini kaçırmak.
• Açık cezaevinde kınama dışındaki bir disiplin cezasının kapalıya iadeye yol açacağını hesaba katmamak.
• Özel iznin kendiliğinden verileceğini düşünmek; izin kurum en üst amirinin önerisi ve başsavcılık onayıyla verilir.
• Doğrudan açık cezaevi kararı verilen hükümlünün on günlük teslim süresini kaçırmak ve yakalama emriyle karşılaşmak.
• Müddetnamedeki tarihleri kontrol etmeden halk arasındaki sürelere göre plan yapmak.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara olarak hükümlü ve ailelerinin infaz sürecinde müddetnameyi, mahsup hesabını ve açığa ayrılma tarihini mevzuata göre kontrol ediyoruz. Açığa ayırma ve özel izin taleplerini hazırlıyor, idare ve gözlem kurulunun olumsuz kararlarına, kapalıya iade ve disiplin kararlarına karşı infaz hâkimliğine şikâyet ve ağır ceza mahkemesine itiraz başvurularını yürütüyoruz. Denetimli serbestlik talebi ve koşullu salıverilme aşamalarında da hükümlünün hak kaybına uğramaması için süreci takip ediyoruz.

Müddetname, kurul kararı veya disiplin kararı ile 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz. İnfaz hukukuna ilişkin bütün rehberlerimiz Hapis Cezası İnfazı Rehberi sayfasında yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

“1 ay kapalı 3 ay açık” bir kanun kuralı mı?

Hayır. İfade, mevzuattaki farklı sürelerin halk arasındaki özetidir. Bugün geçerli kural, toplam cezası on yıldan az olanların bir ayını kurumda iyi hâlle geçirip koşullu salıverilmeye yedi yıl veya daha az kalmışsa açığa ayrılabilmesidir (Yönetmelik m.6/1-a).

Bir ay kapalı kuralı herkese uygulanır mı?

Hayır. Toplam cezası on yıl ve fazlası olanlar cezanın onda birini kapalıda geçirir. Hırsızlık, yağma, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar ve terör suçlarında koşullu salıverilmeye kalan süre şartı daha kısadır; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri açığa ayrılamaz.

Açık cezaevinde üç ayda bir izin var mı?

Evet. 5275 m.95/1’e göre açık cezaevinde bulunanlara ve açığa ayrılmaya hak kazananlara kurum en üst amirinin önerisi ve başsavcılık onayıyla üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar özel izin verilebilir.

Kimler doğrudan açık cezaevine gider?

İstisna suçlar dışında, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan beş yıl veya daha az hapis cezası alanlar ile adli para cezası hapse çevrilenler ve İİK’ya göre tazyik hapsindekiler (5275 m.14/2).

On yıldan fazla cezada açığa ne zaman ayrılınır?

Cezanın onda biri kurumda iyi hâlle geçirildikten sonra ve koşullu salıverilmeye yedi yıl veya daha az süre kalmışsa. Bu cezalarda açığa ayırma kararı infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır.

Covid döneminde uygulanan bir ay ve üç ay kuralı hâlâ geçerli mi?

Hayır. 5275 geçici m.9/6’daki, on yıldan az cezalarda bir ay, on yıl ve fazlasında üç ay kapalıda kalınca açığa gönderme imkânı 31.7.2023’e kadar uygulanmıştır.

Açığa ayırma talebim reddedilirse ne yapabilirim?

Ret kararının öğrenilmesinden itibaren on beş gün, her halde otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurabilirsiniz (4675 m.5). İnfaz hâkiminin kararına iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.

Açık cezaevinden kapalıya geri gönderilir miyim?

Firar, başka suçtan tutuklama, kınama dışında kesinleşmiş disiplin cezası veya çalışma koşullarına uyum sağlayamama hallerinde kapalıya gönderilirsiniz. Disiplin cezasının kaldırılmasından sonra şartları taşıyorsanız yeniden açığa ayrılabilirsiniz.

Açık cezaevinden denetimli serbestliğe nasıl geçilir?

Koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlünün talebiyle infaz hâkimi karar verir. 7550 sayılı Kanundan sonra işlenen suçlarda kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin, en az beş günün kurumda geçirilmiş olması gerekir.

Hangi açık cezaevine gönderileceğime kim karar verir?

Cumhuriyet başsavcılığı karar verir. Ağır ceza merkezi yargı çevresinde açık kurum varsa oraya, yoksa talebiniz ve kapasite dikkate alınarak Bakanlık listesindeki bir kuruma gönderilirsiniz; kadın ve yabancı uyruklu hükümlüler listedeki kurumlardan birine gönderilir (Yön. m.10/4).

Açığa ayrılma tarihimi nereden öğrenirim?

Açığa ayrılma hakkının kazanıldığı tarih idare ve gözlem kurulu kararında ayrıca belirtilir; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihleri ise Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede yer alır.