Arama kararı nedir?
Arama, bir suçun delillerini veya şüpheliyi ele geçirmek için kişinin üstünde, eşyasında, konutunda veya işyerinde yapılan araştırmadır. Kural olarak hâkim kararıyla; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle yapılabilir.
Kimsenin konutuna dokunulamaz; usulüne göre verilmiş hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri olmadıkça konuta girilemez ve arama yapılamaz (AY m.21). Şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler, yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa aranabilir (CMK m.116). Arama kural olarak hâkim kararıyla yapılır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamadığında kolluk amirinin yazılı emri yeterlidir. Ancak konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yalnızca hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle yapılabilir (m.119/1). Bu yerlerde gece vakti arama kural olarak yasaktır (m.118). Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz (m.120/3). Hukuka aykırı arama ile elde edilen delil reddolunur (m.206/2-a); aramayı hukuka aykırı olarak yapan kamu görevlisi de cezalandırılır (TCK m.120).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Evinizde veya işyerinizde arama mı yapıldı?
Kararın ve işlemin hukuka uygunluğunu hemen değerlendirelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Şart: makul şüphe (CMK m.116); üçüncü kişide kişinin veya delilin orada bulunduğunu kabul ettiren olaylar (m.117/2). Karar: hâkim; gecikmede sakınca varsa savcı; savcıya ulaşılamazsa kolluk amiri yazılı emri; konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanda kolluk amiri YETKİSİZ (m.119/1). Kararda: fiil, kişi veya adres, geçerlilik süresi (m.119/2). Savcı yoksa: ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi (m.119/4). Gece: konut, işyeri ve kapalı yerde yasak; suçüstü, gecikmede sakınca ve firari yakalama hariç (m.118); gece, güneşin batmasından bir saat sonrası ile doğmasından bir saat öncesi (TCK m.6/1-e). Hazır bulunma: sahip veya yakın; avukat engellenemez (m.120). Belge: istem üzerine; bir şey bulunmadıysa bu da yazılır (m.121). Belgeleri savcı ve hâkim inceler (m.122). Bilgisayar: hâkim; gecikmede sakınca varsa savcı, 24 saatte hâkim onayı (m.134/1). Önleme araması konutta yapılamaz (PVSK m.9). Hukuka aykırı arama: delil reddedilir (m.206/2-a); TCK m.120 suç.
CMK m.119/1: Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak, konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir.
Anayasal Çerçeve: Konut Dokunulmazlığı
Anayasa, kimsenin konutuna dokunulamayacağını düzenler. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden birine bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça, yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz (AY m.21). Anayasa ayrıca yetkili merciin kararının yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulmasını öngörür. Ceza Muhakemesi Kanunu bu anayasal güvenceyi arama ve elkoyma hükümleriyle somutlaştırır. Konut araması en ağır müdahalelerden biri olduğundan, kanun bu yerlerde kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılmasına izin vermez. Konut dokunulmazlığının ihlali suçu için konut dokunulmazlığını ihlal suçu rehberine bakabilirsiniz.
Makul Şüphe: Kanundaki Ölçüt ve Değişiklik Geçmişi
Şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler, yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa aranabilir (CMK m.116). Bu ölçüt, 2014 yılında kısa bir süre değiştirilmiştir. 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanunla “makul” ibaresi “somut delillere dayalı kuvvetli” şeklinde değiştirilmiş, ancak aynı yıl 2/12/2014 tarihli ve 6572 sayılı Kanunla yeniden “makul” şekline döndürülmüştür. Yürürlükteki ölçüt makul şüphedir. Makul şüphe, suç işlendiğine ve aranacak yerde kişinin veya delilin bulunabileceğine dair somut olgulara dayanan bir şüphedir. Genel bir kuşku, ihbar içeriğinin hiç araştırılmaması veya kişinin geçmişteki sabıkası tek başına makul şüphe oluşturmaz. Arama talebinde ve kararında bu şüphenin hangi olgulara dayandığının gösterilmesi gerekir.
Arama kararını görmediniz mi?
Kararın içeriğini ve yetkili merciyi dosyadan kontrol edelim: 0554 648 37 15
Şüpheli ile Üçüncü Kişi Araması
| Ölçüt | Şüpheli veya sanık (m.116) | Diğer kişi (m.117) |
|---|---|---|
| Amaç | Yakalama veya delil elde etme | Şüphelinin yakalanması veya delil elde edilmesi |
| Aranan şüphe | Makul şüphe | Kişinin veya delilin orada bulunduğunu kabul ettiren olaylar |
| Kapsam | Üst, eşya, konut, işyeri, diğer yerler | Aynı |
| Bilgilendirme | Genel kurallar | Aramadan önce zilyede amaç hakkında bilgi verilir (m.120/2) |
| İstisna | — | Şüphelinin bulunduğu veya izlenirken girdiği yerlerde sınırlama yok (m.117/3) |
Hakkında suç isnadı bulunmayan kişilerin evleri, işyerleri veya üstleri de aranabilir; ancak bunun için daha somut bir dayanak gerekir. Diğer kişilerde arama yapılabilmesi, aranılan kişinin veya suçun delillerinin belirtilen yerlerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır (CMK m.117/2). Bu sınırlama, şüphelinin veya sanığın bulunduğu yerler ile izlendiği sırada girdiği yerler hakkında geçerli değildir (m.117/3). Örneğin kolluk tarafından takip edilen şüphelinin girdiği bir eve, bu sınırlamaya tabi olmadan girilebilir. Üçüncü kişi aramasında zilyede ve o yoksa yerine çağrılacak kişiye aramaya başlamadan önce aramanın amacı hakkında bilgi verilir (m.120/2).
Kim Karar Verir? Yere Göre Yetkili Merci
| Aranan yer | Hâkim kararı | Savcının yazılı emri | Kolluk amirinin yazılı emri |
|---|---|---|---|
| Konut | Evet | Gecikmesinde sakınca varsa | Hayır |
| İşyeri | Evet | Gecikmesinde sakınca varsa | Hayır |
| Kamuya açık olmayan kapalı alan | Evet | Gecikmesinde sakınca varsa | Hayır |
| Üst ve eşya | Evet | Gecikmesinde sakınca varsa | Savcıya ulaşılamıyorsa; sonuç savcılığa derhâl bildirilir |
| Araç | Evet | Gecikmesinde sakınca varsa | Savcıya ulaşılamıyorsa |
| Bilgisayar ve kütükler | Evet | Gecikmesinde sakınca varsa; 24 saatte hâkim onayı | Hayır (m.134/1) |
Aramada karar yetkisi kademelidir. Kural hâkim kararıdır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı, savcıya ulaşılamadığı hâllerde ise kolluk amiri yazılı emir verebilir. Ancak konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılamaz; bu yerlerde hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emri gerekir (CMK m.119/1). Kolluk amirinin yazılı emriyle yapılan arama sonuçları Cumhuriyet başsavcılığına derhâl bildirilir. Eski metnimizde bilgisayar aramasında “yalnızca hâkim” kararının yetkili olduğu ve “savcının yazılı emrinin yeterli olmadığı” belirtiliyordu. 7145 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da bilgisayar araması kararı verebilir. Bu karar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir; süre dolarsa veya hâkim aksine karar verirse çıkarılan kopyalar derhâl imha edilir (m.134/1). Bu madde, Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli ve E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup iptal hükmü 25/2/2027 tarihinde yürürlüğe girecektir; o tarihe kadar uygulanmaya devam eder. Dijital cihazlar için dijital verilerime el konuldu rehberine bakabilirsiniz.
Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâl Nedir?
Savcının ve kolluk amirinin arama yetkisi, gecikmesinde sakınca bulunan hâllere bağlıdır. Bu kavram Ceza Muhakemesi Kanununun arama hükümlerinde ayrıca tanımlanmamıştır. Genel olarak, derhâl işlem yapılmadığı takdirde suçun iz, eser, emare ve delillerinin kaybolması veya şüphelinin kaçması ya da kimliğinin saptanamaması ihtimalinin bulunduğu ve hâkim kararı beklenirse işlemin amacına ulaşamayacağı durumlar olarak anlaşılır. Bu nedenle gecikmesinde sakınca bulunan hâl, soyut bir gerekçe değildir. Somut olayda hâkim kararının neden beklenemediği, delilin kısa süre içinde kaybolacağına veya şüphelinin kaçacağına dair hangi olguların bulunduğu emirde veya tutanakta gösterilmelidir. Hâkime ulaşmanın mümkün olduğu mesai saatlerinde, olaydan günler sonra yapılan bir aramada gecikmesinde sakınca bulunan hâlin varlığı ciddi biçimde sorgulanmalıdır. Bu değerlendirme, aramanın hukuka uygunluğunun denetlenmesinde en sık tartışılan noktalardan biridir.
Rıza ile Arama Olur mu?
Ceza Muhakemesi Kanunu, arama bakımından kişinin rızasını hâkim kararı veya yazılı emir yerine geçen bir hâl olarak düzenlemez. Anayasa da konutta arama için hâkim kararı veya kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emrini arar (AY m.21). Bu nedenle kolluğun “rıza gösterdi” gerekçesiyle karar veya emir olmaksızın konuta girip arama yapması tartışmalı bir durumdur ve bu şekilde elde edilen delillerin hukuka uygunluğu sonradan sorgulanabilir. Kişi, kendisinden “izin” istendiğinde arama kararını veya yazılı emri görmek istediğini açıkça belirtmeli ve bu beyanını tutanağa yazdırmalıdır. Rızanın baskı altında alındığı iddiası da ifadede ve tutanakta açıkça dile getirilmelidir. Elkoyma bakımından ise kanun, eşyanın rızayla teslim edilmemesi hâlinde elkonulabileceğini düzenleyerek rızaya ayrı bir anlam tanır (CMK m.123/2).
Arama Kararında Neler Bulunmalı?
Arama karar veya emrinde aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya ve karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi açıkça gösterilir (CMK m.119/2). Bu unsurlar aramanın sınırlarını belirler. Kararda gösterilmeyen bir adreste, kararda belirtilen süre geçtikten sonra veya kararda yazılı fiille ilgisi olmayan bir amaçla arama yapılamaz. Arama tutanağına işlemi yapanların açık kimlikleri yazılır (m.119/3). Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapılabilmesi için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (m.119/4). Bu kişilerin tutanakta isim ve imzalarının bulunup bulunmadığı, aramanın hukuka uygunluğunun denetlenmesinde önemli bir noktadır.
Gece Arama Yasağı
Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz (CMK m.118/1). Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat öncesine kadar devam eden süredir (TCK m.6/1-e). Bu yasağın istisnaları kanunda sayılmıştır: suçüstü hâli, gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişinin veya tutuklu ya da hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalar (m.118/2). Gecikmesinde sakınca bulunan hâl istisnası geniş yorumlanmamalıdır; gece aramasının neden sabahı beklemeden yapılması gerektiği kararda veya tutanakta gerekçelendirilmelidir. Gece yapılan aramalar için evimde gece arama yapıldı rehberine bakabilirsiniz.
İşyeri ve Kamuya Açık Olmayan Kapalı Alan
Kanun, konutun yanında işyerini ve kamuya açık olmayan kapalı alanları da aynı güvenceye tabi tutar (CMK m.119/1). Bu yerlerde de kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılamaz. Kamuya açık olmayan kapalı alan, herkesin serbestçe giremediği, kişinin veya kurumun kontrolündeki alanları ifade eder; örneğin bir şirketin personel bölümleri, depolar, arşiv odaları veya kişiye ait garaj ve bahçe gibi eklentiler bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna karşılık bir mağazanın müşterilere açık satış alanı, çalışma saatleri içinde herkesin girebildiği bir yer olduğundan farklı değerlendirilebilir. Ancak bu alanlarda da arama yapılabilmesi için CMK m.116-117’deki şartların bulunması ve yetkili merciin kararı veya emri gerekir. İşyerlerinde yapılan aramalarda, aramanın işin sürdürülmesini gereksiz yere engellememesi ve elkonulan belgelerin kapsamının kararla sınırlı tutulması önemlidir.
Tutanakta Nelere Dikkat Edilmeli?
| Unsur | Neden önemli? | Dayanak |
|---|---|---|
| Dayanak karar veya emir | Yetkinin denetimi | CMK m.119/1 |
| Aramayı yapanların açık kimliği | Sorumluluğun belirlenmesi | CMK m.119/3 |
| Başlama ve bitiş saati | Gece yasağının denetimi | CMK m.118 |
| Hazır bulunanlar ve iki tanık | Usulün denetimi | CMK m.119/4, 120 |
| Bulunan eşyanın yeri ve tarifi | Eşyanın kime ait olduğunun tespiti | CMK m.121 |
| Kişinin itirazları ve mülkiyet beyanları | Sonradan ileri sürülecek itirazların dayanağı | CMK m.121/2 |
| Mühürleme | Delilin değiştirilmediğinin güvencesi | CMK m.121/3 |
Aramada Kimler Hazır Bulunabilir?
Aranacak yerlerin sahibi veya eşyanın zilyedi aramada hazır bulunabilir. Kendisi bulunmazsa temsilcisi veya ayırt etme gücüne sahip hısımlarından biri ya da kendisiyle birlikte oturan bir kişi veya komşusu hazır bulundurulur (CMK m.120/1). Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz (m.120/3). Bu hak, aramanın kararda gösterilen sınırlar içinde yapılıp yapılmadığının denetlenmesi bakımından önemlidir. Arama sırasında kişinin avukatını araması engellenmemeli ve avukat geldiğinde arama yerine alınmalıdır. Arama sırasında bulunan eşyanın nereden ve nasıl çıkarıldığının hazır bulunanlar tarafından görülmesi, sonradan “eşyanın aramada bulunduğu” yönündeki tespitlere yapılacak itirazlarda belirleyici olur. Arama sırasında hazır bulunan kişilerin itirazlarının tutanağa yazılması da istenebilir.
Arama Sonunda Verilecek Belge ve Belgelerin İncelenmesi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Arama belgesi | İstem üzerine aramanın dayanağı ve fiilin niteliğini gösteren belge | CMK m.121/1 |
| Eşya listesi | İstem üzerine elkonulan veya koruma altına alınan eşyanın listesi | CMK m.121/1 |
| Sonuçsuz arama | Şüpheyi haklı kılan bir şey bulunmadıysa bunu belirten belge | CMK m.121/1 |
| Mülkiyet beyanı | Kişinin eşyanın mülkiyetine ilişkin görüş ve iddiaları belgelere yazılır | CMK m.121/2 |
| Mühürleme | Eşyanın tam defteri yapılır; resmi mühürle mühürlenir veya işaret konur | CMK m.121/3 |
| Belge ve kâğıtlar | İnceleme yetkisi yalnız savcı ve hâkime ait; zilyet kendi mührünü de koyabilir | CMK m.122/1-2 |
| İlgisiz belgeler | Suçla ilgisi olmayan belge ve kâğıtlar geri verilir | CMK m.122/3 |
Aramanın sonunda hakkında arama yapılan kişiye, istemi üzerine aramanın yapıldığını ve soruşturma veya kovuşturma konusu fiilin niteliğini belirten bir belge verilir. Elkonulan veya koruma altına alınan eşyanın listesini içeren bir defter de istem üzerine verilir. Arama sonucunda şüpheyi haklı kılan bir şey bulunmamışsa, bunu belirten bir belge de verilir (CMK m.121/1). Bu son belge, sonradan kişinin itibarını korumak ve olası tazminat taleplerinde dayanak oluşturmak bakımından önemlidir. Kişinin elkonulan eşyanın mülkiyetine ilişkin görüş ve iddiaları da bu belgelere yazılır (m.121/2). Arama sırasında ele geçirilen belge ve kâğıtları inceleme yetkisi yalnızca Cumhuriyet savcısı ve hâkime aittir. Kolluk görevlileri bu belgeleri inceleyemez. Belgelerin zilyedi kendi mührünü de koyabilir veya imzasını atabilir; mührün kaldırılması sırasında hazır bulunmak üzere çağrılır (m.122/1-2). Elkonulan eşyanın iadesi için el konulan eşyam ne olacak rehberine bakabilirsiniz.
Avukat Bürolarında Arama
Avukat büroları, meslek sırrının korunması amacıyla özel bir güvenceye sahiptir. Avukat büroları ancak mahkeme kararıyla, kararda belirtilen olayla ilgili olarak ve Cumhuriyet savcısının denetiminde aranabilir. Baro başkanı veya onu temsil eden bir avukat aramada hazır bulundurulur (CMK m.130/1). Elkonulan bir şeyin avukat ile müvekkili arasındaki mesleki ilişkiye ait olduğu ileri sürülürse, bu şey ayrı bir zarf veya pakete konularak mühürlenir ve karar sulh ceza hâkiminden veya mahkemeden istenir. Hâkim, elkonulan şeyin mesleki ilişkiye ait olduğunu saptarsa bu şey derhâl avukata iade edilir ve yapılan işleme ilişkin tutanaklar ortadan kaldırılır (m.130/2). Bu kararlar yirmi dört saat içinde verilir. Bu düzenleme, savunma hakkının özünü korur.
Aramada Başka Bir Suçun Delili Bulunursa
Arama sırasında, yürütülen soruşturmayla ilgisi olmayan ama başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran bir delil bulunabilir. Bu durumda delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilir (CMK m.138/1). Ancak bu hüküm, hukuka uygun bir arama sırasında tesadüfen ortaya çıkan deliller içindir. Arama kararının kapsamı dışına çıkılarak, kararda gösterilmeyen yerlerde veya kararın amacıyla ilgisi olmayan eşyalar üzerinde bilinçli olarak arama yapılması, tesadüfi delil kavramıyla açıklanamaz. Örneğin belirli bir belgeyi aramak için verilen bir kararla bütün konutun ve bütün dijital cihazların ayrıntılı olarak incelenmesi, kararın sınırlarının aşılması sorununu doğurur.
Adli Arama ile Önleme Araması Arasındaki Fark
Ceza Muhakemesi Kanunundaki arama, işlenmiş bir suçla ilgili olarak yapılan adli aramadır. Önleme araması ise tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla, sulh ceza hâkiminin kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mülki amirin yazılı emriyle yapılır (PVSK m.9). Önleme araması talep yazısında arama için makul sebeplerin oluştuğunun gerekçeleriyle birlikte gösterilmesi gerekir. Önleme araması yalnızca kanunda sayılan yerlerde, örneğin toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yapıldığı yerlerde, halkın topluca bulunduğu yerlerde, umuma açık yerlerde ve toplu taşıma araçlarında yapılabilir. Konutta, yerleşim yerinde ve kamuya açık olmayan işyerlerinde ve eklentilerinde önleme araması yapılamaz. Önleme araması sırasında suç delili bulunursa, bundan sonraki işlemler Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre yapılır. Önleme araması ile adli arama farkı için önleme araması ve adli arama farkı, kolluğun durdurma ve kaba üst araması yetkisi için kaba üst araması ve sınırı, araç aramaları için polis aracımı durdurup aradı rehberlerine bakabilirsiniz.
Hukuka Aykırı Aramanın Sonuçları
| Sonuç | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Delil yasağı | Kanuna aykırı elde edilen delil reddolunur | CMK m.206/2-a; AY m.38/6 |
| Temyiz sebebi | Hükmün hukuka aykırı delile dayanması kesin hukuka aykırılık | CMK m.289/1-i |
| Tazminat | Arama kararı ölçüsüz biçimde gerçekleştirilen kişi tazminat isteyebilir | CMK m.141/1-i |
| Haksız arama suçu | Hukuka aykırı olarak üst veya eşya araması yapan kamu görevlisi: 3 ay–1 yıl | TCK m.120 |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenirse ceza bir kat artırılır | TCK m.116, 119/1-e |
Kanunun öngördüğü karar olmadan, yetkisiz merciin emriyle, kararda gösterilmeyen bir yerde veya gece yasağına aykırı olarak yapılan arama hukuka aykırıdır. Bu aramada elde edilen deliller hükme esas alınamaz (CMK m.206/2-a). Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması temyizde kesin hukuka aykırılık sebebidir (m.289/1-i). Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen kişi Devletten tazminat isteyebilir (m.141/1-i). Hukuka aykırı olarak bir kimsenin üstünü veya eşyasını arayan kamu görevlisi üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.120). Konuta hukuka aykırı olarak girilmesi ise konut dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturabilir ve kamu görevinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması hâlinde ceza bir kat artırılır (m.116, 119/1-e). Hukuka aykırı delil kavramı için hukuka aykırı deliller, kararsız arama ile bulunan delillerin durumu için arama kararı olmadan bulunan uyuşturucu rehberlerine bakabilirsiniz.
Arama Sonrası Başvuru Yolları
Aramanın hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa bu durum farklı yollarla ileri sürülebilir. Soruşturma evresinde ilk ifadede ve sonraki dilekçelerde aramanın hangi yönden hukuka aykırı olduğu açıkça belirtilmelidir. Hâkim kararına dayanan aramalarda, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde kararı veren merciye itiraz edilebilir (CMK m.268/1). Kovuşturma evresinde ise hukuka aykırı arama ile elde edilen delillerin hükme esas alınmaması talep edilir. Aramayı yapan görevliler hakkında ayrıca suç duyurusunda bulunulabilir. Arama sonunda bir şey bulunmamış ve kişi zarar görmüşse, ölçüsüz arama nedeniyle tazminat da istenebilir (m.141/1-i). Bu yolların birlikte değerlendirilmesi ve her aşamada itirazın kayda geçirilmesi gerekir.
Örnek Durumlar
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Kolluk amirinin yazılı emriyle konutta arama | Hukuka aykırı; konutta kolluk amiri yetkisiz | CMK m.119/1 |
| Savcının yazılı emriyle, gecikmede sakınca gerekçesiyle konutta gündüz arama | Mümkün | CMK m.119/1 |
| Gece 02.00’de, suçüstü olmadan ve gerekçe gösterilmeden konutta arama | Gece yasağına aykırı | CMK m.118 |
| Kararda A adresi yazılıyken B adresinde arama | Kararın kapsamı dışında | CMK m.119/2 |
| Savcı yokken iki tanık bulundurulmadan konut araması | Usule aykırılık | CMK m.119/4 |
| Avukatın arama yerine alınmaması | Kanuna aykırı | CMK m.120/3 |
| Kolluğun ele geçirilen özel belgeleri incelemesi | İnceleme yetkisi yalnız savcı ve hâkimde | CMK m.122/1 |
| Konutta önleme araması | Yapılamaz | PVSK m.9 |
| Kolluk tarafından izlenen şüphelinin girdiği eve girilmesi | Üçüncü kişi sınırlaması uygulanmaz | CMK m.117/3 |
Adım Adım: Kapınıza Arama İçin Gelindiğinde
- Kararı veya yazılı emri görmek isteyin: Kimin verdiği, hangi fiil için ve hangi adres için olduğu.
- Yetkiyi kontrol edin: Konutta kolluk amirinin emri yeterli değildir.
- Saati not edin: Gece vakti arama kural olarak yasaktır.
- Avukatınızı arayın: Avukatın hazır bulunmasına engel olunamaz.
- Tanıkları kontrol edin: Savcı yoksa iki kişi bulunmalıdır.
- Aramayı izleyin: Eşyanın nereden çıkarıldığını görün; itirazlarınızı söyleyin.
- Tutanağı okuyun: İmzalamadan önce eksiklikleri ve itirazlarınızı tutanağa yazdırın.
- Belge isteyin: Arama belgesi ve elkonulan eşya listesi.
Sık Yapılan Hatalar
- Kararı görmek istememek: Kararın dayanağı, adresi ve süresi mutlaka sorulmalıdır.
- Avukatı çağırmamak: Avukatın hazır bulunmasına engel olunamaz.
- Tutanağı okumadan imzalamak: Bulunan eşyanın yeri ve itirazlar tutanağa yazılmalıdır.
- Arama belgesini istememek: Sonuçsuz arama da belgelendirilmelidir.
- Hukuka aykırılığı geç ileri sürmek: İlk ifadeden itibaren itiraz kayda geçirilmelidir.
- Aramaya fiziken direnmek: Hukuka aykırı olduğu düşünülse bile itiraz hukuki yollarla yapılmalıdır.
⚠️ Direnmeyin, kayda geçirin: Aramanın hukuka aykırı olduğunu düşünseniz bile fiziki olarak direnmeyin. Kararı görmek istediğinizi, avukatınızın gelmesini beklemek istediğinizi ve itirazlarınızı açıkça söyleyin; bunların tutanağa yazılmasını isteyin. Aramanın hukuka uygunluğu sonradan savcılık, mahkeme ve kanun yolu önünde denetlenir.
Arama kararının hukuka uygunluğu, hukuka aykırı delillerin dışlanması, elkonulan eşyanın iadesi ve tazminat talepleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Hukuka Aykırı Arama ile Elde Edilen Delilin Dışlanması Talep Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Arama için ne gerekir?
Kişinin yakalanabileceği veya delil elde edilebileceği hususunda makul şüphe (CMK m.116).
Evimi polis kararsız arayabilir mi?
Hayır. Konutta hâkim kararı veya gecikmede sakınca varsa savcının yazılı emri gerekir; kolluk amiri yetkisizdir (CMK m.119/1).
Üstümü kim arayabilir?
Hâkim kararı, gecikmede sakınca varsa savcı, savcıya ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emriyle (CMK m.119/1).
Arama kararında neler yazmalı?
Fiil, aranacak kişi veya adres ve geçerlilik süresi (CMK m.119/2).
Gece evimde arama yapılabilir mi?
Kural olarak hayır; suçüstü, gecikmede sakınca ve firari yakalama hâlleri hariç (CMK m.118).
Gece vakti ne zaman başlar?
Güneşin batmasından bir saat sonra başlar, doğmasından bir saat öncesine kadar sürer (TCK m.6/1-e).
Aramada avukatım bulunabilir mi?
Evet. Avukatın hazır bulunmasına engel olunamaz (CMK m.120/3).
Ben evde yokken arama yapılırsa?
Temsilciniz, hısımınız, birlikte oturan kişi veya komşu bulundurulur (CMK m.120/1).
Savcı yoksa kimler bulunmalı?
İhtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi (CMK m.119/4).
Arama sonunda belge alabilir miyim?
Evet. İstem üzerine; bir şey bulunmadıysa bu da belgelenir (CMK m.121/1).
Polis özel belgelerimi okuyabilir mi?
Hayır. İnceleme yetkisi savcı ve hâkime aittir (CMK m.122/1).
Telefonumda arama için kim karar verir?
Hâkim; gecikmede sakınca varsa savcı, 24 saatte hâkim onayına sunulur (CMK m.134/1).
Suçla ilgisi olmayan kişinin evi aranabilir mi?
Kişinin veya delilin orada bulunduğunu kabul ettiren olaylar varsa (CMK m.117/2).
Önleme araması evde yapılabilir mi?
Hayır. Konutta ve kamuya açık olmayan işyerinde önleme araması yapılamaz (PVSK m.9).
Hukuka aykırı aramada bulunan delil kullanılır mı?
Hayır. Kanuna aykırı elde edilen delil reddolunur (CMK m.206/2-a; AY m.38/6).
Hukuka aykırı arama suç mudur?
Evet. Hukuka aykırı üst veya eşya araması yapan kamu görevlisine 3 ay–1 yıl hapis (TCK m.120).
Ölçüsüz arama için tazminat isteyebilir miyim?
Evet (CMK m.141/1-i).
Avukat bürosu nasıl aranır?
Mahkeme kararıyla, savcı denetiminde ve baro temsilcisi hazır bulunarak (CMK m.130/1).
Aramada başka suçun delili bulunursa?
Muhafaza altına alınır ve savcılığa derhâl bildirilir (CMK m.138/1).
Rıza gösterirsem kararsız arama yapılabilir mi?
Kanun rızayı karar veya emir yerine geçen bir hâl olarak düzenlemez; kararı görmek istediğinizi tutanağa yazdırın.
Aramaya direnmeli miyim?
Hayır. İtirazınızı söyleyin, tutanağa yazdırın ve hukuki yollara başvurun.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
Arama: karar, sınır ve hukuka aykırı delil
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, CMK, TCK ve PVSK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Fon Soruşturmasında Tedbirler Kaldırıldı: 45 Şirket ve 19 Fon İçin Ne Değişti, Gerçek Kişilerde Tedbir Sürüyor mu? 2026 — CMK m.127/4, 128, 131, 141 ve SPKn m.53, 101, 115 ile Adım Adım Hukuki Rehber
- ▸ Borsa Robotu ve Al-Sat Botu Satanlar 2026: Yazılım mı, İzinsiz Yatırım Danışmanlığı mı? — III-37.1 m.37/3 ve m.45, SPKn m.109/2, Borsa İstanbul Algoritmik İşlemler Prosedürü, API ile Otomatik İşlem, Kazanç Vaadi, 6502 Ayıplı Hizmet ve Parayı Geri Alma
- ▸ Başkasının Parasını Borsada İşletmek veya Arkadaşlardan Para Toplayıp Hisse Almak Suç mu? 2026: SPKn m.37, m.39/1 ve m.109/2 — İzinsiz Portföy Yöneticiliği, “Düzenli Uğraşı, Ticari veya Mesleki” Ölçütü, Kopya İşlem, MASAK m.15 Bildirimi ve Parayı Geri Alma Yolları
- ▸ Aracı Kurum Çalışanı Paramı veya Hisselerimi Kullandı 2026: SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma — Üç Yıl Alt Sınır, Kayıtları Bozma (m.110/2), SPK Başvurusu Şartı (m.115), Elkoyma, Tazminat ve Şikâyet Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


