Konut dokunulmazlığını ihlal suçu, bir kimsenin konutuna veya eklentilerine rızasına aykırı olarak girilmesini ya da rıza ile girildikten sonra çıkılmamasını cezalandırır (TCK m.116). Madde; konutu, eklentilerini ve halka açık olmayan işyerlerini korur. Temel hâlde ceza, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan iki yıla kadar hapistir; fiil cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenirse ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse çıkar ve şikâyet şartı aranmaz. Silahla, birden fazla kişiyle veya kamu görevinin nüfuzu kötüye kullanılarak işlenmesi hâlinde ceza ayrıca bir kat artırılır (TCK m.119/1). Bu yazı cezalar, nitelikli hâller, birleşen suçlar ve somut senaryolar üzerinde yoğunlaşıyor; suçun unsurları ve rıza ayrıntıları için Konut Dokunulmazlığının İhlali: Unsurlar, Rıza ve Şikâyet Süresi rehberimize bakabilirsiniz.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Net Cevap: Konuta rızaya aykırı girmek veya rızayla girip çıkmamak: şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis (TCK m.116/1). Halka açık olmayan işyeri: şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası (m.116/2). Cebir, tehdit veya gece vakti: bir yıldan üç yıla kadar hapis; fıkrada şikâyet şartı yoktur (m.116/4). Silah, maske, birden fazla fail, suç örgütü korkutucu gücü veya kamu görevinin nüfuzu varsa ceza bir kat artırılır (m.119/1); böylece gece vakti iki kişiyle girilen konut için kanuni aralık iki yıldan altı yıla çıkar. Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat evvele kadar süren zamandır (m.6/1-e). Hırsızlık amacıyla konuta girilmişse konut ihlali için şikâyet aranmaz (m.142/4). Suçun tüm hâlleri uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253/1-b).
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
Anayasal Temel ve TCK 116/1: Suçun Temel Şekli
Anayasa m.21’e göre kimsenin konutuna dokunulamaz; kanunda sayılan sebeplerden birine bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi de herkesin konutuna saygı gösterilmesini isteme hakkını güvence altına alır (AİHS m.8/1). TCK m.116 bu güvencenin ceza hukukundaki karşılığıdır.
Temel hâl şöyledir: bir kimsenin konutuna veya konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren ya da rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.116/1). Girişin kısa veya uzun sürmesi suçun oluşumunu etkilemez; ancak gece vakti veya cebir-tehditle işlenmesi cezayı değiştirir.
- Korunan değer: Kişinin konut üzerindeki huzuru ve özel yaşamı.
- Fail: Konutta oturma hakkı bulunmayan herkes. Kanun konutta yaşayanın huzurunu korur; bu nedenle ev sahibi de kiracı fiilen otururken onun rızası olmadan konuta giremez.
- Mağdur: Konutta fiilen yaşayan ve giriş hakkında karar verme yetkisi bulunan kişi.
- Manevi unsur: Suç kasten işlenir; kanunda taksirli hâl öngörülmediğinden taksirle işlenmesi cezalandırılmaz (TCK m.22/1).
- Teşebbüs: Fail girmeye başlamış ancak elinde olmayan nedenlerle girememişse teşebbüs hükümleri değerlendirilir (TCK m.35).
Kanun Metni: TCK 116 Fıkra Fıkra
| Fıkra | Fiil | Ceza | Takip |
|---|---|---|---|
| 116/1 | Konuta veya eklentilerine rızaya aykırı girmek ya da rıza ile girdikten sonra çıkmamak | Altı aydan iki yıla kadar hapis | Mağdurun şikâyeti üzerine |
| 116/2 | Aynı fiillerin, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri hakkında işlenmesi | Altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası | Mağdurun şikâyeti üzerine |
| 116/3 | Evlilik birliğinde aile bireylerinden ya da konutun veya işyerinin birden fazla kişi tarafından ortak kullanılması hâlinde bunlardan birinin rızası | Önceki fıkralar uygulanmaz; rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir | — |
| 116/4 | Fiilin cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmesi | Bir yıldan üç yıla kadar hapis | Fıkrada şikâyet şartı yoktur; re’sen |
Üçüncü fıkra en çok yanlış anlaşılan hükümdür. Birlikte kullanılan bir konutta kullanıcılardan birinin rızası, önceki fıkraların uygulanmasını engeller; ancak bunun için rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir. Ev arkadaşlarından birinin misafirini eve alması kural olarak suç oluşturmaz; buna karşılık ortak kullanım sona ermişse, örneğin eşlerden biri ayrı bir konuta taşınmışsa, diğer eşin bu yeni konuta rızaya aykırı girmesi birinci fıkra kapsamında değerlendirilir.
Konut Kavramı ve Eklentilerin Kapsamı
TCK 116 bakımından konut, yalnızca sürekli oturulan ev ile sınırlı değildir; kişinin fiilen barındığı ve özel yaşamını sürdürdüğü kapalı yerler değerlendirmeye girer. Otel odası, yurt odası, karavan veya yaşamaya elverişli tekne bölümü gibi yerlerde değerlendirme, o yerin somut olayda nasıl kullanıldığına göre yapılır. Konutun eklentileri de aynı korumadan yararlanır: balkon, teras, garaj, kömürlük, depo ve konuta bağlı çevrili bahçe gibi alanlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
- Konut olarak değerlendirilebilecek yerler: Ev, apartman dairesi, müstakil ev; fiilen barınılan otel veya yurt odası, karavan.
- Eklenti olarak değerlendirilebilecek yerler: Balkon, teras, çevrili bahçe, garaj, kömürlük, bodrum deposu.
- Ortak alanlar: Apartman koridoru, asansör veya ortak bahçe gibi birden fazla kişinin kullandığı alanlarda m.116/3’teki rıza kuralı ayrıca dikkate alınır.
- Boş veya terk edilmiş yapılar: Fiilen yaşayan kimse yoksa konut niteliği tartışmalıdır; olayın özellikleri değerlendirilir.
Süreklilik gösteren rahatsızlıklarda ısrarlı takip ve huzur bozma suçları da gündeme gelebilir.
TCK 116/2: İşyeri Dokunulmazlığı
İkinci fıkra korumayı işyerlerine taşır: birinci fıkradaki fiillerin, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri hakkında işlenmesi hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Mağaza satış alanı, market, banka şubesinin müşteri bölümü veya restoran salonu gibi herkesin serbestçe girebildiği yerlere çalışma saatlerinde girmek bu suçu oluşturmaz. Buna karşılık ofisler, atölyeler, depolar ve işletmelerin yalnızca personele ayrılmış bölümleri korunur; kapanıştan sonra işyerinde kalınması da “rıza ile girdikten sonra çıkmama” kapsamında değerlendirilebilir.
Seçimlik ceza bu fıkranın önemli bir özelliğidir: hâkim hapis yerine doğrudan adli para cezasına hükmedebilir. Hapis cezası seçilse bile bir yıl veya daha az süreli hapis kısa süreli hapistir (TCK m.49/2) ve seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m.50) — Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesi.
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
Nitelikli Hâller: TCK 116/4 ve TCK 119
Nitelikli hâller iki ayrı düzenlemede yer alır. TCK m.116/4 uyarınca fiilin cebir veya tehdit kullanılmak suretiyle ya da gece vakti işlenmesi hâlinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Birinci ve ikinci fıkralardan farklı olarak bu fıkrada “mağdurun şikâyeti üzerine” ibaresi yer almaz; bu nedenle nitelikli hâllerde soruşturma re’sen yürütülür.
Gece vakti kanunda açıkça tanımlanmıştır: güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresi (TCK m.6/1-e). Güneş battıktan hemen sonra işlenen bir fiil, bir saatlik süre dolmadıkça gece vakti sayılmaz; olay saatinin ve o günün batış-doğuş saatlerinin tespiti bu nedenle ceza aralığını doğrudan belirler.
Buna ek olarak, hürriyete karşı suçlar bölümündeki ortak hüküm konut dokunulmazlığının ihlaline de uygulanır. Suçun aşağıdaki şekillerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır:
| Bent | Hâl | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|---|
| a | Silahla | Konuta silahla girilmesi; silahın geniş tanımı için TCK m.6/1-f |
| b | Kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle | Maske veya kar maskesiyle girilmesi |
| c | Birden fazla kişi tarafından birlikte | Konuta topluca girilmesi |
| d | Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak | Örgüt adı kullanılarak girilmesi |
| e | Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle | Kamu görevlisinin yetkisi olmadan görevini bahane ederek girmesi |
| 119/2 | Kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi | Kasten yaralamaya ilişkin hükümler ayrıca uygulanır |
Örnek: İki kişinin gece vakti silah göstererek bir konuta girmesi hâlinde önce m.116/4 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar olan aralıkta temel ceza belirlenir; ardından birden fazla kişi ve silah nedeniyle m.119/1 uyarınca ceza bir kat artırılır. Birden fazla bendin gerçekleşmesi artırım oranını değiştirmez; bu durum temel cezanın belirlenmesinde gözetilebilir (TCK m.61). Eşya alınmışsa hırsızlık, cebir veya tehditle eşya alınmışsa yağma ayrıca değerlendirilir — Yağma Suçu (TCK 148-149).
Ceza Hesabı: Hangi Hâlde Ne Kadar?
Aşağıdaki aralıklar kanundaki alt ve üst sınırlara kanunda yazılı artırım oranı uygulanarak yapılmış aritmetik hesaplardır; somut ceza, hâkimin TCK m.61’e göre belirleyeceği temel cezaya ve varsa indirimlere göre değişir.
| Hâl | Kanuni aralık | HAGB ve erteleme (iki yıl sınırı) | Dava zamanaşımı |
|---|---|---|---|
| Konut (m.116/1) | Altı ay – iki yıl hapis | Üst sınır iki yıl olduğundan her durumda eşik içinde; diğer şartlar aranır | Sekiz yıl (TCK m.66/1-e) |
| İşyeri (m.116/2) | Altı ay – bir yıl hapis veya adli para cezası | Mümkün; kısa süreli hapis seçenek yaptırıma çevrilebilir | Sekiz yıl |
| Cebir, tehdit, gece vakti (m.116/4) | Bir yıl – üç yıl hapis | Ceza iki yıl veya altında belirlenirse mümkün | Sekiz yıl |
| m.116/1 + m.119/1 (bir kat) | Bir yıl – dört yıl hapis | Ceza iki yıl veya altında belirlenirse mümkün | Sekiz yıl |
| m.116/4 + m.119/1 (bir kat) | İki yıl – altı yıl hapis | Ancak alt sınırdan (iki yıl) ceza verilirse veya indirimle eşik altına inilirse | On beş yıl (TCK m.66/1-d) |
Tablonun son satırı savunma açısından kritik bir eşiği gösterir: gece vakti ve birden fazla kişiyle işlenen konut ihlalinde kanuni alt sınır tam iki yıldır. Ceza alt sınırdan belirlenirse hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231) ve cezanın ertelenmesi (TCK m.51) için aranan “iki yıl veya daha az” şartı karşılanır; takdiri indirim (TCK m.62) bu imkânı genişletir. Zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki bilgilere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3). Ayrıntılar için HAGB Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Birleşen Suçlar ve Mağdurun Yolu
Konuta izinsiz girme çoğu zaman tek başına kalmaz; eşlik eden fiiller ayrı suçlar oluşturur ve gerçek içtima kuralları çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilir.
| Eşlik eden fiil | Suç | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| Eşya alınması | Hırsızlık ayrıca | Bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında hırsızlık nitelikli hâldir (TCK m.142/1-b); hırsızlık amacıyla işlenen konut ihlali için şikâyet aranmaz (m.142/4) |
| Cebir veya tehditle eşya alınması | Yağma | TCK m.148-149 |
| Kapı, pencere veya kilidin kırılması | Mala zarar verme | Temel hâl şikâyete bağlı, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası (TCK m.151/1); hırsızlık amacıyla işlenirse şikâyet aranmaz (m.142/4) |
| Mağdurun yaralanması | Kasten yaralama | TCK m.86; ağır netice hâlinde m.119/2 |
| Mağdurun tehdit edilmesi | Tehdit | TCK m.106; tehdidin konuta girmek için kullanılması ayrıca m.116/4’ü gündeme getirir |
| Mağdurun alıkonulması | Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma | TCK m.109 |
| Özel alanların görüntülenmesi veya kaydedilmesi | Özel hayatın gizliliğini ihlal | TCK m.134 |
Birinci satır mağdurlar için önemli bir güvencedir: fiil hırsızlık amacıyla işlenmişse konut dokunulmazlığının ihlali bakımından şikâyet süresinin kaçırılması soruşturmayı engellemez. Mağdurun atması gereken adımlar şunlardır: olay yerine dokunmadan kolluğu çağırmak, olay yeri tutanağı ve varsa kamera kayıtlarının vakit kaybetmeden talep edilmesini sağlamak, tanıkların isimlerini not etmek, şikâyeti Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapmak. Maddi ve manevi zarar için tazminat davası ceza sürecinden bağımsız olarak açılabilir. Ayrıntılar için Basit ve Nitelikli Hırsızlık ve Mala Zarar Verme (TCK 151-152) yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sık Karşılaşılan Senaryolar
Aynı “eve girme” fiili, kimin, ne zaman ve nasıl girdiğine göre farklı fıkralara girer. Aşağıdaki tablo genel bir yol haritasıdır; her olayda rızanın varlığı ve kapsamı ayrıca değerlendirilir.
| Senaryo | Olası nitelendirme | Takip |
|---|---|---|
| Ev sahibinin kiracı yokken yedek anahtarla daireye girmesi | TCK m.116/1 | Şikâyet üzerine |
| Misafirin “çık” denmesine rağmen evden çıkmaması | TCK m.116/1 (çıkmama) | Şikâyet üzerine |
| Ayrı yaşayan eski eşin konuta gündüz girmesi | TCK m.116/1; ayrıca 6284 sayılı Kanun tedbirleri | Şikâyet üzerine |
| Aynı olayın gece vakti gerçekleşmesi | TCK m.116/4 | Re’sen |
| Kapı zorlanarak girilmesi | TCK m.116/4 (cebir) ve mala zarar verme | Re’sen |
| Maskeli iki kişinin gece girmesi | TCK m.116/4 ve m.119/1-b, c (bir kat) | Re’sen; iki yıl – altı yıl |
| Hırsızlık amacıyla konuta girilmesi | TCK m.116 ile hırsızlık ayrı ayrı | Konut ihlali için şikâyet aranmaz (m.142/4) |
| Kapanıştan sonra işyerinde kalınması | TCK m.116/2 | Şikâyet üzerine; hapis veya adli para cezası |
| Kolluğun arama kararıyla girmesi | Suç oluşmaz; kanunun hükmünü yerine getirme | TCK m.24/1 |
Aile içi olaylarda ceza soruşturması ile koruma tedbiri birbirinden bağımsız yürür: 6284 sayılı Kanun kapsamında müşterek konuttan uzaklaştırma ve korunan kişinin konutuna yaklaşmama gibi tedbirler istenebilir — Aile İçinde Şiddet ve 6284. Kolluğun konuta girişinin şartları için Arama Kararı ve Konutta Arama (CMK 116-119) yazımıza bakabilirsiniz.
6284 sayılı Kanunla ilişki: Önleyici tedbirler arasında şiddet uygulayanın müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsisi (6284 m.5/1-b) ile korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması (m.5/1-c) yer alır. Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir (m.8/3); karara aykırı davranılması hâlinde zorlama hapsine karar verilir (m.13). Yaklaşmama kararı bulunan kişinin konuta girmesi, hem tedbir ihlali hem de TCK m.116 kapsamında ayrı bir suç olarak değerlendirilebilir.
Delil ve İspat: Konut İhlali Dosyasında Neye Bakılır?
Konut ihlali dosyaları çoğu zaman birkaç dakikalık bir olaya dayanır; bu nedenle ilk saatlerde toplanan deliller dosyanın seyrini belirler. Kamera kayıtları kısa sürede üzerine yazılabildiğinden, kayıtların kolluk veya savcılık aracılığıyla vakit kaybetmeden istenmesi gerekir. Aşağıdaki tablo, tartışma noktalarını ve bunlara karşılık gelen delilleri eşleştirir:
| Tartışma noktası | Delil | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Rızanın bulunup bulunmadığı | Mesajlar, arama kayıtları, tanık beyanları | Rızanın varlığı suçu ortadan kaldırır; rızanın geri alındığı an “çıkmama” hâlinin başlangıcıdır |
| Olay saati | Kamera kayıtlarının saat bilgisi, kolluk tutanağı, ihbar kaydı | Gece vakti tanımına girip girmediği ceza aralığını belirler (m.6/1-e) |
| Cebir veya tehdit | Kapı ve kilitteki izler, olay yeri inceleme tutanağı, doktor raporu | m.116/4 ve mala zarar verme bakımından belirleyici |
| Fail sayısı ve kimlik gizleme | Kamera görüntüleri, tanıklar | m.119/1-b, c artırımını belirler |
| Girilen yerin niteliği | Tapu, kira sözleşmesi, keşif, fotoğraf | Konut, eklenti veya halka açık işyeri ayrımı |
| Ortak kullanım | İkametgâh kaydı, kira sözleşmesi, faturalar | m.116/3 uyarınca birlikte kullananın rızası |
| Amaç | Olay sonrası kayıp eşya tespiti, tanıklar | Hırsızlık amacı varsa m.142/4 uyarınca şikâyet aranmaz |
Mağdurun şikâyet dilekçesinde bulunması gerekenler: olay tarihi ve saati; girilen yerin konut, eklenti veya işyeri olduğu; rıza verilmediği veya geri alındığı; fail sayısı ve varsa silah, maske ya da cebir kullanımı; eşlik eden fiiller (eşya alınması, kapının kırılması, tehdit); talep edilecek deliller (kamera kayıtları, arama kayıtları, tanıklar). Dilekçenin şikâyet süresi içinde verilmesi, temel hâllerde soruşturmanın ön şartıdır — şikâyet dilekçesi örneği.
Şüpheli için savunma kontrol listesi: Rızanın varlığını gösteren mesaj veya tanık var mı? Yer birlikte kullanılıyor mu ve kullanıcılardan birinin meşru amaçlı rızası bulunuyor mu (m.116/3)? Olay saati gerçekten gece vakti tanımına giriyor mu? Cebir veya tehdit iddiası somut delille destekleniyor mu? Temel hâlde şikâyet altı aylık süre içinde yapılmış mı (TCK m.73/1)? Uzlaştırma teklifi yapılmış mı (CMK m.253/1-b)? Bu sorulara verilecek cevaplar, fıkra nitelendirmesini ve dolayısıyla ceza aralığını değiştirebilir.
Hukuka Uygunluk: Konuta Girmek Ne Zaman Suç Değildir?
Her izinsiz giriş suç değildir. Ceza Kanununun genel hükümlerindeki hukuka uygunluk sebepleri konut dokunulmazlığı bakımından da uygulanır. Kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin olmak üzere açıkladığı rızaya dayanılarak işlenen fiilden dolayı kimseye ceza verilmez (TCK m.26/2). Kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez (m.24/1). Kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelik, bilerek neden olmadığı ve başka suretle korunma olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya başkasını kurtarmak zorunluluğuyla, orantılı biçimde işlenen fiillerden dolayı da faile ceza verilmez (m.25/2).
| Sebep | Dayanak | Konut ihlalindeki örnek |
|---|---|---|
| İlgilinin rızası | TCK m.26/2; m.116/1 | Konutta oturanın girişe izin vermesi; rıza geri alınırsa çıkmamak suç olur |
| Birlikte kullananın rızası | TCK m.116/3 | Ev arkadaşlarından birinin meşru amaçla misafir kabul etmesi |
| Kanunun hükmünü yerine getirme | TCK m.24/1 | Kolluğun usulüne uygun arama kararıyla konuta girmesi |
| Zorunluluk hâli | TCK m.25/2 | Yangın, su baskını veya ağır bir kaza anında kişiyi kurtarmak için konuta girilmesi; tehlikenin ağırlığı ile kullanılan vasıta arasında orantı aranır |
| Meşru savunma | TCK m.25/1 | Kendisine veya başkasına yönelmiş haksız bir saldırıyı defetmek için orantılı biçimde girilmesi |
Tablonun üçüncü satırının karşılığı da vardır: yetkisi olmadan, görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak konuta giren kamu görevlisi için ceza bir kat artırılır (m.119/1-e). Aramanın usulüne uygun olup olmadığı bu nedenle hem ceza hukuku hem de elde edilen delillerin hukuka uygunluğu bakımından belirleyicidir — Polis Evimi Arayabilir mi?.
İş ve Çalışma Hürriyetinin İhlali: TCK 117
TCK 117, işyeri dokunulmazlığından farklı olarak iş ve çalışma hürriyetini korur. Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla iş ve çalışma hürriyetini ihlal eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır (TCK m.117/1). Kişilerin çaresizliğinden, kimsesizliğinden veya bağlılığından yararlanarak bir kimseyi ücretsiz ya da yapılan işle açıkça orantısız düşük ücretle çalıştıran veya insan onuruyla bağdaşmayacak çalışma ve konaklama koşullarına tabi kılan kişi ise altı aydan üç yıla kadar hapis veya yüz günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır (m.117/2).
Ayrım şöyledir: m.116/2 işyerine izinsiz girmeyi, m.117 ise iş yapmayı engelleyen davranışları cezalandırır. İki fiil aynı olayda birleşirse her biri ayrı suç olarak değerlendirilir. İş ve çalışma hürriyetinin ihlali de uzlaştırmaya tabi suçlar arasındadır (CMK m.253/1-b).
Şikâyet, Uzlaştırma ve Yargılama Süreci
Temel hâller (m.116/1 ve 116/2) şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi mağdurun fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı aydır (TCK m.73/1). Cebir, tehdit veya gece vakti işlenmesi hâlinde (m.116/4) fıkrada şikâyet şartı yer almadığından soruşturma re’sen yürütülür. Konut dokunulmazlığının ihlali, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırmaya tabi suçlar arasında ayrıca sayılmıştır (CMK m.253/1-b); bu nedenle nitelikli hâller de uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaşma sağlanamazsa iddianame asliye ceza mahkemesine verilir.
- Görevli mahkeme: Asliye ceza mahkemesi; üst sınır on yılı aşmaz (5235 s.K. m.12).
- Yetkili mahkeme: Suçun işlendiği yer mahkemesi.
- Şikâyet süresi: Temel hâllerde altı ay — şikâyet süresi hesaplama aracı.
- Uzlaştırma: Tüm fıkralar kapsamda — Uzlaştırma Nedir?.
- HAGB ve erteleme: Ceza iki yıl veya altında belirlenirse diğer şartlarla mümkündür.
- Seçenek yaptırımlar: Bir yıl veya daha az hapis cezası adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m.50).
Sanık savunmasında tartışmalı noktalar sıklıkla şunlardır: mağdurun rızasının bulunup bulunmadığı, ortak kullanıcının rızasının meşru bir amaca yönelik olup olmadığı, girilen alanın konut ya da eklenti sayılıp sayılmayacağı ve olay saatinin gece vakti tanımına girip girmediği. Rahatsız edici mesaj, telefon veya sözlerle huzur bozma iddiaları eşlik ediyorsa huzur bozma ve tehdit yazımızdaki değerlendirmeler de yararlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Eve zorla girme cezası nedir?
Cebir veya tehdit kullanılarak konuta girilmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.116/4). Silahla, maskeyle veya birden fazla kişiyle birlikte işlenirse ceza bir kat artırılır (TCK m.119/1) ve kanuni aralık iki yıldan altı yıla çıkar.
Eve izinsiz girmenin cezası nedir?
Konuta veya eklentilerine rızaya aykırı girmek ya da rızayla girdikten sonra çıkmamak, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.116/1).
Gece vakti eve girmek neden daha ağır?
Kanun gece vakti işlenmesini nitelikli hâl saymıştır; ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir ve fıkrada şikâyet şartı yer almaz (TCK m.116/4). Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat evvele kadar süren zamandır (TCK m.6/1-e).
Ev sahibi kiracının rızası olmadan eve girerse suç mu?
Evet. Kanun konutta fiilen yaşayanın huzurunu korur; kira ilişkisi sürdükçe ev sahibinin kiracının rızası olmadan konuta girmesi TCK m.116/1 kapsamında suç oluşturabilir.
Konut dokunulmazlığını ihlal şikâyete tabi midir?
Temel hâller (m.116/1 ve 116/2) şikâyete tabidir ve altı ay içinde şikâyet edilmelidir. Cebir, tehdit veya gece vakti işlenmesi hâlinde (m.116/4) fıkrada şikâyet şartı yoktur. Hırsızlık amacıyla işlenen konut ihlalinde de şikâyet aranmaz (TCK m.142/4).
Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Şikâyete bağlı temel hâllerde şikâyetten vazgeçme soruşturma veya kovuşturmayı sona erdirir (TCK m.73). Re’sen takip edilen nitelikli hâllerde ise vazgeçme davayı düşürmez; taraflar uzlaştırma yoluyla anlaşabilir.
Konut ihlali uzlaştırmaya tabi mi?
Evet. Konut dokunulmazlığının ihlali, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın CMK m.253/1-b’de uzlaştırmaya tabi suçlar arasında sayılmıştır; nitelikli hâller de kapsamdadır.
Ev arkadaşımın misafiri benim rızam olmadan gelirse suç mu?
Konutun birden fazla kişi tarafından ortak kullanılması hâlinde bunlardan birinin rızası varsa TCK m.116’nın önceki fıkraları uygulanmaz; ancak rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir (m.116/3).
Ayrı yaşayan eşim evime girerse ne olur?
Ortak kullanım sona ermişse rızaya aykırı giriş TCK m.116 kapsamında değerlendirilebilir; gece vakti veya cebirle işlenmişse ceza artar. Ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve yaklaşmama tedbirleri istenebilir.
İş yerine izinsiz girmek suç mu?
Herkesin serbestçe girebildiği yerlere çalışma saatlerinde girmek suç değildir. Açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olmayan işyeri bölümlerine rızaya aykırı girilmesi veya çıkılmaması, şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (TCK m.116/2).
Hangi hâllerde ceza bir kat artırılır?
Suç silahla; kişinin kendisini tanınmayacak hâle koyması, imzasız mektup veya özel işaretlerle; birden fazla kişi tarafından birlikte; suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak ya da kamu görevinin nüfuzu kötüye kullanılarak işlenirse ceza bir kat artırılır (TCK m.119/1).
Konuta girip hırsızlık yapılırsa kaç suç oluşur?
İki ayrı suç: konut dokunulmazlığının ihlali ve hırsızlık. Bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında hırsızlık nitelikli hâldir (TCK m.142/1-b); hırsızlık amacıyla işlenen konut ihlali için şikâyet aranmaz (m.142/4).
Kapıyı kırarak girmek ayrıca suç mu?
Evet. Kapı veya pencerenin kırılması mala zarar verme suçunu oluşturur (TCK m.151). Konuta girişte cebir kullanılması ayrıca m.116/4’teki nitelikli hâli gündeme getirir.
Konut ihlalinde HAGB alınabilir mi?
Temel hâlde üst sınır iki yıl olduğundan diğer şartlar varsa mümkündür. Gece vakti ve birden fazla kişiyle işlenen hâlde kanuni aralık iki yıldan altı yıla çıktığından, HAGB ancak ceza iki yıl veya altında belirlenirse gündeme gelir.
Konut ihlalinde zamanaşımı kaç yıl?
Temel ve nitelikli hâllerde üst sınır beş yılı aşmadığından dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Nitelikli hâl ile m.119/1 artırımı birlikte uygulandığında üst sınır altı yıla çıktığından süre on beş yıldır (m.66/1-d).
Polisin eve girmesi suç mu?
Usulüne uygun arama kararı veya kanuni yetkiye dayanan giriş hukuka uygundur; kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez (TCK m.24/1). Yetkisi olmadan, görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak konuta giren kamu görevlisi için ceza bir kat artırılır (m.119/1-e).
Yaklaşmama kararı varken eve gelmek hangi sonuçları doğurur?
6284 sayılı Kanuna göre verilen tedbir kararına aykırı davranılması hâlinde zorlama hapsine karar verilir (6284 m.13). Konuta rızaya aykırı girilmesi ise ayrıca TCK m.116 kapsamında suç oluşturabilir.
Kamera kaydı konut ihlalinde delil olur mu?
Olay saatini, fail sayısını ve cebir kullanılıp kullanılmadığını göstermesi bakımından en güçlü delillerden biridir. Kayıtların üzerine yazılmadan önce kolluk veya savcılık aracılığıyla istenmesi gerekir.
Konuta girmeye çalışıp giremeyen kişi cezalandırılır mı?
Fail girmeye başlamış ancak elinde olmayan nedenlerle girememişse teşebbüs hükümleri değerlendirilir (TCK m.35).
Yangında veya acil durumda komşunun evine girmek suç mu?
Ağır ve muhakkak bir tehlikeden kendini veya başkasını kurtarmak zorunluluğuyla, orantılı biçimde konuta girilmesi zorunluluk hâli kapsamında değerlendirilir; bu durumda faile ceza verilmez (TCK m.25/2).
Konut sahibi izin verdiyse sonra şikâyet edebilir mi?
Geçerli rızayla girilmesi suç oluşturmaz (TCK m.26/2). Ancak rıza geri alındıktan sonra konuttan çıkılmaması ayrıca suçtur (TCK m.116/1); şikâyet bu andan sonraki davranış için yapılabilir.
Otel odası veya karavan konut sayılır mı?
Konut kavramı sürekli oturulan evle sınırlı değildir; kişinin fiilen barındığı ve özel yaşamını sürdürdüğü kapalı yerler değerlendirmeye girer. Otel odası, yurt odası veya karavan gibi yerlerde değerlendirme o yerin somut olayda nasıl kullanıldığına göre yapılır.
Apartmanın ortak alanına girmek suç mu?
Apartman koridoru, asansör veya ortak bahçe gibi birden fazla kişinin kullandığı alanlarda, kullanıcılardan birinin meşru amaçlı rızası varsa TCK m.116’nın önceki fıkraları uygulanmaz (m.116/3). Ortak alandan bir daireye rızaya aykırı geçilmesi ise ayrıca değerlendirilir.
Konut ihlali davasına hangi mahkeme bakar?
Tüm hâllerde kanuni üst sınır on yılı aşmadığından dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 s.K. m.12). Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir; fail çocuksa dava çocuk mahkemesinde görülür.
İşçiyi çalışmaktan alıkoymak hangi suçtur?
Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla iş ve çalışma hürriyetini ihlal etmek, şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (TCK m.117/1).
Konut dokunulmazlığını ihlal suçu, hem mağdur hem şüpheli açısından somut olayın koşullarına göre şekillenir. Rızanın kapsamı, girilen alanın niteliği, olay saati ve fail sayısı yaptırımı doğrudan etkiler. Şikâyet süresinin kaçırılmaması, delillerin doğru toplanması ve uzlaştırma aşamasının değerlendirilmesi için sürecin başında hukuki destek alınması yararlıdır.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşanma Davasında Özel Dedektif Raporu Hukuka Uygun mu? (HMK 189/2; TCK 134, 123/A; 5188 s.K.)
- ▸ Boşandıktan Sonra Eski Eşin Hakaret ve İftiraları: Manevi Tazminat (TBK 58, 72; TMK 24-25; TCK 125, 128, 267)
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
Bu konuda hukuki destek almak için


