Hırsızlık Suçu: Basit ile Nitelikli Hırsızlık Arasındaki Fark
09 Haziran 2026

Hırsızlık Suçu: Basit ile Nitelikli Hırsızlık Arasındaki Fark

🔸 Güncel ve kapsamlı rehber: Bu konunun en güncel, ayrıntılı ve örneklerle açıklanmış hâli için Hırsızlık Suçu ve Cezası 2026 (TCK 141-142) sayfamızı öneririz. Aşağıdaki içerik de konuyla ilgili tamamlayıcı bilgi sunar.

Hırsızlık, Türk Ceza Kanunu’nda “malvarlığına karşı suçlar” başlığı altında düzenlenmiş temel suçlardan biridir. Başkasının malını, sahibinin izni olmaksızın, kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden almayı ifade eder. Bu yazıda basit hırsızlık (TCK m.141) ile nitelikli hırsızlık (TCK m.142) arasındaki farkı, her bendin güncel ceza aralığıyla, gece vakti artırımını (m.143), cezayı azaltan ve kaldıran hâlleri (m.144–147, m.167), etkin pişmanlığı (m.168), uzlaştırmayı (CMK m.253), zamanaşımını ve savunma stratejilerini kanun metinleri üzerinden inceliyoruz. Çalınan veya kaybolan altının kuyumcudan geri alınması, bedel iadesi koşulu ve kuyumcunun iyiniyeti için çalıntı altın kuyumcudan geri alınır mı rehberimize bakılabilir. Kuyumcuda sayımda altın eksiği çıkması hâlinde haklı fesih, maaştan kesinti yasağı ve tazminat için kuyumcuda altın eksiği rehberimize bakılabilir.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Net Cevap: Basit hırsızlığın cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.141). Kamu kurumlarında, ibadet yerlerinde, toplu taşımada veya açıkta bırakılmış eşya hakkında işlenirse ceza üç yıldan yedi yıla (m.142/1); konut veya iş yeri içinde muhafaza altındaki eşya, kilit açma, bilişim sistemi, yankesicilik gibi hâllerde beş yıldan on yıla (m.142/2) çıkar. Gece vakti işlenirse ceza ayrıca yarı oranında artırılır (m.143). Basit hırsızlık uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253); nitelikli hırsızlık re’sen soruşturulur. Zarar kovuşturmadan önce tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar indirilir (m.168/1).

1) Kanuni Dayanak — TCK m.141 (Basit Hırsızlık)

TCK m.141/1’e göre “zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.” Bu tanımdan suçun unsurları şöyle çıkar:

  • Başkasına ait mal: Failin kendi malı hırsızlığın konusu olamaz. Paydaş veya elbirliği mülkiyetindeki mal ise ayrı ve daha hafif bir düzenlemeye (m.144/1-a) tabidir.
  • Taşınır mal: Taşınmazlar hırsızlığın konusu olamaz; ancak taşınmazdan sökülüp ayrılan kapı, musluk, kablo gibi parçalar taşınır hâle geldiği anda suçun konusu olabilir.
  • Zilyedin rızasının yokluğu: Rıza varsa suç oluşmaz. Rızanın hileyle elde edilmesi ise çoğu zaman dolandırıcılık tartışmasını gündeme getirir.
  • Bulunduğu yerden alma: Malın zilyedin hâkimiyet alanından çıkarılıp failin hâkimiyetine geçirilmesi aranır. Bu an, suçun tamamlanması ile teşebbüs arasındaki sınırı belirler.
  • Yarar sağlama maksadı (özel kast): Failin kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla hareket etmesi gerekir. Şaka amacıyla saklama veya malı kendisininki sanarak alma gibi durumlarda bu maksat tartışmalı hâle gelir.

Maddenin enerjiye ilişkin eski ikinci fıkrası 6352 sayılı Kanunla (2012) yürürlükten kaldırılmıştır. Kaçak elektrik, su veya doğal gaz kullanımı gibi durumlar uygulamada karşılıksız yararlanma (TCK 163) kapsamında değerlendirilir; sıvı veya gaz hâlindeki enerjinin nakil, işleme veya depolama tesislerinde çalınması ise m.142/3’teki ağır hükme tabidir.

2) Basit ile Nitelikli Hırsızlık Arasındaki Fark: Ceza Kademeleri

Basit ve nitelikli hırsızlık arasındaki fark, fiilin kendisinden çok malın nerede bulunduğu, nasıl korunduğu ve hangi yöntemle alındığı üzerinden belirlenir. Aynı cüzdan, masanın üzerinden alındığında basit hırsızlık, kilitli çekmeceden alındığında veya sahibinin elinden çekip alındığında nitelikli hırsızlık oluşturabilir. Güncel kademeler şöyledir:

Hırsızlıkta ceza kademeleri (TCK m.141–143)
HâlHükümCeza
Basit hırsızlıkTCK m.141/11 yıldan 3 yıla kadar hapis
Kamu kurumu, ibadet yeri, toplu taşıma, afet eşyası, açıkta bırakılmış eşyaTCK m.142/1 (a, c, d, e)3 yıldan 7 yıla kadar hapis
Savunamama, yankesicilik, kargaşa, kilit açma, bilişim, tanınmamak için tedbir, hayvan, muhafaza altındaki eşyaTCK m.142/2 (a–h)5 yıldan 10 yıla kadar hapis
Yankesicilik (m.142/2-b) kendini savunamayacak kişiye karşıTCK m.142/2 son cümleCeza üçte biri oranına kadar artırılır
Sıvı veya gaz hâlindeki enerji ve tesisleriTCK m.142/35 yıldan 12 yıla kadar hapis; örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza yarı oranında artırılır ve on bin güne kadar adli para cezası
Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmetinin aksamasıTCK m.142/5 (6545 s.K.)Ceza yarısından iki katına kadar artırılır
Gece vaktiTCK m.143 (6545 s.K.)Ceza yarı oranında artırılır

Tablodaki ilk üç satır birbirinin alternatifidir: fiil hangi bende uyuyorsa o bendin ceza aralığı temel alınır. Son iki satır ise temel cezaya eklenen artırım nedenleridir. Örneğin gece vakti bir iş yerinin içinden eşya çalınması hâlinde temel ceza m.142/2-h’ye göre beş-on yıl aralığında belirlenir, ardından m.143 uyarınca yarı oranında artırılır.

3) TCK m.142/1: Üç Yıldan Yedi Yıla Kadar Hapis Gerektiren Hâller

TCK m.142/1, eşyanın bulunduğu yerin veya taşıdığı özelliğin korunmaya daha çok muhtaç olduğu hâlleri düzenler. Bentlerin güncel hâli şöyledir:

TCK m.142/1 bentleri
BentKanun metniUygulamadaki örnek
aKime ait olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya hakkındaOkul, hastane, cami içindeki eşya; park ve bahçe ekipmanı
b6545 sayılı Kanunla (2014) yürürlükten kaldırıldıKonut ve iş yeri içindeki eşya artık m.142/2-h’dedir
cHalkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım aracı içinde veya bunların belli varış veya kalkış yerlerinde bulunan eşya hakkındaOtobüs, metro, tren içindeki veya istasyondaki eşya
dBir afet veya genel bir felaketin meydana getirebileceği zararları önlemek veya hafifletmek maksadıyla hazırlanan eşya hakkındaYangın söndürücü, afet çadırı, yardım malzemesi
eAdet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkındaTarladaki ürün, inşaat alanındaki malzeme
f6352 sayılı Kanunla (2012) yürürlükten kaldırıldı—

4) TCK m.142/2: Beş Yıldan On Yıla Kadar Hapis Gerektiren Hâller

TCK m.142/2 ise hırsızlığın işleniş yöntemine ve mağdurun durumuna bağlanan daha ağır hâlleri sayar. Günlük hayatta en sık karşılaşılan nitelikli hırsızlık türleri bu fıkradadır:

TCK m.142/2 bentleri
BentKanun metniUygulamadaki örnek
aKişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden yararlanarakHastanede yatan, kaza geçiren veya ölen kişinin eşyası
bElde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel beceriyleKapkaç, yankesicilik
cDoğal bir afetin veya sosyal olayların meydana getirdiği korku veya kargaşadan yararlanarakDeprem, yangın veya toplumsal olay sırasında
dHaksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir aletle kilit açmak veya kilitlenmesini engellemek suretiyleMaymuncuk, kopya anahtar, kilidi bozma
eBilişim sistemlerinin kullanılması suretiyleSistem aracılığıyla malvarlığı değerinin alınması
fTanınmamak için tedbir alarak veya yetkisi olmadığı halde resmi sıfat takınarakMaske, sahte polis kimliği
gBüyük veya küçükbaş hayvan hakkındaBüyükbaş veya küçükbaş hayvan
hHerkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında (6545 s.K. ile eklendi)Konut, iş yeri, depo içindeki eşya; kilitli bisiklet veya motosiklet

Fıkranın son cümlesine göre suçun (b) bendinde belirtilen surette, yani çekip alma veya özel beceriyle, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi hâlinde verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.

Uygulamada en çok tartışılan bent (h) bendidir. Konut veya iş yerine girilerek hırsızlık yapıldığında fail hem m.142/2-h’den hem de konut dokunulmazlığının ihlalinden (TCK m.116) yargılanabilir. Anayasa Mahkemesi, bu durumun aynı fiilden iki kez cezalandırma yasağına aykırı olduğu iddiasıyla yapılan itiraz başvurusunu 2.5.2018 tarihli, E.2017/169, K.2018/42 sayılı kararıyla (RG 7.6.2018, sayı 30444) reddetmiş ve “bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında” ibaresini Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. Konuya ilişkin ayrıntı için konut dokunulmazlığı (TCK 116) rehberimize bakılabilir.

TCK m.142/3, 142/4 ve 142/5

  • m.142/3 – Enerji: Suçun sıvı veya gaz hâlindeki enerji hakkında ve bunların nakline, işlenmesine veya depolanmasına ait tesislerde işlenmesi hâlinde beş yıldan on iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Fiil bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza yarı oranında artırılır ve on bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.
  • m.142/4 – Şikâyet aranmaması (5560 s.K.): Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali veya mala zarar verme suçunun işlenmesi hâlinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikâyet aranmaz. Yani mağdur şikâyetinden vazgeçse bile bu suçlar yönünden yargılama devam eder.
  • m.142/5 – Kamu hizmetinin aksaması (6545 s.K.): Hırsızlık sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmeti geçici de olsa aksarsa ceza yarısından iki katına kadar artırılır. Kablo hırsızlığı dosyaları bu fıkranın tipik uygulama alanıdır.

Hırsızlık için girilen yerde kapı, pencere veya kilidin zarar görmesi hâlinde ayrıca mala zarar verme (TCK 151) suçu da gündeme gelir ve m.142/4 nedeniyle bu suç için şikâyet aranmaz.

5) Gece Vakti Hırsızlık — TCK m.143

TCK m.143’e göre hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. 6545 sayılı Kanundan önce bu artırım “üçte birine kadar” şeklindeydi; bugün artırım oranında hâkimin takdir alanı bulunmamaktadır. Gece vaktinin ne olduğu TCK m.6/1-e’de tanımlanmıştır: güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresi.

Bu tanım nedeniyle suç saatinin kesin olarak tespiti savunma bakımından önemlidir. Güvenlik kamerası zaman damgaları, baz istasyonu kayıtları ve o tarihteki gün batımı-gün doğumu saatleri birlikte değerlendirilmelidir; gece vakti artırımının uygulanabilmesi için fiilin bu zaman aralığında işlendiğinin şüpheye yer bırakmayacak biçimde ortaya konması gerekir.

⚖️ Hukuki Danışmanlık Alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 +90 554 648 37 15 💬 WhatsApp

6) Cezayı Azaltan veya Kaldıran Hâller — TCK m.144–147 ve m.167

Kanun, hırsızlıkta bazı durumlarda cezanın indirilmesini, bazı durumlarda ise hiç ceza verilmemesini öngörür. Bu hükümlerin önemli bir kısmı şikâyete bağlıdır:

Hırsızlıkta cezayı azaltan veya kaldıran hükümler
HâlHükümSonuçŞikâyet
Paydaş veya elbirliği ile malik olunan malTCK m.144/1-a2 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıŞikâyete bağlı
Hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıTCK m.144/1-b2 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıŞikâyete bağlı
Malın değerinin azlığıTCK m.145 (5377 s.K.)Cezada indirim yapılabilir; suçun işleniş şekli ve özellikleri de gözetilerek ceza vermekten vazgeçilebilir—
Kullanma hırsızlığıTCK m.146Ceza yarı oranına kadar indirilir; mal suç işlemek için kullanılmışsa uygulanmazŞikâyete bağlı
Zorunluluk hâli (ağır ve acil ihtiyaç)TCK m.147Olayın özelliğine göre cezada indirim yapılabilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir—
Eş (ayrılık kararı yok), üstsoy, altsoy, kayın hısımları, evlat edinen/evlatlık, aynı konutta yaşayan kardeşTCK m.167/1Cezaya hükmolunmaz—
Ayrılık kararı verilmiş eş, ayrı yaşayan kardeş, aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen, ikinci derece kayın hısmıTCK m.167/2Ceza yarısı oranında indirilirŞikâyete bağlı

Değer azlığı (m.145) hâkime geniş bir takdir alanı tanır; 5377 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle ceza vermekten vazgeçme kararında yalnızca malın değerine değil, suçun işleniş şekli ve özelliklerine de bakılması gerektiği hükme bağlanmıştır. Kullanma hırsızlığında (m.146) failin malı geçici bir süre kullanıp zilyedine iade etmek maksadıyla hareket etmesi gerekir; maddenin son cümlesi uyarınca malın suç işlemek için kullanılmış olması hâlinde indirim uygulanmaz. Akrabalar arası hırsızlıkta m.167’nin yağma ve nitelikli yağmayı kapsam dışında bıraktığı unutulmamalıdır.

7) Etkin Pişmanlık — TCK m.168

Hırsızlıkta en somut savunma imkânı, zararın giderilmesidir. TCK m.168, pişmanlığın hangi aşamada gösterildiğine göre farklı indirim oranları öngörür:

Hırsızlıkta etkin pişmanlık (TCK m.168)
AşamaHükümŞartSonuç
Suç tamamlandıktan sonra, kovuşturma başlamadan öncem.168/1Failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesiCezanın üçte ikisine kadarı indirilir
Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden öncem.168/2Aynı şartlarCezanın yarısına kadarı indirilir
Kısmen geri verme veya tazminm.168/4Mağdurun rızasıRıza varsa etkin pişmanlık hükümleri uygulanır
Hüküm verildikten sonra——m.168 indirimi uygulanmaz

Kovuşturmanın başlangıcı iddianamenin kabulüdür (CMK m.2/1-f); bu nedenle iddianame kabul edilmeden yapılan tam iade, daha yüksek indirim imkânı sağlar. Ödemenin veya iadenin belgelenmesi, mağdurun zararın tamamen giderildiğine ilişkin beyanının dosyaya sunulması ve iade edilen malın değerinin tartışmasız hâle getirilmesi önemlidir. Ayrıntı için hırsızlıkta etkin pişmanlık rehberimize bakılabilir.

8) Şikâyet ve Uzlaştırma — CMK m.253

Basit hırsızlık (m.141) şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen soruşturur. Ancak 6763 sayılı Kanunla (2016) CMK m.253/1-b-6’ya eklenen “Hırsızlık (madde 141)” ibaresi nedeniyle basit hırsızlık uzlaştırmaya tabidir. Nitelikli hırsızlık (m.142) bu listede yer almadığından uzlaştırma kapsamı dışındadır. Şikâyete bağlı olan m.144, m.146 ve m.167/2 hâlleri ise CMK m.253/1-a uyarınca zaten uzlaştırma kapsamındadır.

Hırsızlık türlerine göre şikâyet ve uzlaştırma
HâlSoruşturmaUzlaştırma
Basit hırsızlık (m.141)Re’senVar (CMK m.253/1-b-6)
Nitelikli hırsızlık (m.142)Re’senYok
Paydaş malı / alacak tahsili (m.144)Şikâyete bağlıVar (CMK m.253/1-a)
Kullanma hırsızlığı (m.146)Şikâyete bağlıVar (CMK m.253/1-a)
Uzak akrabalar (m.167/2)Şikâyete bağlıVar (CMK m.253/1-a)
Hırsızlık amacıyla konut dokunulmazlığı ihlali veya mala zarar vermem.142/4: şikâyet aranmazTCK m.116 listede yer alır (CMK m.253/1-b-4); nitelikli hırsızlıkla birlikteliği somut dosyada değerlendirilir

Uzlaştırma girişiminin sonucunda uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde ise davanın düşmesine karar verilir. Şikâyete bağlı hâllerde şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı aydır (TCK m.73/1). Uzlaştırmanın işleyişi için uzlaştırma (CMK 253), şikâyet kuralları için şikâyete bağlı suçlar rehberlerimize bakılabilir.

9) Teşebbüs, İştirak ve Suç Eşyasının Satın Alınması

Teşebbüs: Hırsızlık suçunda teşebbüs mümkündür. TCK m.35/2’ye göre teşebbüs hâlinde, ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis dışındaki suçlarda fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilerek cezalandırılır. Suçun tamamlanıp tamamlanmadığı, malın zilyedin hâkimiyet alanından çıkarılıp failin hâkimiyetine geçip geçmediğine göre belirlenir; mağazadan çıkmadan yakalanan veya takip edilerek malı elinden alınan kişi bakımından teşebbüs tartışması öne çıkar.

İştirak: Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri fail olarak sorumlu olur (TCK m.37/1). Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır (TCK m.38/1). Suçun işlenmesine yardım eden kişiye ise TCK m.39/1 uyarınca cezanın yarısı indirilerek ceza verilir; ancak bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez. Gözcülük veya kaçış aracını kullanma gibi katkıların müşterek faillik mi yoksa yardım etme mi sayılacağı, katkının suçun işlenişindeki ağırlığına göre somut olayda belirlenir. Ayrıntı için azmettirme ve yardım etme rehberimize bakılabilir.

Suç eşyasının satın alınması: 5918 sayılı Kanunla değişik TCK m.165’e göre bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Suç kasten işlenebildiğinden, malın suç eşyası olduğunu bilmeyen kişi bakımından bu suç oluşmaz; iyiniyet ve alımın koşulları (fiyat, satıcı, belge) belirleyicidir. Ayrıntı için suç eşyasının satın alınması (TCK 165) rehberimize bakılabilir.

10) Ceza Hesabı: Erteleme ve Seçenek Yaptırım Eşikleri

Hırsızlık dosyalarında sanık açısından en kritik soru, cezanın ertelenip ertelenemeyeceği veya paraya çevrilip çevrilemeyeceğidir. TCK m.51/1’e göre iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir; TCK m.49/2’ye göre bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır ve TCK m.50’deki seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Aşağıdaki örnekler yalnızca hesap mantığını göstermek içindir:

Hırsızlıkta örnek ceza hesapları
SenaryoÖrnek hesapErteleme (≤ 2 yıl)Seçenek yaptırım (≤ 1 yıl)
Basit hırsızlık, alt sınır + takdiri indirim1 yıl – 1/6 = 10 ayMümkünMümkün
m.142/1, alt sınır + takdiri indirim3 yıl – 1/6 = 2 yıl 6 ayEşik aşılırEşik aşılır
m.142/1 + kovuşturmadan önce tam iade (m.168/1 azami)3 yıl – 2/3 = 1 yılMümkünMümkün
m.142/2, alt sınır + takdiri indirim5 yıl – 1/6 = 4 yıl 2 ayEşik aşılırEşik aşılır
m.142/2 + kovuşturmadan önce tam iade (m.168/1 azami)5 yıl – 2/3 = 1 yıl 8 ayMümkünEşik aşılır
m.142/2-h + gece vakti (m.143)5 yıl + 1/2 = 7 yıl 6 ayEşik aşılırEşik aşılır
m.142/2 teşebbüs, azami indirim5 yıl – 3/4 = 1 yıl 3 ayMümkünEşik aşılır

Somut cezada temel cezanın belirlenmesi (TCK m.61), artırım ve indirimlerin sırası ve mahkemenin sanığın yeniden suç işlemekten çekineceği yönündeki kanaati belirleyicidir. Erteleme için ayrıca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması gerekir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) bakımından CMK m.231’in güncel durumu, Anayasa Mahkemesinin 10.7.2025 tarihli, E.2024/98, K.2025/149 sayılı iptal kararıyla birlikte değerlendirilmelidir; güncel durumu HAGB rehberimizde takip ediyoruz. Erteleme için cezanın ertelenmesi, paraya çevirme için kısa süreli hapse seçenek yaptırımlar rehberlerimize bakılabilir.

11) Dava Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

TCK m.66/1’e göre dava zamanaşımı, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir; m.66/3 uyarınca dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur.

Hırsızlık suçlarında dava zamanaşımı
SuçÜst sınırZamanaşımı (TCK m.66/1)
Basit hırsızlık (m.141)3 yıl (gece: 4 yıl 6 ay)8 yıl
Nitelikli hırsızlık (m.142/1)7 yıl (gece: 10 yıl 6 ay)15 yıl
Nitelikli hırsızlık (m.142/2)10 yıl (gece: 15 yıl)15 yıl
Enerji hırsızlığı (m.142/3)12 yıl15 yıl
Paydaş malı / alacak tahsili (m.144)1 yıl8 yıl

Görevli mahkeme bakımından 5235 sayılı Kanun m.12, on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçları ağır ceza mahkemesine verir. Basit hırsızlık ile m.142/1 ve m.142/2’deki temel hâllerin üst sınırı on yılı aşmadığından temel hâllerde görev kural olarak asliye ceza mahkemesine aittir; üst sınırı on iki yıl olan m.142/3 ise ağır ceza mahkemesinin görev alanına girer. Genel zamanaşımı kuralları için dava ve ceza zamanaşımı rehberimize bakılabilir.

12) Hırsızlığı Benzer Suçlardan Ayırmak

Hırsızlık, malvarlığına karşı diğer suçlarla sıkça karıştırılır. Nitelendirme farkı ceza aralığını, şikâyet ve uzlaştırma imkânını tamamen değiştirir:

Hırsızlık ve benzer suçlar
SuçAyırt edici unsurRehber
Hırsızlık (m.141–142)Mal, zilyedin rızası olmadan bulunduğu yerden alınır—
Yağma (m.148)Malı almak için cebir veya tehdit kullanılırYağma ve hırsızlık farkı
Güveni kötüye kullanma (m.155)Zilyetliği faile devredilmiş mal üzerinde tasarruf edilirGüveni kötüye kullanma
Dolandırıcılık (m.157–158)Mağdur hileyle aldatılır ve malı kendi iradesiyle verirDolandırıcılık
Karşılıksız yararlanma (m.163)Hizmet veya abonelik gerektiren imkândan bedel ödenmeden yararlanılırKarşılıksız yararlanma
Suç eşyasının satın alınması (m.165)Suça iştirak etmeden suç eşyası satın alınır veya kabul edilirTCK 165

Özellikle kapkaç ile yağma arasındaki sınır önemlidir: elde veya üstte taşınan eşyanın çekip alınması m.142/2-b kapsamında nitelikli hırsızlıktır; ancak malı almak için mağdura yönelik cebir veya tehdit kullanılması yağma suçunu oluşturur. Banka ve kredi kartlarıyla ilgili fiiller için banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması rehberimize bakılabilir.

13) Birden Fazla Hırsızlık ve Mağdurun Hakları

Aynı fiilde birden fazla nitelikli hâl: Hırsızlık aynı anda m.142/2’nin birden fazla bendine uyabilir; örneğin iş yeri içindeki eşya (bent h) kilit açılarak (bent d) ve yüz maskeyle (bent f) alınmış olabilir. Bu durumda uygulamada tek bir nitelikli hırsızlık suçu oluştuğu kabul edilir; birden fazla bendin gerçekleşmesi ise temel cezanın alt sınırdan uzaklaştırılmasında (TCK m.61) dikkate alınabilir. Gece vakti artırımı (m.143) ise bunun üzerine ayrıca uygulanır.

Zincirleme suç: TCK m.43/1’e göre bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda bir cezaya hükmolunur; ancak bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Aynı iş yerinden farklı günlerde tek bir kararla yapılan hırsızlıklar bu kapsamda tartışılabilir; farklı mağdurlara karşı ayrı kararlarla işlenen hırsızlıklar ise kural olarak ayrı suçlar oluşturur. Ayrıntı için zincirleme suç (TCK 43) rehberimize bakılabilir.

Mağdurun hakları: Hırsızlık mağduru, suçtan zarar gören sıfatıyla şikâyetçi olabilir ve ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). Katılan sıfatı; delil sunma, duruşmada soru yöneltme ve hükme karşı kanun yollarına başvurma imkânı sağlar. Çalınan malın iadesi veya bedelinin tazmini ayrıca hukuk yolundan da talep edilebilir; failin etkin pişmanlık göstermek istemesi hâlinde yapılacak iade veya ödeme, mağdurun zararını ceza yargılaması sürerken gidermenin en hızlı yoludur.

14) Savunma Stratejileri ve Yargılama Süreci

Hırsızlık isnadıyla karşılaşan kişinin savunmasında şu başlıklar sırasıyla incelenmelidir:

  • Unsurlar: Malın gerçekten başkasına ait olup olmadığı, zilyedin rızasının bulunup bulunmadığı ve yarar sağlama maksadının varlığı.
  • Nitelikli hâl: İddianamede gösterilen bendin (ör. m.142/2-h’deki “muhafaza altına alınmış” olma) somut delillerle ispatlanıp ispatlanmadığı; nitelikli hâlin ispat yükü iddia makamındadır.
  • Gece vakti: Suç saatinin TCK m.6/1-e’deki tanıma göre kesin olarak tespit edilip edilmediği.
  • İndirim nedenleri: Değer azlığı (m.145), kullanma hırsızlığı (m.146), zorunluluk hâli (m.147) ve akrabalık (m.167) koşullarının bulunup bulunmadığı.
  • Etkin pişmanlık zamanlaması: Zararın iddianame kabul edilmeden tamamen giderilmesi hâlinde üçte ikiye kadar indirim imkânı.
  • Uzlaştırma: Basit hırsızlıkta uzlaştırma teklifinin değerlendirilmesi.
  • Delil: Kamera görüntülerinin netliği ve zaman damgası, teşhis işleminin usule uygunluğu, parmak izi ve DNA raporlarının zincir güvenliği.

Yargılama CMK’nın genel usulüne göre yürür. Soruşturma aşamasında şüpheli avukatı ile birlikte ifade verir; Cumhuriyet savcısı yeterli şüphe görürse iddianame düzenler ve iddianamenin kabulüyle kovuşturma başlar. Hırsızlık davalarında güvenlik kamerası kayıtları, tanık beyanları, teşhis tutanakları, parmak izi ve DNA raporları ile ele geçirilen eşyaya ilişkin tutanaklar temel delillerdir. Mağdur tarafı ise zararın tespiti ve tazmini için şikâyetçi ve katılan olarak sürece dâhil olabilir; ev veya iş yeri soyulan kişiler için evim veya iş yerim soyuldu rehberimize bakılabilir.

Hırsızlık isnadı veya mağduriyet mi yaşıyorsunuz?
Nitelikli hâl, etkin pişmanlık zamanlaması ve uzlaştırmayı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

Hemen ArayınWhatsApp’tan Yazın

Kişiye ve malvarlığına karşı suçlar rehberlerimiz: silahla ve bıçakla yaralama · kasten öldürme · güveni kötüye kullanma · bilişim sistemine girme

Sıkça Sorulan Sorular

Hırsızlık suçu nedir?

TCK m.141/1 uyarınca zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alma suçudur. Basit hırsızlığın cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

Basit hırsızlık ile nitelikli hırsızlık arasındaki fark nedir?

Fark, malın bulunduğu yer, korunma biçimi ve alınma yönteminden kaynaklanır. Basit hırsızlık 1–3 yıl hapis gerektirirken, TCK m.142/1’deki hâller 3–7 yıl, m.142/2’deki hâller 5–10 yıl, enerji tesislerindeki hırsızlık (m.142/3) 5–12 yıl hapis gerektirir.

Evden veya iş yerinden hırsızlık hangi suçtur?

Bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşyanın çalınması TCK m.142/2-h kapsamında nitelikli hırsızlıktır ve beş yıldan on yıla kadar hapis gerektirir. Ayrıca konut dokunulmazlığının ihlali (m.116) ve varsa mala zarar verme suçları da gündeme gelir; bunlar için şikâyet aranmaz (m.142/4).

Gece vakti hırsızlık daha ağır cezalandırılır mı?

Evet. TCK m.143’e göre gece vakti işlenen hırsızlıkta ceza yarı oranında artırılır. Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat evvele kadar süren zamandır (TCK m.6/1-e).

Kapkaç hangi suçtur?

Elde veya üstte taşınan eşyanın çekip alınması TCK m.142/2-b kapsamında nitelikli hırsızlıktır. Mağdur kendini savunamayacak durumdaysa ceza ayrıca üçte biri oranına kadar artırılır. Malı almak için cebir veya tehdit kullanılırsa suç yağmaya dönüşür.

Hırsızlık şikâyete bağlı mı?

Basit ve nitelikli hırsızlık şikâyete bağlı değildir, savcılık re’sen soruşturur. Paydaş malı veya alacak tahsili amacıyla hırsızlık (m.144), kullanma hırsızlığı (m.146) ve uzak akrabalar arası hırsızlık (m.167/2) ise şikâyete bağlıdır.

Hırsızlık uzlaştırmaya tabi mi?

Basit hırsızlık (TCK m.141), 6763 sayılı Kanunla CMK m.253/1-b-6’ya eklendiğinden uzlaştırmaya tabidir. Nitelikli hırsızlık (m.142) uzlaştırma kapsamında değildir. Şikâyete bağlı hırsızlık hâlleri de uzlaştırmaya tabidir.

Aile içinde hırsızlık suç mu?

Ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyun ya da aynı konutta birlikte yaşayan kardeşin zararına işlenen hırsızlıkta ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1). Uzak akrabalar bakımından ise şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir (m.167/2). Bu hükümler yağmada uygulanmaz.

Etkin pişmanlık ceza indirimi sağlar mı?

Evet. Zarar kovuşturma başlamadan önce aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar (m.168/1), kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadar (m.168/2) indirilir. Kısmi iadede mağdurun rızası aranır.

Çalınan malın değeri azsa ceza verilmez mi?

TCK m.145’e göre malın değerinin azlığı nedeniyle cezada indirim yapılabilir; suçun işleniş şekli ve özellikleri de gözetilerek ceza vermekten vazgeçilebilir. Karar hâkimin takdirindedir.

Kullanma hırsızlığı nedir?

Malın geçici bir süre kullanılıp zilyedine iade edilmek üzere alınmasıdır. TCK m.146’ya göre şikâyet üzerine ceza yarı oranına kadar indirilir; ancak mal suç işlemek için kullanılmışsa bu indirim uygulanmaz.

Teşebbüs hâlinde ceza ne olur?

TCK m.35/2 uyarınca teşebbüs hâlinde, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir. Malın failin hâkimiyetine geçip geçmediği, suçun tamamlanıp tamamlanmadığını belirler.

Çalıntı olduğunu bilmeden mal satın almak suç mu?

TCK m.165 suç eşyasını suça iştirak etmeksizin satın alan veya kabul eden kişiyi altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırır. Suç kasten işlenebildiğinden, malın suç eşyası olduğunu bilmeyen kişi bakımından bu suç oluşmaz.

Hırsızlık cezası ertelenebilir mi?

TCK m.51/1’e göre iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir. Basit hırsızlıkta bu genellikle mümkündür; nitelikli hırsızlıkta ise alt sınırlar yüksek olduğundan ancak etkin pişmanlık veya teşebbüs gibi ek indirimlerle eşiğin altına inilebilir.

Hırsızlık suçunda zamanaşımı kaç yıldır?

Basit hırsızlıkta dava zamanaşımı sekiz yıl, m.142/1, m.142/2 ve m.142/3’teki nitelikli hırsızlıkta on beş yıldır (TCK m.66/1). Nitelikli hâller zamanaşımı hesabında dikkate alınır (m.66/3).

Aynı yerden birden fazla kez hırsızlık yapılırsa ne olur?

Bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı kişiye karşı birden fazla hırsızlık yapılırsa TCK m.43/1 uyarınca zincirleme suç hükümleri uygulanır: tek cezaya hükmolunur, ancak ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Farklı mağdurlara karşı ayrı kararlarla işlenen hırsızlıklar ayrı suç oluşturur.

Hırsızlık mağduru davaya katılabilir mi?

Evet. Suçtan zarar gören kişi, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). Katılan sıfatıyla delil sunabilir, duruşmada soru sorabilir ve hükme karşı kanun yollarına başvurabilir.

Hırsızlık ile yağma arasındaki fark nedir?

Hırsızlıkta mal zilyedin rızası olmadan alınır; yağmada (TCK m.148) ise malı almak için mağdura karşı cebir veya tehdit kullanılır. Yağma çok daha ağır cezalar öngörür ve akrabalar arası cezasızlık hükmü (m.167) yağmada uygulanmaz.

⚖️ Ücretsiz Ön Görüşme İçin Bize Ulaşın

Hukukçular Evi — Av. Fatma Öztürk

📞 Hemen Ara 💬 WhatsApp ile Yaz

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk