Uzlaştırma Nedir? Hangi Suçlar Uzlaşmaya Tabidir? (CMK 253)

Her ceza dosyası mahkeme önünde uzun bir yargılamayla sonuçlanmak zorunda değildir. Bazı suçlarda, taraflar anlaşarak süreci daha hızlı ve onarıcı bir şekilde sonlandırabilir. Buna uzlaştırma denir. Bu yazıda uzlaştırmayı ve hangi suçları kapsadığını yalın biçimde açıklıyoruz.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715 💬 WhatsApp’tan yaz

Ceza davanızda uzman avukat desteği mi arıyorsunuz?

Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Uzlaştırma Nedir?

Uzlaştırma, belirli suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun (suçtan zarar görenin), tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla bir araya getirilerek anlaşmalarının sağlanmasıdır (CMK 253). Amaç, tarafların menfaatini onararak uyuşmazlığı sona erdirmek ve yargı yükünü azaltmaktır. Uzlaştırma zorunlu bir aşamadır: kapsamdaki suçlarda, dava açılmadan veya yargılama sürerken öncelikle uzlaştırma denenir.

Hangi Suçlar Uzlaşmaya Tabidir?

Uzlaştırmaya tabi suçlar iki ana grupta toplanır:

Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçların büyük çoğunluğu.
Şikâyete bağlı olmasa bile kanunda açıkça uzlaştırma kapsamında sayılan suçlar.

Örnek olarak kasten yaralamanın basit hâlleri, tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali gibi pek çok suç uzlaştırma kapsamındadır. Hakaret suçu ise 7571 sayılı Kanun’la (25.12.2025) uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır. Buna karşılık cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi bazı suçlar uzlaştırma dışında tutulmuştur.

Birden Fazla Suç İşlenmişse

Önemli bir kural: Uzlaştırma kapsamındaki bir suç ile kapsamda olmayan bir suç birlikte işlenmişse, kural olarak uzlaştırma uygulanmaz. Yani daha ağır ve uzlaşma dışı bir suç varsa, kapsamdaki suç da bundan etkilenebilir.

Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?

Soruşturma veya kovuşturma aşamasında dosya, uzlaştırma bürosuna gönderilir.
Görevlendirilen uzlaştırmacı, taraflarla iletişime geçer ve uzlaşma tekliflerini iletir.
Taraflar bir araya gelerek (örneğin zararın giderilmesi, özür gibi) şartlar üzerinde anlaşmaya çalışır.
Anlaşma sağlanırsa uzlaştırma raporu düzenlenir ve onaylanır.

Uzlaşma Sağlanırsa Ne Olur?

Uzlaşma sağlanır ve edim (örneğin ödeme) yerine getirilirse, soruşturma aşamasındaysa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; kovuşturma aşamasındaysa dava düşer. Böylece sanık hakkında mahkûmiyet kurulmaz ve uzlaşmayla sonuçlanan dosya sabıka kaydına işlemez.

Uzlaşma Sağlanamazsa

Taraflar uzlaşamazsa, soruşturma veya yargılama normal şekilde kaldığı yerden devam eder. Uzlaşmanın sağlanamamış olması, sanık aleyhine bir sonuç doğurmaz; süreç olağan biçimde yürür.

Süreç Nasıl İşler?

Savcılık, suçun uzlaştırma kapsamında olduğunu tespit eder ve dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir.
Büro, siciline kayıtlı bir uzlaştırmacı görevlendirir.
Uzlaştırmacı taraflara ulaşır, teklifi açıklar ve iradelerini sorar.
Taraflardan biri teklifi reddederse süreç sona erer ve dosya savcılığa döner.
Kabul hâlinde görüşmeler yapılır ve anlaşma sağlanırsa rapor düzenlenir.
Savcılık raporu ve edimi denetler; edim yerine getirildiğinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.

Uzlaştırmacıya tanınan süre kanunda belirlenmiştir ve gerekli hâllerde uzatılabilir. Bu süre içinde sonuç alınamazsa dosya soruşturmaya döner.

Kapsam: Hangi Suçlar Girer?

Grup	Durum
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar	Kural olarak kapsamda
Kanunda ayrıca sayılan katalog suçlar	Şikâyete tabi olmasa da kapsamda
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar	Kapsam dışı
Uzlaştırma kapsamındaki suçun, kapsam dışı bir suçla birlikte işlenmesi	Kapsam dışı
Etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilen bazı suçlar	Ayrıca değerlendirilir

Edim: Ne Kararlaştırılabilir?

Edim yalnızca para ödemesi olmak zorunda değildir. Kararlaştırılabilecekler: maddi zararın giderilmesi, taksitle ödeme, bir işin yapılması, özür dilenmesi, bir kuruma bağış yapılması veya belirli bir davranıştan kaçınma taahhüdü.

Edimin ölçülebilir ve denetlenebilir olması gerekir. “Bir daha yapmayacağım” gibi soyut taahhütler denetlenemediği için sorun yaratır. Taksitli ödeme kararlaştırılıyorsa vade tarihleri ve ihlal hâlinde uygulanacak sonuç raporda açıkça yazılmalıdır.

Uzlaşmanın Sonuçları

Edim derhal yerine getirildiyse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir
Edim ileri tarihe bırakıldıysa kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir
Kovuşturma aşamasında uzlaşma sağlanırsa davanın düşmesine karar verilir
Uzlaşma gerçekleşmezse soruşturma veya yargılama kaldığı yerden devam eder
Uzlaşma sonucu adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez

Kabul Etmeli mi? Karar Öncesi Değerlendirme

Mağdur bakımından: Teklif edilen edim gerçek zararı karşılıyor mu, failin ödeme gücü var mı, yargılama sonunda daha iyi bir sonuç beklentisi makul mü, süreç uzadığında tahsil imkânı azalır mı?

Şüpheli bakımından: Uzlaşma mahkûmiyet doğurmaz ve adli sicile işlemez; bu, ceza tehdidinden kurtulmanın en temiz yoludur. Ancak uzlaşma, fiilin kabulü anlamına gelebileceğinden hukuk davası bakımından etkisi değerlendirilmelidir.

Uzlaştırmacı Ücreti

Uzlaştırmacı ücreti, uzlaşmanın gerçekleşip gerçekleşmemesine göre farklı biçimde karşılanır. Uzlaşma sağlanamazsa ücret Devlet tarafından ödenir. Uzlaşma sağlandığında ücretin kimin ödeyeceği rapora yazılır; taraflar aksini kararlaştırmadıkça yargılama gideri olarak değerlendirilir.

Dosyanız için değerlendirme

Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.

İletişime Geçin

Uzlaştırmacıyla Görüşmede Dikkat Edilecekler

Uzlaştırmacı taraf tutmaz, karar vermez ve tavsiyede bulunmaz; yalnızca iletişimi yönetir. Görüşmede söyledikleriniz, uzlaşma sağlanamazsa delil olarak kullanılamaz. Bu, tarafların rahat konuşabilmesini sağlayan önemli bir güvencedir.

Buna karşılık uzlaşma metnine yazılan taahhütler bağlayıcıdır. Bu nedenle metni imzalamadan önce okumak, ödeme takvimini ve ihlal sonucunu netleştirmek gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Uzlaştırma nedir?

Uzlaştırma, belirli suçlarda şüpheli/sanık ile mağdurun tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasını sağlayan zorunlu bir yöntemdir (CMK 253). Amaç uyuşmazlığı onararak sona erdirmektir.

Hangi suçlar uzlaşmaya tabidir?

Şikâyete bağlı suçların çoğu ile kanunda açıkça uzlaştırma kapsamında sayılan bazı suçlar uzlaşmaya tabidir. Örneğin basit yaralama ve tehdit kapsamdadır; hakaret ise 25.12.2025’ten itibaren kapsam dışıdır.

Uzlaşma sağlanırsa dava ne olur?

Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse; soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir, kovuşturmada ise dava düşer. Mahkûmiyet kurulmaz ve dosya sabıkaya işlemez.

Uzlaşma sağlanamazsa ne olur?

Taraflar uzlaşamazsa süreç olağan şekilde devam eder. Uzlaşmanın sağlanamamış olması sanık aleyhine bir sonuç doğurmaz.

Her suçta uzlaştırma uygulanır mı?

Hayır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi bazı suçlar uzlaştırma dışındadır. Ayrıca kapsamdaki bir suç, kapsam dışı bir suçla birlikte işlenmişse uzlaştırma uygulanmayabilir.

📚 İlgili Rehberler