Uzlaştırma, belirli suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak uyuşmazlığı sona erdirmesini sağlayan bir yöntemdir. Hangi suçların uzlaştırmaya tabi olduğu kanunda sınırlı olarak belirlenmiştir: soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın kanunda sayılan on bir suç grubu uzlaştırma kapsamındadır; adli süreçteki çocuklar bakımından ayrıca üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar da kapsama girer (CMK m.253/1). Buna karşılık cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret şikâyete bağlı olsalar bile uzlaştırma dışındadır (m.253/3). Liste son yıllarda sık değişmiştir: 7531 sayılı Kanunla önce mesajla hakaret, 7571 sayılı Kanunla 25/12/2025’ten itibaren hakaretin tamamı uzlaştırmadan çıkarılmış; güveni kötüye kullanmada motorlu taşıt hâli kapsam dışına alınmış; önödeme kapsamındaki bir suçla birlikte işlenen uzlaştırma kapsamındaki suç için yeni bir kural getirilmiştir. Bu yazıda uzlaştırma kapsamındaki ve dışındaki suçları, sınır durumları, sürecin kurallarını ve sonuçlarını kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
⚡ Net Cevap: Uzlaştırmaya tabi suçlar: şikâyete bağlı suçlar ve kanunda sayılanlar; kasten yaralama (aile içi hâl hariç), taksirle yaralama, basit tehdit, konut dokunulmazlığı, iş ve çalışma hürriyeti, hırsızlık (m.141), güveni kötüye kullanma (taşıt hâli hariç), dolandırıcılık (m.157), suç eşyasını satın alma, çocuğun kaçırılması ve ticari sır (CMK m.253/1-b). Kapsam dışı: cinsel suçlar, ısrarlı takip ve hakaret (m.253/3). Teklife 7 günde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır. Destek için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Kapsamın Üç Kaynağı
| Kaynak | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| Şikâyete bağlı suçlar | Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bütün suçlar (m.253/3 istisnaları hariç) | m.253/1-a |
| Katalog suçlar | Şikâyete bağlı olmasa da TCK’da sayılan on bir suç grubu | m.253/1-b |
| Çocuklar | Mağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisiyse, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar | m.253/1-c |
| Diğer kanunlar | Şikâyete bağlı olmayanlarda kanunda açık hüküm bulunması şartıyla | m.253/2 |
Kapsamın belirlenmesinde ilk soru suçun şikâyete bağlı olup olmadığıdır. Şikâyete bağlı suçlar, m.253/3’teki istisnalar dışında kural olarak uzlaştırmaya tabidir. İkinci soru, şikâyete bağlı olmayan suçun kanundaki listede yer alıp almadığıdır. Üçüncü soru ise failin çocuk olup olmadığıdır; adli süreçteki çocuklar bakımından kapsam genişler ve mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar da uzlaştırmaya tabidir. 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla bu bentteki “suça sürüklenen” ifadesi “adli süreçteki” şeklinde değiştirilmiştir. Mağdurun kamu tüzel kişisi olduğu durumlarda ise uzlaştırma yoluna gidilmez; çünkü kanun uzlaştırmayı gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi mağdurlarla sınırlamıştır. Buna karşılık mağdurun bir şirket veya dernek gibi özel hukuk tüzel kişisi olması uzlaştırmaya engel değildir; bu durumda uzlaşma teklifi tüzel kişinin yetkili temsilcisine yapılır. Birden fazla mağdurun bulunduğu suçlarda ise uzlaştırmanın mümkün olması için bütün mağdurların uzlaşmayı kabul etmesi gerekir (m.253/7).
Şikâyete Bağlı Başlıca Suçlar
| Suç | Hüküm | Not |
|---|---|---|
| Basit kasten yaralama | TCK m.86/2 | Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir yaralama |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | TCK m.116 | Ayrıca katalogda da sayılmıştır |
| Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma | TCK m.123 | Israrlı takip (m.123/A) ise uzlaştırma dışı |
| Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar | TCK m.139 | Kişisel verilere ilişkin suçlar hariç |
| Paydaş malında veya alacak tahsili amacıyla hırsızlık | TCK m.144 | Şikâyete bağlı özel hâl |
| Mala zarar verme | TCK m.151/1 | Nitelikli hâller (m.152) şikâyete bağlı değildir |
| Basit güveni kötüye kullanma | TCK m.155/1 | Taşıt hâli (m.155/3) uzlaştırma dışı |
| Aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlali | TCK m.233/1 | Şikâyete bağlı |
Şikâyete bağlı suçların tamamı, m.253/3’te sayılan istisnalar dışında uzlaştırmaya tabidir. Bu nedenle bir suçun uzlaştırma kapsamında olup olmadığını belirlemenin ilk adımı, ilgili kanun maddesinde “şikâyet üzerine” veya “mağdurun şikâyeti üzerine” ifadesinin bulunup bulunmadığını kontrol etmektir. Şikâyete bağlılık bazen suçun kendi maddesinde değil, bölümün sonundaki ortak bir hükümde düzenlenir; özel hayata karşı suçlarda olduğu gibi (TCK m.139). Bu nedenle ilgili bölümün tamamının incelenmesi gerekir. Aynı suçun temel hâli şikâyete bağlıyken nitelikli hâli şikâyete bağlı olmayabilir; mala zarar vermenin temel hâli şikâyete bağlıyken nitelikli hâlleri bu şekilde düzenlenmemiştir. Bu durumda nitelikli hâl, ancak katalogda sayılmışsa uzlaştırmaya tabi olur.
Şikâyete Bağlı Olmasa da Kapsamdaki Suçlar (m.253/1-b)
| No | Suç | İstisna / not |
|---|---|---|
| 1 | Kasten yaralama (m.86; m.88) | Üçüncü fıkra hariç: yakınlara, savunamayacak kişiye, kamu görevlisine, silahla ve canavarca hisle yaralama kapsam dışı |
| 2 | Taksirle yaralama (m.89) | Tamamı |
| 3 | Tehdit (m.106/1) | Yalnız birinci fıkra; nitelikli tehdit kapsam dışı |
| 4 | Konut dokunulmazlığının ihlali (m.116) | Tamamı |
| 5 | İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (m.117/1; m.119/1-c) | Belirtilen fıkra ve bent |
| 6 | Hırsızlık (m.141) | Yalnız basit hırsızlık; nitelikli hırsızlık (m.142) kapsam dışı |
| 7 | Güveni kötüye kullanma (m.155) | Üçüncü fıkra (motorlu taşıt) hariç; 7571 |
| 8 | Dolandırıcılık (m.157) | Yalnız basit dolandırıcılık; nitelikli (m.158) kapsam dışı |
| 9 | Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (m.165) | Tamamı |
| 10 | Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (m.234) | Tamamı |
| 11 | Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanması (m.239) | Dördüncü fıkra hariç |
Listenin en çok karıştırılan noktası, istisnaların maddenin içine yazılmış olmasıdır. Kasten yaralamada üçüncü fıkra hariç tutulduğundan, üstsoya, altsoya, eşe, boşanılan eşe veya kardeşe karşı işlenen kasten yaralama uzlaştırma kapsamında değildir; aile içi yaralama dosyalarında uzlaştırma yolu kapalıdır. Hırsızlık ve dolandırıcılıkta yalnızca temel hâller, yani m.141 ve m.157 kapsamdadır; nitelikli hırsızlık ve nitelikli dolandırıcılık uzlaştırmaya tabi değildir. Burada ayrım dikkatle yapılmalıdır: hırsızlığın gece vakti işlenmesi nitelikli hırsızlık değil, temel hırsızlığa uygulanan bir artırım hâlidir (m.143); bu nedenle gece işlenen basit hırsızlık uzlaştırma kapsamında kalır. Buna karşılık bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşyanın ya da kilit açılarak çalınması nitelikli hırsızlıktır (m.142/2). Dolandırıcılıkta da bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması nitelikli hâl olduğundan (m.158/1-f), internet üzerinden yapılan dolandırıcılıkların önemli bir kısmı uzlaştırma kapsamı dışında kalır. Güveni kötüye kullanmada ise 7571 sayılı Kanunla motorlu taşıt hâli kapsam dışına çıkarılmıştır; hizmet ilişkisinden doğan nitelikli hâl (m.155/2) ise kapsamdadır. Tehdit bakımından yalnızca birinci fıkra kapsamdadır; silahla, kişinin kendisini tanınmayacak hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişi tarafından birlikte ya da suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak işlenen tehdit iki yıldan yedi yıla kadar hapis gerektiren nitelikli tehdittir (TCK m.106/2) ve uzlaştırmaya tabi değildir. Bu konuda hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma, kasten yaralama için kasten yaralama yazılarımıza bakabilirsiniz.
Suçunuz uzlaştırma kapsamında mı? Dosyanızı birlikte değerlendirelim
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Kapsam Dışındaki Suçlar (m.253/3)
| Suç | Not |
|---|---|
| Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar | Şikâyete bağlı hâlleri de dahil |
| Israrlı takip (m.123/A) | 7406 sayılı Kanunla eklendi |
| Hakaret (m.125) | 7531 ile önce mesajla hakaret; 7571 ile 25/12/2025’ten itibaren tamamı |
| Kapsamdaki suçun kapsam dışı bir suçla aynı mağdura birlikte işlenmesi | Kural olarak uzlaştırma yapılmaz |
Hakaretin uzlaştırmadan çıkarılması iki aşamada gerçekleşmiştir. 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla önce mağduru muhatap alan iletiyle işlenen hakaret uzlaştırma dışına çıkarılmış, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla bu yasak hakaretin tamamını kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Aynı değişikliklerle hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç olmak üzere önödeme kapsamına alınmıştır (TCK m.75/6-a-2). Yürürlük tarihinde uzlaşmanın zaten sağlanmış olduğu dosyalar ise önceki hükümlere göre sonuçlandırılır (CMK Geçici Madde 8). Hakarette önödeme için hakarette önödeme yazımıza bakabilirsiniz.
Birlikte İşlenen Suçlar: 7571 ile Gelen Yeni Kural
Kanun, uzlaştırma kapsamındaki bir suçun kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmesi hâlinde uzlaşma hükümlerinin uygulanmayacağını öngörür (CMK m.253/3). Bu kural, hakaretin uzlaştırmadan çıkarılmasıyla birlikte önemli bir soruna yol açmıştı: aynı mesajda hem hakaret hem basit tehdit bulunduğunda, tehdit de uzlaştırma dışında kalıyordu. 7571 sayılı Kanunla eklenen cümle bu sorunu çözmüştür: önödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına giren bir suç birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. Böylece aynı olayda hakaret için önödeme, tehdit için uzlaştırma yolu işletilir. Kuralın kapsamı dardır: yalnızca önödeme kapsamındaki bir suçla birlikte işlenen uzlaştırma kapsamındaki suç için istisna getirir. Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, önödeme kapsamında da olmayan başka bir suçla, örneğin ısrarlı takip veya cinsel bir suçla, aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse genel kural uygulanır ve uzlaştırma yoluna gidilmez. Önödeme ile uzlaştırmanın ilişkisi için uzlaştırma ve önödeme yazımıza bakabilirsiniz.
Birlikte işlenen suçlarda doğru yolu belirleyelim
Hukukçular Evi Ankara | 0554 648 37 15
Süreç: Teklif, Süre ve Müzakere
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Başlangıç | Suç uzlaştırmaya tabiyse ve dava açmak için yeterli şüphe varsa dosya büroya gönderilir | m.253/4 |
| Teklife cevap | Teklif tarihinden itibaren 7 gün; cevap verilmezse reddedilmiş sayılır | m.253/4 |
| Reşit olmayan | Teklif kanuni temsilciye yapılır | m.253/4 |
| Birden fazla mağdur | Hepsinin kabulü gerekir | m.253/7 |
| Uzlaştırmacı süresi | 30 gün; büro 20’şer günden en fazla iki kez uzatabilir | m.253/12 |
| Gizlilik | Müzakereler gizlidir; katılmaktan kaçınan kabul etmemiş sayılır | m.253/13 |
| Beyanların delil değeri | Müzakere açıklamaları hiçbir yerde delil olarak kullanılamaz | m.253/20 |
| Zamanaşımı | İlk tekliften raporun büroya verilmesine kadar işlemez | m.253/21 |
| Sonuçsuzluk | Tekrar uzlaştırmaya gidilemez | m.253/18 |
| Sonradan uzlaşma | Teklif reddedilse de iddianameye kadar belgeyle savcıya başvurulabilir | m.253/16 |
Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmemesi hâlinde teklif reddedilmiş sayılır; bu süre 7531 sayılı Kanunla üç günden yediye çıkarılmıştır. Teklif, açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapılabilir; tebligatın alındığı tarih bu sürenin başlangıcı bakımından önemlidir. Teklifte bulunulan kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve kabul veya reddetmenin hukuki sonuçları anlatılır (m.253/5). Uzlaşma teklifinin yapılması veya kabul edilmesi, delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir (m.253/8). Uzlaştırmacı, dosya belgelerinin kendisine verilmesinden itibaren en geç otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır; büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir. Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa aynı dosyada tekrar uzlaştırmaya gidilemez; ancak taraflar teklifi reddetmiş olsalar bile, uzlaştıklarını gösteren bir belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcılığa başvurabilir. Uzlaştırma talebi için uzlaştırma talebi dilekçesi, teklife cevap için uzlaştırma teklifine cevap dilekçesi örneklerimize bakabilirsiniz.
Uzlaştırmacı, Büro ve Savcının Denetimi
Her Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde bir uzlaştırma bürosu bulunur ve uzlaştırmacılar, hukuk fakültesi mezunlarının yer aldığı ve Adalet Bakanlığınca belirlenen listelerden görevlendirilir (CMK m.253/24); listeye ilişkin bu ifade 7531 sayılı Kanunla getirilmiştir. Hâkimin davaya bakamayacağı hâller ile reddi sebepleri, uzlaştırmacı görevlendirilmesinde de göz önünde bulundurulur (m.253/10); taraflardan biriyle yakınlık veya çıkar ilişkisi bulunan bir uzlaştırmacının görevlendirilmesine itiraz edilebilir. Uzlaştırmacıya dosyadan yalnızca savcının uygun gördüğü belgelerin örneği verilir ve uzlaştırmacı soruşturmanın gizliliğine uymakla yükümlüdür (m.253/11). Uzlaştırmacı, müzakere yöntemine ilişkin olarak savcıyla görüşebilir ve savcı talimat verebilir (m.253/14). Uzlaşma sağlandığında savcı, uzlaşmanın tarafların özgür iradesine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu denetler (m.253/17); baskı altında yapılmış veya hukuka aykırı bir edim içeren bir uzlaşma onaylanmaz.
Edim: Ne Kararlaştırılabilir?
Edim yalnızca para ödemesi olmak zorunda değildir; maddi zararın giderilmesi, zarar görmüş bir eşyanın onarılması, özür dilenmesi, bir kamu yararına kuruluşa bağış yapılması veya belirli bir davranıştan kaçınma taahhüdü gibi farklı biçimlerde kararlaştırılabilir. Önemli olan, edimin hukuka uygun, ölçülebilir ve denetlenebilir olmasıdır. Taksitli ödemelerde her taksitin tutarı ve vadesi, ödemenin nereye yapılacağı ve ödenmemesi hâlinde ne olacağı raporda açıkça yazılmalıdır. Edimin yerine getirilmemesi hâlinde uzlaşma raporu ilam niteliğinde belge sayıldığından, belirsiz ifadeler icra aşamasında sorun doğurabilir.
Taraflara Ulaşılamaması
Resmî mercilere bildirilmiş olup soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama, yurt dışında olma veya başka bir nedenle mağdura, suçtan zarar görene, şüpheliye ya da kanuni temsilcilerine ulaşılamaması hâlinde, uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma sonuçlandırılır (CMK m.253/6). Bu nedenle soruşturma dosyasındaki adres ve iletişim bilgilerinin güncel olması, uzlaştırma imkânının kaybedilmemesi bakımından önemlidir. Adres değişikliği hâlinde savcılığa bildirimde bulunulması, taraflardan birinin ulaşılamaması nedeniyle uzlaştırmanın düşmesini önler.
Sonuçlar
| Durum | Soruşturmada | Kovuşturmada |
|---|---|---|
| Edim bir defada yerine getirildi | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı (m.253/19) | Davanın düşmesi (m.254/2) |
| Edim ileri tarihe bırakıldı veya taksitlendirildi | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi; zamanaşımı işlemez | Durma kararı; zamanaşımı işlemez (7531) |
| Edim yerine getirilmedi | Kamu davası açılır | Yargılamaya kaldığı yerden devam edilir |
| Uzlaşma sağlanamadı | Soruşturma devam eder | Yargılama devam eder |
Kovuşturma evresinde edimin ileri tarihe bırakılması veya taksitlendirilmesi hâlinde mahkemenin durma kararı vermesi, 7531 sayılı Kanunla düzenlenmiştir (CMK m.254/2). Kamu davası açıldıktan sonra suçun uzlaştırma kapsamında olduğu anlaşılırsa, mahkeme de dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir (m.254/1); örneğin iddianamede nitelikli hırsızlık olarak nitelendirilen bir fiilin yargılama sırasında basit hırsızlık olduğu anlaşılırsa uzlaştırma yolu açılır. Şüphelinin edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma raporu veya belgesi, İcra ve İflas Kanunu m.38 anlamında ilam niteliğinde belge sayılır; mağdur edimi doğrudan icra yoluyla takip edebilir. Birden çok failin bulunduğu suçlarda ise yalnızca uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (m.255). Uzlaşma sonucunda verilen kararlara karşı kanunda öngörülen kanun yollarına başvurulabilir (m.253/23); örneğin kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edilebilir. Edimin ifası sırasında taraflar arasında yeni bir uyuşmazlık çıkarsa, savcılığa veya mahkemeye bilgi verilmesi ve ödemelerin belgelenmesi, sonraki kararların doğru verilmesini sağlar. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi için kamu davasının açılmasının ertelenmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Tazminat Hakkı: AYM İptali ve 7531 Düzenlemesi
Uzlaşmanın tazminat hakkına etkisi son yıllarda değişmiştir. Kanunun önceki metnindeki “uzlaşmanın sağlanması hâlinde soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz” ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 tarihli ve E.2023/43, K.2023/141 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla ise kural yeniden, ancak bir istisnayla düzenlenmiştir: uzlaşmanın sağlanması hâlinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır (CMK m.253/19). Bu nedenle mağdur, uzlaşmayı kabul etmeden önce bütün zararlarını tespit etmeli ve bunları edime dahil etmelidir. Özellikle yaralama dosyalarında tedavinin henüz tamamlanmadığı, kalıcı bir hasar ihtimalinin bulunduğu veya iş göremezlik süresinin netleşmediği durumlarda, uzlaşma metninde bu zararların uzlaşma anında tespit edilemediğinin açıkça belirtilmesi ileride dava hakkının korunması bakımından önemlidir. Uzlaşma anında bilinmeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar için ise dava hakkı saklıdır; bu zararların niteliğinin uzlaşma raporunda veya ayrı bir beyanla açıkça belirtilmesi, ileride doğabilecek tartışmaları önler.
Uzlaştırma ile Önödeme İlişkisi
Uzlaştırma ile önödeme birbirini dışlayan iki yoldur. Önödeme, uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnızca adli para cezasını gerektiren veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezasını gerektiren suçlar ile kanunda ayrıca sayılan suçlarda uygulanır (TCK m.75/1, 75/6). Bu nedenle bir suç uzlaştırma kapsamındaysa önce uzlaştırma yoluna gidilir; önödeme ancak uzlaştırma kapsamı dışındaki suçlarda gündeme gelir. Hakaretin uzlaştırmadan çıkarılıp önödeme kapsamına alınması bu ilişkinin tipik bir örneğidir. Birlikte işlenen suçlarda ise 7571 sayılı Kanunla getirilen kural, iki yolun aynı dosyada ayrı ayrı işletilmesine imkân verir. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi diğer kurumlar ise uzlaştırma sonuçsuz kaldığında ayrıca değerlendirilir; HAGB için HAGB rehberimize bakabilirsiniz.
Adli Süreçteki Çocuklar
Çocuklar bakımından uzlaştırmanın kapsamı genişletilmiştir: mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253/1-c). Bu kural, çocuğun ceza yargılamasının olumsuz etkilerinden korunması ve onarıcı adaletin çocuklar bakımından daha geniş uygulanması amacına yöneliktir. Örneğin üst sınırı üç yılı geçmeyen ve normalde uzlaştırma kapsamında olmayan bir suç, fail çocuk olduğunda uzlaştırmaya tabi hâle gelebilir. Şüpheli çocuk reşit olmadığından uzlaşma teklifi kanuni temsilcisine yapılır (m.253/4). Ancak m.253/3’teki istisnalar çocuklar bakımından da geçerlidir; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret, fail çocuk olsa bile uzlaştırmaya tabi değildir.
Uzlaştırma Giderleri
Uzlaştırmacıya Adalet Bakanlığınca belirlenen tarifeye göre ücret ödenir. Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden sayılır; uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde bu giderler Devlet Hazinesi tarafından karşılanır (CMK m.253/22). Buna göre uzlaşma sağlandığında taraflar uzlaştırma giderlerini ödemez. Uzlaşma sağlanamazsa bu giderler yargılama gideri olarak dosyada kalır ve yargılamanın sonucuna göre, örneğin mahkûmiyet hâlinde, sanığa yükletilebilir. Eski bazı kaynaklarda uzlaşma sağlanamadığında ücretin Devlet tarafından, sağlandığında ise taraflarca ödeneceğinin yazıldığı görülmektedir; güncel kanun metni bunun tersini öngörür.
| Olay | Uzlaştırma |
|---|---|
| Komşuya basit tehdit mesajı | Var (m.106/1) |
| Eşe tokat, iz kalmadı | Yok; aile içi yaralama (m.86/3-a) kapsam dışı |
| Arkadaşa ait telefonun çalınması | Var (m.141) |
| Kilitli iş yerine girilerek içerideki eşyanın çalınması | Yok; nitelikli hırsızlık (m.142/2-d, h) |
| Gece vakti açıktaki eşyanın basit hırsızlığı | Var; gece vakti artırım hâlidir (m.143), suç tipi m.141 olarak kalır |
| Bilişim sistemi araç olarak kullanılarak dolandırıcılık | Yok; nitelikli dolandırıcılık (m.158/1-f) |
| Şirket aracını iade etmeyen çalışan | Yok; güveni kötüye kullanmada taşıt hâli (m.155/3) |
| Kasiyerin hasılatı teslim etmemesi | Var (m.155/2) |
| Hem hakaret hem basit tehdit | Tehdit için var; hakaret için önödeme |
| Israrlı mesaj ve takip | Yok (m.123/A) |
Mağdur ve Şüpheli Açısından Değerlendirme
Mağdur bakımından uzlaşmayı kabul etmeden önce sorulması gereken sorular şunlardır: teklif edilen edim gerçek zararı karşılıyor mu, bütün zararlar tespit edildi mi, failin ödeme gücü var mı ve edim taksitliyse ödenmemesi hâlinde ne olacak? Uzlaşma sağlandıktan sonra, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamayacağından, zarar kalemlerinin eksiksiz belirlenmesi önemlidir. Şüpheli bakımından ise uzlaşma, mahkûmiyet doğurmayan ve ceza tehdidini sona erdiren bir yoldur; ayrıca yargılamanın uzun sürmesinin getirdiği belirsizliği ve masrafları da ortadan kaldırır; edimin gerçekçi ve yerine getirilebilir olması, taksitli ödemelerde vade ve tutarların açıkça yazılması gerekir. Müzakerelerde söylenenler delil olarak kullanılamadığından, taraflar rahat konuşabilir; ancak imzalanan metindeki taahhütler bağlayıcıdır ve yerine getirilmezse icra takibine konu olabilir.
Sık Yapılan Hatalar
En sık yapılan hata, suçun temel hâli ile nitelikli hâlini ayırt etmeden uzlaştırma beklentisine girmektir; basit hırsızlık uzlaştırmaya tabiyken nitelikli hırsızlık değildir. İkinci hata, aile içi yaralamanın uzlaştırma kapsamında olduğunu düşünmektir. Üçüncü hata, uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap vermemek ve böylece teklifin reddedilmiş sayılmasına yol açmaktır. Dördüncü hata, mağdurun bütün zararlarını tespit etmeden uzlaşmayı kabul etmesi ve sonradan tazminat hakkının kısıtlandığını görmesidir. Beşinci hata, hakaret ve tehdidin birlikte işlendiği dosyalarda 7571 ile getirilen yeni kuralın bilinmemesi ve uzlaştırma imkânının kaçırılmasıdır. Son olarak, 25/12/2025 öncesinde uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalarda eski hükümlerin uygulanacağı gözden kaçırılmamalıdır. Müzakerelere katılmaktan kaçınmanın uzlaşmayı reddetmek anlamına geldiği de unutulmamalıdır; müzakereye vekil aracılığıyla katılmak mümkündür ve katılamayacak olan taraf bunu önceden bildirmelidir. Bu bildirim, uzlaşma iradesinin korunduğunu gösteren yazılı ve tarihli bir kayıt da oluşturur ve ileride delil olarak kullanılabilir.
Dilekçe Örneği: Birlikte İşlenen Hakaret ve Tehditte Uzlaştırma Talebi
Aşağıdaki örnek, aynı mesajla hem hakaret hem basit tehdit işlendiği iddia edilen bir dosyada, savcılığın hakaretin uzlaştırma dışı olması nedeniyle dosyayı uzlaştırmaya göndermemesi üzerine şüpheli müdafii tarafından hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.
Dilekçede suçların ayrı ayrı nitelendirilmesi ve her biri için hangi yolun uygulanacağının gösterilmesi, savcılığın dosyayı doğru usule yönlendirmesini sağlar. Tehdit fiilinin gerçekten basit tehdit (m.106/1) kapsamında kaldığının, yani silahla, kendini tanınmayacak hâle koyarak veya birden fazla kişiyle birlikte işlenmediğinin açıklanması önemlidir; nitelikli tehdit uzlaştırma kapsamında değildir. Uzlaşmaya hazır olunduğunun bildirilmesi, sürecin hızlanmasına katkı sağlar. Savcılık talebi reddederse bu karara karşı uzlaşma sonucunda verilecek kararlarla birlikte kanun yollarına başvurulabileceği gözetilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Hangi suçlar uzlaştırmaya tabidir?
Şikâyete bağlı suçlar ve CMK m.253/1-b’de sayılan on bir suç grubu; çocuklarda ayrıca üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar.
Hakaret uzlaştırmaya tabi mi?
Hayır; 25/12/2025’ten beri hakaretin tamamı uzlaştırma dışıdır (m.253/3).
Israrlı takipte uzlaştırma var mı?
Hayır (m.253/3).
Cinsel suçlarda uzlaştırma var mı?
Hayır; şikâyete bağlı olsalar bile (m.253/3).
Aile içi yaralamada uzlaştırma var mı?
Hayır; kasten yaralamanın üçüncü fıkrası kapsam dışıdır.
Nitelikli hırsızlık uzlaştırmaya tabi mi?
Hayır; yalnız basit hırsızlık (m.141) kapsamdadır.
Nitelikli dolandırıcılık uzlaştırmaya tabi mi?
Hayır; yalnız basit dolandırıcılık (m.157) kapsamdadır.
Güveni kötüye kullanmada uzlaştırma var mı?
Evet; yalnız motorlu taşıt hâli (m.155/3) hariç.
Tehdidin her hâli uzlaştırmaya tabi mi?
Hayır; yalnız birinci fıkra (basit tehdit).
Hakaret ve tehdit birlikteyse ne olur?
7571 ile tehdit için uzlaştırma, hakaret için önödeme uygulanır.
Teklife ne kadar sürede cevap verilmeli?
Yedi gün; cevap verilmezse reddedilmiş sayılır (m.253/4).
Uzlaştırmacının süresi nedir?
30 gün; 20’şer günden en fazla iki kez uzatılabilir (m.253/12).
Görüşmede söylediklerim delil olur mu?
Hayır (m.253/20).
Uzlaştırmacı ücretini kim öder?
Uzlaşma sağlanırsa Hazine; aksi hâlde yargılama gideri olarak kalır (m.253/22).
Uzlaşırsam tazminat davası açabilir miyim?
Kural olarak hayır; uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç (m.253/19).
Edim taksitlendirilebilir mi?
Evet; soruşturmada KDAE, kovuşturmada durma kararı verilir.
Birden çok failde herkes yararlanır mı?
Hayır; yalnız uzlaşan kişi yararlanır (m.255).
Kamu kurumu mağdursa uzlaştırma olur mu?
Hayır; uzlaştırma gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi mağdurlarla sınırlıdır.
Mala zarar verme uzlaştırmaya tabi mi?
Temel hâli şikâyete bağlı olduğundan evet (TCK m.151/1).
Huzur ve sükûnu bozma uzlaştırmaya tabi mi?
Evet; şikâyete bağlıdır (TCK m.123). Israrlı takip ise değildir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK ve TCK hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Fon Soruşturmasında Tedbirler Kaldırıldı: 45 Şirket ve 19 Fon İçin Ne Değişti, Gerçek Kişilerde Tedbir Sürüyor mu? 2026 — CMK m.127/4, 128, 131, 141 ve SPKn m.53, 101, 115 ile Adım Adım Hukuki Rehber
- ▸ Borsa Robotu ve Al-Sat Botu Satanlar 2026: Yazılım mı, İzinsiz Yatırım Danışmanlığı mı? — III-37.1 m.37/3 ve m.45, SPKn m.109/2, Borsa İstanbul Algoritmik İşlemler Prosedürü, API ile Otomatik İşlem, Kazanç Vaadi, 6502 Ayıplı Hizmet ve Parayı Geri Alma
- ▸ Başkasının Parasını Borsada İşletmek veya Arkadaşlardan Para Toplayıp Hisse Almak Suç mu? 2026: SPKn m.37, m.39/1 ve m.109/2 — İzinsiz Portföy Yöneticiliği, “Düzenli Uğraşı, Ticari veya Mesleki” Ölçütü, Kopya İşlem, MASAK m.15 Bildirimi ve Parayı Geri Alma Yolları
- ▸ Aracı Kurum Çalışanı Paramı veya Hisselerimi Kullandı 2026: SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma — Üç Yıl Alt Sınır, Kayıtları Bozma (m.110/2), SPK Başvurusu Şartı (m.115), Elkoyma, Tazminat ve Şikâyet Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


