Uzlaştırma, belirli suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdur ya da suçtan zarar görenin, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesindeki uzlaştırma bürosunun görevlendirdiği bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasını sağlayan ceza muhakemesi kurumudur (CMK m.253-255). Uzlaşmaya tabi bir suçta kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; bu adım atlanamaz. Uzlaşma sağlanır ve şüpheli edimini bir defada yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesi kararı verilir; bu sonuçlar mahkûmiyet olmadığından adli sicile kaydedilmez. Son iki yılda önemli değişiklikler yapılmıştır: hakaret uzlaştırma kapsamından tümüyle çıkarılmış, teklife cevap süresi yedi güne çıkarılmış ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra 7531 sayılı Kanunla uzlaşma sonrasında tazminat davasını sınırlayan yeni bir kural getirilmiştir. Bu yazıda uzlaştırmanın ne olduğunu, süreci, süreleri, sonuçlarını ve tazminata etkisini kanun metinleri üzerinden anlatıyoruz; hangi suçların uzlaşmaya tabi olduğunun ayrıntılı listesi ise ayrı rehberimizde yer alıyor.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
⚡ Net Cevap: Uzlaştırma, şikâyete bağlı suçlar ile CMK m.253/1-b’de sayılan suçlarda (kasten yaralama, taksirle yaralama, basit tehdit, hırsızlık, dolandırıcılık gibi) zorunlu bir aşamadır. Teklife yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır. Uzlaşma sağlanıp edim bir defada yerine getirilirse KYOK veya düşme kararı verilir; taksitli edimde erteleme veya durma kararı verilir. Dikkat: uzlaşma sağlanırsa, o an tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç ayrıca tazminat davası açılamaz (CMK m.253/19). Destek için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Uzlaştırma Nedir? Benzer Kurumlardan Farkı
Uzlaştırma, onarıcı adalet anlayışına dayanır: amaç, suçun mağdurunun zararının giderilmesi ve taraflar arasındaki barışın yeniden kurulmasıdır. Adli makamların denetiminde yürütülür; uzlaştırmacı tarafsızdır, uzlaşmanın tarafların özgür iradesine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu ise Cumhuriyet savcısı denetler (CMK m.253/17). Uygulamada uzlaştırma üç kurumla sık karıştırılır.
| Kurum | Nitelik | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Uzlaştırma | Ceza muhakemesinde tarafların uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması | KYOK, düşme; taksitli edimde erteleme veya durma | CMK m.253-255 |
| Şikâyetten vazgeçme | Mağdurun tek taraflı irade açıklaması; karşılık yoktur | KYOK veya düşme; sanığın kabulü aranır | TCK m.73 |
| Ön ödeme | Failin dava açılmadan önce belirlenen miktarı ödemesi | Kamu davası açılmaz | TCK m.75 |
| Arabuluculuk | Özel hukuk uyuşmazlıklarında alternatif çözüm | Anlaşma belgesi | Özel hukuk mevzuatı |
Uzlaşma kapsamındaki suçlar ön ödeme kapsamı dışında bırakılmıştır (TCK m.75/1); bu nedenle bir suç ya uzlaştırmaya ya da ön ödemeye tabi olur. Vazgeçme ile uzlaşmanın ayrıntılı karşılaştırması için şikâyetimden vazgeçmek istiyorum, ön ödeme ile ilişkisi için uzlaştırma ve ön ödeme yazılarımıza bakabilirsiniz.
Hangi Suçlar Uzlaşmaya Tabidir? (Özet)
| Grup | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| Şikâyete bağlı suçlar | Kural olarak tamamı | CMK m.253/1-a |
| Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın sayılan suçlar | Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, m.86; m.88), taksirle yaralama (m.89), tehdit (m.106/1), konut dokunulmazlığının ihlali (m.116), iş ve çalışma hürriyetinin ihlali (m.117/1; m.119/1-c), hırsızlık (m.141), güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, m.155), dolandırıcılık (m.157), suç eşyasının satın alınması (m.165), çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (m.234), ticari sır ve bankacılık sırrının açıklanması (dördüncü fıkra hariç, m.239) | CMK m.253/1-b |
| Adli süreçteki çocuklar | Mağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi ise üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar | CMK m.253/1-c |
| Diğer kanunlardaki suçlar | Şikâyete bağlı değilse ancak kanunda açık hüküm varsa | CMK m.253/2 |
| Kapsam dışı | Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip, hakaret | CMK m.253/3 |
Kapsama ilişkin iki kural özellikle dikkat ister. Birincisi, uzlaştırma kapsamına giren bir suç, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. İkincisi, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla bu kurala bir istisna getirilmiştir: ön ödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına giren bir suç birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır (m.253/3). Güveni kötüye kullanmanın üçüncü fıkrası da aynı Kanunla kapsam dışına çıkarılmıştır. Adli süreçteki çocuklara ilişkin bentte yer alan “suça sürüklenen” ifadesi ise 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla “adli süreçteki” olarak değiştirilmiştir. Suçların ayrıntılı listesi ve örnekleri için uzlaştırma kapsamındaki suçlar rehberimize bakabilirsiniz.
Dosyanız uzlaştırma bürosuna mı gönderildi?
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
İlgili rehber: İş kazasında şikâyet süresi kaçtıysa ya da uzlaştırma teklifi aldıysanız İş Kazasında Şikâyet Süresi Kaçtıysa Ne Olur, Uzlaştırma Tazminatı Etkiler mi? yazımızda tazminat haklarınızın nasıl korunacağını anlattık.
Süreç Adım Adım
| Aşama | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Büroya gönderme | Suç uzlaşmaya tabi ve kamu davası için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir | CMK m.253/4 |
| Uzlaştırmacı | Hukuk fakültesi mezunlarından oluşan listeden görevlendirilir; hâkimin reddi sebepleri uzlaştırmacı için de gözetilir | m.253/24, m.253/10 |
| Teklif | Taraflara teklif yapılır; reşit olmayanlar için kanuni temsilciye | m.253/4 |
| Bilgilendirme | Uzlaşmanın mahiyeti ve kabul veya reddin hukuki sonuçları anlatılır | m.253/5 |
| Cevap süresi | Teklif tarihinden itibaren yedi gün; cevap verilmezse reddedilmiş sayılır | m.253/4 |
| Müzakere | Gizli yürütülür; müdafi ve vekil katılabilir; katılmaktan kaçınma ret sayılır | m.253/13 |
| Süre | Belgelerin verilmesinden itibaren en geç otuz gün; her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatma | m.253/12 |
| Rapor | Uzlaşma hâlinde tarafların imzasını taşıyan ve ne suretle uzlaşıldığını açıklayan rapor | m.253/15 |
| Savcı denetimi | Özgür irade ve edimin hukuka uygunluğu denetlenir | m.253/17 |
Sürecin işleyişine ilişkin bazı kurallar tarafların hak kaybına uğramaması bakımından özellikle önemlidir. Adreste bulunmama, yurt dışında olma veya başka bir nedenle taraflara ulaşılamazsa uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma sonuçlandırılır (m.253/6); bu nedenle adres bilgilerinin güncel tutulması uzlaşma imkânını korur. Birden fazla kişinin mağdur olduğu bir suçta uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için mağdurların hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir (m.253/7). Uzlaşma teklifi yapılması veya kabul edilmesi, delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir (m.253/8). Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (m.253/20); ilk teklif tarihinden uzlaştırmacının raporunu verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ve şikâyet süresi işlemez (m.253/21). Uzlaştırmacı ücreti ve giderler yargılama giderlerinden sayılır ve uzlaşma gerçekleşirse Devlet Hazinesince karşılanır (m.253/22).
Sahte uzlaştırma mesajlarına dikkat: Uzlaştırma teklifi uzlaştırmacı tarafından yapılır ve kimlik doğrulaması yapılabilir; ancak kısa mesajla veya telefonla “ceza soruşturmanız uzlaşma safhasında” denilerek para istenmesi dolandırıcılığın yaygın bir yöntemidir. Uzlaşma edimi hiçbir zaman uzlaştırmacının veya savcılığın hesabına yatırılmaz.
Bu tür mesajları nasıl ayırt edeceğiniz için uzlaşma safhasında olduğunu bildiren mesajlar gerçek mi yazımıza bakabilirsiniz.
Uzlaştırmacının Rolü ve Tarafsızlığı
Uzlaştırmacı, taraflar arasında köprü kuran tarafsız bir kişidir; karar vermez, taraflara bir çözüm dayatmaz. Uzlaştırmacılar hukuk fakültesi mezunlarından oluşan ve Adalet Bakanlığınca belirlenen listelerden görevlendirilir (CMK m.253/24). Hâkimin davaya bakamayacağı hâller ile reddi sebepleri uzlaştırmacı görevlendirilmesinde de göz önünde bulundurulur (m.253/10); taraflardan biriyle yakınlığı veya menfaat ilişkisi bulunan bir uzlaştırmacı bu nedenle görevlendirilmemelidir. Uzlaştırmacıya soruşturma dosyasındaki ve Cumhuriyet savcısınca uygun görülen belgelerin birer örneği verilir ve uzlaştırmacı soruşturmanın gizliliği ilkesine uymakla yükümlüdür (m.253/11). Uzlaştırmacı, müzakerelerde izlenecek yöntem konusunda Cumhuriyet savcısıyla görüşebilir ve savcı uzlaştırmacıya talimat verebilir (m.253/14). Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, görev ve sorumlulukları ile müzakere usulü Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir (m.253/25).
Uzlaşma Raporu Nasıl Okunmalı?
Uzlaşma gerçekleşirse uzlaştırmacı, tarafların imzalarını da içeren ve ne suretle uzlaşıldığını ayrıntılı olarak açıklayan bir rapor hazırlar (m.253/15). Rapor, hem edimin yerine getirilip getirilmediğinin denetiminde hem de edim yerine getirilmezse icra takibinde temel belgedir. Bu nedenle raporda edimin tutarı, ödeme tarihi veya taksitleri, ödemenin yapılacağı hesap, sözlü veya yazılı özür gibi diğer edimlerin içeriği ve tedavisi süren zararlara ilişkin açıklamalar eksiksiz yer almalıdır. Rapor imzalanmadan önce okunmalı ve anlaşılmayan veya eksik yazılan bir husus varsa düzeltilmesi istenmelidir. Cumhuriyet savcısı raporu, uzlaşmanın tarafların özgür iradesine dayandığı ve edimin hukuka uygun olduğu yönünden denetler (m.253/17).
Uzlaşma Teklifi Geldiğinde İlk Adımlar
Birinci adım, teklifin gerçekten uzlaştırma bürosundan geldiğini doğrulamaktır; uzlaştırmacının adı ve dosya numarası alınarak ilgili Cumhuriyet başsavcılığının uzlaştırma bürosu resmî iletişim kanalından aranabilir. İkinci adım, teklif tarihini not etmek ve yedi günlük cevap süresini takvime işlemektir. Üçüncü adım, mağdur iseniz zararınızı belgeleriyle hesaplamak, şüpheli iseniz ödeyebileceğiniz edimi gerçekçi olarak belirlemektir. Dördüncü adım, müzakereye bizzat veya vekil ya da müdafi aracılığıyla katılmaktır; katılmamak uzlaşmayı reddetmek sayılır. Beşinci adım, uzlaşma sağlanırsa raporu imzalamadan önce edimin bütün unsurlarının doğru yazıldığını kontrol etmektir. Son adım, edim bir defada ödenecekse ödeme belgesini, taksitli ise her taksidin belgesini saklamak ve ödemelerin dosyaya sunulduğunu takip etmektir.
Uzlaşma Sağlanırsa Ne Olur?
| Aşama | Edim bir defada yerine getirilirse | Edim taksitli, ileri tarihli veya süreklilik arz ediyorsa | Edim yerine getirilmezse |
|---|---|---|---|
| Soruşturma | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi; bu sürede zamanaşımı işlemez | Kamu davası açılır (m.253/19) |
| Kovuşturma | Davanın düşmesi | Durma kararı; bu sürede zamanaşımı işlemez | Yargılamaya kaldığı yerden devam edilir (m.254/2) |
Edimin yerine getirilmemesi mağdur için ayrıca bir güvence doğurur: şüphelinin edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma raporu veya belgesi, İcra ve İflas Kanununun 38. maddesinde yazılı ilam niteliğindeki belgelerden sayılır (m.253/19). Mağdur bu belgeyle doğrudan ilamlı icra takibi başlatabilir. Uzlaşma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararları bir mahkûmiyet olmadığından adli sicile kaydedilmez; adli sicile kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (5352 s.K. m.4/1). Uzlaşma sonucunda verilen kararlara karşı kanunda öngörülen kanun yollarına başvurulabilir (m.253/23). Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz için KYOK kararı ve itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Uzlaşma ve Tazminat: Güncel Kural
Uzlaşmanın tazminat hakkına etkisi son yıllarda iki kez değişmiştir ve bu değişiklik mağdurun edimi belirlerken dikkat etmesi gereken en önemli husustur. CMK m.253/19’da daha önce yer alan “Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz” şeklindeki mutlak yasak, Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 tarihli ve E.2023/43, K.2023/141 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Ardından 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun, aynı fıkraya daha dar kapsamlı yeni bir kural eklemiştir.
“Uzlaşmanın sağlanması halinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır.” (CMK m.253/19)
| Dönem | Kural |
|---|---|
| Anayasa Mahkemesi kararından önce | Uzlaşma sağlanırsa suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (mutlak yasak) |
| Anayasa Mahkemesi kararı (26/7/2023) | Mutlak yasak iptal edildi |
| 7531 sayılı Kanun sonrası | Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç tazminat davası açılamaz; açılmış dava feragat edilmiş sayılır |
Bu kuralın pratik sonucu açıktır: uzlaşma sırasında bilinen ve hesaplanabilen bütün zararlar, örneğin tedavi giderleri, iş göremezlik kaybı, eşya zararı ve manevi zarar, uzlaşma ediminin içine alınmalıdır. Uzlaşma belgesinde tazminat haklarının saklı tutulduğunun yazılması, uzlaşma anında tespit edilebilen zararlar bakımından kanunun sonucunu değiştirmez. Uzlaşma anında henüz belli olmayan bir zarar varsa, örneğin tedavisi devam eden bir yaralanmanın kalıcı sonuçları, bunun uzlaşma raporunda açıkça belirtilmesi sonradan dava açma imkânını korumaya yardımcı olur. Teklif karşısındaki stratejik değerlendirme için uzlaştırma teklifini kabul etmeli miyim yazımıza bakabilirsiniz.
Uzlaşma edimini belirlemeden önce zararınızı birlikte hesaplayalım
Hukukçular Evi Ankara | 0554 648 37 15
Uzlaşma Sağlanamazsa: Tekrar Uzlaştırma ve İkinci Fırsat
Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması hâlinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/18). Ancak kanun taraflara önemli bir ikinci fırsat tanır: uzlaşma teklifinin reddedilmesine rağmen şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören, uzlaştıklarını gösteren bir belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilirler (m.253/16). Savcı bu belgeyi de uzlaştırmacı raporu gibi özgür irade ve edimin hukuka uygunluğu yönünden denetler (m.253/17). Bu hüküm, ilk teklif anında öfkeyle reddedilen ancak sonradan taraflar arasında barışın sağlandığı dosyalarda iddianame düzenlenmeden önce dosyanın kapanmasını sağlar. Bu yolun kullanılabilmesi için tarafların anlaşmayı yazılı bir belgeye dökmesi ve belgeyi savcılığa birlikte sunması yeterlidir; yeni bir uzlaştırmacı görevlendirilmesi gerekmez.
Uzlaştırma, Ön Ödeme ve HAGB
Uzlaştırma, ön ödeme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması birbirini tamamlayan ama farklı aşamalarda işleyen kurumlardır. Uzlaşma kapsamındaki suçlar ön ödeme kapsamı dışındadır (TCK m.75/1); hakaret gibi uzlaştırmadan çıkarılan suçlar ise ön ödeme kapsamına alınmıştır (m.75/6-a-2). Ön ödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma yine uygulanır (CMK m.253/3). Uzlaşma sağlanamayan ve kamu davası açılan dosyalarda ise mahkûmiyet hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir. Bu kurumların birlikte değerlendirilmesi için ceza hukukunda uzlaştırma ve HAGB rehberimize bakabilirsiniz.
Birden Çok Fail Varsa: Uzlaşma ile Vazgeçmenin Farkı
Aralarında iştirak ilişkisi olsun veya olmasın birden çok kişi tarafından işlenen suçlarda ancak uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK m.255/1). Bu kural, şikâyetten vazgeçmedeki sirayet kuralının tam tersidir: iştirak hâlinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK m.73/5). Mağdur açısından sonuç şudur: faillerden yalnızca biriyle anlaşıp diğerleri hakkındaki yargılamanın sürmesini isteyen mağdur, şikâyetten vazgeçmek yerine uzlaşma yolunu kullanmalıdır. Aynı şekilde faillerden biri uzlaşmayı reddederse, uzlaşan diğer fail bundan etkilenmez.
Kovuşturma Aşamasında Uzlaştırma (CMK m.254)
Uzlaştırma yalnızca soruşturma aşamasına özgü değildir. Kamu davası açıldıktan sonra kovuşturma konusu suçun uzlaşma kapsamında olduğunun anlaşılması hâlinde, kovuşturma dosyası uzlaştırma işlemlerinin yapılması için uzlaştırma bürosuna gönderilir (m.254/1). Bu durum özellikle iddianamede daha ağır bir suç olarak nitelendirilen fiilin yargılama sırasında uzlaşmaya tabi bir suç olarak değerlendirilmesi hâlinde ortaya çıkar; örneğin nitelikli yaralama iddiasının basit yaralamaya dönüşmesi. Uzlaşma gerçekleşir ve sanık edimini bir defada yerine getirirse mahkeme davanın düşmesine karar verir; edim taksitli veya ileri tarihliyse durma kararı verilir ve durma süresince zamanaşımı işlemez; uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse yargılamaya kaldığı yerden devam edilir (m.254/2).
Kimlerle Uzlaşılabilir? Kamu Kurumu Mağdur Olursa
Kanun uzlaştırmayı, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi arasında öngörür (CMK m.253/1). Bu ifade önemli bir sınır çizer: suçun mağduru bir kamu kurumu veya kamu tüzel kişisiyse, suç uzlaşma kapsamındaki suçlardan olsa bile uzlaştırma yoluna gidilmez. Buna karşılık bir şirket, dernek veya vakıf gibi özel hukuk tüzel kişisi yetkili temsilcisi aracılığıyla uzlaşmaya katılabilir. Mağdur, suçtan zarar gören veya şüpheli reşit değilse uzlaşma teklifi kanuni temsilcilerine yapılır (m.253/4). Adli süreçteki çocukların şüpheli olduğu dosyalarda ise, mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla üst sınırı üç yılı geçmeyen bütün suçlar uzlaştırma kapsamındadır (m.253/1-c).
Şüpheli Açısından: Uzlaşmayı Kabul Etmeli mi?
Uzlaşmayı kabul etmek suçu ikrar etmek anlamına gelmez; müzakerelerde yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (m.253/20). Uzlaşma ve edimin yerine getirilmesiyle dosya mahkûmiyet doğmadan kapanır ve adli sicile bir kayıt işlenmez. Buna karşılık şüphelinin üstlendiği edimi yerine getirmemesi ağır sonuçlar doğurur: soruşturmada kamu davası açılır ve uzlaşma belgesi ilam niteliğinde sayıldığından mağdur doğrudan icra takibine geçebilir. Bu nedenle şüpheli, ödeyebileceği bir edimi kabul etmeli ve taksit öngörülecekse ödeme planını gerçekçi kurmalıdır. Suçsuz olduğunu düşünen şüpheli için uzlaşmayı reddedip soruşturmanın sonucunu beklemek de meşru bir seçenektir; ancak bu tercih, tekrar uzlaştırma yapılamayacağı kuralı gözetilerek verilmelidir.
Mağdur Açısından: Zararı Doğru Hesaplamak
Mağdur açısından uzlaşmanın en kritik noktası, edimin belirlenmesidir. 7531 sayılı Kanunla getirilen kural nedeniyle uzlaşma anında tespit edilebilen zararlar için sonradan tazminat davası açılamayacağından, tedavi giderleri, ilaç ve ulaşım masrafları, iş göremezlik süresindeki kazanç kaybı, eşya zararı ve manevi zarar edim içinde tam olarak karşılanmalıdır. Tedavinin sürdüğü ve kalıcı etkilerin henüz belli olmadığı dosyalarda, bu durumun uzlaşma raporuna açıkça yazdırılması önemlidir. Mağdur, müzakereye vekiliyle katılabilir (m.253/13) ve edimin ödeme şeklini, tarihini ve yerine getirilmemesinin sonuçlarını raporda açıkça belirletmelidir. Edimin bir defada ödenmesi, taksitli ödemeye göre mağdur için daha güvenlidir. Taksitli ödeme kabul edilecekse, taksitlerden birinin ödenmemesi hâlinde kalan tutarın tamamının muaccel olacağının ve belgenin icraya konulabileceğinin raporda açıkça belirtilmesi, mağdurun sonraki takibini kolaylaştırır. Mağdurun uzlaşmadan önce tedavi kayıtlarını ve harcama belgelerini bir araya getirmesi, müzakerede talep edilen tutarın somut dayanağını oluşturur.
Edim Neler Olabilir?
Kanun edimin türünü sınırlamaz; Cumhuriyet savcısı yalnızca edimin hukuka uygun olduğunu denetler. Uygulamada en sık görülen edimler; mağdurun maddi zararının ödenmesi, manevi tazminat niteliğinde bir ödeme, özür dilenmesi, zarar gören eşyanın onarılması veya iadesi, mağdurla iletişim kurulmaması ya da belirli yerlere gidilmemesi taahhüdü ve bir kamu yararına kuruluşa bağış yapılmasıdır. Edim birden fazla unsuru içerebilir. Edimin somut, ölçülebilir ve takip edilebilir şekilde yazılması, yerine getirilip getirilmediği konusunda sonradan uyuşmazlık çıkmasını önler. Tazminat hakkına ilişkin yeni kural nedeniyle, mağdur açısından maddi zararın edimin içinde tam olarak karşılanması özellikle önemlidir. Uzlaştırma talebinin ve teklife cevabın yazılı hâli için uzlaştırma talebi dilekçesi ve uzlaştırma teklifine cevap dilekçesi örneklerimize bakabilirsiniz.
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Teklife yedi gün içinde cevap vermemek | Teklif reddedilmiş sayılır | Süreyi takip etmek; gerekirse m.253/16 yolunu kullanmak |
| Müzakereye katılmamak | Uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır (m.253/13) | Vekil veya müdafi aracılığıyla katılmak |
| Edime zararın bir kısmını dahil etmemek | Tespit edilebilen zarar için sonradan dava açılamaz (m.253/19) | Bütün kalemleri hesaplayıp edime dahil etmek |
| Ödeyemeyeceği bir edimi kabul etmek | Kamu davası açılır, belge icraya konulur | Gerçekçi ödeme planı kurmak |
| Adres değişikliğini bildirmemek | Ulaşılamazsa uzlaştırma yapılmadan soruşturma sonuçlanır (m.253/6) | Güncel adres ve iletişim bilgisi vermek |
| Biriyle uzlaşınca diğer faillerin de kurtulacağını sanmak | Yalnızca uzlaşan kişi yararlanır (m.255) | Her fail için ayrı değerlendirme yapmak |
| Sahte uzlaşma mesajına para göndermek | Dolandırıcılık mağduriyeti | Uzlaştırma bürosunu resmî kanaldan aramak |
Uygulamada Sık Karşılaşılan Durumlar
Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralama, basit tehdit, basit hırsızlık ve dolandırıcılık dosyaları uzlaştırmanın en sık uygulandığı alanlardır. Hakaret ise artık uzlaştırma kapsamında değildir ve bu suçta ön ödeme veya şikâyetten vazgeçme yolları gündeme gelir. Basit yaralama için basit tıbbi müdahale ile giderilebilir yaralama, tehdit için tehdit ve şantaj suçları, hakarette güncel rejim için karşılıklı hakaret yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dilekçe Örneği: Teklif Reddedildikten Sonra Uzlaştığımızın Beyanı (CMK m.253/16)
Aşağıdaki örnek, basit yaralama soruşturmasında uzlaşma teklifini başlangıçta reddeden taraflar arasında sonradan anlaşma sağlanması ve edimin bir defada ödenmesi üzerine, iddianame düzenlenmeden önce savcılığa sunulmak üzere hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.
Bu yol ancak iddianame düzenlenmeden önce kullanılabilir; iddianame düzenlendikten sonra uzlaşma sağlanırsa, suç uzlaşma kapsamında olduğu sürece kovuşturma aşamasında m.254 hükümleri gündeme gelir. Dilekçenin taraf vekillerince birlikte imzalanması, uzlaşmanın özgür iradeye dayandığının savcılık tarafından denetlenmesini kolaylaştırır; vekili bulunmayan taraf ise dilekçeyi bizzat ve dikkatle okuyarak imzalamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Uzlaştırma nedir?
Belirli suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun, uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasını sağlayan ceza muhakemesi kurumudur (CMK m.253-255).
Hangi suçlar uzlaşmaya tabidir?
Şikâyete bağlı suçlar ile CMK m.253/1-b’de sayılan kasten yaralama, taksirle yaralama, basit tehdit, hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlar.
Hangi suçlarda uzlaştırma yoktur?
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takipte ve hakarette (CMK m.253/3).
Uzlaşma teklifine ne kadar sürede cevap verilir?
Teklif tarihinden itibaren yedi gün içinde; cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m.253/4).
Uzlaştırma ne kadar sürer?
Uzlaştırmacı en geç otuz gün içinde sonuçlandırır; büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere iki kez uzatabilir (CMK m.253/12).
Uzlaşma sağlanırsa ne olur?
Edim bir defada yerine getirilirse soruşturmada KYOK, kovuşturmada düşme kararı verilir (CMK m.253/19, m.254/2).
Edim taksitliyse ne olur?
Soruşturmada kamu davasının açılması ertelenir, kovuşturmada durma kararı verilir; bu sürede zamanaşımı işlemez.
Edim ödenmezse ne olur?
Soruşturmada kamu davası açılır, kovuşturmada yargılama devam eder; uzlaşma belgesi ilam niteliğinde sayılır ve icraya konulabilir (CMK m.253/19).
Uzlaşırsam ayrıca tazminat davası açabilir miyim?
Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç açamazsınız; açılmış dava feragat edilmiş sayılır (CMK m.253/19).
AYM tazminat yasağını iptal etmedi mi?
Mutlak yasak 2023’te iptal edildi; ancak 7531 sayılı Kanun daha dar kapsamlı yeni bir yasak getirdi.
Teklifi reddettim, sonra anlaştık; ne yapabiliriz?
En geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar uzlaşma belgesiyle savcılığa başvurabilirsiniz (CMK m.253/16).
Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa tekrar yapılır mı?
Hayır. Tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/18); m.253/16 yolu saklıdır.
Birden fazla fail varsa biriyle uzlaşabilir miyim?
Evet. Ancak uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK m.255/1).
Birden fazla mağdur varsa ne olur?
Uzlaştırma için mağdurların hepsinin kabul etmesi gerekir (CMK m.253/7).
Uzlaşmadaki sözlerim delil olur mu?
Hayır. Müzakere sırasında yapılan açıklamalar hiçbir davada delil olarak kullanılamaz (CMK m.253/20).
Uzlaşma sabıkaya işler mi?
Hayır. KYOK veya düşme kararı mahkûmiyet değildir; adli sicile kesinleşmiş mahkûmiyetler kaydedilir.
Uzlaştırmacı ücretini kim öder?
Uzlaşma gerçekleşirse giderler Devlet Hazinesince karşılanır (CMK m.253/22).
Dava açıldıktan sonra uzlaştırma olur mu?
Suçun uzlaşma kapsamında olduğu anlaşılırsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m.254/1).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Ceza Hukukunda Uzlaştırma ve HAGB
- Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar (CMK 253)
- Uzlaştırma Teklifini Kabul Etmeli miyim?
- Uzlaştırma Talebi Dilekçesi Örneği
- Uzlaştırma Teklifine Cevap Dilekçesi
- Uzlaştırma ve Ön Ödeme
- Şikâyetimden Vazgeçmek İstiyorum
- Uzlaşma Safhasında SMS’i Gerçek mi?
- Basit Tıbbi Müdahale ile Giderilebilir Yaralama
- KYOK Kararı ve İtiraz
- Ceza Hukuku Rehberi
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK, TCK ve 5352 sayılı Kanun hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Gümrük Kapısında veya Havalimanında Uyuşturucu ile Yakalanmak 2026: İthal Suçu (TCK 188/1), Kokain-Eroin Artırımı (188/4-a), Şoför ve Yolcunun Kastı (TCK 21, 30), Araç Müsaderesi (TCK 54) ve Gözaltı Hakları (CMK 91, 95, 154)
- ▸ Fon Soruşturmasında Gönüllü İade Cezayı Kaldırır mı? 2026 — 30 Milyar TL İade, 470 Kişiye Malvarlığı Tedbiri ve Firari Şüpheliler: Fon Mağduru ve Şüpheli İçin Hukuki Sonuçlar (7596 m.4/4, m.6; CMK m.128, 248; TCK m.168, 254; SPKn m.107/3)
- ▸ Dolandırıcılık Operasyonunda Tutuklama, Adli Kontrol ve Hesaba El Koyma 2026: 21 İl ve 11 İl Operasyonları Üzerinden Şüpheli, Hesap Sahibi ve Mağdurun Hakları (TCK 158, 158/4, CMK 100, 109, 128/A)
- ▸ Son Kullanma Tarihi Geçmiş İlaç Kutusu Değiştirilip Satılırsa Kim Sorumlu? TCK m.186–187, Dolandırıcılık (m.158/1-h), CMK m.128 El Koyma ve Hastanın Hakları (2026)
Bu konuda hukuki destek almak için


