Uzlaştırma ve Ön Ödeme Değerlendirme Aracı — CMK m.253, TCK m.75 (2026)

Uzlaştırma ve ön ödeme, dosyayı yargılamaya gitmeden kapatan iki ayrı yoldur ve birbirini dışlar. Hangisinin işleyeceği suça göre belirlenir. Kapsam listeleri son iki yılda önemli ölçüde değişti: en çarpıcı örnek, hakaret suçunun uzlaştırmadan çıkarılıp ön ödemeye alınmasıdır. Bu araç suçunuza göre hangi yolun açık olduğunu belirler ve ön ödeme tutarını hesaplar.

Hakaret Artık Uzlaştırmaya Tabi Değil

25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun ile hakaret suçu uzlaştırma kapsamından tamamen çıkarılmış ve ön ödeme kapsamına alınmıştır. Daha önce 7531 sayılı Kanun’la yalnızca bazı hâlleri kapsam dışına alınmıştı; bugün hakaretin hiçbir hâli uzlaştırmaya tabi değildir.

Tek istisna, hakaretin kamu görevlisine görevinden dolayı işlenmesidir (TCK m.125/3-a). Bu nitelikli hâl ön ödeme kapsamı dışında kalmaya devam eder.

Değişiklik derdest ve hatta kesinleşmiş dosyaları da etkiler: lehe kanun ilkesi gereği, suç tarihinde uzlaştırmaya tabi olan bir hakaret dosyasında bugün ön ödeme gündeme gelebilir.

Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar (CMK m.253)

Kapsam üç başlıkta belirlenir:

• Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar — kural olarak uzlaştırmaya tabidir.
• Şikâyete bağlı olsun olmasın kanunda sayılan suçlar — kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık gibi.
• Suça sürüklenen çocuklar bakımından — mağdurun gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar.

Kapsam dışı bırakılanlar:

Uzlaştırma Süreci ve Süreler

Kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Büro, Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı bir uzlaştırmacı görevlendirir.

Teklif, açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla yapılır. Taraflardan biri küçük ya da kısıtlıysa teklif kanuni temsilcisine yapılır ve müzakereler onun üzerinden yürütülür.

Ön Ödeme Tutarı Nasıl Hesaplanır?

Ön ödeme, uzlaşma kapsamındaki suçlar dışında kalan ve yalnız adli para cezasını gerektiren ya da kanundaki hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda uygulanır. Kanunda ayrıca sayılan bazı suçlar da kapsamdadır.

Hesap yöntemi TCK m.75’te belirlidir:

• Adli para cezası maktu ise o miktar, değilse aşağı sınırı.
• Hapis cezasında, aşağı sınırın gün karşılığı × bir gün için belirlenen tutar.
• Hapis ve adli para birlikte öngörülmüşse ikisinin toplamı.

Bulunan miktara soruşturma giderleri eklenir ve tebliğ edilir. Örnek: alt sınırı üç ay olan bir suçta doksan gün üzerinden hesap yapılır.

Ödeme Süresi ve Taksit

Tebliğden itibaren on gün içinde ödeme yapılmalıdır. Aynı süre içinde talep edilirse tutar, birer ay arayla üç eşit taksitte ödenebilir.

Ödeme yapılırsa soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturma aşamasında davanın düşmesi kararı verilir.

İki Kurumun Karşılaştırması

Her iki yolda da mahkûmiyet hükmü kurulmadığından adli sicil kaydı oluşmaz. Bu, ikisini de yargılamaya göre belirgin biçimde avantajlı kılar.

Uzlaştırmada Edim Serbestçe Belirlenir

Ön ödemeden en büyük farkı budur: uzlaşmada ödenecek miktar veya yapılacak edim kanunla belirlenmez, taraflar birlikte kararlaştırır. Edim para ödemesi olmak zorunda da değildir.

Uygulamada karşılaşılan edim türleri:

• Maddi zararın giderilmesi — tedavi gideri, onarım bedeli, kaybedilen eşyanın değeri.
• Belirli bir tutarın ödenmesi — zarardan bağımsız, taraflarca kararlaştırılan miktar.
• Özür dilenmesi — özellikle onur ve saygınlığa yönelik fiillerde.
• Bir kamu kurumuna veya derneğe bağış yapılması.
• Bir eğitim programına katılım veya belirli bir davranıştan kaçınma taahhüdü.

Edim derhâl yerine getirilirse doğrudan kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. İleri bir tarihe bırakılmışsa kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir; edim yerine getirilince dosya kapanır, getirilmezse soruşturma kaldığı yerden devam eder.

Aynı Mağdura Karşı Birden Fazla Suç

Uzlaştırma kapsamına giren bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla aynı mağdura karşı işlenmişse kural olarak uzlaştırma hükümleri uygulanmaz. Bu kısıtlama farklı mağdurlar bakımından kaldırılmıştır: mağdurlar farklıysa, uzlaştırmaya tabi suç için süreç işletilebilir.

Hakaretin ön ödemeye geçmesi burada özel bir soru doğurdu ve kanun koyucu buna açık cevap verdi: uzlaştırma kapsamındaki bir suç, hakaret ya da ön ödeme kapsamındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaştırmaya tabi suç bakımından uzlaştırma hükümleri uygulanmaya devam eder. Yani hakaretin ön ödemeye geçmiş olması, aynı dosyadaki yaralama suçunun uzlaştırma imkânını ortadan kaldırmaz.

Uzlaşma Sağlanmazsa Ne Olur?

Tarafların anlaşamaması yargılamayı hızlandırır ya da yavaşlatır sanılır; ikisi de değildir. Soruşturma aşamasında savcılık iddianame düzenleyerek dava açar, kovuşturma aşamasında ise mahkeme yargılamaya kaldığı yerden devam eder.

Uzlaşmanın reddedilmiş olması sanık aleyhine değerlendirilemez. Buna karşılık uzlaşma girişiminin hiç yapılmamış olması ciddi bir usul eksikliğidir: uzlaştırma bir soruşturma ve kovuşturma şartıdır. Kapsamdaki bir suçta uzlaştırma yoluna gidilmeden düzenlenen iddianame veya kurulan hüküm, kanun yolu incelemesinde bozma sebebi oluşturur.

Uzlaşmanın sağlanamaması hâlinde aynı suç için ikinci kez uzlaştırma yoluna gidilmez. Ancak kovuşturma aşamasında yeni bir durum ortaya çıkarsa mahkeme yeniden değerlendirme yapabilir.

Aracı Kullanırken: İki Farklı Kurumu Ayırt Edin

Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.

Üçüncü satır son dönemin en önemli değişikliğidir: hakaret suçu uzlaştırma kapsamından çıkarılıp önödeme kapsamına alınmıştır ve bu, iki taraf için de sonuçları köklü biçimde değiştirir — önödemede ödeme Hazineye yapılır, mağdura değil.

Sonucu Nasıl Okumalısınız: Hangi Yol Açık, Ne Yapmalısınız?

Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.

Üçüncü satır mağdurlar için önemli bir sonucu belirtir: hakaret dosyalarında önödeme uygulandığında ödeme Hazineye yapılır; mağdurun tazminat talebi için ayrıca hukuk mahkemesinde dava açması gerekir. Dokuzuncu satır ise pratik tavsiyedir — kapsam tartışmalı olduğunda talep dilekçeyle ileri sürülmeli, reddedilirse gerekçesi alınmalıdır.

Konunun tam anlatımı için: uzlaştırma nedir, hangi suçlar kapsamdadır — uzlaştırma süreci, edim türleri ve önödeme ile farkları orada ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hakaret suçunda uzlaşma var mı?

Hayır. 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun ile hakaret uzlaştırma kapsamından tamamen çıkarılmış ve ön ödemeye tabi kılınmıştır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret ise ön ödeme kapsamı dışındadır.

Uzlaşma teklifine cevap vermezsem ne olur?

Süresi içinde kararınızı bildirmezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız. Süre kısadır ve hak düşürücüdür; teklif formunda yazan süreyi esas alın.

Ön ödeme tutarı neye göre belirlenir?

Cezanın aşağı sınırı esas alınır; hapis cezasında alt sınırın gün karşılığı, bir gün için belirlenen tutarla çarpılır ve soruşturma giderleri eklenir.

Birden fazla mağdur varsa uzlaşma olur mu?

Mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir. Bir kişinin reddi süreci sona erdirir.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kapsam listeleri sık değişmektedir; lehe kanun değerlendirmesi için bir avukata başvurun.