İadeyi engelleyen sebepler 6706 sayılı Kanun m.11/1’de sayılmıştır; bunlardan biri varsa iade talebi kabul edilmez: kişinin Türk vatandaşı olması; ırkı, dini veya siyasi görüşü nedeniyle kovuşturulacağına ya da işkence görmeye maruz kalacağına dair kuvvetli şüphe; fiilin düşünce suçu, siyasi suç veya sırf askerî suç olması; Türkiye aleyhine işlenmesi ya da Türkiye’nin yargılama yetkisine girmesi; zamanaşımı veya af; aynı fiilden Türkiye’de beraat veya mahkûmiyet; ölüm cezası ya da insan onuruyla bağdaşmayan ceza (yeterli teminatla aşılabilir). Aile, uzun süreli ikamet gibi kişisel durumlar ise m.11/4 uyarınca takdirî ret sebebidir. Yargıtay; aile beyanları araştırılmadan (5. CD, 20.10.2025, 2025/6495 E.), ölüm cezası teminatı alınmadan (8. CD, 27.03.2025, 2024/26093 E.) veya özellik taahhüdü olmadan (11. CD, 20.11.2023, 2023/5878 E.) verilen kabul kararlarını bozmaktadır. Kötü muamele riski ve teminatsız ölüm cezası nedeniyle verilen ret kararını ise onamıştır (1. CD, 09.10.2023, 2023/3817 E.). Bilgi için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Türkiye’de kırmızı bültenle yakalanan ve hakkında iade talebi bulunan yabancının savunması, büyük ölçüde iadeyi engelleyen sebeplerin doğru tespit edilmesine ve belgelendirilmesine dayanır. Bu yazıda 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu m.11’deki ret sebeplerini tek tek, Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi (SİDAS) ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile birlikte ve Yargıtay’ın 2023-2026 yılları arasındaki kararları üzerinden anlatıyoruz. Yakalama, geçici tutuklama ve iade yargılamasının işleyişi için Türkiye’de Kırmızı Bültenle Yakalanan Yabancı yazısına, konunun bütünü için Kırmızı Bülten ve Suçluların İadesi Rehberi sayfasına bakabilirsiniz. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
- İadeyi engelleyen sebeplerin haritası
- Önce eşik: iadeye elverişli suç
- Türk vatandaşlığı
- Zulüm, işkence ve kötü muamele riski
- Siyasi suç, düşünce suçu ve askerî suç
- Türkiye aleyhine suç ve Türkiye’nin yargı yetkisi
- Zamanaşımı ve af
- Aynı fiilden Türkiye’de hüküm
- Ölüm cezası ve insan onuruyla bağdaşmayan ceza
- Gıyabi mahkûmiyet ve savunma güvencesi
- Kişisel durum ve orantılılık
- Özellik kuralı ve teminatlar
- Ret sebebi sayılmayan itirazlar
- Ret sebepleri hangi aşamada ileri sürülür?
- Yargıtay kararları
- Savunma dosyası kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
İadeyi Engelleyen Sebeplerin Haritası
İadeyi engelleyen sebepler üç katmanda düzenlenmiştir. Birinci katman, 6706 sayılı Kanun m.11/1’deki kesin ret sebepleridir; bunlardan biri varsa Kanun “iade talebi kabul edilmez” der ve mahkemenin takdir yetkisi kalmaz. İkinci katman takdirî sebeplerdir: kişisel durum (m.11/4) ile adli iş birliğinin genel ret sebepleri (m.4) bu gruptadır ve Kanun burada “kabul edilmeyebilir”, “reddedilebilir” ifadelerini kullanır. Üçüncü katman, Türkiye ile talep eden devletin taraf olduğu andlaşmalardır; mahkeme iade şartlarını Kanun ile birlikte Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası andlaşmalara göre inceler (6706 m.18/1). Avrupa Konseyi üyesi ülkelerle ilişkide bu andlaşma çoğunlukla SİDAS’tır; diğer ülkelerle ikili adli yardımlaşma ve iade anlaşmaları uygulanır.
İadeyi engelleyen sebepler ve niteliği
| Sebep | Dayanak | Niteliği |
|---|---|---|
| İadesi istenen kişinin Türk vatandaşı olması | 6706 m.11/1-a; Anayasa m.38 | Kesin; Uluslararası Ceza Divanı yükümlülükleri hariç |
| Irk, etnik köken, din, vatandaşlık, sosyal grup veya siyasi görüş nedeniyle kovuşturma ya da işkence ve kötü muamele riskine dair kuvvetli şüphe | 6706 m.11/1-b; 6458 m.4; AİHS m.3 | Kesin |
| Düşünce suçu, siyasi suç veya siyasi suçla bağlantılı suç | 6706 m.11/1-c-1, m.11/2; SİDAS m.3 | Kesin; soykırım ve insanlığa karşı suçlar siyasi suç sayılmaz |
| Sırf askerî suç | 6706 m.11/1-c-2; SİDAS m.4 | Kesin |
| Türkiye Devletinin güvenliğine karşı veya Türkiye, Türk vatandaşı ya da Türk tüzel kişisi zararına işlenen suç | 6706 m.11/1-c-3 | Kesin |
| Türkiye’nin yargılama yetkisine giren suç | 6706 m.11/1-c-4; TCK m.8; SİDAS m.7 | Kesin; Yargıtay tali yetkiyi engel saymıyor |
| Zamanaşımı veya af | 6706 m.11/1-c-5; SİDAS m.10 | Kesin; her iki ülke hukukuna göre bakılır |
| Aynı fiilden Türkiye’de beraat veya mahkûmiyet kararı | 6706 m.11/1-ç; SİDAS m.9 | Kesin |
| Ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan ceza | 6706 m.11/1-d, m.11/3; SİDAS m.11 | Yeterli teminatla aşılabilir |
| On sekiz yaşından küçük olma, uzun süredir Türkiye’de bulunma, evlilik gibi kişisel hâller | 6706 m.11/4 | Takdirî; orantılılık değerlendirmesi |
| Egemenlik, millî güvenlik, kamu düzeni; talep eden devlette savunma hakkına ilişkin temel güvencelerin bulunmaması | 6706 m.4 | Takdirî |
| Fiilin iadeye elverişli bir suç olmaması | 6706 m.10/2; SİDAS m.2 | Eşik şartı |
| Aynı fiil nedeniyle Türkiye’de süren kovuşturma | SİDAS m.8 | Takdirî |
Önce Eşik: İadeye Elverişli Suç
Ret sebeplerine geçilmeden önce talebin konusu fiilin iadeye elverişli bir suç olup olmadığına bakılır. 6706 m.10/2’ye göre fiil hem talep eden devlet hukukuna hem Türk hukukuna göre suç olmalı ve soruşturma veya kovuşturma aşamasında üst sınırı bir yıl veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektirmelidir. Kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarında ise hükmolunan cezanın en az dört ay hürriyeti bağlayıcı ceza olması gerekir. Kişinin birden fazla suçu varsa, bazılarının cezası bu sürelerin altında kalsa bile hepsi birlikte iadeye konu edilebilir. Bu “çifte suçluluk” şartı, savunmanın ilk kontrol noktasıdır: talep eden ülkede suç sayılan bir davranışın Türk hukukunda karşılığı yoksa iade talebi kabul edilemez.
Çifte suçluluğun denetlenebilmesi için isnat edilen fiilin somut olarak açıklanması gerekir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, Rusya’nın suç örgütü kurma isnadına dayalı talebinde, SİDAS m.12/2-b ve 6706 m.18/2 uyarınca talep eden devletten ek bilgi ve belge istenerek fiilin nerede, ne zaman ve nasıl işlendiğinin somutlaştırılmasını, buna göre suçun her iki ülke hukukuna göre suç oluşturup oluşturmadığının ve zamanaşımının kesin olarak belirlenmesini istemiş; bu araştırmalar yapılmadan verilen kabul kararını bozmuştur (16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K.). Yargıtay 8. Ceza Dairesi de Belçika’nın talebinde para transferine ilişkin banka kayıtları ve şifreli haberleşme platformundaki yazışmalar gibi delillere dair ayrıntılı bilgi getirtilmeden, yalnız talepnameye dayanılarak verilen iade kararını hukuka aykırı bulmuştur (15.10.2024, 2024/18054 E., 2024/7673 K.).
Türk Vatandaşlığı
İlk kesin ret sebebi, iadesi istenen kişinin Türk vatandaşı olmasıdır (Anayasa m.38; 6706 m.11/1-a). Uygulamada sorun çoğu zaman sınır durumlarda çıkar: süren vatandaşlık başvurusu, geri alınmış veya iptal edilmiş vatandaşlık, çifte vatandaşlık, Türk kökeni ve mavi kart. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, vatandaşlığı 5901 sayılı Kanun m.40 uyarınca Cumhurbaşkanı kararıyla geri alınan kişi hakkında, geri alma işlemine karşı Danıştay’da açılan iptal davası sonuçlanmadan verilen iade kararını eksik araştırma saymıştır (15.10.2024, 2024/18054 E., 2024/7673 K.). Bu sınır durumların ayrıntısı ve ilgili diğer Yargıtay kararları için Türk Vatandaşı Yabancı Ülkeye İade Edilir mi? yazısına bakabilirsiniz.
Zulüm, İşkence ve Kötü Muamele Riski
6706 m.11/1-b, iadesi istenen kişinin ırkı, etnik kökeni, dini, vatandaşlığı, belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi görüşleri nedeniyle bir soruşturma veya kovuşturmaya maruz bırakılacağına veya cezalandırılacağına ya da işkence veya kötü muameleye maruz kalacağına dair kuvvetli şüphe sebepleri varsa iade talebinin kabul edilmeyeceğini düzenler. Hüküm iki ayrı riski kapsar: ayrımcı amaçlı kovuşturma ve işkence veya kötü muamele. Aynı koruma 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.4’teki geri gönderme yasağında da yer alır: hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye tabi tutulacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının veya hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemez.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 1989 tarihli Soering/Birleşik Krallık kararından bu yana, işkence veya insanlık dışı muamele görme konusunda gerçek bir risk bulunan ülkeye iadeyi Sözleşmenin 3. maddesinin ihlali sayar. Othman (Ebu Katade)/Birleşik Krallık kararında (17.01.2012) ise talep eden devletin diplomatik teminatlarının kötü muamele riskine karşı yeterli güvence sağlayıp sağlamadığının ayrıca incelenmesi gerektiğini vurgulamış ve işkenceyle elde edilmiş delillerle yargılanma riskini adaletin açıkça inkârı olarak değerlendirmiştir.
Yargıtay uygulamasında bu ret sebebinin kabulü, somut ve kişiye özgü delile bağlıdır. Kararlarda tekrarlanan inceleme, kişinin “geri verilmesi hâlinde ırkı, dini, vatandaşlığı, sosyal bir gruba aidiyeti ya da siyasi görüşü nedeniyle farklı bir kovuşturma ya da soruşturma göreceğine dair şüphe ya da delil bulunmadığı” ve “işkence ya da kötü muameleye maruz kalacağına dair herhangi bir şüphe sebebinin de bulunmadığı” tespitine dayanır. Örneğin Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Arnavutluk’un kasten öldürme isnadına dayalı talebinde işkence ve kötü muamele görüleceği yönündeki temyiz sebebini, tebliğnamedeki bozma görüşüne katılmayarak yerinde görmemiştir (18.06.2025, 2024/3312 E., 2025/4846 K.). Yargıtay 10. Ceza Dairesi de İsveç’in talebinde, o ülkede Müslümanlara yönelik tutum nedeniyle yaşam hakkının ihlal edileceği itirazını kabul etmemiştir (11.12.2023, 2023/15061 E., 2023/10878 K.).
Talep eden devletin teminatları bu değerlendirmede belirleyici bir rol oynar. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Kırgızistan’ın talebinde kişinin muhalif görüşte olduğu ve işkence göreceği yönündeki itirazlarına karşı, talep eden devletin işkence ve insanlık dışı muamele yapılmayacağına, kişinin yalnız iade talebindeki suçlardan sorumlu tutulacağına ve başka devlete iade edilmeyeceğine dair teminatını dikkate alarak kabul kararını onamıştır (20.02.2023, 2023/544 E., 2023/779 K.). Bu nedenle savunma, teminatın varlığıyla yetinilmemesi gerektiğini somut verilerle göstermelidir: talep eden ülkenin cezaevi koşullarına dair BM İşkenceye Karşı Komite ve Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi raporları, aynı ülke hakkındaki güncel AİHM kararları, kişinin veya yakınlarının daha önce maruz kaldığı muameleye ilişkin belgeler bu tür delillerdir.
Kişinin Türkiye’de uluslararası koruma başvurusu bulunması da bu ret sebebiyle bağlantılıdır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, iadesi istenen kişinin il göç idaresine yaptığı uluslararası koruma başvurusu sonuçlanmadan verilen iade kararını eksik araştırma nedeniyle bozmuştur (15.10.2024, 2024/18054 E., 2024/7673 K.). Buna karşılık Yargıtay 5. Ceza Dairesi, Almanya’nın talebinde iltica başvurusunu da içeren temyiz sebeplerini yerinde görmeyerek kabul kararını onamıştır (20.10.2025, 2025/6797 E., 2025/11184 K.). İki karar birlikte okunduğunda başvurunun belgelenmesi ve risk iddiasının somut olması önem taşır. Başvuru süreci için Uluslararası Koruma Başvurusu ve Sınır Dışı yazısına bakabilirsiniz.
Risk iddiasını belgeyle kurun
İşkence, kötü muamele veya siyasi amaçlı kovuşturma iddiası; ülke raporları, kişisel belgeler ve uluslararası koruma başvurusuyla desteklendiğinde sonuç doğurur. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Siyasi Suç, Düşünce Suçu ve Askerî Suç
İade talebine esas teşkil eden fiil düşünce suçu, siyasi suç veya siyasi suçla bağlantılı bir suç niteliğindeyse iade talebi kabul edilmez (6706 m.11/1-c-1). Kanun siyasi suçun sınırını da çizer: fiilin bütün unsurları, özellikle işleniş şekli, kullanılan araçların veya ortaya çıkan sonuçların ağırlığı dikkate alınarak fiil siyasi suç olarak kabul edilmeyebilir; soykırım ve insanlığa karşı suçlar ise hiçbir durumda siyasi suç sayılmaz (m.11/2). SİDAS m.3 de siyasi suç ve bununla bağlantılı suçlarda iadeyi yasaklar; bir devlet başkanının veya ailesinden birinin hayatına kast edilmesini ise siyasi suç saymaz.
Bu ret sebebini m.11/1-b’den ayırmak gerekir. Siyasi suç itirazında fiilin kendisi siyasidir: örneğin yalnız bir görüşün açıklanması veya siyasi bir örgütlenme faaliyeti. m.11/1-b’de ise isnat edilen fiil dolandırıcılık veya örgüt kurma gibi adi bir suçtur; ancak talebin gerçek amacının kişiyi siyasi görüşü nedeniyle cezalandırmak olduğu ileri sürülür. Yargıtay’a gelen dosyalarda ikinci tür itiraz daha sık görülür. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Kırgızistan’ın finansal piramit isnadına dayalı talebinde eylemlerin siyasi suç kapsamında kalma ihtimali ve kişinin muhalif görüşte olduğu yönündeki itirazları, teminat ve belgeler karşısında yerinde görmemiştir (20.02.2023, 2023/544 E., 2023/779 K.). Yargıtay 4. Ceza Dairesi önündeki Rusya dosyasında da kişinin aslında siyasi nedenle istendiği ileri sürülmüş; Daire kararı fiilin somutlaştırılmaması, kişisel durumun araştırılmaması ve usul eksiklikleri gibi başka sebeplerle bozmuştur (16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K.).
Sırf askerî suçlar da iadeye konu olamaz (6706 m.11/1-c-2; SİDAS m.4). Burada ölçüt, fiilin yalnız askerî ceza hukukunda suç olması ve genel ceza hukukunda karşılığının bulunmamasıdır; örneğin firar veya emre itaatsizlik. Askerî bir kişi tarafından işlense de genel ceza hukukunda da suç olan fiiller (öldürme, yağma gibi) bu kapsamda değildir. Vergi, gümrük ve kambiyo suçlarına ilişkin SİDAS m.5 hükmü ise Sözleşmenin İkinci Ek Protokolüyle değiştirilmiştir; bu suçlarda tarafların çekincelerine ayrıca bakılması gerekir.
Türkiye Aleyhine Suç ve Türkiye’nin Yargı Yetkisi
İade talebine konu fiil Türkiye Devletinin güvenliğine karşı ya da Türkiye Devletinin, bir Türk vatandaşının veya Türk kanunlarına göre kurulmuş bir tüzel kişinin zararına işlenmişse (m.11/1-c-3) ya da Türkiye’nin yargılama yetkisine giren bir suçsa (m.11/1-c-4) iade talebi kabul edilmez. Bu hükümlerin mantığı, Türkiye’nin kendi yargılama yetkisini yabancı devlete devretmemesidir. SİDAS m.7 de talep edilen devletin, tamamen veya kısmen kendi ülkesinde işlendiğini kabul ettiği suçlar için iadeyi reddedebileceğini düzenler.
Türk Ceza Kanunu m.8’e göre fiilin kısmen Türkiye’de işlenmesi veya neticenin Türkiye’de gerçekleşmesi hâlinde suç Türkiye’de işlenmiş sayılır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, İran’ın dolandırıcılık isnadına dayalı talebinde kişinin suç tarihlerinde Türkiye’de bulunduğu ve suçun bir bölümünün Türkiye’de işlendiğinin belirtilmesi üzerine, suçun Türkiye’de işlenmiş sayılıp sayılmayacağının ve Türkiye’de aynı konuda soruşturma bulunup bulunmadığının araştırılmasını istemiştir (17.03.2025, 2025/723 E., 2025/3502 K.).
Buna karşılık TCK m.13’teki evrensellik ilkesine dayanan yetki kendiliğinden iadeyi engellemez. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, İsveç’in uyuşturucu ticareti isnadına dayalı talebinde, bu suçun TCK m.13/1-e uyarınca Türkiye’nin yargılama yetkisi kapsamında bulunduğunu kabul etmekle birlikte, mülkilik ilkesi gereği asli yargı yetkisinin suçun işlendiği devlette olduğunu, Türkiye’nin yetkisinin ise tali ve tamamlayıcı nitelik taşıdığını belirterek bunun iadeye engel olmadığına karar vermiştir. Daire, ilk derece kararındaki “Türkiye’nin yargı yetkisine giren bir suç olmadığı” ibaresini hükümden çıkararak kararı düzeltmiş ve onamıştır (11.12.2023, 2023/15061 E., 2023/10878 K.). Bu nedenle m.11/1-c-4 itirazı, fiilin Türkiye ile somut bağlantısı (kısmen Türkiye’de işlenmesi, mağdurun Türk olması, Türkiye’de açılmış soruşturma) üzerinden kurulmalıdır.
Zamanaşımı ve Af
İade talebine esas fiil zamanaşımına veya affa uğramışsa iade talebi kabul edilmez (6706 m.11/1-c-5). Kanun hangi ülkenin hukukunun esas alınacağını belirtmez; SİDAS m.10 ise kişi talep eden veya talep edilen devletin hukukuna göre zamanaşımı nedeniyle kovuşturma veya cezadan kurtulmuşsa iadenin yapılmayacağını açıkça düzenler. Yargıtay 4. Ceza Dairesi de zamanaşımının her iki ülke hukukuna göre gerçekleşmediğinin kesin olarak belirlenmesini istemiştir (16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K.).
Zamanaşımı hesabında talepte yazılı suç vasfı değil, fiilin gerçek niteliği esas alınır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi önündeki dosyada Rusya, kırmızı bültenle aranan kişinin öldürmeye teşebbüs suçundan iadesini istemişti. İlk derece mahkemesi, dosyadaki delillere ve bilirkişi heyeti raporuna dayanarak eylemin talep eden ülkenin ceza kanunu çerçevesinde kasten hafif dereceli yaralama kapsamında kaldığını ve o ülke hukukuna göre dava zamanaşımının dolduğunu tespit ederek talebi reddetti; Daire, savcılığın temyizini yerinde görmeyerek kararı onadı (30.06.2021, 2021/8524 E., 2021/11520 K.). Türk hukukundaki zamanaşımı süreleri ve kesilme sebepleri için Ceza Zamanaşımı ve İnfaz Zamanaşımı yazısına bakabilirsiniz.
Aynı Fiilden Türkiye’de Hüküm
İadesi istenen kişi hakkında talebe konu fiil nedeniyle daha önce Türkiye’de beraat veya mahkûmiyet kararı verilmişse iade talebi kabul edilmez (6706 m.11/1-ç). Bu, aynı fiilden iki kez yargılanmama ilkesinin iade hukukundaki yansımasıdır. SİDAS m.9 da talep edilen devletin yetkili makamlarınca aynı fiil hakkında kesin hüküm verilmişse iadeyi yasaklar ve kovuşturmama veya kovuşturmayı sona erdirme kararı verilmişse iadenin reddedilebileceğini düzenler. Aynı fiil nedeniyle Türkiye’de kovuşturma sürüyorsa talep edilen devlet SİDAS m.8 uyarınca iadeyi reddedebilir. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, iade şartlarını sayarken talebe konu fiil nedeniyle Türkiye’de daha önce beraat veya mahkûmiyet kararı verilmediğini ayrıca tespit etmiştir (11.12.2023, 2023/15061 E., 2023/10878 K.). Bu nedenle kişinin Türkiye’de aynı olaydan yargılanıp yargılanmadığı UYAP kayıtlarıyla belgelenmelidir. Aynı fiilden talep eden ülkede daha önce yargılanıp cezanın infaz edildiği iddiası da araştırılmalıdır: Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Rusya’nın ticari dolandırıcılık isnadına dayalı talebinde, kişinin aynı eylemden daha önce Rusya’da yargılandığını ve cezasını infaz ettiğini ileri sürmesi üzerine, talep eden devletten ek bilgi ve belge istenerek mükerrer yargılama bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir (04.03.2024, 2024/910 E., 2024/2606 K.).
Ölüm Cezası ve İnsan Onuruyla Bağdaşmayan Ceza
İade talebi ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan bir ceza gerektiren suçlara ilişkinse kabul edilmez (6706 m.11/1-d). Bu sebep, diğer kesin ret sebeplerinden farklı olarak aşılabilir: talep eden devlet öngörülen cezanın infaz edilmeyeceğine dair yeterli teminat verirse talep kabul edilebilir (m.11/3). SİDAS m.11 de aynı yapıyı öngörür. Merkezî Makam adli iş birliği talebinin yerine getirilmesini şarta veya teminata bağlayabilir; kabul edilen şartlar ve verilen teminatlar adli mercileri bağlar (6706 m.3/3-4).
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Libya’nın uyuşturucu ticareti isnadına dayalı talebinde bu kuralı somut olarak uygulamıştır. Talepname ekindeki mevzuatta uyuşturucu suçları için idam cezasının da yer aldığı, bir kısım mevzuat evrakının eksik gönderildiği ve talep eden devletin verdiği teminatın kapsamı itibarıyla kişinin işkence veya kötü muameleye maruz kalmayacağına, ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan bir cezaya hükmedilmeyeceğine dair teminat içermediği tespit edildi. Daire, uygulanacak kanun hükümlerinin açık ve tercümeli olarak getirtilmesi ve bu konuda teminat istenmesi gerekirken eksik inceleme ile verilen kabul kararını bozdu (27.03.2025, 2024/26093 E., 2025/2529 K.).
Ret kararının Yargıtayca onandığı bir örnek de vardır. Haiti’nin yabancı devlet başkanına karşı kasten öldürme, suç örgütü üyeliği ve nitelikli yağma isnadıyla yaptığı iade talebinde ilk derece mahkemesi; kişinin kötü muameleye maruz kalacağına dair kuvvetli şüphe sebepleri bulunduğu, talebin ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan kürek cezası gerektiren suçlara ilişkin olduğu ve talep eden devletin öngörülen cezanın infaz edilmeyeceğine dair yeterli teminat vermediği gerekçesiyle, 6706 m.11/1-b, 11/1-d ve 11/3 uyarınca talebi kabul edilemez buldu. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Cumhuriyet savcısının iade koşullarının oluştuğu yönündeki temyizini reddederek kararı onadı (09.10.2023, 2023/3817 E., 2023/5977 K.).
“İnsan onuruyla bağdaşmayan ceza” kavramı ölüm cezasıyla sınırlı değildir; bedensel cezalar ve AİHM içtihadına göre hiçbir şekilde indirilme ihtimali bulunmayan ağırlaştırılmış ömür boyu hapis de bu tartışmanın konusudur. AİHM, Trabelsi/Belçika kararında (04.09.2014) talep eden devlette indirilme imkânı olmayan ömür boyu hapis cezasıyla karşılaşma riski bulunan kişinin iadesini Sözleşmenin 3. maddesinin ihlali saymış ve talep eden devletin cezanın indirilmesine ilişkin açıklamalarını yeterince somut bulmamıştır.
Gıyabi Mahkûmiyet ve Savunma Güvencesi
Talep eden devlette savunma hakkına ilişkin temel güvencelerin bulunmaması, adli iş birliği taleplerinin genel ret sebeplerindendir (6706 m.4/ç). İade hukukunda bu sebep en çok kişinin yokluğunda verilen mahkûmiyetin infazı için yapılan taleplerde gündeme gelir. SİDAS İkinci Ek Protokol m.3, gıyabi hükmün infazı için yapılan talepte yargılamanın savunma hakkının asgari şartlarını karşılamadığı kanaatine varılırsa iadenin reddedilebileceğini; talep eden devletin savunma haklarını güvence altına alan yeniden yargılama hakkı için yeterli teminat vermesi hâlinde ise iadenin yapılacağını düzenler.
Yargıtay 10. Ceza Dairesinin Brezilya dosyası bu konunun en öğretici örneğidir. Daire önce mahkûmiyet kararının onaylı tercümesi getirtilmeden ve yeniden yargılama teminatı istenebileceği gözetilmeden verilen kararı bozdu (08.03.2021, 2020/18619 E., 2021/3189 K.); ikinci bozmada savunma güvenceleri sağlanmadan gıyaben verilen mahkûmiyetin infazı için iadenin adil yargılanma hakkına aykırı olacağını vurguladı (27.12.2021, 2021/19827 E., 2021/14317 K.). Sonuçta talep eden devlet uyuşturucu ticareti yönünden yeniden yargılama teminatı vermediği için o suçtan iade kabul edilemez bulundu; teminat verilen örgüt suçu yönünden ise kabul kararı onandı (11.04.2023, 2023/4204 E., 2023/3345 K.). Yargıtay 11. Ceza Dairesi önündeki Özbekistan dosyasında ise ilk derece mahkemesi, İkinci Ek Protokol m.3/1 uyarınca yeniden yargılanma ve duruşmalara katılma imkânı verileceğine dair teminatı tespit etmişti (20.11.2023, 2023/5878 E., 2023/8383 K.).
Kişisel Durum ve Orantılılık
6706 m.11/4, iadesi talep edilen kişinin talep tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olması, uzun zamandan beri Türkiye’de bulunuyor olması veya evli bulunması gibi kişisel hâlleri nedeniyle iadenin kişinin kendisini veya ailesini fiilin ağırlığı ile orantısız şekilde mağdur edecek olması durumunda iade talebinin kabul edilmeyebileceğini düzenler. Sayılan hâller örnektir; sağlık durumu, çocukların Türkiye’deki eğitimi ve Türkiye’deki ekonomik bağlar da bu değerlendirmeye girer. Bu, kesin değil takdirî bir ret sebebidir; ancak Yargıtay, ileri sürüldüğünde mahkemenin bu hususları araştırmasını ve gerekçede tartışmasını şart koşmaktadır.
Kişisel duruma ilişkin Yargıtay kararları
| Karar | İleri sürülen durum | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 5. CD, 20.10.2025, 2025/6495 E., 2025/11186 K. | Rusya; 2021’den beri eşi ve iki çocuğuyla Türkiye’de yaşama, sabit ikamet | Araştırılmadan karar verildiği için bozma |
| Yargıtay 5. CD, 23.03.2026, 2026/1898 E., 2026/5025 K. | Aynı dosya; bozmadan sonra kira sözleşmesi, tapu ve ikamet izni sunuldu | Kişinin suç tarihinden sonra Türkiye’ye gelip yerleşmesi cezadan kaçma olarak değerlendirildi; kabul düzeltilerek onandı |
| Yargıtay 4. CD, 16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K. | Rusya; 2013’ten beri Türkiye’de ikamet, iki çocuk, sağlık sorunları | Ailevi ve kişisel durum araştırılmadan karar verildiği için bozma |
| Yargıtay 8. CD, 15.10.2024, 2024/18054 E., 2024/7673 K. | Belçika; bir çocuğun Türk vatandaşı olması, Türkiye’deki ticari faaliyet | Orantısızlık yeterince araştırılmadığı için bozma |
| Yargıtay 5. CD, 13.10.2025, 2025/6795 E., 2025/10825 K. | Rusya; ailesiyle uzun süredir Türkiye’de yaşama, vatandaşlık başvurusu | Araştırılmadan karar verildiği için bozma |
| Yargıtay 5. CD, 06.11.2024, 2024/6691 E., 2024/10981 K. | Rusya; zimmet; şahsi ve ailevi durum, Türkiye’de geçirilen uzun süre | İlk derece mahkemesi m.11/4 uyarınca talebi kabul edilemez buldu; savcının temyizi reddedildi, ret kararı onandı |
| Yargıtay 10. CD, 11.12.2023, 2023/15061 E., 2023/10878 K. | İsveç; kişi 18 yaşından büyük, bekâr, uzun süredir Türkiye’de değil | Orantısız mağduriyet bulunmadığı kabul edildi; onama |
| Yargıtay 8. CD, 10.12.2024, 2024/19690 E., 2024/9482 K. | Almanya; Türk kökeni, uzun süreli bulunma, engellilik | Temyiz sebepleri yerinde görülmedi; onama |
Kişisel durumun iadeyi fiilen engellediği örnek, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 06.11.2024 tarihli kararıdır. Rusya’nın zimmet isnadına dayalı talebinde ilk derece mahkemesi, kişinin m.11/4 kapsamındaki şahsi ve ailevi durumunu, Türkiye’de geçirdiği uzun süreyi ve isnat edilen suçu birlikte değerlendirerek iadenin ailevi ve sosyal hayatını orantısız şekilde etkileyeceği sonucuna varmış; Daire, tebliğnamedeki bozma görüşüne katılmayarak ret kararını onamıştır (2024/6691 E., 2024/10981 K.).
Bu kararlardan çıkan ilke şudur: kişisel durum somut belgelerle ileri sürülürse mahkeme araştırmak zorundadır; ancak araştırma sonunda fiilin ağırlığı ile kişinin bağları tartılır. Yargıtay 5. Ceza Dairesinin aynı dosyada verdiği iki karar bunu açıkça gösterir: ilk kararda araştırma yapılmadığı için bozma yapılmış, ikinci kararda ise kişinin suç tarihinden sonra Türkiye’ye gelip yerleştiği gözetilerek kabul kararı onanmıştır. Belçika dosyasında ilk derece mahkemesi, 3,2 ton uyuşturucu isnadının ağırlığı karşısında ticari faaliyetlerin orantısızlık yaratmayacağını kabul etmiş; Yargıtay ise Türk vatandaşı çocuk ve ticari faaliyetin devamı yönünden araştırmayı yetersiz bulmuştur. Savunma; ikamet izinleri, tapu ve kira sözleşmeleri, evlilik ve doğum kayıtları, çocukların okul belgeleri, sağlık raporları, iş ve vergi kayıtlarıyla desteklenmelidir.
Kişisel durum dosyasını eksiksiz hazırlayın
Aile, ikamet, sağlık ve iş belgeleri iade yargılamasında orantılılık değerlendirmesinin temelidir; bu belgeler temyizde de sonucu etkiler. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Özellik Kuralı ve Teminatlar
Özellik kuralı tek başına bir ret sebebi değildir; ancak Yargıtay bozma kararlarının en sık gerekçelerinden biridir. 6706 m.10/4’e göre iade hâlinde kişi ancak iade kararına dayanak teşkil eden suçlardan dolayı yargılanabilir veya mahkûm olduğu ceza infaz edilebilir; SİDAS m.14 de aynı kuralı öngörür. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Özbekistan’ın dolandırıcılık isnadına dayalı talebinde diğer şartların oluştuğunu kabul etmesine rağmen, talep eden devletin kişinin başka suçlardan yargılanmayacağına dair taahhüdü alınmadan karar verildiği için kabul kararını bozmuştur (20.11.2023, 2023/5878 E., 2023/8383 K.). Belçika dosyasında ilk derece mahkemesi, hükümde özellik kuralını belirtmenin yeterli olduğunu kabul etmişti; Yargıtay 8. Ceza Dairesi ise talep eden devletin bu yönde taahhüdü bulunmadığı gözetilmeden karar verilmesini bozma sebebi saymıştır (15.10.2024, 2024/18054 E., 2024/7673 K.). Yargıtay 4. Ceza Dairesi ise kuralın hüküm fıkrasında gösterilmesini istemiştir (16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K.).
Teminatlar, ret sebeplerinin pek çoğunda dengeyi belirler. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, Türkmenistan’ın talebini reddeden ilk derece kararını, talep eden devletin kişinin ırkı, dini veya siyasi görüşü nedeniyle kovuşturulmayacağına ya da işkence görmeyeceğine, yalnız iade suçundan yargılanacağına ve avukat yardımı sağlanacağına dair teminatları gözetilmeden verildiği için bozmuştur (18.05.2026, 2026/2983 E., 2026/6578 K.). Bu nedenle savunma, teminatın kapsamını tek tek denetlemeli; teminatın iddia edilen somut riski karşılayıp karşılamadığını tartışmalıdır.
Ret Sebebi Sayılmayan İtirazlar
Uygulamada sık ileri sürülen bazı itirazlar m.11’deki ret sebeplerinden değildir ve tek başına iadeyi engellemez:
- Suçsuzluk ve delil yetersizliği. İade mahkemesi suçun sübutunu ve delilleri değerlendirmez (Yargıtay 5. CD, 18.05.2026, 2026/2983 E., 2026/6578 K.). Yargıtay 1. Ceza Dairesi, ABD’nin talebinde gerçek failin suçunu itiraf ederek cezaevinde bulunduğu yönündeki itirazı da yerinde görmemiştir (25.09.2024, 2024/669 E., 2024/5967 K.). Bu tür bilgiler talep eden ülkedeki yargılamada ileri sürülmelidir.
- Hukuka aykırı delil iddiası. İtalya’nın talebinde yasak delillerle mahkûmiyet kurulduğu ve adil yargılama yapılmadığı yönündeki itirazlar yerinde görülmemiş, kabul kararı onanmıştır (Yargıtay 8. CD, 05.11.2024, 2024/2941 E., 2024/8337 K.). Savunma güvencesi itirazı, gıyabi hüküm ve teminat gibi somut bir eksikliğe dayanmalıdır.
- Türk kökeni ve mavi kart. Vatandaşlık yerine geçmez (Yargıtay 5. CD, 20.10.2025, 2025/6797 E., 2025/11184 K.). Ayrıntı için Türk vatandaşının iadesi yazısına bakabilirsiniz.
- Talep eden ülkenin savaş hâlinde olması. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, savaş hâlindeki ülkeye iadenin hukuka aykırı olduğu itirazını da içeren temyiz sebeplerini yerinde görmemiştir (23.03.2026, 2026/1898 E., 2026/5025 K.); risk somut olarak m.11/1-b kapsamında kurulmalıdır.
- Hastalık. Kesin ret sebebi değildir; m.11/4 kapsamında kişisel durum olarak ve teslimin ertelenmesi bakımından (6706 m.20/3) değerlendirilebilir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kalp yetmezliği bulunduğunu ve talep eden ülkede tıbbi hizmetlerin yetersiz olduğunu beyan eden kişi hakkındaki kabul kararını onamıştır (20.02.2023, 2023/544 E., 2023/779 K.).
Ret Sebepleri Hangi Aşamada İleri Sürülür?
İade sürecinin aşamaları ve ret sebepleri
| Aşama | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Merkezî Makam (Adalet Bakanlığı) | Gerekli şartları taşımayan talepler reddedilir; ek bilgi ve belge istenebilir; teminat ve şart konulabilir | 6706 m.3, m.13 |
| Geçici tutuklama ve itiraz | Tutuklama yerine adli kontrol, tutukluluk incelemesi; ret sebepleri tutuklamanın ölçülülüğünde de ileri sürülür | 6706 m.14, 16; CMK m.100 vd. |
| İade yargılaması (ağır ceza) | Ret sebepleri, Kanun ve andlaşmalara göre incelenir; belgeler yetersizse ek belge istenir | 6706 m.18/1-2 |
| Temyiz (Yargıtay) | Kabul veya ret kararı temyiz edilebilir; Yargıtay üç ay içinde karar verir | 6706 m.18/4 |
| Siyasi onay | Kabul kararının yerine getirilmesi, Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının görüşü alınarak Adalet Bakanının teklifi ve Cumhurbaşkanının onayına bağlıdır | 6706 m.19/1 |
| Teslim | Seyahat edememe veya Türkiye’de başka bir dosya hâlinde teslim ertelenebilir | 6706 m.20/3 |
| Sınır dışı koruması | İade sürecinde ve talep reddedildikten sonra Merkezî Makamın görüşü alınmadan sınır dışı edilemez | 6706 m.12 |
Yargıtay kararı sonrasında temel hak ihlali iddiası için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve tüketildikten sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru yolu vardır; yaşam hakkı veya işkence yasağı bakımından acil risk bulunan dosyalarda geçici tedbir talebi de gündeme gelir. Bireysel başvurunun şartları için Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararları yazısına, iade sürecinde idari gözetim ve sınır dışı ilişkisi için İdari Gözetim yazısına bakabilirsiniz.
Yargıtay Kararları
Aşağıdaki kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden tam metinleri okunarak seçilmiştir; kişi adları yer almamaktadır. Kararların büyük bölümünde Yargıtay’ın aynı sırayla incelediği başlıklar görülür: kimlik özdeşliği, vatandaşlık, çifte suçluluk, siyasi veya askerî suç olmama, Türkiye aleyhine işlenmeme, Türkiye’nin yargı yetkisi, zamanaşımı ve af, zulüm ve kötü muamele riski. Bu sıra, savunma dilekçesinin de iskeletidir.
İadeyi engelleyen sebeplere ilişkin seçilmiş Yargıtay kararları
| Karar | Talep eden devlet ve konu | Sonuç ve ilke |
|---|---|---|
| Yargıtay 8. CD, 27.03.2025, 2024/26093 E., 2025/2529 K. | Libya; uyuşturucu ticareti | Mevzuatta idam cezası var; ölüm cezası ve kötü muamele teminatı yok; eksik mevzuat; bozma (m.11/1-d, 11/3) |
| Yargıtay 1. CD, 09.10.2023, 2023/3817 E., 2023/5977 K. | Haiti; yabancı devlet başkanına karşı kasten öldürme, suç örgütü üyeliği, nitelikli yağma | Kötü muamele riski, ölüm veya kürek cezası ve yeterli teminat verilmemesi nedeniyle ret kararı onandı (m.11/1-b, 11/1-d, 11/3) |
| Yargıtay 5. CD, 06.11.2024, 2024/6691 E., 2024/10981 K. | Rusya; zimmet | Şahsi ve ailevi durum ile Türkiye’de geçirilen uzun süre nedeniyle m.11/4 uyarınca verilen ret kararı onandı |
| Yargıtay 5. CD, 24.11.2025, 2025/8100 E., 2025/13519 K. | İsveç; uyuşturucu ticareti; ilk derece mahkemesi talebi reddetti | Ret takdirinde isabetsizlik görülmedi; hüküm “iade talebinin kabul edilebilir olmadığına” şeklinde düzeltilerek onandı |
| Yargıtay 11. CD, 04.03.2024, 2024/910 E., 2024/2606 K. | Rusya; ticari dolandırıcılık; aynı eylemden talep eden ülkede yargılanıp cezanın infaz edildiği iddiası | Mükerrer yargılama bulunup bulunmadığı ek bilgi ve belgeyle belirlenmeli; Türk vatandaşıyla evlilik ve vatandaşlık müracaatı araştırılmalı; bozma |
| Yargıtay 11. CD, 17.11.2025, 2025/4348 E., 2025/14423 K. | Almanya; dolandırıcılık; bozmadan sonra verilen ret kararı | Ret kararı onandı; iadesi talep edilen lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde isabetsizlik görülmedi |
| Yargıtay 8. CD, 15.10.2024, 2024/18054 E., 2024/7673 K. | Belçika; uyuşturucu ve örgüt | Vatandaşlığı geri alma davası ve uluslararası koruma başvurusu beklenmeli; fiil somutlaştırılmalı; m.11/4 ve özellik taahhüdü; bozma |
| Yargıtay 4. CD, 16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K. | Rusya; suç örgütü | Fiil, çifte suçluluk ve iki ülke hukukuna göre zamanaşımı belirlenmeli; rıza hatırlatılmalı; m.11/4; bozma |
| Yargıtay 10. CD, 11.12.2023, 2023/15061 E., 2023/10878 K. | İsveç; uyuşturucu ticareti | TCK m.13 yetkisi tali; iadeye engel değil; ibare düzeltilerek onama |
| Yargıtay 11. CD, 20.11.2023, 2023/5878 E., 2023/8383 K. | Özbekistan; dolandırıcılık | Diğer şartlar var, özellik taahhüdü yok; bozma |
| Yargıtay 5. CD, 18.05.2026, 2026/2983 E., 2026/6578 K. | Türkmenistan; uyuşturucu kaçakçılığı | İade mahkemesi sübut ve delil değerlendirmez; teminatlar varken ret kararı bozuldu |
| Yargıtay 5. CD, 20.10.2025, 2025/6495 E., 2025/11186 K. | Rusya; dolandırıcılık | Aile ve ikamet beyanları m.11/4 bakımından araştırılmalı; bozma |
| Yargıtay 5. CD, 23.03.2026, 2026/1898 E., 2026/5025 K. | Aynı dosya, bozmadan sonra | Suçtan sonra Türkiye’ye yerleşme; kabul düzeltilerek onandı |
| Yargıtay 11. CD, 20.02.2023, 2023/544 E., 2023/779 K. | Kırgızistan; finansal piramit | Siyasi suç ve işkence itirazları teminat karşısında yerinde görülmedi; onama |
| Yargıtay 1. CD, 18.06.2025, 2024/3312 E., 2025/4846 K. | Arnavutluk; kasten öldürme | Kötü muamele iddiası somut değil; tebliğnameye rağmen onama |
| Yargıtay 1. CD, 30.06.2021, 2021/8524 E., 2021/11520 K. | Rusya; öldürmeye teşebbüs isnadı | Fiilin gerçek niteliğine göre zamanaşımı dolmuş; ret kararı onandı |
| Yargıtay 10. CD, 11.04.2023, 2023/4204 E., 2023/3345 K. | Brezilya; uyuşturucu ve örgüt, gıyabi mahkûmiyet | Yeniden yargılama teminatı verilmeyen suç yönünden iade kabul edilemez |
| Yargıtay 11. CD, 17.03.2025, 2025/723 E., 2025/3502 K. | İran; dolandırıcılık | Suçun bir kısmı Türkiye’de işlenmiş olabilir; yargı yetkisi araştırılmalı; bozma |
| Yargıtay 1. CD, 25.09.2024, 2024/669 E., 2024/5967 K. | ABD; kasten öldürme | Masumiyet iddiası iade yargılamasında ret sebebi değil; onama |
Savunma Dosyası Kontrol Listesi
- Andlaşma: Talep eden devlet SİDAS’a mı, ikili bir anlaşmaya mı tabi? Uygulanacak metinler dosyada mı?
- Belgeler: Yakalama emri veya mahkûmiyet kararının aslı ya da onaylı sureti, fiilin yer, zaman ve nitelendirmesi, kanun metinleri ve tercümeler eksiksiz mi?
- Çifte suçluluk ve eşik: Fiil Türk hukukunda hangi suça karşılık geliyor; üst sınır en az bir yıl, mahkûmiyette en az dört ay mı?
- Vatandaşlık: Vatandaşlık başvurusu, geri alma veya iptal davası var mı?
- Risk: Kişiye özgü işkence, kötü muamele veya siyasi kovuşturma riskine dair belge var mı; uluslararası koruma başvurusu yapıldı mı?
- Yargı yetkisi: Fiilin bir kısmı Türkiye’de mi işlendi; mağdur Türk mü; Türkiye’de soruşturma var mı?
- Zamanaşımı: Fiilin gerçek niteliğine göre her iki ülke hukukunda zamanaşımı dolmuş mu?
- Ceza türü: Talep eden ülke mevzuatında ölüm cezası veya bedensel ceza var mı; teminat verildi mi?
- Gıyabi hüküm: Mahkûmiyet yokluğunda mı verildi; yeniden yargılama teminatı var mı?
- Kişisel durum: Aile, çocuk, ikamet, sağlık ve iş belgeleri sunuldu mu?
- Özellik kuralı: Talep eden devletin taahhüdü alındı ve hükümde gösterildi mi?
Sık Sorulan Sorular
İade talebi hangi hâllerde reddedilir?
6706 sayılı Kanun m.11/1’e göre iadesi istenen kişinin Türk vatandaşı olması; ırkı, dini, siyasi görüşü gibi nedenlerle kovuşturulacağına veya işkence ve kötü muamele göreceğine dair kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması; fiilin düşünce suçu, siyasi suç veya sırf askerî suç olması; Türkiye aleyhine işlenmesi veya Türkiye’nin yargılama yetkisine girmesi; zamanaşımı veya affa uğraması; aynı fiilden Türkiye’de beraat veya mahkûmiyet kararı verilmiş olması ve talebin ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan ceza gerektiren bir suça ilişkin olması hâllerinde iade talebi kabul edilmez. Kişisel durum ise m.11/4 uyarınca takdirî bir ret sebebidir.
Kesin ret sebebi ile takdirî ret sebebi arasındaki fark nedir?
m.11/1’deki hâllerde Kanun “iade talebi kabul edilmez” der; mahkemenin takdir yetkisi yoktur. Ölüm cezası ve insan onuruyla bağdaşmayan ceza sebebi ise talep eden devletin yeterli teminatıyla aşılabilir (m.11/3). Kişisel durumda (m.11/4) ve adli iş birliğinin genel ret sebeplerinde (m.4) ise Kanun “kabul edilmeyebilir” ve “reddedilebilir” ifadelerini kullanır; mahkeme fiilin ağırlığıyla kişinin durumunu tartarak karar verir.
Suçsuz olduğumu ispat edersem iade talebi reddedilir mi?
İade mahkemesi suçun sübutunu ve delillerin değerlendirilmesini yapmaz. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, ilk derece mahkemesinin iade talebini reddetmesini, iade yargılamasında suçun sübutu ve delillerin değerlendirilmesi konusunda mahkemenin görev ve yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle bozmuştur (18.05.2026, 2026/2983 E., 2026/6578 K.). Bununla birlikte isnat edilen fiilin nerede, ne zaman ve nasıl işlendiği somutlaştırılmadan iade kararı verilemez (Yargıtay 4. CD, 16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K.).
Siyasi nedenlerle arandığımı nasıl ileri sürebilirim?
İki ayrı yol vardır: fiilin kendisinin siyasi suç olduğunu (m.11/1-c-1) veya adi bir suç isnadının siyasi görüş nedeniyle kovuşturma amacı taşıdığını (m.11/1-b) ileri sürmek. Her ikisinde de soyut beyan yeterli olmaz. Kişinin muhalif faaliyetlerine dair belgeler, talep eden ülkede benzer kişilerin akıbetine ilişkin güncel raporlar, yargı bağımsızlığına dair uluslararası tespitler ve varsa uluslararası koruma başvurusu dosyaya sunulmalıdır. Yargıtay, somut delille desteklenmeyen ve talep eden devletin teminat verdiği dosyalarda bu itirazları yerinde görmemektedir (Yargıtay 11. CD, 20.02.2023, 2023/544 E., 2023/779 K.).
Talep eden devletin işkence yapılmayacağına dair teminatı yeterli midir?
Yargıtay uygulamasında talep eden devletin işkence ve kötü muamele yapılmayacağına, yalnız iade suçundan yargılama yapılacağına ve avukat yardımı sağlanacağına dair teminatları kabul kararının dayanakları arasında sayılmaktadır. Ancak teminatın kapsamı somut riski karşılamalıdır; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, talep eden ülkenin teminatının kötü muamele ve ölüm cezası riskini kapsamadığı dosyada kabul kararını bozmuştur (27.03.2025, 2024/26093 E., 2025/2529 K.). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de diplomatik teminatların yeterliliğinin her dosyada ayrıca değerlendirilmesini ister.
Talep eden ülkede ölüm cezası varsa iade edilir miyim?
İade talebi ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan bir ceza gerektiren suça ilişkinse kabul edilmez (6706 m.11/1-d). Talep eden devlet öngörülen cezanın infaz edilmeyeceğine dair yeterli teminat verirse talep kabul edilebilir (m.11/3). Yargıtay 8. Ceza Dairesi, uyuşturucu suçları için mevzuatında idam cezası bulunan ülkenin bu konuda teminat vermediği dosyada kabul kararını bozmuştur (27.03.2025, 2024/26093 E., 2025/2529 K.).
Zamanaşımı hangi ülkenin hukukuna göre hesaplanır?
Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi m.10’a göre, kişi talep eden veya talep edilen devletin hukukuna göre zamanaşımı nedeniyle kovuşturma veya cezadan kurtulmuşsa iade edilmez. Yargıtay 4. Ceza Dairesi de zamanaşımının her iki ülke hukukuna göre gerçekleşmediğinin kesin olarak belirlenmesini istemiştir (16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K.). Zamanaşımı, talepte yazılı suç vasfına göre değil fiilin gerçek niteliğine göre hesaplanmalıdır (Yargıtay 1. CD, 30.06.2021, 2021/8524 E., 2021/11520 K.).
Türkiye’de eşim ve çocuklarım var; iade edilmem engellenir mi?
Tek başına engellenmez; ancak mahkeme bu durumu araştırmak zorundadır. 6706 m.11/4, uzun süredir Türkiye’de bulunma veya evli olma gibi kişisel hâller nedeniyle iadenin kişiyi veya ailesini fiilin ağırlığıyla orantısız şekilde mağdur edeceği durumda talebin kabul edilmeyebileceğini düzenler. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, eşi ve iki çocuğuyla Türkiye’de yaşadığını bildiren kişi hakkında araştırma yapılmadan verilen kabul kararını bozmuş (20.10.2025, 2025/6495 E., 2025/11186 K.); araştırmadan sonra kişinin suç tarihinden sonra Türkiye’ye gelip yerleştiği gözetilerek verilen kabul kararını ise düzelterek onamıştır (23.03.2026, 2026/1898 E., 2026/5025 K.).
Uluslararası koruma (iltica) başvurusu iadeyi durdurur mu?
Başvuru iade yargılamasında dikkate alınmalıdır. 6458 sayılı Kanun m.4, hiç kimsenin işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı muameleye tabi tutulacağı ya da ırkı, dini, siyasi fikirleri gibi nedenlerle hayatının veya hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemeyeceğini düzenler. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, uluslararası koruma başvurusunun sonucu beklenmeden verilen iade kararını eksik araştırma saymıştır (15.10.2024, 2024/18054 E., 2024/7673 K.).
Suç Türkiye’de de kovuşturulabiliyorsa iade talebi reddedilir mi?
Fiil Türkiye’nin yargılama yetkisine giriyorsa iade talebi kabul edilmez (m.11/1-c-4). Ancak Yargıtay 10. Ceza Dairesi, uyuşturucu ticareti gibi TCK m.13’teki suçlarda Türkiye’nin yargı yetkisinin tali ve tamamlayıcı nitelikte olduğunu, asli yetkinin suçun işlendiği devlete ait olduğunu belirterek bu durumun iadeye engel olmadığına karar vermiştir (11.12.2023, 2023/15061 E., 2023/10878 K.). Suçun bir kısmının Türkiye’de işlendiği iddiası ise ayrıca araştırılmalıdır (Yargıtay 11. CD, 17.03.2025, 2025/723 E., 2025/3502 K.).
Ağır hastalık iadeyi engeller mi?
Hastalık m.11/1’de sayılan kesin ret sebeplerinden değildir. Ancak m.11/4’teki kişisel hâller örnek olarak sayılmıştır ve Yargıtay 4. Ceza Dairesi, sağlık sorunları ve ailevi durumla ilgili beyanların araştırılmasını istemiştir (16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K.). Ayrıca iade kararından sonra kişinin seyahat edebilecek durumda olmaması hâlinde Merkezî Makam teslimin ertelenmesine karar verebilir (6706 m.20/3).
Mahkeme iadeyi reddederse kişi talep eden ülkeye sınır dışı edilebilir mi?
6706 m.12’ye göre yabancı, iade sürecinde Merkezî Makamın görüşü alınmadan sınır dışı edilemez; iade talebi reddedilen devlete de Merkezî Makamın görüşü alınmadan sınır dışı edilemez. Sınır dışı işlemi ayrıca 6458 sayılı Kanun m.4’teki geri gönderme yasağına tabidir.
İlgili Rehberler
- Kırmızı Bülten ve Suçluların İadesi Rehberi
- Hakkımda Kırmızı Bülten Var mı, Nasıl Öğrenirim?
- Yurt Dışındayım, Hakkımda Yakalama Kararı Var: Ne Yapmalıyım?
- Mavi Bülten, Sarı Bülten ve Difüzyon Nedir?
- Türkiye’de Kırmızı Bültenle Yakalanan Yabancı: Geçici Tutuklama ve İade Yargılaması
- Türk Vatandaşı Yabancı Ülkeye İade Edilir mi?
- Kırmızı Bülten Nasıl Sildirilir? Interpol CCF Silme Başvurusu
- Yurt Dışındaki Şüpheli: İstinabe, Kırmızı Bülten ve Suçluların İadesi
- Yabancılar Hukuku Rehberi
Kaynakça
Mevzuat (Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel hâlinden, 20 Kasım 2026 tarihinde okunmuştur)
- 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu: m.3, 4, 10, 11, 12, 13, 18, 19, 20
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu: m.4
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: m.8, 13
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.38
- Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi (ETS No. 24): m.2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14; İkinci Ek Protokol m.3
Yargıtay kararları (tam metinler Yargıtay Karar Arama sisteminden okunmuştur)
- Yargıtay 1. CD: 30.06.2021, 2021/8524 E., 2021/11520 K.; 09.10.2023, 2023/3817 E., 2023/5977 K.; 25.09.2024, 2024/669 E., 2024/5967 K.; 18.06.2025, 2024/3312 E., 2025/4846 K.
- Yargıtay 4. CD: 16.09.2025, 2025/5784 E., 2025/13611 K.
- Yargıtay 5. CD: 06.11.2024, 2024/6691 E., 2024/10981 K.; 20.10.2025, 2025/6495 E., 2025/11186 K.; 20.10.2025, 2025/6797 E., 2025/11184 K.; 13.10.2025, 2025/6795 E., 2025/10825 K.; 24.11.2025, 2025/8100 E., 2025/13519 K.; 23.03.2026, 2026/1898 E., 2026/5025 K.; 18.05.2026, 2026/2983 E., 2026/6578 K.
- Yargıtay 8. CD: 15.10.2024, 2024/18054 E., 2024/7673 K.; 05.11.2024, 2024/2941 E., 2024/8337 K.; 10.12.2024, 2024/19690 E., 2024/9482 K.; 27.03.2025, 2024/26093 E., 2025/2529 K.
- Yargıtay 10. CD: 08.03.2021, 2020/18619 E., 2021/3189 K.; 27.12.2021, 2021/19827 E., 2021/14317 K.; 11.04.2023, 2023/4204 E., 2023/3345 K.; 11.12.2023, 2023/15061 E., 2023/10878 K.
- Yargıtay 11. CD: 20.02.2023, 2023/544 E., 2023/779 K.; 20.11.2023, 2023/5878 E., 2023/8383 K.; 04.03.2024, 2024/910 E., 2024/2606 K.; 17.03.2025, 2025/723 E., 2025/3502 K.; 17.11.2025, 2025/4348 E., 2025/14423 K.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
- Soering/Birleşik Krallık, 07.07.1989
- Othman (Ebu Katade)/Birleşik Krallık, 8139/09, 17.01.2012
- Trabelsi/Belçika, 140/10, 04.09.2014
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut dosyada talep eden devletin hukuku, uygulanacak andlaşma ve kişinin durumu birlikte değerlendirilmelidir. Hukukçular Evi Ankara, 0554 648 37 15.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Mavi Bülten, Sarı Bülten ve Difüzyon Nedir? 2026 — Interpol Bülten Türleri, Kırmızı Bültenden Farkları, Hangisi Yakalatır, Kırmızı Difüzyon, Gümüş Bülten, CCF Başvurusu ve Yargıtay Kararları
- ▸ Yurt Dışındayım, Hakkımda Yakalama Kararı Var: Ne Yapmalıyım? 2026 — Kararın Türü, İstinabe ile İfade ve Sorgu, Güvence Belgesi (CMK 246, 248/7), Kaçaklık ve Zamanaşımı, Türkiye’nin İade Talebi (6706 m.22), Pasaport, Planlı Dönüş ve Yargıtay Kararları
- ▸ Türk Vatandaşı Yabancı Ülkeye İade Edilir mi? 2026 — Anayasa m.38 Yasağı, Çifte Vatandaşlar, Vatandaşlık Başvurusu ve Geri Alınması, Üçüncü Ülkede Yakalanma Riski, Türkiye’de Yargılanma (TCK m.11-13) ve Yargıtay Kararları
- ▸ Türkiye’de Kırmızı Bültenle Yakalanan Yabancı 2026: Geçici Tutuklama, Kırk Gün Kuralı, Adli Kontrol, Rızaya Dayalı İade, Ağır Cezada İade Yargılaması, Temyiz ve Teslim — Yargıtay Kararlarıyla (6706 sayılı Kanun m.12-21)
Bu konuda hukuki destek almak için


