Yurt Dışındaki Şüpheli ve Sanık: İstinabe, Kırmızı Bülten ve Suçluların İadesi
24 Temmuz 2026

Yurt Dışındaki Şüpheli ve Sanık: İstinabe, Kırmızı Bülten ve Suçluların İadesi

Şüpheli ya da sanık yurt dışındaysa dosya durmaz; farklı bir usul rayına geçer. Bu rayın üç durağı vardır: beyanın yabancı ülkede alınmasını sağlayan istinabe, kişinin uluslararası düzeyde aranmasını sağlayan kırmızı bülten ve kişinin fiilen teslim alınmasını sağlayan iade. Üçü sık sık birbirine karıştırılır; oysa hukuki sonuçları tamamen farklıdır.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

2026 güncel: Yurt dışında bulunuyorsanız ve hakkınızda yasa dışı bahis soruşturması veya yakalama emri varsa; kaçak ile gaip farkı, güvence belgesi, istinabe yoluyla sorgu, yokluğunda beraat, 6706 sayılı Kanunla iade ve Word ile PDF güvence belgesi talep dilekçesi örneği Yurt Dışındaki Bahis Şüphelisi rehberinde anlatılmıştır.

Net Cevap: Kırmızı bülten bir mahkeme kararı değil, INTERPOL üzerinden yayımlanan bir arama ve geçici tutuklama talebidir; ülkeleri bağlamaz. Türk vatandaşı, Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç yabancı ülkeye verilemez (Anayasa m.38). Türkiye’den yabancı devlete iade için fiilin her iki ülkede de üst sınırı en az bir yıl hapis gerektirmesi, infaz amaçlı taleplerde ise en az dört aylık hapis cezası aranır (6706 sayılı Kanun m.10). İade talebi m.11’deki hâllerde reddedilir. Yurt dışındaki sanık gaip sayılabilir (CMK m.244); mahkeme ona tutuklanmama güvencesi verebilir (CMK m.246). Kaçak sanık hakkında yargılama sürer, ama sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet verilemez (CMK m.247/3). Dava zamanaşımı kural olarak işler; kaçaklık kararı varsa durur (TCK m.67/1).

Mevzuat Haritası: Hangi Soru, Hangi Hüküm?

Yurt dışındaki kişiye ilişkin dosyalar üç ayrı hukuk katmanında yürür: Türk ceza ve ceza muhakemesi hukuku, uluslararası adli iş birliği hukuku ve INTERPOL’ün kendi kuralları. Her soru bu katmanlardan birine aittir:

Yurt dışındaki şüpheli, sanık ve hükümlü: mevzuat haritası

HükümDüzenlediği konu
Anayasa m.38 (son fıkra)Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye verilemez
TCK m.9Türkiye’de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hüküm verilmiş kişi Türkiye’de yeniden yargılanır
TCK m.11Türk vatandaşının yabancı ülkede işlediği suçlar: alt sınırı bir yıldan az olmayan hapis cezası gerektiren suçlarda, Türkiye’de bulunma ve yabancı ülkede hüküm verilmemiş olma şartıyla Türk kanunlarına göre cezalandırma; daha hafif suçlarda şikâyet şartı
TCK m.13Soykırım, insanlığa karşı suçlar, insan ticareti, uyuşturucu imal ve ticareti gibi sayılan suçlarda failin vatandaşlığına bakılmaksızın Türk kanunlarının uygulanması
TCK m.66/7, m.67/1Belirli ağır suçlar yurt dışında işlenmişse dava zamanaşımı uygulanmaz; kaçaklık kararı dava zamanaşımını durdurur
CMK m.244-246Gaip sanık tanımı, gaip hakkında delillerin korunması ve tutuklanmama güvencesi (güvence belgesi)
CMK m.247/37589 sayılı Kanunla: kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez
6706 sayılı Kanun m.10-11Türkiye’den yabancı devlete iadenin şartları ve iade talebinin reddedileceği hâller
6706 sayılı Kanun m.14İade amaçlı geçici tutuklama; iade belgeleri süresinde gelmezse tutuklama kaldırılır
6706 sayılı Kanun m.15, m.18-19İade yargılamasında görevli ağır ceza mahkemesi, temyiz yolu ve mahkeme kararından sonra iadenin yerine getirilmesi için ayrıca idari onay
Avrupa Suçluların Geri Verilmesi Sözleşmesi m.14, m.16Hususilik kuralı; geçici tutuklamada iade talebinin iletilmesi için öngörülen üst süre
INTERPOL Anayasası m.3; Veri İşleme Kuralları m.83Siyasi, askerî, dinî veya ırki nitelikteki işlere müdahale yasağı; kırmızı bülten için suçun ağırlığına ilişkin asgari eşikler

Tablonun üçüncü ve dördüncü satırları, “yurt dışında işlediğim suçtan Türkiye’de yargılanır mıyım?” sorusunun cevabını verir. Türk vatandaşının yurt dışında işlediği ve Türk kanunlarına göre alt sınırı bir yıldan az olmayan hapis gerektiren bir suçtan Türkiye’de yargılanabilmesi için kendisinin Türkiye’de bulunması ve yabancı ülkede hakkında hüküm verilmemiş olması gerekir (TCK m.11/1). Bu şartlar gerçekleşmediğinde uluslararası iş birliği mekanizmaları devreye girer. Yurt dışındaki malvarlığı için uluslararası adli iş birliği ve yurt dışındaki malvarlığı yazımıza bakabilirsiniz.

Kırmızı Bülten Neyi Sağlar, Neyi Sağlamaz?

Kırmızı bülten hakkında en yaygın yanılgı, onun bir tutuklama kararı olduğudur. Kırmızı bülten bir arama talebidir; kendiliğinden tutuklama veya iade sonucu doğurmaz.

Kırmızı bültenin hukuki niteliği

KonuKırmızı bültenNot
NiteliğiUluslararası arama ve geçici tutuklama talebiTutuklama kararı değil
DayanağıUlusal makamlarca verilmiş yakalama emriÖn şart
BağlayıcılıkÜlkeler bakımından bağlayıcı değildirHer ülke kendi hukukuna göre karar verir
Sonuçİlgili ülkede yakalama ve iade süreci başlayabilirOtomatik değil
İade talebiAyrıca ve usulüne uygun yapılmalıBülten yeterli değil
Süreİade talebi belirli sürede iletilmelidirAksi hâlde salıverilir
İtirazBültenin kaldırılması talep edilebilirAyrı süreç
SeyahatPasaport ve giriş işlemlerinde sorunFiili etki
Türkiye’ye dönüşYakalama emri gereği işlemAyrıca

Üçüncü satır en önemli bilgidir: kırmızı bülten ülkeler bakımından bağlayıcı değildir; her ülke kendi mevzuatına göre yakalama ve iade konusunda karar verir. Beşinci satır ise usulü tamamlar; bültenin ardından usulüne uygun bir iade talebi iletilmezse yakalanan kişi salıverilir.

İade: Hangi Hâllerde Yapılmaz?

Suçlunun iadesi mutlak bir yükümlülük değildir; kanun ve uluslararası hukuk birden fazla engel öngörür.

İade engelleri ve güvenceler

EngelİçeriğiNot
VatandaşlıkTürk vatandaşı kural olarak iade edilmezAnayasal güvence — sınırlı istisna
Siyasi suçSiyasi veya siyasi suça bağlı suçlarİade edilmez
Düşünce suçuİfade özgürlüğü kapsamıİade edilmez
Askerî suçSırf askerî nitelikteİade edilmez
İnsan hakları riskiİşkence veya kötü muamele riskiDeğerlendirilir
Ölüm cezası riskiGüvence aranırŞart koşulabilir
Adil yargılanma riskiCiddi endişe varsaDeğerlendirilir
Zamanaşımı veya afTalep eden veya edilen devletteİade engeli
Aynı fiilden yargılamaTürkiye’de hüküm varsaEngel
Hususilik kuralıİade edilen kişi yalnızca iadeye esas suçtan yargılanabilirTemel güvence

Birinci satır Türk vatandaşları bakımından temel güvencedir: vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye kural olarak verilemez. Onuncu satır ise iade edilen kişi bakımından en önemli korumadır; hususilik kuralı gereği iade edilen kişi, iadeye esas oluşturan suç dışında başka bir suçtan yargılanamaz veya cezalandırılamaz.

Sekizinci satır ise sık gündeme gelen bir engeldir; talep eden veya talep edilen devletin hukukuna göre zamanaşımının dolmuş ya da af çıkmış olması iadeyi engeller.

Yurt Dışındaki Kişi İçin Yargılama Nasıl Yürür?

Kişinin yurt dışında bulunması yargılamayı kendiliğinden durdurmaz; kanun birden fazla yol öngörür.

Yurt dışındaki şüpheli veya sanık için usul

YolİçeriğiNot
İstinabeAdli yardımlaşma yoluyla ifade alınmasıUluslararası sözleşmeler
Uzaktan bağlantıSes ve görüntü nakli suretiyle dinlemeMümkün olduğunda
TebligatUluslararası usule göreSüreler uzar
Yakalama emriUlusal düzeydeKırmızı bültenin dayanağı
Kaçak sanıkÖzel usul hükümleriDelil toplama sürebilir
MüdafiYokluğunda da savunmaVekâletle
ZamanaşımıKural olarak işler; kaçaklık kararı verilmişse bu karar kaldırılıncaya kadar dururTCK m.67/1
Malvarlığı tedbirleriElkoyma ve müsadereAyrıca
Dönüş hâlindeYeniden yargılama veya devamAşamaya göre

Altıncı ve yedinci satırlar birlikte önemli bir stratejiyi verir: kişi yurt dışında olsa dahi müdafi aracılığıyla savunma yürütülebilir; zamanaşımı kural olarak işler, ancak hakkında kaçaklık kararı verilmişse bu karar kaldırılıncaya kadar durur (TCK m.67/1). Bu nedenle dosyanın takip edilmesi, yokluğunda alınan kararlara karşı süresinde başvuruda bulunulması ve zamanaşımı hesabının izlenmesi gerekir. Ayrıntı için yurt dışı çıkış yasağı nasıl kaldırılır rehberimize bakabilirsiniz.

Özel yaptırım rejimleri rehberlerimiz: vergi cezalarında tekerrür · vergide uzlaşma · manipülasyonda etkin pişmanlık · Rekabet Kurumuna şikâyet · soruşturma dosyasını inceleme

Özetle: Bülten Talep, İade Karar

Kırmızı bülten hakkındaki en yaygın yanılgı düzeltilmelidir: kırmızı bülten bir tutuklama kararı değil, uluslararası arama ve geçici tutuklama talebidir; ülkeler bakımından bağlayıcı değildir ve her ülke kendi mevzuatına göre karar verir. Ayrıca bültenin ardından usulüne uygun bir iade talebi iletilmezse yakalanan kişi salıverilir.

İade de mutlak bir yükümlülük değildir. Başlıca engeller şunlardır: Türk vatandaşı kural olarak iade edilmez; siyasi suç, düşünce suçu ve sırf askerî suçlar iade dışıdır; işkence, kötü muamele veya ölüm cezası riski ile zamanaşımı ve af da iadeyi engeller.

İade edilen kişi bakımından en önemli koruma hususilik kuralıdır: kişi, iadeye esas oluşturan suç dışında başka bir suçtan yargılanamaz veya cezalandırılamaz.

Kişinin yurt dışında bulunması yargılamayı durdurmaz; istinabe yoluyla ifade alınabilir, uzaktan bağlantıyla dinleme yapılabilir ve müdafi aracılığıyla savunma yürütülebilir. Zamanaşımı kural olarak işler; ancak kaçaklık kararı verilmişse durur. Bu nedenle dosyanın takibi ve süre hesabının izlenmesi gerekir.

Yurt dışındaki bir dosya veya kırmızı bülten sorununuz mu var?
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp’tan Yazın

Kırmızı Bülten Bir Yakalama Kararı Değildir

En yaygın yanlış anlama budur. Kırmızı bülten, INTERPOL bünyesinde, bir üye devletin talebi üzerine yayımlanan ve kişinin uluslararası düzeyde arandığını bildiren bir duyurudur. Kendiliğinden bir yakalama kararı ya da mahkeme hükmü değildir; her ülkenin kendi hukukuna göre işlem yapmasını sağlayan bir bilgilendirme aracıdır.

Bunun pratik sonuçları şunlardır:

  • Bülten, ilgili ülkede kişinin yakalanmasına ve geçici tutuklanmasına dayanak oluşturabilir; ancak yakalanan kişinin teslim edilmesi ayrı bir iade yargılamasını gerektirir.
  • Kırmızı bülten çıkarılmış olması, kişinin suçlu olduğu anlamına gelmez; masumiyet karinesi geçerliliğini korur.
  • INTERPOL’ün kendi kurallarına göre; keyfî, dayanaksız, siyasî mahiyette veya temel hak ve hürriyetleri ihlal edici nitelikteki bülten talepleri reddedilir. Bu şartları taşımadığı hâlde işleme alınmış bir bülten için, ilgili kişi veya temsilcisi tarafından INTERPOL Dosyalarının Kontrolü Komisyonuna başvurularak kaydın silinmesi talep edilebilir.

Kırmızı Bülten Hangi Şartlarla Yayımlanır, Nasıl Silinir?

INTERPOL, üye devletin her talebini bültene dönüştürmez. Kurumun kendi kuralları iki süzgeç öngörür:

  1. Nitelik süzgeci (INTERPOL Anayasası m.3): INTERPOL’ün siyasi, askerî, dinî veya ırki nitelikteki herhangi bir müdahale ya da faaliyette bulunması yasaktır. Siyasi motivasyonlu olduğu gösterilen talepler bu nedenle reddedilebilir veya bülten sonradan silinebilir.
  2. Ağırlık süzgeci (Veri İşleme Kuralları m.83): Kovuşturma amaçlı bir bültende suçun en az iki yıl hapis cezası gerektirmesi, infaz amaçlı bir bültende ise en az altı aylık hapis cezası bulunması aranır. Ayrıca suç fiilinin açık tanımı, uygulanan kanun hükümleri ve geçerli bir yakalama emri veya yargı kararı gibi yeterli adli veriler bulunmalıdır.

Bu şartları taşımadığı düşünülen bir bülten için ilgili kişi veya avukatı, INTERPOL Dosyalarının Kontrolü Komisyonuna (CCF) başvurarak kaydın düzeltilmesini veya silinmesini isteyebilir. Başvuru, Türkiye’deki dosya sürecinden bağımsızdır. En etkili yol genellikle bültenin dayanağını ortadan kaldırmaktır: Türkiye’deki yakalama emri kaldırılırsa, dosya düşerse veya kişi hakkında beraat ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse bültenin dayanağı kalmaz. GBT ve yakalama emri için GBT’de yakalama kararı çıktı yazımıza bakabilirsiniz.

Yurt Dışındaki Sanığın Beyanı Nasıl Alınır? İstinabe ve SEGBİS

Dosyanın ilerlemesi için çoğu zaman kişinin fiilen getirilmesi gerekmez; beyanının alınması yeterlidir. Bunun iki yolu vardır.

İstinabe, bir yargı merciinin, kendi yargı çevresi dışındaki bir merciden belirli bir işlemin yapılmasını istemesidir. Yurt dışı bakımından bu talep, karşılıklı adlî yardımlaşma çerçevesinde ve merkezî makam aracılığıyla iletilir. Türkiye’nin taraf olduğu ikili ve çok taraflı sözleşmeler ile Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu bu sürecin çerçevesini çizer. İstinabe yoluyla tanık dinlenebilir, sanığın sorgusu yapılabilir, belge temin edilebilir.

SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) ise, kişinin bulunduğu yerdeki adliyeden veya konsolosluk imkânlarından yararlanılarak duruşmaya uzaktan katılımını sağlar. Bu yol, istinabeye göre çok daha hızlıdır ve savunma bakımından da avantajlıdır: sanık iddiaları anında duyar ve doğrudan cevap verebilir.

Uygulamada yapılması gereken, dosyaya yazılı talep sunarak SEGBİS ile dinlenme veya istinabe yolunun işletilmesini istemektir. Talep edilmezse mahkeme çoğu zaman gıyapta ilerlemeyi tercih eder.

Gaip mi, Kaçak mı? Güvence Belgesi ile Türkiye’ye Dönüş

Yurt dışındaki sanık, kanun bakımından iki farklı statüde bulunabilir. Bu ayrım, hem yargılamanın nasıl yürüyeceğini hem de zamanaşımını değiştirir:

Gaip sanık ile kaçak sanık arasındaki fark

KonuGaip sanık (CMK m.244-246)Kaçak sanık (CMK m.247-248)
Kim?Bulunduğu yer bilinmeyen ya da yabancı ülkede bulunup yetkili mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun görülmeyen sanıkKovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yurt dışında bulunan kişi
YargılamaGaip hakkında duruşma yapılmaz; deliller korunurKovuşturma yapılabilir; sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (m.247/3)
Tutuklanmama güvencesiMahkeme güvence belgesi verebilir; belge koşullu da olabilir (m.246)Uygulamada gıyabi tutuklama ve yakalama kararıyla karşılaşılır
ZamanaşımıKural olarak işlerKaçaklık kararı kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur (TCK m.67/1)
Güvenlik tedbiri hâlinde—Kaçak sanık veya müdafii savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilir (m.247/3)

Tablonun üçüncü satırı, Türkiye’ye dönmek isteyen ama tutuklanmaktan çekinen kişiler için en önemli araçtır. CMK m.246 uyarınca mahkeme, gaip sanığa tutuklanmamak üzere güvence belgesi verebilir ve bu güvenceyi koşullara bağlayabilir. Güvence belgesi; sanık hapis cezasına mahkûm olursa, kaçmaya hazırlanırsa veya belgeye bağlanan koşulları yerine getirmezse hükümsüz kalır. Bu yol, müdafi aracılığıyla mahkemeye yapılacak yazılı bir taleple işletilir ve kişinin duruşmaya gelip savunmasını yapmasını sağlar. Hakkında yakalama emri bulunan kişiler için hakkımda yakalama emri var: kaçaklık ve teslim olma yazımıza bakabilirsiniz.

Gıyabi Yargılama ve Kaçak Sanık

Sanığın yurt dışında olması, hakkında karar verilemeyeceği anlamına gelmez; ancak savunma hakkı bakımından ciddi sınırlar vardır. Uluslararası içtihat, sorgusu yapılmamış bir kişinin gıyabında mahkûm edilmesini savunma hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir.

Bu alan 2026 yılında değişmiştir. 7589 sayılı Kanunun 16’ncı maddesiyle CMK m.247’ye eklenen ve 31 Temmuz 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren üçüncü fıkra şöyledir: “Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir. Ancak, daha önce sorgusu yapılmamış ise, mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. Güvenlik tedbirine karar verilmesi halinde kaçak sanık veya müdafii, savunma hakkının kullanılmak istendiğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilir.”

Bu düzenlemenin pratik anlamı şudur: sorgusu hiç yapılmamış kaçak sanık hakkında yargılama sürdürülebilir, deliller toplanabilir, hatta beraat kararı verilebilir; ancak aleyhe sonuç doğuran mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. Bu nedenle yurt dışındaki sanığın istinabe veya ses ve görüntü nakli yoluyla sorgusunun yapılmasını sağlaması, dosyanın hangi yöne gideceğini doğrudan belirler.

İade (Suçluların Geri Verilmesi) Nedir?

İade, bir devletin ülkesinde bulunan kişiyi, hakkında yürütülen soruşturma veya kovuşturma ya da kesinleşmiş cezanın infazı amacıyla talep eden devlete teslim etmesidir. Türkiye bakımından süreç, Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu ile taraf olunan milletlerarası andlaşmalar çerçevesinde yürür.

Süreç şu adımlardan oluşur: talebin merkezî makama iletilmesi, kişinin yakalanması ve sulh ceza hâkimi önüne çıkarılması, geçici tutuklama veya adli kontrol kararı, ardından yetkili ağır ceza mahkemesinde iade yargılaması. Mahkeme, talebin kabul edilebilir olup olmadığına karar verir ve bu karara karşı kanun yolu açıktır.

Önemli bir güvence de şudur: iade hâlinde kişi, ancak iade kararına dayanak teşkil eden suçlardan dolayı yargılanabilir veya mahkûm olduğu ceza infaz edilebilir. Bu, uluslararası ceza hukukunda hususilik kuralı olarak bilinir.

İade Süreci Adım Adım: Şartlar, Tutuklama, Mahkeme ve Onay

Türkiye’de bulunan bir yabancının başka bir devlete iadesi, 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu’nda ayrıntılı bir usule bağlanmıştır:

Türkiye’den yabancı devlete iade süreci (6706 sayılı Kanun)

AşamaKuralDayanak
ŞartlarFiil hem talep eden devletin hem Türk hukukuna göre suç olmalı; kovuşturma için üst sınırı en az bir yıl hapis, infaz için en az dört ay hapis cezası6706 m.10
Ret sebepleriTürk vatandaşlığı; ayrımcılık veya işkence riski; düşünce, siyasi veya münhasıran askerî suç; Türkiye’nin güvenliğine karşı suç; zamanaşımı veya af; aynı fiilden Türkiye’de verilmiş karar; ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan ceza6706 m.11
Geçici tutuklamaKuvvetli şüphe hâlinde; iade belgeleri en fazla kırk gün içinde gelmezse tutuklama derhâl kaldırılır6706 m.14
İade yargılamasıKişinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesi talebin kabul edilebilirliğini inceler6706 m.15, m.18
Kanun yoluMahkeme kararına karşı temyiz6706 m.18
Yerine getirmeKesinleşen kabul kararından sonra iade ayrıca idari onaya bağlıdır6706 m.19
İade sonrası güvenceHususilik: kişi iadeye esas suç dışında bir suçtan yargılanamaz veya cezalandırılamazAvrupa Suçluların Geri Verilmesi Sözleşmesi m.14

Tablodaki iki aşama sık gözden kaçar. Birincisi, geçici tutuklamanın süre sınırıdır: talep eden devlet iade belgelerini süresinde göndermezse tutuklama kaldırılır. Avrupa Suçluların Geri Verilmesi Sözleşmesi de geçici tutuklama için benzer bir üst süre öngörür (m.16). İkincisi, iade kararı yalnızca mahkeme kararıyla tamamlanmaz; kesinleşen kabul kararından sonra iadenin yerine getirilmesi ayrıca idari onaya bağlıdır. Ret sebeplerinin mahkeme önünde, belgeleriyle ve süresinde ileri sürülmesi bu nedenle belirleyicidir.

Yurt dışındasınız ve Türkiye’de dosyanız mı var?
Güvence belgesi, istinabe ile sorgu veya kırmızı bülten itirazı için süreleri birlikte planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

Hemen ArayınWhatsApp’tan Yazın

İade Talebi Hangi Hâllerde Kabul Edilmez?

Kanun, iadenin reddedileceği hâlleri sayar. Başlıcaları şunlardır:

  • Kişinin Türk vatandaşı olması. Anayasa’nın 38. maddesi ve kanun uyarınca Türk vatandaşı yabancı devlete iade edilemez; tek istisna, Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülüklerdir.
  • Ayrımcılık ve kötü muamele riski. Kişinin ırkı, etnik kökeni, dini, vatandaşlığı, belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasî görüşleri nedeniyle soruşturma veya kovuşturmaya maruz bırakılacağına, cezalandırılacağına ya da işkence veya kötü muameleye uğrayacağına dair kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması.
  • Siyasî suç niteliği. Bununla birlikte soykırım ve insanlığa karşı suçlar siyasî suç sayılmaz.
  • Ceza türü. Talebin ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan bir ceza gerektiren bir suça ilişkin olması. Ancak talep eden devlet, öngörülen cezanın infaz edilmeyeceğine dair yeterli teminat verirse talep kabul edilebilir.
  • Kişisel hâller. İadesi talep edilen kişinin talep tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olması, uzun zamandan beri Türkiye’de bulunuyor olması veya evli bulunması gibi kişisel hâlleri nedeniyle iadenin, kişiyi veya ailesini fiilin ağırlığıyla orantısız şekilde mağdur edecek olması hâlinde talep kabul edilmeyebilir.

Ayrıca birden fazla devletin aynı kişi hakkında iade talebinde bulunması hâlinde; suçların ağırlığı ve işlendiği yer, taleplerin geliş sırası, kişinin vatandaşlığı ve yeniden iade edilme ihtimali gibi ölçütler dikkate alınarak hangi talebin öncelikli işleme alınacağı merkezî makamca belirlenir.

Yurt Dışında İşlenen Suç Türkiye’de Yargılanır mı?

Bu, iadenin diğer yüzüdür. Türk Ceza Kanunu; vatandaş tarafından işlenen suçlar ile yabancı tarafından işlenen ve Türkiye’nin menfaatlerini ilgilendiren suçlar bakımından, belirli şartlarla Türkiye’de yargılama yapılabilmesine imkân tanır. Bu şartlar arasında suçun ağırlığı, failin Türkiye’de bulunması, ilgilinin şikâyeti veya Adalet Bakanının talebi gibi ölçütler yer alır.

Ayrıca Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu, üst sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma veya kovuşturmaların, belirli şartlarla yabancı devlete devredilebilmesine ve yabancı devletlerden devralınabilmesine imkân tanır. Türk vatandaşının iade edilememesi hâlinde çoğu zaman izlenen yol budur: kişi teslim edilmez ama yargılama Türkiye’de yürütülür.

Yurt Dışında Olmak Zamanaşımını Durdurur mu?

Bu soru hem sanık hem mağdur için kritiktir ve cevabı kişinin statüsüne bağlıdır:

  • Kural: Kişinin yurt dışında bulunması dava zamanaşımını kendiliğinden durdurmaz.
  • Kaçaklık kararı: Hakkında kanun gereğince kaçak olduğu hususunda karar verilmiş suç faili bakımından dava zamanaşımı, bu karar kaldırılıncaya kadar durur (TCK m.67/1).
  • Zamanaşımının hiç uygulanmadığı hâller: TCK’nın İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı olup ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis gerektiren suçların yurt dışında işlenmesi hâlinde dava zamanaşımı uygulanmaz (TCK m.66/7); aynı suçlardan verilmiş bu nitelikteki cezalarda ceza zamanaşımı da uygulanmaz (TCK m.68/3).
  • Hükümlü yurt dışındaysa: Ceza zamanaşımı işler; ancak infaz için yetkili merci tarafından kanuna göre yapılan tebligat veya bu maksatla yakalanma zamanaşımını keser (TCK m.71/1).

Kesin süre hesabı dosyanın tarihlerine bağlıdır. Genel kurallar için dava ve ceza zamanaşımı (TCK 66-72) ve ceza zamanaşımı ve infaz zamanaşımı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hakkımda Kırmızı Bülten Varsa Ne Yapmalıyım?

İzlenecek sıra şudur:

  • Dosyayı öğrenin. Bültenin dayanağı, Türkiye’deki bir yakalama emri veya kesinleşmiş bir hükümdür. Önce o dosyanın hangi mahkemede, hangi suçtan ve hangi aşamada olduğunu tespit edin.
  • Dayanağı ortadan kaldırın. Bülten bir sonuçtur; sebep ortadan kalkarsa bülten de dayanaksız kalır. Yakalama emrinin kaldırılması, gıyabi tutuklamanın adli kontrole çevrilmesi veya dosyanın düşmesi doğrudan sonuç doğurur.
  • Bültenin kendisine itiraz edin. Bültenin kuralları ihlal ettiği kanaatindeyseniz, INTERPOL’ün ilgili komisyonuna başvurarak kaydın silinmesini talep edebilirsiniz.
  • Bulunduğunuz ülkedeki süreci ihmal etmeyin. İade yargılaması o ülkenin hukukuna göre yürür; orada da temsil edilmeniz gerekir. Ret sebepleri o yargılamada ileri sürülmezse sonradan telafisi güçtür.
  • Türkiye’deki dosyada savunmanızı yapın. SEGBİS veya istinabe talebi, sorgunun yapılmış olmasını sağlayarak sonraki aşamalarda önemli bir fark yaratır.

Örnek Olaylarla

Aşağıdaki örnekler genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın belgeleriyle ayrıca değerlendirilmesi gerekir:

Üç örnek olay

OlayHukuki durumYapılabilecekler
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı hakkında Türkiye’de dolandırıcılık davası açılmış, sorgusu yapılmamışGaip veya kaçak sayılabilir; kaçak sayılırsa sorgu yapılmadan mahkûmiyet verilemez (CMK m.247/3)Müdafi aracılığıyla istinabe veya ses ve görüntü nakliyle sorgu talebi; güvence belgesi talebi (CMK m.246)
Türk vatandaşı hakkında yabancı devletin iade talebi varVatandaş yabancı ülkeye verilemez (Anayasa m.38; 6706 m.11)Yabancı devletin talebiyle soruşturmanın Türkiye’ye devri ve Türkiye’de yargılama gündeme gelebilir
Yabancı bir kişi Türkiye’de kırmızı bülten nedeniyle yakalanıyorGeçici tutuklama; iade belgeleri süresinde gelmezse tutuklama kaldırılır (6706 m.14)Ağır ceza mahkemesinde ret sebeplerinin ileri sürülmesi (6706 m.11); karara karşı temyiz (m.18)

Altın kaçakçılığı ve kara para dosyalarına özgü durum için yurt dışında altın kaçakçılığı veya kara para soruşturması rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kırmızı bülten yakalama kararı mıdır?

Hayır. Kırmızı bülten, kişinin uluslararası düzeyde arandığını bildiren bir duyurudur. Yakalamaya dayanak olabilir, ancak kişinin teslim edilmesi ayrı bir iade yargılamasını gerektirir.

Türk vatandaşı yabancı ülkeye iade edilir mi?

Kural olarak hayır. Anayasa ve ilgili kanun uyarınca Türk vatandaşı yabancı devlete iade edilemez; tek istisna, Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülüklerdir.

İade hangi hâllerde reddedilir?

Vatandaşlık, ayrımcılık veya kötü muamele riski, suçun siyasî nitelikte olması, ölüm cezası gerektirmesi ve iadenin kişiyi ya da ailesini orantısız şekilde mağdur edecek kişisel hâllerin bulunması başlıca ret sebepleridir.

Kırmızı bültenin kaldırılması talep edilebilir mi?

Evet. Keyfî, dayanaksız, siyasî mahiyette veya temel hakları ihlal edici nitelikteki bültenler için ilgili kişi ya da temsilcisi INTERPOL’ün dosya kontrol komisyonuna başvurarak kaydın silinmesini isteyebilir.

Yurt dışındayken duruşmaya katılabilir miyim?

Bulunduğunuz yerdeki adliye veya konsolosluk imkânlarından yararlanılarak SEGBİS ile uzaktan katılım ya da istinabe yoluyla beyanınızın alınması talep edilebilir. Bu talebin dosyaya yazılı olarak sunulması gerekir.

Yurt dışında işlediğim suçtan Türkiye’de yargılanır mıyım?

Türk Ceza Kanunu, vatandaş tarafından işlenen ve Türkiye’nin menfaatlerini ilgilendiren suçlar bakımından belirli şartlarla Türkiye’de yargılama yapılabilmesine imkân tanır. Ayrıca soruşturma ve kovuşturmaların devri de mümkündür.

Hakkımda dava var ama yurt dışındayım; Türkiye’ye dönünce tutuklanır mıyım?

Hakkınızda yakalama emri varsa dönüşte yakalanabilirsiniz. Gaip sayılan sanığa mahkeme, tutuklanmamak üzere güvence belgesi verebilir ve bunu koşullara bağlayabilir (CMK m.246). Talep müdafi aracılığıyla mahkemeye yazılı olarak yapılır.

Kaçak sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilebilir mi?

7589 sayılı Kanunla değişen CMK m.247/3’e göre kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.

Yurt dışında olmak zamanaşımını durdurur mu?

Kural olarak hayır. Ancak hakkında kaçaklık kararı verilmiş kişi bakımından dava zamanaşımı bu karar kaldırılıncaya kadar durur (TCK m.67/1).

Hangi suçlar için iade istenebilir?

6706 sayılı Kanun m.10’a göre fiilin hem talep eden devletin hem Türk hukukuna göre suç olması ve kovuşturma amaçlı taleplerde üst sınırı en az bir yıl hapis, infaz amaçlı taleplerde en az dört ay hapis cezası bulunması gerekir.

İade amaçlı geçici tutuklama ne kadar sürer?

Talep eden devlet iade belgelerini en fazla kırk gün içinde göndermezse geçici tutuklama derhâl kaldırılır (6706 sayılı Kanun m.14).

Kırmızı bülten hangi suçlar için yayımlanır?

INTERPOL Veri İşleme Kuralları m.83’e göre kovuşturma amaçlı bültenlerde suçun en az iki yıl hapis cezası gerektirmesi, infaz amaçlı bültenlerde en az altı aylık hapis cezası bulunması aranır. Siyasi, askerî, dinî veya ırki nitelikteki işler INTERPOL Anayasası m.3 uyarınca kapsam dışıdır.

İade kararına karşı kanun yolu var mı?

Evet. İade talebinin kabul edilebilirliğine ilişkin ağır ceza mahkemesi kararına karşı temyiz yoluna başvurulabilir (6706 sayılı Kanun m.18). Kabul kararı kesinleşse bile iadenin yerine getirilmesi ayrıca idari onaya bağlıdır (m.19).

Yurt dışından ifade vermek için ne yapmalıyım?

Müdafiniz aracılığıyla dosyaya yazılı talep sunarak beyanınızın istinabe yoluyla, bulunduğunuz ülkedeki yetkili makam aracılığıyla alınmasını ya da imkân varsa ses ve görüntü nakliyle dinlenmenizi isteyebilirsiniz. Sorgunun yapılmış olması, kaçak sanık hakkında mahkûmiyet verilebilmesinin ön şartıdır (CMK m.247/3).

Yurt dışında işlenen suçtan Türkiye’de yeniden yargılanır mıyım?

Türkiye’de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hüküm verilmiş kişi Türkiye’de yeniden yargılanır (TCK m.9). Türk vatandaşının yurt dışında işlediği suçlar ise TCK m.11’deki şartlarla Türkiye’de yargılanır.

İade yargılamasında ileri sürülmeyen ret sebebi sonradan telafi edilemez
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp’tan Yazın


Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk