Vergi Cezalarında Tekerrür (VUK m.339)

Vergi cezalarında tekerrür, daha önce kesilip kesinleşen bir vergi cezasının ardından belirli süre içinde aynı türden yeni bir ceza kesilmesi hâlinde, ikinci cezanın artırımlı uygulanmasıdır. Bu rehberde, tekerrür kurumunu VUK m.339 çerçevesinde açıklıyoruz.

Tekerrür Nedir?

Tekerrür, kelime anlamıyla “tekrarlanma” demektir. Vergi hukukunda tekerrür, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 339. maddesinde düzenlenmiştir. Amacı, vergi cezası kesilip kesinleşmesine rağmen aynı türden fiili tekrar işleyen mükellefleri caydırmaktır. Bunun için ikinci kez kesilecek ceza, belirli oranlarda artırılarak uygulanır.

Tekerrürün Şartları

VUK m.339 uyarınca tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir: Önceki ceza kesinleşmiş olmalı: Mükellefe daha önce vergi ziyaı veya usulsüzlükten ceza kesilmiş ve bu ceza kesinleşmiş olmalıdır. Süre içinde tekrar: Aşağıda açıklanan süreler içinde yeni bir ceza kesilmiş olmalıdır. Aynı nev’iden olmalı: İkinci ceza, ilk cezayla aynı türden (vergi ziyaı ise vergi ziyaı, usulsüzlük ise usulsüzlük) olmalıdır. İkinci fiil sonradan işlenmeli: Tekerrüre esas ikinci fiil, ilk cezanın kesinleşmesinden sonraki bir tarihte işlenmiş olmalıdır.

Süreler: Vergi Ziyaında 5 Yıl, Usulsüzlükte 2 Yıl

VUK m.339, tekerrür için iki ayrı süre öngörür: Vergi ziyaı cezasında, cezanın kesinleştiği tarihi takip eden yılın başından başlamak üzere beş yıl içinde — süre, beşinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonunda dolar; usulsüzlükte ise cezanın kesinleştiği tarihi takip eden yılın başından başlamak üzere iki yıl içinde — süre, ikinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonunda dolar yeni ceza kesilirse tekerrür uygulanır. Bu süreler hesaplanırken, artırıma esas alınan cezanın kesinleşme tarihi dikkate alınır.

Artırım Oranı: %50 ve %25

Tekerrür hâlinde ceza şu oranlarda artırılır: Vergi ziyaı cezası yüzde elli (%50), usulsüzlük cezası yüzde yirmi beş (%25) oranında artırılarak uygulanır. Önemli bir sınır vardır: artırım tutarı, kesinleşen cezadan (kesinleşen birden fazla ceza varsa bunların tutar itibarıyla en yükseğinden) fazla olamaz. Bu sınır, 7338 sayılı Kanunla getirilmiş, mükellef lehine bir düzenlemedir.

Özel Usulsüzlük Tekerrüre Dahil mi?

Tekerrür açısından “usulsüzlük” kavramı, kural olarak genel usulsüzlükleri ifade eder; özel usulsüzlükler bu kapsamda değerlendirilmez. Çünkü özel usulsüzlük cezalarının kendi maddelerinde (örneğin belge düzenine ilişkin) ayrı artırım/tekrar düzenlemeleri bulunmaktadır. Bu nedenle tekerrür hükmü uygulanırken genel usulsüzlük ve vergi ziyaı cezaları esas alınır.

Uzlaşma ve İndirimin Kesinleşmeye Etkisi

Tekerrürde “kesinleşmiş ceza” şartı önemlidir. Mükellef ile idare arasında uzlaşma sağlanırsa, üzerinde uzlaşılan ceza hakkında dava açılamayacağından ceza kesinleşmiş sayılır ve tekerrür açısından “ilk ceza” niteliği taşıyabilir. Benzer şekilde, VUK m.376 kapsamında cezada indirimden yararlanılması da cezanın kesinleştiği sonucunu doğurur. Buna karşılık, tarhiyat öncesi uzlaşmada tekerrür hükümleri uygulanmaz; bu da tarhiyat öncesi uzlaşmayı bazı mükellefler için avantajlı kılar.

Tekerrürün Üç Şartı

Vergi cezalarında tekerrür, önceki bir cezanın sonraki cezayı ağırlaştırmasıdır. Üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Birinci satır en sık gözden kaçan şarttır: tekerrürün uygulanabilmesi için önceki cezanın yalnızca kesilmiş olması yetmez, kesinleşmiş olması gerekir. Dava açılmış ve henüz sonuçlanmamış bir ceza tekerrüre esas alınamaz.

Sekizinci satır ise 2021 sonrası eklenen önemli bir güvencedir: artırım tutarı, kesinleşen cezadan fazla olamaz; birden fazla kesinleşmiş ceza varsa bunların tutar itibarıyla en yükseği esas alınır. Böylece küçük bir önceki ceza, sonraki cezada sınırsız bir artışa yol açmaz.

Tekerrür İddiasına Karşı Ne Yapılabilir?

Tekerrür uygulaması hesaplama ve süre denetimine açıktır; ihbarname geldiğinde bu hususlar kontrol edilmelidir.

Birinci ve altıncı satırlar en sık sonuç veren iki itiraz sebebidir: önceki cezanın kesinleşmemiş olması ile artırım tutarının kesinleşen cezayı aşması. Her ikisi de hesaplama hatası niteliğinde olup ihbarnameye karşı açılacak davada ileri sürülebilir.

Dokuzuncu satır ise paralel imkânları hatırlatır; tekerrüre itiraz edilirken ceza indirimi ve uzlaşma yolları da ayrıca değerlendirilmelidir.

Ceza İndirimi ve Diğer Yollarla İlişkisi

Tekerrür artırımı yapılmış olsa dahi, cezayı azaltan başka mekanizmalar devrededir.

Üçüncü satır en güçlü mekanizmadır: pişmanlık ve ıslah hükümlerinden yararlanılması hâlinde vergi ziyaı cezası kesilmez — ancak bunun için beyanın kendiliğinden, idare haberdar olmadan yapılması gerekir. Yedinci satır ise bir tercih doğurur; uzlaşma ile ceza indiriminden aynı anda yararlanılamaz, bu nedenle hangisinin daha avantajlı olduğu hesaplanmalıdır. Ayrıntı için pişmanlık ve ıslah (VUK 371) rehberimize bakabilirsiniz.

Özel yaptırım rejimleri rehberlerimiz: vergi cezalarında tekerrür · vergide uzlaşma · manipülasyonda etkin pişmanlık · Rekabet Kurumuna şikâyet · yurt dışındaki şüpheli · soruşturma dosyasını inceleme

Özetle: Kesinleşme, Süre, Tavan

Vergi cezalarında tekerrür üç şarta bağlıdır: önceki cezanın kesinleşmiş olması, kanunda öngörülen sürenin dolmamış olması ve aynı türden yeni bir cezanın kesilmesi.

Süreler ceza türüne göre değişir: vergi ziyaında kesinleşmeyi izleyen günden itibaren beşinci yılın isabet ettiği takvim yılı sonuna kadar, usulsüzlükte ise ikinci yılın sonuna kadar. Artırım oranları da farklıdır — vergi ziyaında yüzde elli, usulsüzlükte yüzde yirmi beş.

En değerli güvence ise üst sınırdır: artırım tutarı kesinleşen cezadan fazla olamaz; birden fazla kesinleşmiş ceza varsa tutar itibarıyla en yükseği esas alınır.

İhbarname geldiğinde iki husus mutlaka kontrol edilmelidir: önceki cezanın gerçekten kesinleşip kesinleşmediği ve artırımın üst sınırı aşıp aşmadığı. Ayrıca tekerrür uygulanmış olsa dahi ceza indirimi, uzlaşma ve — şartları varsa — pişmanlık gibi mekanizmalar ayrıca değerlendirilmelidir; ancak uzlaşma ile ceza indiriminden aynı anda yararlanılamaz.

İhbarname Geldiğinde İlk Kontroller

Tekerrür uygulanmış bir ceza ihbarnamesinde dava açmadan önce yapılacak kontroller.

Üçüncü ve yedinci satırlar en çok sonuç veren iki itiraz noktasıdır: önceki cezanın kesinleştiğini gösteren belgenin dosyada bulunup bulunmadığı ile artırım tutarının üst sınırı aşıp aşmadığı. Sekizinci satır ise pratik zorunluluktur; tebliğ tarihi hem dava açma hem ceza indirimi ve uzlaşma başvuru sürelerinin başlangıcıdır.

Ceza Türlerine Göre Kısa Karşılaştırma

Tekerrürün etkisini anlamak için hangi cezanın hangi rejime tabi olduğunu bilmek gerekir.

İlk iki satır arasındaki fark önemlidir: usulsüzlük cezalarında hem tekerrür süresi daha kısa hem artırım oranı daha düşüktür. Bu nedenle ihbarnamede hangi ceza türünün esas alındığı ve doğru oranın uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.

Mevzuat Haritası

Sürenin Kanuni Lafzı ve İdarenin Yorumu

Tekerrürde sürenin nasıl hesaplanacağı, maddenin kendi ifadesiyle ortaya konulmalıdır; çünkü lafız ile uygulama arasındaki köprüyü bir sirküler kurar.

VUK m. 339: “Vergi ziyaına sebebiyet vermekten veya usulsüzlükten dolayı ceza kesilen ve cezası kesinleşenlere, cezanın kesinleştiği tarihi takip eden yılın başından başlamak üzere vergi ziyaında beş, usulsüzlükte iki yıl içinde tekrar ceza kesilmesi durumunda, vergi ziyaı cezası yüzde elli, usulsüzlük cezası yüzde yirmi beş oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Şu kadar ki, artırım tutarı kesinleşen cezalardan (kesinleşen birden fazla ceza olması durumunda bunlardan tutar itibarıyla en yükseği dikkate alınır) fazla olamaz.”

En Güçlü İtiraz: İkinci Fiilin Tarihi

Yazının dördüncü şart olarak saydığı “ikinci fiil sonradan işlenmeli” kuralı, uygulamada en sık ihlal edilen ve en çok sonuç veren noktadır.

Üst Sınırın Hesabı

Yazının doğru vurguladığı tavan, 7338 sayılı Kanun‘un 38. maddesiyle getirilmiştir ve iki ayrı unsur içerir.

m. 337 ile m. 339 Karşılaşınca

Yazıda hiç yer almayan bir hüküm, aynı takvim yılı içindeki tekrarlarda doğrudan devreye girer ve tekerrürle ters yönde işler.

VUK m. 337 uyarınca, m. 352‘de yazılı usulsüzlüklerden aynı takvim yılı içinde aynı nev’iden birden fazla yapıldığı takdirde, birden fazlasının her biri için birincisine ait cezanın dörtte biri kesilir.

İçtima: Tek Fiil, İki Ceza

Tekerrürden ayrı bir kurum olan içtima, hangi cezanın kesileceğini belirler.

VUK m. 336 uyarınca, cezayı gerektiren tek bir fiil ile vergi ziyaı ve usulsüzlük birlikte işlenmiş olursa, bunlara ait cezalardan sadece miktar itibarıyla en ağırı kesilir; usulsüzlük cezası kesilmesini gerektiren birden fazla fiil işlendiğinde ise bunlar ayrı ayrı cezalandırılır.

Bu hüküm, tekerrür hesabının başlangıç noktasını da etkiler. Tekerrür artırımı, kesilecek ceza üzerinden hesaplanır; dolayısıyla önce m. 336 uyarınca hangi cezanın kesileceği belirlenmeli, ardından m. 339 artırımı bu tutara uygulanmalıdır. Sıralama ters çevrildiğinde hesap hatalı çıkar.

Ceza Kesmede Zamanaşımı

Tekerrür tartışmasından önce sorulması gereken soru, cezanın kesilebilir olup olmadığıdır.

Bu kontrol tekerrürden önce yapılmalıdır. Ceza kesme zamanaşımı dolmuşsa, tekerrür tartışmasına hiç girilmeden ihbarnamenin tümü iptal edilir. Dolayısıyla itiraz sıralaması şöyle kurulmalıdır: önce zamanaşımı, sonra cezanın esası, en sonda tekerrür artırımı.

İndirim, Uzlaşma ve Pişmanlığın Sayısal Çerçevesi

Yazının doğru andığı paralel yollar, oranlarıyla birlikte verildiğinde tercih hesaplanabilir hâle gelir.

Özel Usulsüzlüğün Ayrı Rejimi

Yazının doğru belirttiği “özel usulsüzlük tekerrüre girmez” sonucunun gerekçesi, cezaların kaynak maddelerinde yatar.

Ayrımın pratik sonucu ihbarname üzerinde denetlenebilir. Ceza hangi maddeye dayanılarak kesilmişse, tekerrür değerlendirmesi de o maddeye göre yapılır. m. 353 veya mükerrer m. 355 uyarınca kesilmiş bir özel usulsüzlük cezasına m. 339 artırımı uygulanmışsa, bu husus ayrıca itiraz konusu yapılabilir. Aynı şekilde, tekerrüre esas alınan önceki cezanın da özel usulsüzlük olmaması gerekir.

İtiraz Sıralaması

Dördüncü ve sekizinci sıra, hesaplama hatası niteliğinde olduğundan en yüksek başarı şansını taşır. Her ikisi de takdire değil tarihe ve rakama dayanır: ikinci fiilin tarihi ile artırımın tutarı, dosyadaki belgelerden doğrudan çıkarılabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde bu iki husus ayrı başlıklar hâlinde ve hesap gösterilerek ileri sürülmelidir. Tebliğ tarihinin kaydedilmesi de zorunludur; hem dava açma hem m. 376 indirimi hem uzlaşma başvuru sürelerinin başlangıcıdır ve bu süreler birbirinden farklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Vergi cezalarında tekerrür nedir?

VUK m. 339: daha önce kesilip kesinleşen bir vergi cezasının ardından belirli süre içinde aynı türden yeni bir ceza kesilmesi hâlinde, ikinci cezanın artırımlı uygulanmasıdır.

Maddenin lafzı tam olarak ne diyor?

“Cezanın kesinleştiği tarihi takip eden yılın başından başlamak üzere vergi ziyaında beş, usulsüzlükte iki yıl içinde tekrar ceza kesilmesi durumunda, vergi ziyaı cezası yüzde elli, usulsüzlük cezası yüzde yirmi beş oranında artırılmak suretiyle uygulanır.”

Süre kesinleşmeden hemen sonra mı başlar?

Lafız “takip eden yılın başından” der. Gelir İdaresi Başkanlığı sirküleri bu ibarenin sürenin sona ereceği tarihin tespitiyle ilgili olduğunu, kesinleşme ile takip eden yılın başı arasındaki dönemde işlenen fiillerin de tekerrüre konu olacağını açıklamıştır.

O hâlde süre itirazı nasıl kurulmalı?

Başlangıç değil bitiş üzerinden: vergi ziyaında beşinci, usulsüzlükte ikinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonu geçilmişse tekerrür uygulanamaz. Hesap gün üzerinden değil takvim yılı üzerinden yapılır.

Tekerrürün şartları nelerdir?

Önceki cezanın kesinleşmiş olması, kanuni süre içinde yeni ceza kesilmesi, iki cezanın aynı nev’iden olması ve ikinci fiilin ilk cezanın kesinleşmesinden sonra işlenmiş olması.

Tekerrür için önceki cezanın kesinleşmesi şart mı?

Evet — en sık gözden kaçan şart budur. Cezanın yalnızca kesilmiş olması yetmez. Dava açılmış ve henüz sonuçlanmamış bir ceza tekerrüre esas alınamaz.

Uygulamada en güçlü itiraz hangisi?

İkinci fiilin tarihi. Tekerrüre esas alınacak sonraki fiil, her hâlde ilk cezanın kesinleşme tarihinden sonraki bir tarihte işlenmiş olmalıdır — bu, hem yargı kararlarının hem Gelir İdaresi Başkanlığı sirkülerinin kabulüdür.

Somut bir örnek verir misiniz?

2021‘de kesinleşen ve 2021 yılı fiiline ait bir vergi ziyaı cezanız var. Sonra inceleme 2020 dönemine uzanıyor ve o dönem için ceza kesiliyor. İhbarnamede tekerrür varsa hatalıdır: ikinci fiil 2020‘de, yani ilk cezanın kesinleşmesinden önce işlenmiştir.

Bu hata neden sık yapılıyor?

Ceza kesme işlemleri büyük ölçüde otomatik sistem üzerinden yürüdüğünden, incelemeler geçmiş dönemlere uzandığında sıra bozulmaktadır.

İhbarname gelince ilk ne yapmalıyım?

İki tarihi yan yana koyun: tekerrüre esas cezanın kesinleşme tarihi ile yeni cezaya konu fiilin tarihi (vergilendirme dönemi). İkincisi birinciden önceyse tekerrür uygulanamaz.

Tekerrürde ceza ne kadar artar?

Vergi ziyaı cezası yüzde elli, usulsüzlük cezası yüzde yirmi beş.

Artırımın bir üst sınırı var mı?

Var. 7338 sayılı Kanun m. 38 ile getirilmiştir: “artırım tutarı kesinleşen cezalardan (birden fazlaysa tutar itibarıyla en yükseği dikkate alınır) fazla olamaz.”

Tavan neye uygulanır?

İkinci cezanın tamamına değil, tekerrür nedeniyle eklenen artırım tutarına. Bu ayrım karıştırıldığında itiraz yanlış kurulur.

Hesapla gösterir misiniz?

İlk kesinleşen ceza 10.000 TL, yeni vergi ziyaı cezası 100.000 TL olsun. Yüzde ellilik artırım normalde 50.000 TL olurdu; tavan devreye girer ve artırım 10.000 TL ile sınırlanır. Toplam 150.000 TL değil 110.000 TL olur.

İkinci cezanın büyüklüğü tavanı değiştirir mi?

Hayır — ölçüt ilk cezadır. Bu nedenle tekerrüre esas kesinleşen cezanın tutarı dosyadan istenmeli ve artırımın bunu aşıp aşmadığı hesaplanmalıdır.

Özel usulsüzlük cezası tekerrüre girer mi?

Kural olarak hayır. Tekerrür bakımından “usulsüzlük”, VUK m. 352‘deki genel usulsüzlükleri ifade eder; m. 353 ve mükerrer m. 355 kapsamındaki özel usulsüzlükler kendi maddelerindeki ayrı düzenlemeler nedeniyle kapsam dışıdır.

Bu nasıl denetlenir?

İhbarnamede ceza hangi maddeye dayanılarak kesilmişse tekerrür değerlendirmesi de ona göre yapılır. Özel usulsüzlüğe m. 339 artırımı uygulanmışsa itiraz konusu yapılabilir; tekerrüre esas alınan önceki cezanın da özel usulsüzlük olmaması gerekir.

Aynı takvim yılında tekrarlanan usulsüzlükte ne olur?

Burada VUK m. 337 devreye girer: m. 352‘deki usulsüzlüklerden aynı takvim yılı içinde aynı nev’iden birden fazla yapılırsa, birden fazlasının her biri için birincisine ait cezanın dörtte biri kesilir.

m. 337 ile m. 339 nasıl ayrılır?

Kesinleşme şartıyla. m. 337 bir indirim hükmüdür ve kesinleşme aramaz; m. 339 bir ağırlaştırma hükmüdür ve kesinleşmiş önceki cezanın varlığını arar.

Aynı yıl içinde, hiçbiri kesinleşmemişse?

Uygulanması gereken hüküm m. 337‘dir; bu hâlde tekerrür uygulanması kesinleşme şartının atlanması anlamına gelir. Doktrinde farklı görüşler bulunduğu da gözetilmelidir.

Tek fiille hem vergi ziyaı hem usulsüzlük doğarsa?

VUK m. 336: bunlara ait cezalardan sadece miktar itibarıyla en ağırı kesilir. Usulsüzlük cezası gerektiren birden fazla fiil varsa bunlar ayrı ayrı cezalandırılır.

Bu tekerrür hesabını etkiler mi?

Evet. Artırım kesilecek ceza üzerinden hesaplandığından, önce m. 336 ile hangi cezanın kesileceği belirlenmeli, sonra m. 339 artırımı bu tutara uygulanmalıdır. Sıra ters çevrilirse hesap hatalı çıkar.

Ceza kesmede zamanaşımı ne kadar?

VUK m. 374: vergi ziyaında, cezanın bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın birinci gününden başlayarak beş yıl; usulsüzlükte, usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci gününden başlayarak iki yıl.

Bunu ne zaman kontrol etmeliyim?

Tekerrürden önce. Zamanaşımı dolmuşsa tekerrür tartışmasına hiç girilmeden ihbarnamenin tümü iptal edilir.

Uzlaşma cezayı kesinleştirir mi?

Üzerinde uzlaşılan ceza hakkında dava açılamayacağından kesinleşmiş sayılır ve tekerrür bakımından “ilk ceza” niteliği taşıyabilir. m. 376 indiriminden yararlanmak da kesinleşme sonucunu doğurur.

Tarhiyat öncesi uzlaşmada tekerrür uygulanır mı?

Hayır — bu kapsamda tekerrür hükümleri uygulanmaz. Geçmişinde kesinleşmiş cezası bulunan mükellef için bu aşama, tarhiyat sonrasına göre hesaplanabilir bir avantaj sağlayabilir.

Ceza indirimi ne kadar?

VUK m. 376: ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde başvurup ödeme taahhüdünde bulunulursa kesilen cezanın yarısı indirilir.

Ödeme yerine teminat gösterebilir miyim?

Evet. 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat gösterilerek, vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeme yapılabilir.

Uzlaşma ile indirimden birlikte yararlanabilir miyim?

Hayır; tercih yapılmalıdır. Hangisinin daha avantajlı olduğu sayısal olarak karşılaştırılmalıdır.

Tekerrür zincirini kıracak bir yol var mı?

Pişmanlık ve ıslah (VUK m. 371). Vergi ziyaı cezası hiç kesilmez; ceza kesilmediğinde kesinleşecek bir ceza da olmaz ve gelecekteki tekerrür zinciri baştan kırılır.

Pişmanlığın şartı nedir?

Beyanın, idare olaydan haberdar olmadan ve kendiliğinden yapılması. İnceleme başladıktan veya ihbar yapıldıktan sonra bu yol kapanır.

İtirazlarımı hangi sırayla yazmalıyım?

(1) zamanaşımı, (2) cezanın esası, (3) kesinleşme belgesi, (4) ikinci fiilin tarihi, (5) süre, (6) nev’i birliği, (7) oran, (8) tavan, (9) ihbarnamede tekerrürün gösterilip gösterilmediği.

Hangi itirazlar en çok sonuç verir?

İkinci fiilin tarihi ve tavanın aşılması. İkisi de takdire değil tarihe ve rakama dayanır; dosyadaki belgelerden doğrudan çıkarılabilir ve hesaplama hatası niteliğindedir.

Dilekçemi nasıl kurmalıyım?

Bu iki hususu ayrı başlıklar hâlinde ve hesap göstererek ileri sürün; ayrıca tekerrüre esas cezanın kesinleşme belgesinin dosyaya sunulmasını talep edin.

Tebliğ tarihi neden önemli?

Hem dava açma hem m. 376 indirimi hem uzlaşma başvuru sürelerinin başlangıcıdır ve bu süreler birbirinden farklıdır.

Atıf yapılan başlıca mevzuat: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 336, 337, 339, 344, 352, 353, mükerrer 355, 371, 374, 376 ve uzlaşmaya ilişkin ek maddeler; 7338 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m. 38 (RG: 26/10/2021, 31640) — tekerrürde üst sınır; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 ve 27. Tekerrürün uygulanıp uygulanmayacağı kesinleşme tarihi, fiil tarihi ve ceza türünün doğru tespitine bağlı olduğundan, ihbarnamedeki dayanak ceza ve tarihler dosyadan teyit edilmelidir.