Vergi Cezalarında Tekerrür (VUK m.339)

Vergi cezalarında tekerrür, daha önce kesilip kesinleşen bir vergi cezasının ardından belirli süre içinde aynı türden yeni bir ceza kesilmesi hâlinde, ikinci cezanın artırımlı uygulanmasıdır. Bu rehberde, tekerrür kurumunu VUK m.339 çerçevesinde açıklıyoruz.

Tekerrür Nedir?

Tekerrür, kelime anlamıyla “tekrarlanma” demektir. Vergi hukukunda tekerrür, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 339. maddesinde düzenlenmiştir. Amacı, vergi cezası kesilip kesinleşmesine rağmen aynı türden fiili tekrar işleyen mükellefleri caydırmaktır. Bunun için ikinci kez kesilecek ceza, belirli oranlarda artırılarak uygulanır.

Tekerrürün Şartları

VUK m.339 uyarınca tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir: Önceki ceza kesinleşmiş olmalı: Mükellefe daha önce vergi ziyaı veya usulsüzlükten ceza kesilmiş ve bu ceza kesinleşmiş olmalıdır. Süre içinde tekrar: Aşağıda açıklanan süreler içinde yeni bir ceza kesilmiş olmalıdır. Aynı nev’iden olmalı: İkinci ceza, ilk cezayla aynı türden (vergi ziyaı ise vergi ziyaı, usulsüzlük ise usulsüzlük) olmalıdır. İkinci fiil sonradan işlenmeli: Tekerrüre esas ikinci fiil, ilk cezanın kesinleşmesinden sonraki bir tarihte işlenmiş olmalıdır.

Süreler: Vergi Ziyaında 5 Yıl, Usulsüzlükte 2 Yıl

VUK m.339, tekerrür için iki ayrı süre öngörür: Vergi ziyaı cezasında, cezanın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren beşinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar; usulsüzlükte ise cezanın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren ikinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar yeni ceza kesilirse tekerrür uygulanır. Bu süreler hesaplanırken, artırıma esas alınan cezanın kesinleşme tarihi dikkate alınır.

Artırım Oranı: %50 ve %25

Tekerrür hâlinde ceza şu oranlarda artırılır: Vergi ziyaı cezası yüzde elli (%50), usulsüzlük cezası yüzde yirmi beş (%25) oranında artırılarak uygulanır. Önemli bir sınır vardır: artırım tutarı, kesinleşen cezadan (kesinleşen birden fazla ceza varsa bunların tutar itibarıyla en yükseğinden) fazla olamaz. Bu sınır, 7338 sayılı Kanunla getirilmiş, mükellef lehine bir düzenlemedir.

Özel Usulsüzlük Tekerrüre Dahil mi?

Tekerrür açısından “usulsüzlük” kavramı, kural olarak genel usulsüzlükleri ifade eder; özel usulsüzlükler bu kapsamda değerlendirilmez. Çünkü özel usulsüzlük cezalarının kendi maddelerinde (örneğin belge düzenine ilişkin) ayrı artırım/tekrar düzenlemeleri bulunmaktadır. Bu nedenle tekerrür hükmü uygulanırken genel usulsüzlük ve vergi ziyaı cezaları esas alınır.

Uzlaşma ve İndirimin Kesinleşmeye Etkisi

Tekerrürde “kesinleşmiş ceza” şartı önemlidir. Mükellef ile idare arasında uzlaşma sağlanırsa, üzerinde uzlaşılan ceza hakkında dava açılamayacağından ceza kesinleşmiş sayılır ve tekerrür açısından “ilk ceza” niteliği taşıyabilir. Benzer şekilde, VUK m.376 kapsamında cezada indirimden yararlanılması da cezanın kesinleştiği sonucunu doğurur. Buna karşılık, tarhiyat öncesi uzlaşmada tekerrür hükümleri uygulanmaz; bu da tarhiyat öncesi uzlaşmayı bazı mükellefler için avantajlı kılar.

Sıkça Sorulan Sorular