Vergide uzlaşma, vergi idaresi ile mükellefin ceza tutarı üzerinde yargı yoluna gitmeden anlaşmasıdır. 28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunla uzlaşmanın kapsamı köklü biçimde değişmiştir: artık vergi aslı uzlaşmaya konu edilemez; yalnızca vergi ziyaı cezaları ile 2026 yılı için 40.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşma kapsamındadır (VUK ek m.1). Uzlaşma ancak kanunda sayılan sebeplerden birinin ileri sürülmesi hâlinde yapılabilir: kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememe, VUK m.369’daki yanılma, vergi hataları veya maddi hata ya da yargı kararları ile idarenin görüş farklılığı. Tarhiyat sonrası uzlaşma talebi ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Tarhiyat öncesi uzlaşma vergi incelemesine dayanan cezalarda mümkündür (ek m.11). Vergi kaçakçılığı fiilleriyle (VUK m.359) vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kesilen cezalar uzlaşma dışındadır. Uzlaşılan cezalara başkaca bir indirim uygulanmaz (ek m.9).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
2026 güncel: Bahis soruşturmasıyla bağlantılı hesap hareketleri nedeniyle vergi incelemesi, re’sen tarhiyat, vergi ziyaı cezası, uzlaşma ve otuz günlük dava süresi Bahis Soruşturmasından Sonra Vergi İncelemesi rehberinde anlatılmıştır.
Vergi ve ceza ihbarnamesi mi tebliğ edildi?
Uzlaşma, indirim ve dava seçeneklerini 30 gün dolmadan birlikte karşılaştıralım: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Kapsam (VUK ek m.1, 7524 sonrası): yalnız vergi ziyaı cezaları ve 40.000 TL’yi aşan (2026) usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları; vergi aslı uzlaşma dışında. Sebep şartı: kanuna yeterince nüfuz edememe, m.369 yanılma, m.116-118 vergi hataları, maddi hata, yargı kararları ile idare arasında görüş farkı. Kapsam dışı: m.359 fiilleriyle vergi ziyaında kesilen ceza, bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza, m.370/b izaha davetle ilgili ceza. 40.000 TL ve altı usulsüzlük: uzlaşma yok, m.376 indirimi %50 artırımlı. Tarhiyat sonrası: tebliğden 30 gün; vaki olmazsa yeniden talep yok; idarenin nihai teklifi dava süresi sonuna kadar yazılı kabul edilebilir. Tarhiyat öncesi (ek m.11): inceleme dayanaklı cezalarda; vaki olmazsa tarhiyat sonrası uzlaşma istenemez. Sonuç: tutanak kesin; dava açılamaz (ek m.6). Vaki olmazsa dava süresi bitmiş veya 15 günden az kalmışsa 15 gün uzar (ek m.7). Başkaca indirim yok (ek m.9); m.376/1-1 ile birlikte kullanılamaz.
VUK ek m.6: Uzlaşma komisyonlarının tutacakları uzlaşma tutanakları kesin olup gereği vergi dairelerince derhal yerine getirilir. Mükellef veya adına ceza kesilen; üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açılmaz ve hiçbir mercie şikayette bulunamaz.
Uzlaşmanın Niteliği
Uzlaşma, vergi uyuşmazlıklarını yargıya taşımadan çözmeyi amaçlayan idari bir yoldur. Uzlaşma komisyonu, kanunda sayılan sebeplerin varlığını değerlendirerek ceza tutarı üzerinde mükellefle anlaşabilir. Uzlaşma bir hak değil, idarenin kanun çerçevesinde kullandığı bir imkândır; kanun “idare … mükellefler ile uzlaşabilir” ifadesini kullanır (VUK ek m.1). Bu nedenle uzlaşma talebinin kabulü ve teklif edilecek tutar, ileri sürülen sebebin gücüne ve somut olayın özelliklerine göre değişir. Uzlaşmanın sağlanmasıyla birlikte ceza kesinleşir ve bu konuda artık yargı yoluna gidilemez. Bu nedenle uzlaşma, cezanın hukuka aykırı olduğuna dair güçlü deliller bulunan dosyalarda dava yolundan önce dikkatle değerlendirilmelidir. Ücretlilere vergi iadesi mevzuatı uyarınca kesilen cezalar da kanunda uzlaşma kapsamına dahil edilmiştir (ek m.12).
Belediye ve İl Özel İdaresi Vergilerinde Uzlaşma
Uzlaşma hükümleri yalnızca Gelir İdaresi Başkanlığına bağlı vergi dairelerinin tarhiyatları için değil, il özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlara ilişkin cezalar için de uygulanır. Kanun, bu idarelere ait vergi, resim ve harçlar için uzlaşma yönetmeliğinin İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanacağını düzenler (VUK ek m.1). Bu nedenle emlak vergisi, çevre temizlik vergisi veya ilan ve reklam vergisi gibi belediye gelirlerine ilişkin cezalarda uzlaşma başvurusu, ilgili belediyenin gelir birimine yapılır ve bu yönetmelik hükümleri uygulanır.
7524 Sayılı Kanunla Ne Değişti?
| Konu | 7524 öncesi | 7524 sonrası |
|---|---|---|
| Uzlaşma konusu | Vergi aslı ve cezalar | Yalnız cezalar |
| Uzlaşma sebebi | Genel | Kanunda sayılan sebeplerin ileri sürülmesi |
| Uzlaşma vaki olmazsa | Dava yolu | Dava yolu; ayrıca idarenin nihai teklifini dava süresi sonuna kadar kabul imkânı |
| Uzlaşılan cezada m.376 indirimi | m.376/1-2 kapsamında indirim | m.376/1-2 mülga; başkaca indirim yok |
| Geçiş | — | Geçici m.35: yürürlükten önce talep edilmiş ve sonuçlanmamış uzlaşmalarda eski hükümler |
Vergide uzlaşma, uzun yıllar boyunca hem vergi aslı hem de ceza üzerinde idare ile anlaşma imkânı veren bir kurumdu. 28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanun bu yapıyı değiştirmiştir. VUK ek m.1’in birinci fıkrasında yer alan “vergilerle bunlara” ibaresi “vergilere” şeklinde değiştirilmiş ve “tarh edilen vergi ve” ibaresi metinden çıkarılmıştır. Böylece uzlaşmanın konusu yalnızca cezalarla sınırlanmıştır. Eski metnimizde uzlaşmanın “vergi ve ceza tutarı” üzerinde yapılan bir anlaşma olduğu anlatılıyordu; bu bilgi yürürlükteki kanunla uyumlu değildir. Kanun ayrıca uzlaşmayı belirli sebeplere bağlamıştır. Değişiklikten önce uzlaşma talep edildiği hâlde henüz uzlaşma günü verilmemiş, uzlaşma görüşmesi yapılmamış, uzlaşma günü ertelenmiş veya uzlaşma talep süresi geçmemiş vergi ve cezalar hakkında ise değişiklikten önceki hükümler uygulanır (VUK geçici m.35). Uzlaşma ile vergi ziyaı cezası ilişkisi için vergi ziyaı cezasında uzlaşma ve indirim rehberine bakabilirsiniz.
30 günlük süre işliyor.
Uzlaşma mı, indirim mi, dava mı? Hesaplamalı karşılaştırma için: 0554 648 37 15
Uzlaşmanın Konusu ve Sebepleri
| Ceza türü | Uzlaşma | Not |
|---|---|---|
| İkmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin vergi ziyaı cezası | Mümkün | Vergi aslı uzlaşma dışı |
| Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası (2026: 40.000 TL üzeri) | Mümkün | Fiil bazında toplam ceza esas alınır |
| Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası (2026: 40.000 TL ve altı) | Uzlaşma yok | m.376 indirimi %50 artırımlı uygulanır |
| m.359 fiilleriyle vergi ziyaında kesilen ceza (üç kat) | Uzlaşma dışı | Bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza da dışarıda |
| m.370/b kapsamında izaha davet ön tespitine ilişkin ceza | Uzlaşma dışı | — |
7524 sayılı Kanundan sonra uzlaşma, ancak vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin belirli sebeplerden kaynaklandığının ileri sürülmesi hâlinde yapılabilir. Bu sebepler kanunda şöyle sayılmıştır: kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememek, VUK m.369’da yazılı yanılma, VUK m.116, 117 ve 118’de yazılı vergi hataları ile bunun dışında her türlü maddi hata ve yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığı (VUK ek m.1). Yanılma hükmüne göre, yetkili makamların mükellefe yazı ile yanlış izahat vermiş olması veya bir hükmün uygulanma tarzına ilişkin içtihadın değişmiş olması hâlinde vergi cezası kesilmez (m.369). Uzlaşma talep dilekçesinde bu sebeplerden hangisinin ileri sürüldüğü açıkça gösterilmeli ve olaya ilişkin belgelerle desteklenmelidir. Uzlaşmaya konu edilebilecek usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tespitinde, cezayı gerektiren fiil bazında kesilecek toplam ceza tutarı dikkate alınır. Kanundaki 5.000 Türk lirası tutarı, Hazine ve Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi Başkanlığı) 588 Sıra No’lu Tebliği ile 1/1/2026 tarihinden geçerli olmak üzere 40.000 Türk lirası olarak belirlenmiştir. Bu tutarı aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşmaya konu edilemez; bunlar için VUK m.376’daki indirim oranı %50 artırımlı uygulanır. Usulsüzlük cezaları için usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları, vergi hataları için vergi hatası düzeltme rehberlerine bakabilirsiniz.
Uzlaşma Sebepleri Ayrıntılı
| Sebep | İçeriği | Örnek |
|---|---|---|
| Kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememe | Mükellefin mevzuatı yorumlamada yanılması | Karmaşık bir istisna hükmünün yanlış uygulanması |
| VUK m.369 yanılma | Yetkili makamların yazılı yanlış izahatı veya içtihat değişikliği | Özelgeye uygun hareket edilmesi |
| Vergi hataları (m.116-118) ve maddi hata | Hesap veya vergilendirme hataları; her türlü maddi hata | Matrahın yanlış hesaplanması, mükerrer vergilendirme |
| Yargı kararları ile idarenin görüş farklılığı | İhtilaf konusu olayda yargı ile idare arasında farklı görüş | Mükellefin vergi mahkemesi kararına dayanarak işlem yapması |
Uzlaşma sebeplerinden ilki, vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten kaynaklanmasıdır. Bu, özellikle karmaşık ve sık değişen düzenlemelerin uygulanmasında ortaya çıkan yorum farklılıklarını kapsar. İkinci sebep VUK m.369’daki yanılmadır. Yetkili makamların mükellefe yazıyla yanlış izahat vermiş olması veya bir hükmün uygulanma tarzına ilişkin içtihadın değişmiş olması hâlinde zaten vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz. Üçüncü sebep vergi hatalarıdır. Vergi hatası, vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır (VUK m.116). Hesap hataları matrah hatalarını, vergi miktarında hataları ve mükerrer vergilendirmeyi; vergilendirme hataları ise mükellefin şahsında, mükellefiyette, mevzuda ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hataları kapsar (m.117-118). Kanun bunlara ek olarak her türlü maddi hatayı da uzlaşma sebebi sayar. Dördüncü sebep, ihtilaf konusu olayda yargı kararları ile idarenin görüş farklılığıdır. Uzlaşma talebinde bu sebeplerden hangisinin ileri sürüldüğü açıkça yazılmalı ve belgelerle desteklenmelidir.
Vergi Ziyaı Cezası: Uzlaşmanın Asıl Konusu
Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesidir (VUK m.341). Vergi ziyaına sebebiyet verildiğinde ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir. Vergi ziyaına m.359’da yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi hâlinde bu ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat uygulanır. Vergi incelemesine başlanmasından veya takdir komisyonuna sevkten sonra verilenler hariç, kanuni süresi geçtikten sonra verilen beyannameler için ceza yüzde elli oranında uygulanır. 7524 sayılı Kanunla eklenen hükümle, mükellefiyet tesis ettirilmesi gerektiği hâlde vergi dairesinin bilgisi dışında faaliyette bulunularak vergi ziyaına sebebiyet verilmesi durumunda vergi ziyaı cezası yüzde elli artırılarak uygulanır (VUK m.344). Uzlaşma bu cezalar üzerinde yapılır; ancak m.359 fiilleriyle ilgili üç kat ceza uzlaşma dışındadır. Vergi ziyaı cezası için vergi ziyaı cezası rehberine bakabilirsiniz.
Tarhiyat Öncesi ve Tarhiyat Sonrası Uzlaşma
| Ölçüt | Tarhiyat öncesi (ek m.11) | Tarhiyat sonrası (ek m.1) |
|---|---|---|
| Konu | Vergi incelemesine dayanılarak kesilecek cezalar | Tarh edilen vergilere ilişkin kesilen cezalar |
| Zaman | Ceza kesilmeden önce | İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün |
| Kapsam dışı | m.359 fiilleriyle ilgili cezalar | m.359 cezaları ve m.370/b cezası |
| Uzlaşma sağlanırsa | Dava açılamaz, şikâyette bulunulamaz | Tutanak kesin; dava açılamaz |
| Uzlaşma sağlanamazsa | Ceza kesildikten sonra uzlaşma istenemez | Yeniden uzlaşma istenemez; dava yolu açık |
| Usul | Yönetmelikte belirlenir | Komisyonlar ve usul yönetmelikte belirlenir |
Tarhiyat öncesi uzlaşma, vergi incelemesine dayanılarak kesilecek cezalar bakımından ceza kesilmeden önce yapılır (VUK ek m.11). Tarhiyattan önce uzlaşmaya varılırsa tutanakla tespit edilen bu husus hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamaz. Tarhiyat öncesi uzlaşma temin edilememiş veya uzlaşmaya varılamamışsa, mükellef ceza kesildikten sonra uzlaşma talep edemez. Bu nedenle iki uzlaşma türü arasında seçim yapılırken bu sınır mutlaka hesaba katılmalıdır. Tarhiyat sonrası uzlaşma ise ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde talep edilir. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz (ek m.1). Mükellef uzlaşma görüşmelerinde bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ve 3568 sayılı Kanuna göre kurulan meslek odasından bir meslek mensubu bulundurabilir. Uzlaşma komisyonları, uzlaşmanın şekli ve usulü yönetmelikle düzenlenir.
Uzlaşma Görüşmesinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Uzlaşma görüşmesi, uzlaşma komisyonu ile mükellef veya vekili arasında yapılır. Görüşmeye hazırlıklı gitmek, sonucu doğrudan etkiler. Uzlaşma talebinde ileri sürülen sebep, görüşmede somut belgelerle desteklenmelidir: özelge, yargı kararı, maddi hatayı gösteren hesap tabloları veya ilgili mevzuatın yorumuna ilişkin açıklamalar bu kapsamdadır. Mükellef görüşmede bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ve serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir gibi bir meslek mensubu bulundurabilir (VUK ek m.1). Görüşme sonunda uzlaşma sağlanırsa tutanak imzalanır ve kesinleşir; sağlanamazsa tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır. Bu teklif, dava süresi sonuna kadar yazılı olarak kabul edilebilir. Tutanak imzalanmadan önce, m.376 indiriminin uzlaşma teklifinden daha avantajlı olup olmadığı son bir kez hesaplanmalıdır; çünkü tutanak imzalanıncaya kadar uzlaşmadan vazgeçerek m.376/1-1 indirimini isteme hakkı saklıdır (ek m.9).
Uzlaşma Sağlanamazsa: Nihai Teklif ve Dava
Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır. Mükellef, dava açma süresinin sonuna kadar teklif edilen cezayı kabul ettiğini yazılı olarak bildirirse uzlaşma sağlanmış sayılır (VUK ek m.1). Bu hüküm, uzlaşma görüşmesinde karar veremeyen mükellefe, dava açıp açmama konusunda düşünme süresi tanır. Uzlaşma talebinde bulunan mükellef, uzlaşma talep ettiği ceza için ancak uzlaşma vaki olmadığı takdirde dava açabilir. Uzlaşma talebinden önce dava açılmışsa, dava uzlaşma sonuçlanıncaya kadar vergi mahkemesince incelenmez (ek m.7). Uzlaşmanın vaki olmaması hâlinde mükellef, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın kendisine tebliğinden itibaren genel hükümler çerçevesinde dava açabilir. Dava açma süresi bitmiş veya on beş günden az kalmışsa bu süre tutanağın tebliği tarihinden itibaren on beş gün olarak uzar. Eski metnimizde uzlaşma sağlanamazsa dava açma süresinin “yeniden işlemeye başladığı” belirtiliyordu; kanun süreyi yeniden başlatmaz, yalnızca bitmiş veya on beş günden az kalmışsa on beş güne uzatır. Vergi mahkemesinde dava için vergi mahkemesi dava dilekçesi, ceza iptal davaları için vergi cezalarına karşı iptal davaları rehberlerine bakabilirsiniz.
Uzlaşma Sağlanırsa: Kesinlik ve Ödeme
Uzlaşma komisyonlarının düzenlediği uzlaşma tutanakları kesindir ve gereği vergi dairelerince derhâl yerine getirilir. Mükellef veya adına ceza kesilen kişi, üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunamaz (VUK ek m.6). Uzlaşılan cezalar, uzlaşma tutanağı ödeme zamanlarından önce tebliğ edilmişse kanuni ödeme zamanlarında; ödeme zamanları kısmen veya tamamen geçtikten sonra tebliğ edilmişse ödeme süresi geçmiş olanlar tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (ek m.8). Uzlaşma vaki olmazsa ödeme, VUK m.368 ile İdari Yargılama Usulü Kanunundaki dava hâlinde tahsil hükümleri çerçevesinde yapılır. Uzlaşma ile kesinleşen ceza, tekerrür bakımından da değerlendirilmelidir. Vergi ziyaı cezası kesilen ve cezası kesinleşenlere, kesinleşmeyi izleyen günden itibaren beşinci yılın sonuna kadar tekrar vergi ziyaı cezası kesilmesi hâlinde ceza yüzde elli artırılarak uygulanır (VUK m.339). Eski metnimizde tarhiyat öncesi uzlaşmada m.339 tekerrür hükümlerinin uygulanmayacağı belirtiliyordu; bu yönde bir hüküm yürürlükteki VUK metninde bulunmadığından metinden çıkarılmıştır. Tekerrür için vergi cezalarında tekerrür rehberine bakabilirsiniz.
Uzlaşma mı, Cezada İndirim mi, Dava mı?
| Ölçüt | Uzlaşma (ek m.1) | Cezada indirim (m.376/1-1) | Dava |
|---|---|---|---|
| Konu | Yalnız ceza | Vergi aslı ödenir, cezanın yarısı indirilir | Vergi ve ceza |
| Süre | Tebliğden 30 gün | Tebliğden 30 gün içinde başvuru | Dava açma süresi |
| Şart | Kanunda sayılan uzlaşma sebebi | Vergi ve kalan cezayı vadede veya teminatla 3 ay içinde ödemek | Hukuka aykırılık iddiası |
| Sonuç | Tutanak kesin; dava yok | İndirim; ödenmez veya dava açılırsa kaybedilir | Mahkeme kararı |
| Birlikte kullanım | m.376/1-1 uygulanan cezada uzlaşma yok; uzlaşılan cezaya başka indirim yok | Uzlaşma tutanağı imzalanıncaya kadar uzlaşmadan vazgeçip indirim istenebilir | Uzlaşma talep edilen ceza için dava ancak uzlaşma vaki olmazsa |
Uzlaşma, cezada indirim ve dava, ihbarnamenin tebliğinden itibaren aynı dönemde değerlendirilmesi gereken üç seçenektir. Cezada indirim için mükellef, tarh edilen vergiyi ve vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısını tebliğden itibaren otuz gün içinde vergi dairesine başvurarak vadesinde veya teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse, kesilen cezanın yarısı indirilir. Ödemeyi süresinde yapmayan veya dava açan mükellef bu indirimden yararlanamaz (VUK m.376). 7524 sayılı Kanunla uzlaşılan cezalara uygulanan ayrı indirim bendi yürürlükten kaldırılmıştır. Artık uzlaşılan cezalar hakkında başkaca bir indirim uygulanmaz ve m.376/1-1 hükümleri uygulanan cezalar için uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Ancak mükellef uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçtiğini beyan ederek m.376/1-1 indirimini isteyebilir (ek m.9). Eski metnimizde uzlaşma sağlanması ve süresinde ödeme hâlinde “ek indirim imkânları getirildiği” belirtiliyordu; yürürlükteki düzenleme bunun tersidir. Seçim yapılırken uzlaşma komisyonunun teklif edebileceği indirim, m.376 indiriminin sağladığı yarı indirim ve davayı kazanma ihtimali karşılaştırmalı olarak hesaplanmalıdır. Cezada indirim için vergi cezalarında indirim rehberine bakabilirsiniz.
Vergi Kaçakçılığı Suçu ile Bağlantı
Vergi ziyaına VUK m.359’da yazılı fiillerle, yani defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri, belgelerin tahrifi veya gizlenmesi, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı ya da sahte belge düzenleme veya kullanma gibi fiillerle sebebiyet verilmesi hâlinde vergi ziyaı cezası üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat uygulanır (VUK m.344). Bu cezalar uzlaşma kapsamı dışındadır. Ayrıca bu fiiller vergi kaçakçılığı suçunu oluşturur ve m.359/a kapsamındaki fiiller için on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür. İnceleme sırasında bu suçların işlendiğini tespit eden inceleme elemanları durumu rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla Cumhuriyet başsavcılığına bildirmek zorundadır (m.367). Vergi idaresi ile yapılan uzlaşma, ceza soruşturmasını etkilemez; iki süreç birbirinden bağımsız yürür. İzaha davet kapsamında ön tespit yazısı tebliğ edilen mükelleflere m.370/b uyarınca kesilen ceza da uzlaşma dışındadır. Vergi kaçakçılığı suçu için vergi kaçakçılığı suçu, sahte fatura dosyaları için sahte fatura ve VUK 359 rehberlerine bakabilirsiniz. Sahte fatura dosyasında uzlaşmanın kapalı olduğu ve açık olduğu durumlar ile VUK m.376 indirimi ve kanun yolundan vazgeçmenin karşılaştırması Sahte Faturada Uzlaşma Yapılabilir mi? rehberindedir.
İzaha Davet ve Pişmanlık ile İlişkisi
Vergi incelemesine başlanılmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden önce, verginin ziyaa uğradığına delalet eden emareler bulunduğuna dair yetkili merciler tarafından yapılmış ön tespitler hakkında, tespit tarihine kadar ihbarda bulunulmamış olması kaydıyla mükellefler izaha davet edilebilir. Kendisine izaha davet yazısı tebliğ edilen mükellef, davet konusu tespitle sınırlı olarak pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz (VUK m.370/a). İzaha davet kurumu, uzlaşmadan önceki bir aşamada mükellefe açıklama yapma ve eksikliği gidermek imkânı tanır. Kanun, m.370’in (b) fıkrası kapsamında kendilerine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükelleflere bu maddeye göre kesilen cezayı uzlaşma kapsamı dışında tutar (ek m.1). Bu nedenle izaha davet yazısı alan mükellefin, izah süresi içinde nasıl hareket edeceğine uzlaşma ve dava seçeneklerini de gözeterek karar vermesi gerekir.
Örnek Durumlar
| Durum | Uzlaşma mümkün mü? | Dayanak |
|---|---|---|
| Vergi incelemesi sonucu tarh edilen KDV farkı | Vergi aslında hayır; vergi ziyaı cezasında evet | VUK ek m.1 (7524) |
| Özelgeye uygun işlem nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezası | Evet; yanılma sebebi | VUK ek m.1, 369 |
| Fiil bazında toplam 30.000 TL özel usulsüzlük cezası (2026) | Hayır; m.376 indirimi %50 artırımlı | VUK ek m.1 |
| Fiil bazında toplam 60.000 TL özel usulsüzlük cezası (2026) | Evet | VUK ek m.1 |
| Sahte fatura kullanımı nedeniyle üç kat vergi ziyaı cezası | Hayır | VUK ek m.1, 344, 359 |
| Tarhiyat öncesi uzlaşmada anlaşılamayan ceza | Tarhiyat sonrası uzlaşma istenemez | VUK ek m.11 |
| Uzlaşma sağlanamadı, dava süresine 5 gün kaldı | Süre tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olur | VUK ek m.7 |
| Uzlaşılan cezaya ayrıca m.376 indirimi istenmesi | Hayır | VUK ek m.9 |
Adım Adım: İhbarname Tebliğ Edildiğinde
- Tebliğ tarihini not edin: Uzlaşma ve indirim için 30 gün aynı tarihten işler.
- Cezanın türünü belirleyin: Vergi ziyaı mı, usulsüzlük mü; m.359 kapsamında mı?
- Parasal sınırı kontrol edin: Usulsüzlükte fiil bazında toplam 40.000 TL’yi aşıyor mu?
- Uzlaşma sebebini belirleyin: Nüfuz edememe, yanılma, vergi hatası, maddi hata veya görüş farkı.
- Seçenekleri hesaplayın: Uzlaşma, m.376 indirimi ve dava sonuçlarını karşılaştırın.
- Başvuruyu yapın: Uzlaşma talebini sebep ve belgeleriyle 30 gün içinde verin.
- Nihai teklifi değerlendirin: Uzlaşma sağlanamazsa dava süresi sonuna kadar yazılı kabul mümkündür.
Sık Yapılan Hatalar
- Vergi aslında uzlaşma beklemek: 7524 sonrası uzlaşma yalnız cezalara ilişkindir.
- Uzlaşma sebebini göstermemek: Kanundaki sebeplerden biri ileri sürülmelidir.
- Tarhiyat öncesi uzlaşmada anlaşamayıp sonra tekrar denemek: Ceza kesildikten sonra uzlaşma istenemez.
- Uzlaşma sonrası ek indirim beklemek: Uzlaşılan cezaya başkaca indirim uygulanmaz.
- Dava süresinin yeniden başladığını sanmak: Süre yalnız bitmiş veya 15 günden az kalmışsa 15 güne uzar.
- Kaçakçılık cezasında uzlaşma istemek: m.359 fiillerine ilişkin cezalar kapsam dışıdır.
⚠️ Otuz gün tek pencere: Tarhiyat sonrası uzlaşma talebi ve m.376 kapsamında cezada indirim başvurusu, ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Bu süre kaçırılırsa her iki imkân da kaybedilir ve geriye yalnızca dava yolu kalır. Seçim yapılmadan önce hesaplama yapılmalıdır.
Vergi ziyaı ve usulsüzlük cezalarında uzlaşma, cezada indirim ve dava stratejisi ile vergi kaçakçılığı suçlamalarında savunma için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Talep Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Vergide uzlaşma nedir?
Vergi idaresi ile mükellefin ceza tutarı üzerinde yargı yoluna gitmeden anlaşmasıdır (VUK ek m.1).
Vergi aslında uzlaşma yapılabilir mi?
Hayır. 7524 sayılı Kanundan sonra uzlaşma yalnız cezalara ilişkindir.
Hangi cezalar uzlaşmaya konu olur?
Vergi ziyaı cezaları ve 2026 için 40.000 TL’yi aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları.
Uzlaşma için sebep göstermek gerekir mi?
Evet. Nüfuz edememe, m.369 yanılma, vergi hatası, maddi hata veya yargı kararı ile görüş farkı ileri sürülmelidir.
40.000 TL ve altındaki usulsüzlük cezalarında ne olur?
Uzlaşma yapılmaz; m.376 indirimi %50 artırımlı uygulanır (VUK ek m.1).
Kaçakçılık cezasında uzlaşma olur mu?
Hayır. m.359 fiilleriyle vergi ziyaında kesilen ceza ve iştirak edenlere kesilen ceza kapsam dışıdır.
Tarhiyat sonrası uzlaşma süresi nedir?
İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün (VUK ek m.1).
Uzlaşma sağlanamazsa tekrar başvurabilir miyim?
Hayır. Yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz (VUK ek m.1).
İdarenin son teklifini sonradan kabul edebilir miyim?
Evet. Dava açma süresinin sonuna kadar yazılı bildirirseniz uzlaşma sağlanmış sayılır (VUK ek m.1).
Tarhiyat öncesi uzlaşmada anlaşamazsam?
Ceza kesildikten sonra uzlaşma talep edemezsiniz (VUK ek m.11).
Uzlaşılan cezaya dava açabilir miyim?
Hayır. Tutanak kesindir; dava açılamaz ve şikâyette bulunulamaz (VUK ek m.6).
Uzlaşma sağlanamazsa dava süresi ne olur?
Bitmiş veya 15 günden az kalmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olarak uzar (VUK ek m.7).
Uzlaşılan cezayı ne zaman öderim?
Kanuni ödeme zamanında; süre geçmişse tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde (VUK ek m.8).
Uzlaşma sonrası ayrıca indirim var mı?
Hayır. Uzlaşılan cezalara başkaca indirim uygulanmaz (VUK ek m.9).
Uzlaşmadan vazgeçip indirim isteyebilir miyim?
Evet. Tutanak imzalanıncaya kadar vazgeçip m.376/1-1 indirimini isteyebilirsiniz (VUK ek m.9).
Cezada indirim nasıl uygulanır?
Vergi ve cezanın yarısını 30 gün içinde başvurup vadede veya teminatla 3 ay içinde ödeyeceğinizi bildirirseniz cezanın yarısı indirilir (VUK m.376).
7524 öncesi başlayan uzlaşmalarda hangi hüküm uygulanır?
Geçici m.35 kapsamındaki hâllerde eski hükümler.
Özelgeye uygun hareket ettim, ceza kesildi; ne yapmalıyım?
Yazılı yanlış izahat hâlinde ceza kesilmez (VUK m.369); bu durum uzlaşma sebebi olarak da ileri sürülebilir.
İzaha davet yazısı alırsam pişmanlıktan yararlanabilir miyim?
Davet konusu tespitle sınırlı olarak hayır (VUK m.370/a).
Belediye vergilerinde uzlaşma var mı?
Evet; il özel idaresi ve belediye vergi, resim ve harçlarına ilişkin cezalarda ayrı yönetmelikle (VUK ek m.1).
Uzlaşma talebim mutlaka kabul edilir mi?
Hayır. Kanun idarenin uzlaşabileceğini düzenler; sebep ve belgeler belirleyicidir (VUK ek m.1).
Uzlaşma ceza soruşturmasını etkiler mi?
Hayır. Vergi kaçakçılığı suçu ayrı yürür (VUK m.359, 367).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Vergi Hukuku Rehberi
- Vergi Ziyaı Cezası
- Vergi Ziyaı Cezasında Uzlaşma ve İndirim
- Vergi Cezalarında İndirim (VUK 376)
- Vergi Cezalarında Tekerrür (VUK 339)
- Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezaları
- Vergi Kaçakçılığı Suçu (VUK 359)
- Sahte Fatura ve VUK 359
- Vergi Cezalarına Karşı İptal Davası
- Vergi Mahkemesi Dava Dilekçesi
- Ceza Hukuku Rehberi
- Sahte Faturada Uzlaşma Yapılabilir mi?
Vergide uzlaşma: 7524 sonrası yeni düzen
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Gümrük Kapısında veya Havalimanında Uyuşturucu ile Yakalanmak 2026: İthal Suçu (TCK 188/1), Kokain-Eroin Artırımı (188/4-a), Şoför ve Yolcunun Kastı (TCK 21, 30), Araç Müsaderesi (TCK 54) ve Gözaltı Hakları (CMK 91, 95, 154)
- ▸ Fon Soruşturmasında Gönüllü İade Cezayı Kaldırır mı? 2026 — 30 Milyar TL İade, 470 Kişiye Malvarlığı Tedbiri ve Firari Şüpheliler: Fon Mağduru ve Şüpheli İçin Hukuki Sonuçlar (7596 m.4/4, m.6; CMK m.128, 248; TCK m.168, 254; SPKn m.107/3)
- ▸ Dolandırıcılık Operasyonunda Tutuklama, Adli Kontrol ve Hesaba El Koyma 2026: 21 İl ve 11 İl Operasyonları Üzerinden Şüpheli, Hesap Sahibi ve Mağdurun Hakları (TCK 158, 158/4, CMK 100, 109, 128/A)
- ▸ Son Kullanma Tarihi Geçmiş İlaç Kutusu Değiştirilip Satılırsa Kim Sorumlu? TCK m.186–187, Dolandırıcılık (m.158/1-h), CMK m.128 El Koyma ve Hastanın Hakları (2026)
Bu konuda hukuki destek almak için


