İhale Dokümanına İtiraz ve Zeyilname 2026: Teknik Şartname Kuralları, Açıklama Talebi, Erteleme ve Üç İş Günü Şikâyet Süresi

İhale dokümanındaki bir aykırılığa karşı üç yol vardır: açıklama talebi, idarenin zeyilnameyle düzeltmesi ve şikâyet. Açıklama son teklif gününden yirmi gün öncesine kadar istenir. Zeyilname en geç on gün önce bütün doküman indirenlere ulaşmalıdır ve ihale tarihi zeyilnameyle bir defa, en fazla yirmi gün ertelenebilir (4734 m.29). Şikâyet ise dokümanın EKAP’tan indirildiği tarihten itibaren on gün içinde ve en geç ihale tarihinden üç iş günü önce yapılmalıdır. Teklif verildikten sonra dokümana şikâyet edilemez. Teknik şartnamede marka, model veya belirli bir markayı işaret eden tanımlama yasaktır (4734 m.12). Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

İhale Dokümanı Neyi Kapsar ve Nasıl Edinilir?

İhale dokümanında isteklilere talimatları da içeren idari şartname, yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartname, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur (4734 m.27/1). İdari şartnamede bulunması zorunlu hususlar arasında ihale dokümanında açıklama isteme ve yapılma yöntemleri, ihale saatinden önce ihalenin iptal edilmesinde ve bütün tekliflerin reddedilmesinde idarenin serbest olduğu da sayılır (4734 m.27/2-f, o, p).

Doküman EKAP’ta görülebilir; ancak ihaleye katılabilmek için EKAP hesabına giriş yapılarak indirilmesi zorunludur. Ortak girişimlerde ortaklardan birinin indirmesi yeterlidir ve dokümanın görülmesi veya indirilmesi için bedel istenemez (Mal Alımı Yön. m.23). İndirme ayrıca başvuru ehliyetinin şartıdır: ilana yönelik şikâyette bulunabilmek için bile istekli olabilecek sıfatını kazanmak, yani dokümanı EKAP hesabıyla indirmek gerekir (Başvurular Tebliği m.3/2).

Teknik Şartnamenin Kanuni Sınırları

Teknik kriterler verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olmalı, rekabeti engelleyici hususlar içermemeli ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamalıdır. Şartnamede belli bir marka, model, patent, menşe, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak ulusal veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir (4734 m.12).

Mal alımlarında Yönetmelik bu kuralları ayrıntılandırır: şartnamede yerli malı teklif edilmesini engelleyici düzenlemelere yer verilemez; teknik şartname, idari şartnamedeki mesleki ve teknik yeterlik kriterleriyle uyumlu olmalı ve ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunda tereddüt yaratmayacak açıklıkta yazılmalıdır (Mal Alımı Yön. m.14/1, 14/7, 14/8).

Uygulamada sorun markanın açıkça yazılmasından çok, ölçü, değer aralığı ve özellik birleşimiyle tek ürünün işaret edilmesidir. Bu tür bir iddiada, sayılan özelliklerin birlikte hangi ürünlerce karşılandığının piyasa verisiyle gösterilmesi gerekir. Tebliğ de birden fazla teknik şartname maddesinin birlikte tek bir markayı işaret ettiği iddiasını tek bir iddia olarak kabul eder (Başvurular Tebliği m.11/9-b). Sağlık alımlarına özgü örnekler için kamu hastanelerinin ilaç ve tıbbi malzeme ihaleleri yazımıza bakabilirsiniz.

Mal ve Yapım İhalelerinde Sık Görülen Doküman Aykırılıkları

Doküman itirazlarının önemli bir kısmı, mevzuatın açıkça yasakladığı veya belirli bir biçime bağladığı düzenlemelerden doğar. Aşağıdaki kuralların her biri doğrudan bir şikâyet iddiasının dayanağı olabilir.

Bu kurallara aykırı bir düzenleme fark edildiğinde iddia, dokümanın ilgili maddesi ile dayanak hükmün karşılaştırılmasıyla kurulur. Yeterlik kriterlerinin işle orantısına ilişkin genel kurallar için ekonomik-mali ve mesleki-teknik yeterlik yazımıza bakabilirsiniz.

Açıklama, Zeyilname ve Şikâyet: Hangisi Ne Zaman?

Dokümandaki sorunun niteliği yolu belirler. Belirsizlik varsa açıklama talebi, maddi veya teknik hata ya da eksiklik varsa idareye yazılı bildirimle zeyilname, hukuka aykırılık iddiası varsa ve sonucu Kurum önüne taşıma ihtimali isteniyorsa şikâyet yolu kullanılır.

Açıklama talebi yirmi günlük sınırdan sonra yapılırsa değerlendirmeye alınmaz. İdarenin açıklaması dokümanın parçası olarak EKAP’a yüklenir ve doküman indirenlerin tamamına gönderilir; açıklamada sorular ve idarenin ayrıntılı cevapları yer alır (Mal Alımı Yön. m.24/3-4).

Zeyilnamenin Kuralları

İlandan sonra dokümanda değişiklik yapılmaması esastır. Değişiklik zorunlu olursa bunun sebepleri tutanakla tespit edilir, önceki ilanlar geçersiz sayılır ve iş yeniden ilan edilir. İstisna zeyilnamedir: tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleştirilmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hata ya da eksikliklerin idarece tespit edilmesi veya isteklilerce yazılı bildirilmesi hâlinde dokümanda zeyilnameyle değişiklik yapılabilir (4734 m.29/1-2).

Şikâyet üzerine yapılan düzeltmenin ayrı bir kuralı vardır. İdare şikâyet üzerine dokümanda düzeltme yapmaya karar verirse ihale tarihine on günden az kalmış olsa dahi düzeltme yapılır ve tarih bir defa daha ertelenebilir (Kanunun 29 uncu maddesindeki erteleme yanında). Genel Tebliğe göre bu durumda düzeltme ihale gününe kadar (ihale günü hariç) yapılabilir; zeyilnamenin son bildirimi ile ihale tarihi arasında on günden az kalırsa erteleme zorunludur, yeni tarih son bildirimden itibaren en az on gün sonraya konur ve erteleme ihale tarihinden itibaren hiçbir durumda yirmi günü geçemez (4734 m.55/2; Mal Alımı Yön. m.24/5; KİGT 15.1).

Zeyilname Geldiğinde Teklif Tarafında Yapılacaklar

Zeyilname dokümanın bağlayıcı bir parçasıdır (4734 m.29/2). Bu nedenle zeyilname bildirildiğinde teklif hazırlığı baştan kontrol edilmelidir: değişen maddeler fiyatı veya yeterlik belgelerini etkiliyor mu, ihale tarihi ertelendi mi, yeni tarih son bildirimden itibaren en az on gün sonraya konmuş mu (KİGT 15.1). Zeyilnameden önce teklif verilmişse teklif geri çekilip yeniden verilebilir (4734 m.29/2). Zeyilnamenin getirdiği yeni bir düzenleme hukuka aykırıysa, ona karşı şikâyet süresi zeyilnamenin bildirildiği tarihten başlar; ancak üç iş günü sınırı ve teklif vermeden önce şikâyet kuralı burada da geçerlidir (Başvurular Tebliği m.3/6, 4/2-b, 4/5).

Şikâyet Süresi: On Gün ve Üç İş Günü

Şikâyet, şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı veya varılması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren on gün içinde, Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün içinde idareye yapılır (4734 m.55/1; Başvurular Yön. m.6/1). Süre ilana yönelik başvurularda Kamu İhale Bülteninde yayımlanan ilk ilan tarihinden, düzeltme ilanı varsa düzeltme ilanının yayım tarihinden; ilana yansımayan doküman hükümlerinde dokümanın EKAP hesabıyla indirildiği tarihten; zeyilnameye yönelik başvurularda zeyilnamenin bildirildiği tarihten başlar (Başvurular Tebliği m.4/2-a, b).

İkinci sınır mutlaktır: ilan ile dokümana yönelik şikâyetler on günü aşmamak kaydıyla, başvuru veya teklif sunulmadan önce ve en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir (4734 m.55/2; Başvurular Yön. m.6/2, 7/2). İdari izin günleri resmî tatil sayılmaz, iş günü kabul edilir (Başvurular Tebliği m.4/6).

Bu üç iş günü içinde ulusal bayram veya genel tatil varsa hesap iş günleri üzerinden yeniden yapılır (Başvurular Tebliği m.4/7). EKAP üzerinden yapılan e-şikâyet iş günü ve mesai saatine bakılmaksızın gönderilebilir; ancak EKAP başvuruyu idareye iş günlerinde 09.00-18.00 arasında bildirir ve bildirim tarihi başvuru tarihi sayılır (Başvurular Tebliği m.4/13). Son gün akşamı gönderilen başvuru ertesi iş günü yapılmış sayılacağından süreyi kaçırma riski taşır.

Şikâyet Dilekçesinin Doküman Dosyasına Özgü Unsurları

Şikâyette yazılmayan bir doküman hükmü sonradan Kuruma taşınamaz (Başvurular Yön. m.8/10). Bu nedenle doküman indirildiği gün baştan sona okunmalı ve itiraz edilecek bütün maddeler aynı şikâyette, her biri ayrı iddia olarak sıralanmalıdır. Kuruma başvurunun usul şartları için itirazen şikâyetin usul şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Temel İlkeler Süzgeci

Somut bir yönetmelik hükmüne dayanılamayan durumlarda doküman düzenlemesi Kanunun temel ilkeleri karşısında tartışılır: idareler saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur (4734 m.5/1).

Örnek 1: Açıklama Talebi Dilekçesi

Dokümandaki sorun hukuka aykırılık değil belirsizlikse ilk yol açıklama talebidir. Talep son teklif gününden yirmi gün öncesine kadar yazılı yapılmalıdır.

Açıklama hukuka aykırılığı gidermiyorsa, açıklamanın bildirildiği tarihten itibaren değil, dokümanın indirildiği tarihten itibaren işleyen on günlük ve üç iş günlük sürelere göre şikâyet yapılmalıdır. Açıklama talebi şikâyet süresini durdurmaz.

Örnek 2: Teknik Şartnamenin Tek Markayı İşaret Etmesine Karşı Şikâyet

İkinci örnekte teknik şartnamenin üç maddesi birlikte tek bir üreticinin ürününü işaret etmekte, idari şartname ayrıca işyeri görme belgesi istemektedir. Dilekçe iki ayrı iddia içerir; aynı hususa ilişkin üç madde tek iddiada toplanmıştır.

İdare şikâyeti reddeder veya on gün içinde karar vermezse Kuruma on gün içinde itirazen şikâyet yapılır; bu arada teklif verilmiş olması bu hakkı düşürmez (4734 m.55/4, 56/1; Başvurular Tebliği m.4/8).

Doküman İndirildiği Gün Yapılacaklar

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Dokümanı indirildiği gün teknik ve idari şartname yönünden inceliyor, açıklama, zeyilname talebi veya şikâyet arasındaki seçimi süreye göre yapıyor, piyasa verisiyle desteklenmiş şikâyeti üç iş günü sınırından önce idareye ulaştırıyoruz. İdare olumsuz karar verirse itirazen şikâyet ve dava aşamasını yürütüyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• İhalede İdareye Şikâyet ve Zeyilnameye Karşı Şikâyet
• İtirazen Şikâyetin Usul Şartları
• İtirazen Şikâyet Dilekçesi Örneği
• Sağlık İhalelerinde Teknik Şartnameye İtiraz
• İhaleye Katılımda Yeterlik Kuralları
• Ekonomik-Mali ve Mesleki-Teknik Yeterlik
• Teklif Mektubunun Şekil Şartları
• Elektronik İhale ve EKAP
• İhalenin İptal Hâlleri
• İhale Kararına Karşı Dava Yol Haritası

Sıkça Sorulan Sorular

İhale dokümanına itiraz süresi nedir?

Dokümanın EKAP hesabıyla indirildiği tarihi izleyen günden itibaren on gün (21/b-c ihalelerinde beş gün) ve her hâlde ihale tarihinden en geç üç iş günü öncesine kadar (4734 m.55; Başvurular Tebliği m.4/2-b, 4/5).

Üç iş günü nasıl hesaplanır?

İhale Pazartesi ise önceki Salı, Salı ise önceki Çarşamba, Çarşamba ise önceki Perşembe, Perşembe ise önceki Cuma, Cuma ise önceki Pazartesi mesai bitimine kadar; arada tatil varsa iş günleri üzerinden hesaplanır (Başvurular Tebliği m.4/7).

Teklif verdikten sonra dokümana şikâyet edebilir miyim?

Hayır. Teklif mektubunda doküman kabul edildiğinden teklif verildikten sonra ilana veya dokümana şikâyet yapılamaz (Başvurular Tebliği m.3/6).

Şikâyetten sonra teklif verirsem hakkım düşer mi?

Hayır. İlana veya dokümana şikâyetten sonra teklif verilmesi Kuruma itirazen şikâyeti engellemez (Başvurular Tebliği m.4/8).

Dokümanı indirmeden şikâyet edebilir miyim?

Hayır. İlana yönelik şikâyet için bile dokümanın EKAP hesabıyla indirilerek istekli olabilecek sıfatının kazanılması gerekir (Başvurular Tebliği m.3/2).

Kalite belgesi her mal alımında istenebilir mi?

Mal Alımı Yönetmeliğine göre kalite ve çevre yönetim sistem belgesi özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalelerinde istenebilir ve akredite kuruluşlarca düzenlenmiş olmalıdır (Mal Alımı Yön. m.42/1).

Doküman için bedel ödenir mi?

Hayır. Dokümanın görülmesi ve indirilmesi için bedel istenemez; ortak girişimde ortaklardan birinin indirmesi yeterlidir (Mal Alımı Yön. m.23).

Açıklama talebi ne zamana kadar yapılır?

Son teklif verme gününden yirmi gün öncesine kadar yazılı olarak; idarenin açıklaması en az on gün önce bütün doküman indirenlere, talep edenin kimliği belirtilmeden gönderilir (4734 m.29/3).

Zeyilname ne zamana kadar yapılabilir?

Son teklif gününden en az on gün önce bilgi sahibi olunmasını sağlayacak şekilde bütün doküman indirenlere gönderilmelidir (4734 m.29/2).

İhale zeyilnameyle kaç kez ertelenebilir?

Kanunun 29 uncu maddesine göre bir defaya mahsus en fazla yirmi gün; şikâyet üzerine düzeltme yapılırsa bir defa daha ertelenebilir, erteleme ihale tarihinden itibaren yirmi günü geçemez (4734 m.29/2, 55/2; Mal Alımı Yön. m.24/5; KİGT 15.1).

Zeyilnameden önce teklif verdiysem ne olur?

Teklifinizi geri çekip yeniden teklif verme imkânı tanınır (4734 m.29/2).

Hata ilanda da varsa zeyilname yeter mi?

Hayır. İhaleye devam edebilmek için 4734 m.26’ya göre düzeltme ilanı gerekir (Mal Alımı Yön. m.24/1).

Teknik şartnamede marka yazılabilir mi?

Kural olarak hayır; teknik standart yoksa veya özellik belirlenemiyorsa “veya dengi” ifadesiyle yazılabilir. Yedek parça alımında ana malın markası belirtilebilir (4734 m.12; KİGT 55.3).

Marka yazılmadan tek ürün işaret edilirse ne olur?

Belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlama da yasaktır; birden fazla maddenin birlikte tek markayı işaret ettiği iddiası tek iddia olarak yazılır (4734 m.12; Başvurular Tebliği m.11/9-b).

İşyeri görme belgesi istenebilir mi?

Genel Tebliğe göre teklif kapsamında işyeri görme belgesi istenmemelidir (KİGT 15.2).

Doküman şikâyetinde kaç iddia yazmalıyım?

Dokümandaki her kriter veya madde ayrı bir husustur ve ayrı iddia olarak yazılır; aynı hususa ilişkin birden fazla maddenin aykırılık sebepleri tek iddiada toplanır (Başvurular Yön. m.8/12-a).

Zeyilnameye karşı şikâyet süresi ne zaman başlar?

Zeyilnamenin bildirildiği tarihi izleyen günden (Başvurular Tebliği m.4/2-b).

Kurul doküman başvurusunu hangi kapsamda inceler?

Başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararla sınırlı olarak (Başvurular Yön. m.18/1-a).

Açıklama talebi şikâyet süresini durdurur mu?

Hayır. Kanun açıklama talebine şikâyet süresini durduran bir etki tanımamıştır; şikâyet süresi dokümanın indirildiği tarihten işlemeye devam eder (4734 m.29/3, 55).