Vergi Kaçakçılığı Suçu 2026 (VUK 359): Bütün Fiiller ve Cezalar, Lehe Kanun, Etkin Pişmanlık Hesabı, Zamanaşımı, Yargılama ve Sahte Fatura Rehber Haritası

Vergi kaçakçılığı suçu, Vergi Usul Kanununun 359. maddesinde sayılan hileli fiillerle işlenen ve doğrudan hapis cezası gerektiren suçların ortak adıdır. Madde altı fıkradan oluşur: defter ve kayıt hileleri, gizleme ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge (a), belgeleri yok etme ve sahte belge (b), izinsiz belge basımı (c), ödeme kaydedici cihazlara müdahale (ç) ve özel etiket sistemine müdahale (d). 15 Nisan 2022’den itibaren işlenen fiillerde cezalar on sekiz aydan beş yıla, iki yıldan sekiz yıla ve üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir; bu tarihten önceki fiillerde lehe olan eski üst sınırlar uygulanır. Kamu davası rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasına bağlıdır, suç ancak kastla işlenebilir ve vergi ile cezaların kanunda gösterilen kısmının ödenmesi hâlinde hapis cezası soruşturmada yarı, kovuşturmada üçte bir oranında indirilir. Bu sayfa vergi kaçakçılığı suçunun ana rehberidir; sahte fatura dosyalarının her aşaması için ayrıntılı rehberlere aşağıdaki haritadan ulaşabilirsiniz. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Vergi Kaçakçılığı ve Sahte Fatura Rehber Haritası

Vergi kaçakçılığı dosyalarının büyük kısmı sahte fatura iddiasıyla başlar ve dosya tespitten istinafa kadar farklı aşamalardan geçer. Aşağıdaki tablo, her aşamada başvurulacak ayrıntılı rehberi gösterir.

Vergi Kaçakçılığı Nedir? VUK m.359’un Yapısı

Vergi kaçakçılığı, vergi kanunlarına göre tutulması, düzenlenmesi, saklanması ve ibrazı zorunlu defter, kayıt ve belgeler üzerinde yapılan hileli işlemlerdir. Suçların hepsi VUK m.359’da sayılmıştır ve liste sınırlıdır; maddede yazılı olmayan bir fiil, ne kadar ağır görünürse görünsün bu madde kapsamında cezalandırılamaz. Ceza aralıkları 8 Nisan 2022 tarihli ve 7394 sayılı Kanunun 4. maddesiyle yükseltilmiş, değişiklik 15 Nisan 2022’de yürürlüğe girmiştir. TCK m.7/2’ye göre suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan kanun uygulanır.

Kanun iki belge türünü tanımlar. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı hâlde bunlar varmış gibi düzenlenen belge sahte belgedir (m.359/b). Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgedir (m.359/a). Aynı maddede gizlemenin tanımı da yer alır: varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu hâlde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi gizleme olarak kabul edilir.

Defter ve Kayıt Hileleri, Gizleme ve Yanıltıcı Belge (359/a)

VUK m.359/a iki alt bentten oluşur. Birinci bent defter ve kayıtlardaki hileleri kapsar: hesap ve muhasebe hileleri yapmak, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açmak veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydetmek. İkinci bent defter, kayıt ve belgeleri tahrif etmeyi veya gizlemeyi ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlemeyi veya kullanmayı kapsar.

Gizleme fiili uygulamada en çok vergi incelemesinde defter ve belgelerin ibraz edilmemesiyle gündeme gelir. Kanun, varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu hâlde inceleme sırasında defter ve belgelerin ibraz edilmemesini gizleme sayar. Bu nedenle defter ve belgelerin kaybolması, yanması veya bir afette zarar görmesi hâlinde durumun derhâl belgelenmesi ve zayi belgesi gibi yolların kullanılması, gizleme iddiasına karşı en önemli savunmadır. Fıkranın ayrıntıları VUK 359/a: defter belge gizleme ve yanıltıcı belge rehberinde anlatılmıştır.

Belgeleri Yok Etme ve Sahte Belge (359/b)

VUK m.359/b vergi kaçakçılığının en ağır cezalı grubudur: defter, kayıt ve belgeleri yok etmek, defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koymak veya hiç yaprak koymamak ve belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenlemek veya bu belgeleri kullanmak. Uygulamada “naylon fatura” olarak bilinen sahte fatura bu fıkradadır ve vergi kaçakçılığı dosyalarının büyük kısmını oluşturur. Belgeyi düzenleyen ile kullanan aynı ceza aralığına tabidir; ancak bunlar ayrı fiillerdir ve hüküm yalnız iddianamede gösterilen fiil hakkında kurulabilir (CMK m.225/1). Sahte belge suçunun madde şerhi VUK 359/b sahte belge suçu rehberinde, suçlamaya karşı savunma ise sahte belge (naylon fatura) suçlaması rehberinde yer alır.

Belge Basımı, Ödeme Kaydedici Cihaz ve Özel Etiket Fiilleri (359/c, ç, d)

VUK m.359/c’ye göre kanun hükümlerine göre ancak Bakanlık ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması olmadığı hâlde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu fıkrada kullanma fiili bakımından kanun “bilerek” ifadesini açıkça kullanmıştır.

7318 sayılı Kanunla 30 Nisan 2021’den itibaren eklenen (ç) fıkrası, yetkilendirilmediği hâlde ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıranları, donanım veya yazılımını değiştirenleri ve yetkilendirilmiş olsun ya da olmasın cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veya bağlantı sistemine ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemlerine müdahale ederek satışlara ait mali belge veya bilgilerin kayıt altına alınmasını engelleyen, bu bilgileri değiştiren veya silen ya da iletilmesini önleyenleri cezalandırır. 7423 sayılı Kanunla 1 Ocak 2024’ten itibaren eklenen (d) fıkrası ise 4733 sayılı Kanunla düzenlenen tütün, tütün mamulleri ve alkol piyasalarında özel etiket ve işaret sistemine müdahale ederek bilgilerin iletilmesini önleyenleri veya gerçeğe aykırı iletilmesine sebep olanları cezalandırır.

Bu iki fıkra için VUK m.367 özel bir usul öngörür: suçun inceleme sırasında tespiti hâlinde incelemenin tamamlanması beklenmeksizin, başka yollarla öğrenilmesi hâlinde ise incelemeye başlanmaksızın vergi müfettişleri tarafından rapor düzenlenir ve rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir; kamu davasının açılması için incelemenin tamamlanması şartı aranmaz.

Vergi Kaybı Şart mı?

VUK m.359’daki suçlar için vergi ziyaının doğması kanuni bir unsur olarak aranmaz; madde metni fiilleri tanımlar ve vergi kaybından söz etmez. Örneğin sahte fatura düzenlemek, bu fatura alıcı tarafından henüz kullanılmamış olsa bile düzenleme fiili bakımından suçu oluşturur. Bununla birlikte vergi ziyaı doğmuşsa, ayrıca VUK m.344’e göre üç kat vergi ziyaı cezası kesilir ve etkin pişmanlık indirimi de tarh edilen vergi ve cezaların ödenmesine bağlanır. Tarh edilen vergi ve buna bağlı ceza bulunmayan durumlar için kanun ayrıca yarı oranında indirim öngörmüştür.

Kast ve Hata

Vergi kaçakçılığı suçlarının hepsi kasten işlenebilen suçlardır. TCK m.5’e göre Türk Ceza Kanununun genel hükümleri özel ceza kanunlarındaki suçlar hakkında da uygulanır; TCK m.21/1’e göre suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır ve kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. TCK m.22/1’e göre taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır ve VUK m.359’da taksirli bir hâl öngörülmemiştir. TCK m.30/1’e göre fiilin icrası sırasında suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilmeyen kişi kasten hareket etmiş olmaz. Bu kurallar, tedarikçisinin sahte belge düzenlediğini bilmeden faturayı kayıtlarına alan iyi niyetli mükellefin savunmasının hukuki dayanağıdır: satıcının sonradan sahte belge düzenleyicisi olarak tespit edilmesi, alıcının işlem tarihinde bunu bildiğini tek başına göstermez.

Etkin Pişmanlık, Pişmanlık ve Geçiş Hükmü

Etkin pişmanlık 7394 sayılı Kanunun 4. maddesiyle VUK m.359’a eklenen fıkralarla düzenlenmiştir. Uygulamada en sık yapılan hata ödenmesi gereken tutarın yanlış hesaplanmasıdır: kanun cezaların tamamını değil yarısını arar.

İndirim oranı ödemenin yapıldığı evreye bağlı olduğundan evrelerin sınırı CMK’daki tanımlara göre belirlenir. CMK m.2/1-e’ye göre soruşturma, kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir; CMK m.2/1-f’ye göre kovuşturma, iddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen evredir. Bu nedenle yarı oranındaki indirim için ödemenin iddianamenin kabulünden önce yapılması gerekir. Pişmanlık ise ayrı ve daha erken bir imkândır; VUK m.371’e göre haber verme dilekçesinin kaçakçılık suçu teşkil eden fiillerin işlendiğinin tespitinden önce verilmiş ve resmî kayıtlara geçirilmiş olması gerekir. Ödenecek tutar, kısmi ödeme ve dilekçe örneği sahte fatura etkin pişmanlık rehberinde, pişmanlık ise pişmanlık ve ıslah (VUK 371) rehberinde anlatılmıştır.

Süreç Nasıl İşler? Ön Tespitten Kesin Hükme

Vergi kaçakçılığı dosyası iki ayrı yargı kolunda aynı anda ilerler: vergi incelemesinden doğan tarhiyat vergi mahkemesinde, rapor ve mütalaa üzerine başlayan soruşturma ceza mahkemesinde görülür. Aşağıdaki tablo iki cephenin hangi aşamada kesiştiğini gösterir.

İnceleme aşamasında yapılacak işler ve şirketin hazırlayacağı belge dosyası KURGAN ve incelemeye hazırlık yazısı rehberinde, elinizdeki yazıya göre izlenecek yol ise karar aracında anlatılmıştır.

Sayısal Örnek: Etkin Pişmanlık Ne Kadar Kazandırır?

Aşağıdaki örnek, 15 Nisan 2022’den sonra kullanılan sahte faturalar nedeniyle 1.000.000 TL verginin ziyaa uğratıldığı ve temel cezanın alt sınırdan belirlendiği varsayımıyla kurulmuştur. Gecikme faizi ve gecikme zammı tutarları hariç tutulmuştur.

Tablo ödeme zamanlamasının hapis süresine doğrudan etkisini gösterir: ödeme yapılmazsa sonuç ceza iki yılın üzerinde kalır ve erteleme ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkün olmaz; ödeme yapılırsa her iki imkân kanundaki diğer şartlarla gündeme gelir. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararından sonra bu ödeme, vergi mahkemesindeki davadan vazgeçilmesini gerektirmez; dava açılması nedeniyle tahsili duran vergi ve cezalar davanın devamı sırasında da kısmen veya tamamen ödenebilir (VUK m.112/3). Tarhiyat yargı kararıyla kaldırılırsa yersiz tahsil edilen vergi, tahsil tarihinden düzeltme fişinin tebliğine kadar tecil faizi oranında hesaplanan faiziyle birlikte iade edilir (VUK m.112/4). Bütün yaptırım kalemleri ve gider reddi dâhil ayrıntılı tutarlar sahte fatura cezası rehberinde yer alır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Erteleme ve Paraya Çevirme

Birden fazla takvim yılı veya vergilendirme döneminde aynı suç işleme kararının icrası kapsamında işlenen fiillerde TCK m.43 uygulanır; tek ceza verilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (VUK m.359; TCK m.43/1). Bu artırım sonuç cezayı yükselteceğinden, zincirleme suç ile etkin pişmanlık hesabının birlikte yapılması gerekir.

Aynı kişinin aynı dönemde hem sahte fatura kullandığı hem de başka firmalara sahte fatura düzenlediği dosyalarda Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 02.10.2024 tarihli, E.2024/280, K.2024/279 sayılı kararında VUK m.359’daki suçu seçimlik hareketli tek suç olarak kabul etmiş ve düzenleme ile kullanma için ayrı ayrı ceza verilmesini isabetsiz bulmuştur; kararda TCK m.61 ile VUK m.359’daki zincirleme suç hükmünün gözetilmesi istenmiştir. Örgüt iddiası bulunan dosyalarda bu kararın etkisi sahte fatura dosyasında örgüt suçlaması rehberinde anlatılmıştır.

Yargılama Usulü: Mütalaa, Mahkeme ve Kanun Yolları

Temyiz sınırı uygulamada önemlidir: sahte belge suçunun üst sınırı sekiz yıl olsa da, ilk derece mahkemesinin verdiği ceza beş yılı aşmıyorsa istinafın esastan reddi kesindir ve bu dosyalarda istinaf dilekçesi fiilen son olağan kanun yolu dilekçesidir. Mütalaa şartının ayrıntıları vergi suçlarında mütalaa şartı ve ceza yargılaması rehberindedir.

Dava Zamanaşımı ve Kesilme

Ceza davası on beş yıla kadar açılabilirken verginin tarh ve tebliği beş yıllık süreye tabidir. Bu nedenle ceza dosyasında savunma yapılırken vergi cephesinde zamanaşımı itirazının ayrıca denetlenmesi gerekir. Dönem dönem hesap, kesilme ve durma ile düşme dilekçesi sahte fatura zamanaşımı rehberinde, genel kurallar vergi borcunda zamanaşımı rehberinde anlatılmıştır.

Sahte Fatura Kullanan Tarafın Vergi Sonuçları

Gelir veya kurumlar vergisi yönünden gider yazılan tutarlar ve bütün kalemlerin birlikte hesabı sahte fatura cezası rehberinde, KDV iadesine etkisi ise sahte belge tespiti ve KDV iadesi rehberinde ayrıntılı anlatılmıştır.

Sahte Fatura Düzenleyen Tarafın Ek Yaptırımları

Düzenleyen tarafın ceza davasındaki savunması sahte fatura düzenleme suçu, terkin ve teminat süreci mükellefiyet terkini ve teminat rehberlerinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Şirket Yöneticileri ve Meslek Mensuplarının Sorumluluğu

Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20/2). VUK m.333’e göre tüzel kişilerin idare ve tasfiyesinde vergi kanununa aykırı hareketlerden doğan vergi cezaları tüzel kişiler adına kesilir; ancak 359. maddedeki fiillerin işlenmesi hâlinde 359 ve 360. maddelerde öngörülen cezalar bu fiilleri işleyenler hakkında hükmolunur. Kanuni temsilci olmak tek başına hapis cezası sorumluluğu doğurmaz; fiile katılım ve kast ayrıca gösterilmelidir. Şirket içinde yetki ve görev dağılımının belgelenmiş olması, fiili işlemeyen yöneticiler için önemli bir savunma dayanağıdır.

Mali müşavir, muhasebeci veya çalışan, kaçakçılık fiiline bilerek ve isteyerek katılmışsa suça iştirak hükümleri (TCK m.37-40) uyarınca sorumlu olur. VUK m.360’a göre 359. maddedeki suçların işlenişine iştirak eden suç ortaklarının bu suçların işlenmesinde menfaatinin bulunmaması hâlinde, iştirak hükümlerine göre verilecek cezanın yarısı indirilir. Bu fiillere iştirak edenlere vergi ziyaı cezası bir kat olarak uygulanır (VUK m.344). Hapis cezası sorumluluğundan ayrı olarak, verginin şirketten tahsil edilememesi hâlinde kanuni temsilcilerin mali sorumluluğu VUK m.10 ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre işler; iki sorumluluk birbirinden bağımsızdır.

İdari Cephe: Vergi Ziyaı Cezası, Uzlaşma ve İndirim

Etkin pişmanlık için yapılan ödeme, tarhiyata karşı dava açma hakkını ortadan kaldırmaz; buna karşılık VUK m.376’daki indirimden yararlanılıp dava açılırsa indirim kaybedilir. Bu nedenle ödeme, indirim ve dava kararları ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde, ceza dosyasının durumu da gözetilerek birlikte verilmelidir. Ayrıntı için vergi ziyaı cezası, cezalarda indirim (VUK 376), uzlaşma, usulsüzlük ve özel usulsüzlük ve vergi cezalarında tekerrür rehberlerine bakabilirsiniz.

Savunmanın Delilleri

Vergi kaçakçılığı dosyalarında savunma, işlemin gerçekliği ve kastın yokluğu ekseninde kurulur. VUK m.3/B’ye göre vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve buna ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır ve yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Ceza muhakemesinde hâkim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir ve hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz (CMK m.217; Anayasa m.38/6). Fatura tutarıyla eşleşen ve satıcının kendi hesabına yapılan banka ödemeleri, sevk irsaliyeleri, nakliye ve stok kayıtları, sözleşme ve sipariş yazışmaları ile teslimi bilen çalışanların beyanları birbirini destekleyen bir delil zinciri oluşturur. Bu delillerin sonradan üretilemeyeceği, bu nedenle işlem anında düzenli tutulması gerektiği unutulmamalıdır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Vergi kaçakçılığı dosyaları vergi hukuku ile ceza muhakemesinin birlikte yürütülmesini gerektirir. Hukukçular Evi bu dosyalarda vergi inceleme raporunun ve mütalaanın incelenmesi, fiilin hangi fıkraya girdiğinin ve lehe kanunun tespiti, dönem bazında zamanaşımı hesabı, etkin pişmanlık ve pişmanlık değerlendirmesi, ödeme zamanlaması, ihbarnamelere karşı indirim, uzlaşma ve dava seçimi, esas hakkında savunma, istinaf ve temyiz aşamaları işlerini birlikte üstlenir. Av. Fatma Öztürk’ün mesleki bilgileri yazar sayfasında, kurumsal hizmet kapsamı sahte fatura avukatı sayfasında yer alır. Dosyanızın değerlendirilmesi için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Vergi kaçakçılığı suçu nedir?

Vergi Usul Kanununun 359. maddesinde sayılan fiillerin ortak adıdır: defter ve kayıtlarda hile, defter ve belge gizleme, yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma, defter ve belgeleri yok etme, sahte belge düzenleme veya kullanma, izinsiz belge basma, ödeme kaydedici cihaza ve özel etiket sistemine müdahale. Her fıkranın ceza aralığı farklıdır.

Vergi kaçakçılığı suçunun cezası kaç yıl?

15 Nisan 2022 ve sonrasında işlenen fiillerde 359/a için on sekiz aydan beş yıla, 359/b, ç ve d için üç yıldan sekiz yıla, 359/c için iki yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülür. Bu tarihten önceki fiillerde değişiklikten önceki lehe üst sınırlar uygulanır (TCK m.7/2).

Suç için verginin ziyaa uğraması gerekir mi?

Hayır. VUK m.359 vergi kaybını suçun unsuru olarak aramaz. Vergi ziyaı doğmuşsa ayrıca üç kat vergi ziyaı cezası kesilir (VUK m.344); tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı ceza bulunmuyorsa verilecek ceza yarı oranında indirilir (VUK m.359).

Etkin pişmanlık için ne kadar ödemek gerekir?

Tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammı ödenir. Soruşturma evresinde ödemede ceza yarı, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödemede üçte bir oranında indirilir (VUK m.359).

Etkin pişmanlık için vergi davasından vazgeçmek gerekir mi?

Hayır. Dava açılmaması, açılmışsa feragat edilmesi şartını öngören fıkra Anayasa Mahkemesi’nin E.2022/81, K.2023/153 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG 29.11.2023, sayı 32384). Ödeme yapılırken vergi davası sürdürülebilir.

Vergi kaçakçılığında hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme mümkün mü?

Sonuç ceza iki yıl veya daha az ise kanundaki diğer şartlarla mümkündür (TCK m.51; CMK m.231). 359/b fiillerinde alt sınır üç yıl olduğundan buna çoğunlukla etkin pişmanlık indirimiyle ulaşılır. 7589 sayılı Kanundan sonra hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı yol istinaftır; ayrıntı için HAGB kararına karşı istinaf rehberine bakabilirsiniz.

Vergi kaçakçılığı suçunda zamanaşımı kaç yıl?

359/a fiillerinde sekiz yıl (TCK m.66/1-e); 15 Nisan 2022 ve sonrasında işlenen 359/b, c, ç ve d fiillerinde on beş yıl (TCK m.66/1-d); bu tarihten önce işlenen 359/b, c ve ç fiillerinde lehe olan eski üst sınır nedeniyle sekiz yıl. Süre kesilirse en fazla yarısı kadar uzar (TCK m.67/4).

Mütalaa olmadan kamu davası açılabilir mi?

359. maddedeki suçlarda kamu davası, inceleme sonucunun rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesine bağlıdır (VUK m.367). Ancak mütalaaya konu fiilin başka bir kişiyle birlikte işlendiği sonradan anlaşılırsa, o kişi için ayrıca rapor ve mütalaa aranmaz.

Vergi kaçakçılığı davasına hangi mahkeme bakar?

Ceza üst sınırları on yılı aşmadığından asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11, m.12). Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulur (CMK m.273/1).

Şirket müdürü veya ortak cezalandırılır mı?

Hapis cezası fiili işleyen gerçek kişiye verilir (VUK m.333). Müdür veya ortak olmak tek başına yeterli değildir; fiile katılım ve kast ayrıca ispatlanmalıdır. Vergi ve vergi cezası ise şirket adına kesilir ve tahsil edilemezse kanuni temsilcinin mali sorumluluğu ayrıca gündeme gelir (VUK m.10).

Mali müşavir veya muhasebeci sorumlu olur mu?

Fiile bilerek ve isteyerek katılmışsa iştirak hükümlerine göre sorumlu olur. Suçtan menfaati bulunmayan iştirakçinin cezası yarı oranında indirilir (VUK m.360) ve iştirak edenlere vergi ziyaı cezası bir kat uygulanır (VUK m.344).

Vergi kaçakçılığında uzlaşma yapılabilir mi?

Ceza davasında uzlaştırma uygulanmaz (CMK m.253/2). Vergi uzlaşmasında da 359. maddedeki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi nedeniyle kesilen ceza, bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza ve 370/b kapsamında kesilen ceza uzlaşma dışıdır (VUK Ek m.1).

Pişmanlık ile etkin pişmanlık arasındaki fark nedir?

Pişmanlık (VUK m.371), kaçakçılık fiilinin tespitinden önce kendiliğinden haber verilmesi hâlinde uygulanır ve 359. madde hiç uygulanmaz. Etkin pişmanlık ise tespitten sonra, soruşturma veya kovuşturma evresinde yapılan ödemeyle cezada indirim sağlar.

Vergi mahkemesinin kararı ceza davasını etkiler mi?

Ceza ve vergi kararlarının birbirini bağlamayacağını öngören VUK m.367 son fıkrası Anayasa Mahkemesi’nin E.2019/4, K.2021/78 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Ceza mahkemesi başka yargı yerindeki sorunu kendisi çözebilir veya o davanın sonucunu bekleyebilir (CMK m.218); vergi mahkemesinin işlemin gerçekliğine ilişkin tespitleri savunmada delil olarak ileri sürülür.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki VUK hükümleri Gelir İdaresi Başkanlığının güncel mevzuat metinleri üzerinden, TCK, CMK ve 5235 sayılı Kanun hükümleri ise 7394, 7524 ve 7589 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler ve anılan Anayasa Mahkemesi kararları gözetilerek 27 Ekim 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.