Rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacı taşıyan ya da bu etkiyi doğuran teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliği kararları (4054 s.K. m.4) ile hâkim durumun kötüye kullanılması (m.6) yasaktır. Meşru bir menfaati olan gerçek ve tüzel kişiler bu ihlalleri Rekabet Kuruluna şikâyet edebilir (m.9). Kurul, başvuru üzerine doğrudan soruşturma açabilir veya önce önaraştırma yapar; raportör otuz gün içinde görüşünü bildirir ve Kurul raporun tesliminden sonraki on gün içinde soruşturma açılıp açılmayacağına karar verir (m.40-41). İddialar ciddi bulunursa şikâyetçiye yazılı bildirim yapılır; başvurunun açıkça reddi veya süresinde bildirim yapılmayarak reddedilmiş sayılması hâlinde, doğrudan veya dolaylı menfaatini belgeleyen herkes ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilir (m.42). İhlal tespit edilirse teşebbüse yıllık gayri safi gelirinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir (m.16). İhlalden zarar gören ise Kurum sürecinden bağımsız olarak üç kata kadar tazminat isteyebilir (m.57-58).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Rekabet ihlalinden mi etkilendiniz?
Şikâyet başvurusunu ve tazminat yolunu birlikte planlayalım: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Yasak davranışlar: rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem, teşebbüs birliği kararı (4054 m.4); hâkim durumun kötüye kullanılması (m.6). Kim şikâyet eder: meşru menfaati olan gerçek ve tüzel kişiler (m.9). Süreç: Kurul doğrudan soruşturma veya önaraştırma kararı verir (m.40); raportör 30 gün içinde rapor verir; Kurul 10 gün içinde soruşturma kararı verir (m.41). Açık ve ağır ihlaller dışında kayda değer olmayan kısıtlamalar soruşturulmayabilir (m.41). Bildirim: iddia ciddi ise şikâyetçiye yazılı bildirim; ret veya süresinde bildirim yapılmaması → menfaatini belgeleyen yargı yoluna gider (m.42); idare mahkemesinde dava süresi 60 gün (İYUK m.7). Soruşturma: 6 ay + 6 aya kadar ek süre; 15 gün içinde taraflara bildirim (m.43). Ceza: ihlalde gelirin %10’una kadar; yöneticiye %5’e kadar; yerinde inceleme engellenirse binde beş (m.16). Uzlaşma: %25’e kadar indirim; taahhüt: açık ve ağır ihlallerde yok (m.43). Tazminat: fark bedel; kasıt veya ağır ihmalde üç kat (m.57-58); ispat yükünün yer değiştirmesi (m.59). Dava kararın uygulanmasını durdurmaz (m.55).
4054 s.K. m.9: Meşru bir menfaati olan gerçek ve tüzelkişiler şikayette bulunabilir.
Hangi İhlaller Şikâyet Edilebilir?
| İhlal | Örnek | Madde |
|---|---|---|
| Fiyat tespiti | Rakiplerin satış fiyatlarında veya indirimlerde anlaşması | m.4/a |
| Pazar paylaşımı | Bölge veya müşteri bölüşülmesi | m.4/b |
| Arz kısıtlaması | Üretim veya satış miktarının birlikte kontrolü | m.4/c |
| Rakibi dışlama | Boykot, piyasaya girişin engellenmesi | m.4/d |
| Ayrımcılık | Eşit durumdaki alıcılara farklı şartlar | m.4/e, 6/b |
| Bağlama | Bir ürünün alımını diğerine bağlamak; yeniden satış şartları | m.4/f, 6/c |
| Hâkim durumun kötüye kullanılması | Rakiplerin faaliyetini zorlaştırma, başka pazara taşma, üretimi kısıtlama | m.6 |
Rekabet Kurumuna şikâyet edilebilecek ihlaller, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunda düzenlenmiştir. Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır (m.4). Fiyat tespiti, pazar paylaşımı, arz kısıtlaması, rakiplerin piyasadan dışlanması, eşit durumdakilere farklı şartlar uygulanması ve bağlama uygulamaları bu yasakların başlıca örnekleridir. Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda, piyasadaki fiyat değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin rekabetin kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil eder. Ayrıca bir veya birden fazla teşebbüsün hâkim durumunu kötüye kullanması da yasaktır (m.6); rakiplerin piyasaya girişinin engellenmesi, ayrımcılık, bağlama ve bir piyasadaki gücün başka bir piyasaya taşınması bu kapsamdadır. Rekabet hukukunun genel çerçevesi için rekabet hukuku nedir rehberine bakabilirsiniz.
Şikâyetiniz somut delille desteklenmeli
Başvuru dosyasını birlikte hazırlayalım: 0554 648 37 15
Uyumlu Eylem Karinesi ve İspat
Rekabet ihlallerinin en zor yanı ispattır; kartel anlaşmaları çoğu zaman yazılı değildir. Kanun bu güçlüğü iki hükümle hafifletmiştir. Birincisi, bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil eder (4054 s.K. m.4). İkincisi, tazminat davalarında zarar görenlerin, piyasaların fiilen paylaşılması, uzun süre fiyatlarda gözlenen kararlılık veya fiyatın birbirine yakın aralıklarla artırılması gibi kanıtları sunmaları hâlinde, uyumlu eylem içinde bulunulmadığını ispat yükü davalılara geçer (m.59). Rekabeti sınırlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaların varlığı her türlü delille ispatlanabilir. Şikâyetçi bu nedenle fiyat listelerini, zam duyurularını, tarihlerini ve piyasadaki benzer davranışları sistematik biçimde derlemelidir. Ancak yalnızca aynı yönde fiyat hareketi, maliyet artışı gibi ortak ekonomik nedenlerle açıklanabiliyorsa, karinenin çürütülmesi mümkündür; bu nedenle başvuruda bu tür alternatif açıklamaların neden geçerli olmadığının da gösterilmesi yararlıdır.
Hâkim Durum ve Kötüye Kullanma
Hâkim durum, belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücüdür (4054 s.K. m.3). Hâkim durumda olmak tek başına yasak değildir; yasak olan bu durumun kötüye kullanılmasıdır (m.6). Rakiplerin piyasaya girişinin engellenmesi, eşit durumdaki alıcılar arasında ayrımcılık yapılması, bir ürünün satışının başka bir ürünün alımına bağlanması, bir piyasadaki gücün başka bir piyasadaki rekabeti bozmak için kullanılması ve tüketicinin zararına olarak üretimin veya teknik gelişmenin kısıtlanması kötüye kullanmanın başlıca örnekleridir. Hâkim durum iddiasıyla yapılan şikâyetlerde, şikâyet edilen teşebbüsün ilgili pazardaki payının, rakiplerin sayısının ve gücünün, piyasaya giriş engellerinin ve müşterilerin alternatif tedarik imkânlarının ortaya konulması gerekir. Bu veriler, teşebbüsün rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız hareket edebilme gücüne sahip olup olmadığının değerlendirilmesinde kullanılır.
Kim Şikâyet Edebilir?
Kurul; ihbar, şikâyet ya da Bakanlığın talebi üzerine veya resen harekete geçebilir (4054 s.K. m.9). Meşru bir menfaati olan gerçek ve tüzel kişiler şikâyette bulunabilir. Buna göre ihlalden doğrudan etkilenen rakip teşebbüsler, bayiler, tedarikçiler, müşteriler ve tüketiciler şikâyet hakkına sahiptir. Kanun ayrıca ihbar kavramını da kullandığından, ihlalden doğrudan etkilenmemiş kişilerin Kurumu bilgilendirmesi de mümkündür; ancak ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilmek için doğrudan ya da dolaylı menfaatin belgelenmesi gerekir (m.42). Bu nedenle şikâyet başvurusunda, başvuranın ihlalden nasıl etkilendiğinin, örneğin daha yüksek fiyat ödediğinin, pazara girişinin engellendiğinin veya ayrımcı şartlara maruz kaldığının açıkça gösterilmesi, hem başvurunun değerlendirilmesi hem de ileride açılabilecek davalar bakımından önemlidir.
Etkili Şikâyet Nasıl Hazırlanır?
| Unsur | İçerik | Neden |
|---|---|---|
| İlgili pazar | Ürün ve coğrafi pazar tanımı | Değerlendirmenin başlangıcı |
| Teşebbüsler | Kimler, hangi konumda | Taraflar |
| İhlal türü | m.4 anlaşma veya uyumlu eylem mi, m.6 kötüye kullanma mı | Farklı hükümler |
| Somut davranış | Tarih, yer, belge, yazışma | Soyut iddia sonuç vermez |
| Etki | Fiyat, arz, giriş engeli | Kayda değerlik |
| Pazar payı | Varsa veriler | Hâkim durum değerlendirmesi |
| Deliller | Sözleşme, e-posta, fiyat listesi, tanık | Ekleyin |
| Menfaat | Başvuranın nasıl etkilendiği | m.9 ve 42 |
| Ticari sır | Gizli tutulması istenen bilgiler | Ayrıca işaretlenmeli |
Rekabet ihlali iddiaları teknik değerlendirme gerektirdiğinden başvurunun somutluğu belirleyicidir. İlgili pazarın, yani ihlalin hangi ürün veya hizmet ve hangi coğrafi bölge bakımından gerçekleştiğinin doğru tanımlanması, değerlendirmenin başlangıç noktasıdır. İhlalin m.4 kapsamında bir anlaşma veya uyumlu eylem mi, yoksa m.6 kapsamında hâkim durumun kötüye kullanılması mı olduğunun belirtilmesi de önemlidir. “Haksız rekabet yapılıyor” gibi soyut iddialar değerlendirmeye elverişli değildir; tarih, belge ve yazışma düzeyinde somutluk gerekir. Kanun, açık ve ağır ihlaller dışında piyasada rekabeti kayda değer ölçüde kısıtlamayan anlaşma, uyumlu eylem ve kararların soruşturma konusu yapılmayabileceğini öngördüğünden (m.41), davranışın piyasadaki etkisinin fiyat, arz veya giriş engeli gibi somut verilerle gösterilmesi gerekir. Ticari sır niteliğindeki bilgilerin ayrıca işaretlenmesi, bunların korunmasını talep etme imkânı sağlar.
Başvurudan Karara: Aşamalar ve Süreler
| Aşama | Süre veya kural | Madde |
|---|---|---|
| Başvuru | İhbar, şikâyet, Bakanlık talebi veya resen | m.9, 40 |
| İlk karar | Doğrudan soruşturma veya önaraştırma | m.40 |
| Önaraştırma raporu | Raportör 30 gün içinde | m.40 |
| Soruşturma kararı | Rapor tesliminden sonra 10 gün içinde | m.41 |
| Şikâyetçiye bildirim | İddia ciddi ise yazılı bildirim | m.42 |
| Soruşturmanın bildirimi | Karardan itibaren 15 gün içinde taraflara | m.43 |
| Soruşturma süresi | 6 ay; bir defaya mahsus 6 aya kadar ek süre | m.43 |
| Yazılı savunma | Raporun tebliğinden itibaren 30 gün; bir kez uzatılabilir | m.45 |
| Sözlü savunma | Talep üzerine veya resen; ticari sır için gizli yapılabilir | m.46-47 |
| Nihai karar | İhlal tespiti, tedbirler ve idari para cezası | m.9, 16 |
Rekabet Kurumuna yapılan bir başvuru doğrudan soruşturmaya dönüşmez; kademeli bir süreç işler. Kurul, resen veya kendisine intikal eden başvurular üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verir; önaraştırma yapmakla görevlendirilen raportör otuz gün içinde elde ettiği bilgileri, delilleri ve görüşlerini Kurula yazılı olarak bildirir (4054 s.K. m.40). Önaraştırma raporunun Kurula teslimini takip eden on gün içinde Kurul, soruşturma açılmasına veya açılmamasına karar verir (m.41). Soruşturma yapılmasına karar verilirse soruşturma en geç altı ay içinde tamamlanır ve gerekli görülen hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere altı aya kadar ek süre verilebilir; Kurul başlattığı soruşturmaları karardan itibaren on beş gün içinde ilgili taraflara bildirir (m.43). Soruşturma raporunun tebliğinden sonra taraflar yazılı savunmalarını otuz gün içinde gönderir (m.45) ve talep hâlinde sözlü savunma toplantısı yapılır. Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz (m.44).
Muafiyet ve Menfi Tespit Savunmaları
Şikâyet edilen davranışın her zaman yasak olduğu sonucuna varılmaz. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmeler ya da ekonomik veya teknik gelişme sağlanması, tüketicinin bundan yarar sağlaması, ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması ve rekabetin bu amaçlar için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması şartlarının tamamının varlığı hâlinde, anlaşmalar m.4 hükümlerinin uygulanmasından muaftır (4054 s.K. m.5). Teşebbüsler ayrıca bir anlaşmanın veya eylemin Kanuna aykırı olmadığını gösteren menfi tespit belgesi için Kurula başvurabilir (m.8). Bu nedenle özellikle dağıtım ve bayilik ilişkilerine yönelik şikâyetlerde, şikâyet edilen düzenlemenin muafiyet şartlarını taşıyıp taşımadığı da değerlendirilmelidir. Şikâyetçinin, davranışın tüketiciye fayda sağlamadığını veya rekabeti gerekenden fazla sınırladığını somut olarak göstermesi, bu savunmaların aşılmasına yardımcı olur.
Şikâyetçinin Soruşturmadaki Yeri
Kurul, görevlerini yerine getirirken gerekli gördüğü her türlü bilgiyi kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebilir (4054 s.K. m.14). Şikâyetçi de bu kapsamda ek bilgi ve belge sunmaya davet edilebilir; bu nedenle başvuru sonrasında da delillerin düzenli tutulması ve Kurumla iletişim kanalının açık tutulması önemlidir. Soruşturma safhasında ihlal ettiği iddia edilen kişiler kararı etkileyebilecek her türlü bilgi ve delili her zaman Kurula sunabilir (m.44); şikâyetçinin sunduğu belgelerin karşı tarafça incelenebileceği ihtimali de göz önünde tutulmalıdır. Ticari sır niteliğindeki bilgiler bakımından gizlilik talebi başvuru sırasında açıkça yapılmalıdır. Sözlü savunma toplantıları kural olarak açık yapılır; ancak genel ahlakın ve ticari sırların korunması gerekçesiyle Kurul toplantının gizli yapılmasına karar verebilir (m.47).
Şikâyetçiye Bildirim ve Ret Hâlinde Dava
Kurul, ihbar veya şikâyet başvurularında ileri sürülen iddiaları ciddi ve yeterli bulursa, ihbar veya şikâyet edenlere iddiaların ciddi bulunduğu ve araştırmaya başlandığı yazılı olarak bildirilir (4054 s.K. m.42). Kurulun başvuruyu açıkça reddetmesi veya süresi içinde bildirimde bulunmayarak reddetmiş sayılması durumlarında, doğrudan ya da dolaylı menfaati olduğunu belgeleyen herkes Kurulun ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilir. Kurul kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir ve bu davalar öncelikli işlerden sayılır; ancak yargı yoluna başvurulması kararların uygulanmasını ve idari para cezalarının takip ve tahsilini durdurmaz (m.55). İdare mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde altmış gündür ve kural olarak yazılı bildirimin yapıldığı tarihten başlar (İYUK m.7). Eski metnimizde ret kararının gerekçeli olarak bildirileceği belirtilmişti; Kanun, ret kararına karşı yargı yolunu düzenlemekle birlikte bildirimin şeklini ayrıca düzenlemediğinden ifade, kanunun lafzına uygun hâle getirilmiştir. Şikâyetçinin, Kurulun cevap vermemesi durumunu da ret olarak değerlendirip dava süresini takip etmesi önemlidir. Dava süresi için idari dava süresi hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Geçici Tedbir ve Yerinde İnceleme
Kurul, nihai karara kadar ciddi ve telafi olunamayacak zararların ortaya çıkma ihtimalinin bulunduğu durumlarda, ihlalden önceki durumu koruyucu nitelikte ve nihai kararın kapsamını aşmayacak şekilde geçici tedbirler alabilir (4054 s.K. m.9). Bu nedenle ihlalin şikâyetçiye telafisi güç zararlar verdiği durumlarda, başvuruda geçici tedbir talebinin gerekçeleriyle birlikte ayrıca belirtilmesi yararlıdır. Kurul, görevlerini yerine getirirken teşebbüslerde incelemeler yapabilir; defterleri, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü veri ve belgeyi inceleyebilir, bunların kopyalarını alabilir, yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir ve mahallinde inceleme yapabilir (m.15). Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması hâlinde teşebbüse yıllık gayri safi gelirinin binde beşi oranında idari para cezası verilir (m.16/1-d). Bu nedenle soruşturmaya muhatap olabilecek şirketlerin, çalışanlarını yerinde inceleme sırasında nasıl davranılacağı konusunda önceden bilgilendirmesi, ek yaptırımların önlenmesi bakımından önemlidir.
İdari Para Cezaları
| Aykırılık | Ceza |
|---|---|
| m.4, 6 veya 7 ihlali | Yıllık gayri safi gelirin %10’una kadar |
| İhlalde belirleyici etkisi olan yönetici veya çalışan | Teşebbüse verilen cezanın %5’ine kadar |
| Yerinde incelemenin engellenmesi | Gayri safi gelirin binde beşi |
| Eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi | Gayri safi gelirin binde biri |
| Aktif işbirliği (pişmanlık) | Ceza verilmeyebilir veya indirilebilir |
Kanunun 4, 6 ve 7. maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir; ihlalde belirleyici etkisi saptanan yöneticilere veya çalışanlara ise teşebbüse verilen cezanın yüzde beşine kadar idari para cezası verilebilir (4054 s.K. m.16). Kurul cezayı belirlerken ihlalin tekerrürünü, süresini, teşebbüsün piyasadaki gücünü, ihlaldeki belirleyici etkisini, taahhütlere uyup uymamasını, incelemeye yardımcı olup olmamasını ve zararın ağırlığını dikkate alır. Kanuna aykırılığın ortaya çıkarılması amacıyla Kurumla aktif işbirliği yapan teşebbüslere veya yöneticilerine, işbirliğinin niteliği, etkinliği ve zamanlaması dikkate alınarak ceza verilmeyebilir veya indirim yapılabilir. Rekabet ihlaline ilişkin ceza gelire göre belirlenen nispi bir idari para cezası olduğundan, Kabahatler Kanununun nispi idari para cezasını gerektiren kabahatlerde öngördüğü sekiz yıllık zamanaşımı süresi (5326 s.K. m.20/3) bu bakımdan önem taşır. Pişmanlık programı için rekabet hukukunda pişmanlık programı rehberine bakabilirsiniz.
Şikâyet Edilen Teşebbüs İçin: Taahhüt ve Uzlaşma
Yürütülmekte olan bir önaraştırma ya da soruşturma sürecinde m.4 veya m.6 kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak teşebbüsler taahhüt sunabilir; Kurul bu taahhütlerle rekabet sorunlarının giderilebileceğine kanaat getirirse taahhütleri bağlayıcı hâle getirerek soruşturma açılmamasına veya açılmış soruşturmaya son verilmesine karar verebilir (4054 s.K. m.43). Ancak rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ya da arz miktarının kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlallerle ilgili olarak taahhüt kabul edilmez. Soruşturmaya başlanmasından sonra ise Kurul, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul eden teşebbüslerle soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir; uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir ve uzlaşma metninde yer alan hususlar ile idari para cezası uzlaşmanın taraflarınca dava konusu yapılamaz. Şikâyetçi açısından bu mekanizmalar, sürecin daha hızlı sonuçlanması ve rekabet sorununun erken giderilmesi anlamına gelebilir. Taahhüt ve uzlaşma için taahhüt ve uzlaşma rehberine bakabilirsiniz.
Tazminat: Kurum Sürecinden Bağımsız Yol
| Kural | İçerik | Madde |
|---|---|---|
| Geçersizlik | m.4’e aykırı anlaşma ve kararlar geçersizdir; edimlerin ifası istenemez | 4054 m.56 |
| Tazminat | Rekabeti sınırlayan, zarar görenlerin her türlü zararını tazmin eder | m.57 |
| Müteselsil sorumluluk | Birden fazla kişinin davranışıyla oluşan zarar | m.57 |
| Zararın hesabı | Ödenen bedel ile rekabetçi bedel farkı; rakipler için tüm zarar | m.58 |
| Üç kat tazminat | Anlaşma, karar veya ağır ihmal hâlinde | m.58 |
| İspat | Uyumlu eylem izlenimi veren kanıtlarla ispat yükü davalıya geçer | m.59 |
Rekabet ihlalinden zarar gören kişi, Rekabet Kurumu sürecinden bağımsız olarak özel hukuk yolunda tazminat talep edebilir. Kanunun 4. maddesine aykırı olan her türlü anlaşma ve teşebbüs birliği kararı geçersizdir ve bunlardan doğan edimlerin ifası istenemez (4054 s.K. m.56). Her kim bu Kanuna aykırı olan eylem, karar, sözleşme veya anlaşma ile rekabeti engeller, bozar ya da kısıtlarsa yahut hâkim durumunu kötüye kullanırsa, bundan zarar görenlerin her türlü zararını tazmine mecburdur; zarar birden fazla kişinin davranışları sonucu ortaya çıkmışsa bunlar müteselsilen sorumludur (m.57). Zarar görenler, ödedikleri bedelle rekabet sınırlanmasaydı ödeyecekleri bedel arasındaki farkı talep edebilir; rakip teşebbüsler ise bütün zararlarının tazminini isteyebilir. Zarar tarafların anlaşması ya da kararı veya ağır ihmalinden kaynaklanıyorsa hâkim, zarar görenlerin talebi üzerine maddi zararın ya da zarara neden olanların elde ettiği veya elde etmesi muhtemel kârların üç katı oranında tazminata hükmedebilir (m.58). Zarar görenler, piyasaların fiilen paylaşılması veya fiyatların birbirine yakın aralıklarla artırılması gibi kanıtları sunarlarsa, uyumlu eylem içinde bulunulmadığını ispat yükü davalılara geçer (m.59). Tazminat için rekabet ihlalinde tazminat, dava dilekçesi için rekabet ihlali tazminat dava dilekçesi rehberlerine bakabilirsiniz.
Haksız Rekabet ve İhaleye Fesatla Farkı
Rekabet ihlali ile haksız rekabet sıkça karıştırılır, ancak farklı mevzuata ve farklı mercilere tabidir. Rekabet ihlalleri piyasadaki rekabet düzenini korumaya yöneliktir ve Rekabet Kurumu tarafından incelenir. Haksız rekabet ise rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranışları ve ticari uygulamaları kapsar (TTK m.54/2); zarar gören kişi fiilin haksız olup olmadığının tespitini, men’ini ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir (m.56). Belirli haksız rekabet fiillerini kasten işleyenler, dava açma hakkına sahip olanlardan birinin şikâyeti üzerine iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır (m.62). Kamu ihalelerinde ise isteklilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları ihaleye fesat karıştırma sayılır (TCK m.235/2-d) ve bu suç üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasını gerektirir (m.235/1). Aynı davranış hem rekabet ihlali hem de ihaleye fesat karıştırma suçu oluşturabileceğinden, bu dosyalarda idari ve cezai süreçler birlikte yürüyebilir. Haksız rekabet için haksız rekabet ve tazminat, ihaleye fesat için ihaleye fesat karıştırma suçu rehberlerine bakabilirsiniz.
Örnek Durumlar
| Durum | Olası nitelendirme | Yol |
|---|---|---|
| Bölgedeki toptancılar aynı gün aynı oranda zam yaptı | Uyumlu eylem karinesi | m.4 şikâyeti; m.59 ispat kolaylığı |
| Tedarikçi bayiye asgari satış fiyatı dayatıyor | Yeniden satış fiyatının belirlenmesi | m.4 şikâyeti |
| Pazar lideri rakiplerle çalışanı dışlıyor | Hâkim durumun kötüye kullanılması | m.6 şikâyeti; geçici tedbir |
| Kamu ihalesinde isteklilerin fiyat anlaşması | Rekabet ihlali ve ihaleye fesat | Kurum ve savcılık |
| Rakip ürünlerimizi karalıyor | Haksız rekabet | TTK davası; şikâyetle ceza |
| Şikâyete cevap gelmedi | Ret sayılma ihtimali | Dava süresini takip |
Sık Yapılan Hatalar
- Soyut iddiayla başvurmak: Pazar, davranış ve etki somutlaştırılmalıdır.
- Menfaati belgelememek: Ret kararına karşı dava için gereklidir.
- Cevapsızlığı beklemek: Süresinde bildirim yapılmaması ret sayılabilir.
- Haksız rekabeti Kuruma götürmek: Haksız rekabet mahkemede çözülür.
- Tazminat için Kurum kararını beklemek: Tazminat yolu bağımsızdır.
- Ticari sırları işaretlememek: Gizlilik talebi ayrıca belirtilmelidir.
⚠️ Başvurunun gücü delildedir: Rekabet Kurumu şikâyetinde ilgili pazarı, davranışı ve piyasadaki etkisini tarih, belge ve yazışma düzeyinde ortaya koyun; menfaatinizi belgeleyin. Kurulun cevap vermemesini de ret olarak değerlendirip altmış günlük dava süresini takip edin; tazminat hakkınız Kurum sürecinden bağımsızdır.
Rekabet Kurumuna şikâyet başvurusu, ret kararına karşı iptal davası, geçici tedbir talebi, rekabet ihlalinden doğan tazminat davası ile soruşturmaya muhatap teşebbüsler için taahhüt, uzlaşma ve pişmanlık süreçleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Rekabet Kurumuna Şikâyet Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Rekabet Kurumuna kimler şikâyet edebilir?
Meşru menfaati olan gerçek ve tüzel kişiler (4054 m.9).
Hangi ihlaller şikâyet edilir?
Rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve uyumlu eylemler (m.4), hâkim durumun kötüye kullanılması (m.6).
Şikâyet doğrudan soruşturma mı açar?
Hayır; önce doğrudan soruşturma veya önaraştırma kararı verilir (m.40).
Önaraştırma ne kadar sürer?
Raportör 30 gün içinde rapor verir; Kurul 10 gün içinde karar verir (m.40-41).
Soruşturma ne kadar sürer?
6 ay; bir kez 6 aya kadar ek süre (m.43).
Şikâyetçi bilgilendirilir mi?
İddia ciddi bulunursa yazılı bildirim yapılır (m.42).
Şikâyetim reddedilirse?
Menfaatinizi belgeleyerek yargı yoluna gidebilirsiniz (m.42).
Dava süresi nedir?
İdare mahkemesinde 60 gün (İYUK m.7).
Cevap gelmezse?
Süresinde bildirim yapılmaması ret sayılabilir (m.42).
Geçici tedbir istenebilir mi?
Evet; ciddi ve telafisi güç zarar ihtimalinde (m.9).
Ceza ne kadar?
Yıllık gayri safi gelirin %10’una kadar (m.16).
Yöneticiye ceza verilir mi?
Belirleyici etkisi varsa şirket cezasının %5’ine kadar.
Taahhüt her dosyada mümkün mü?
Hayır; açık ve ağır ihlallerde kabul edilmez (m.43).
Uzlaşmada indirim ne kadar?
Yüzde 25’e kadar (m.43).
Tazminat için Kurum kararını beklemeli miyim?
Hayır; tazminat yolu bağımsızdır (m.57).
Üç kat tazminat mümkün mü?
Anlaşma, karar veya ağır ihmal hâlinde (m.58).
Hâkim durumda olmak yasak mı?
Hayır; yasak olan kötüye kullanmadır (m.6).
Her anlaşma yasak mı?
Muafiyet şartlarını taşıyanlar m.4’ten muaftır (m.5).
Haksız rekabet Kuruma şikâyet edilir mi?
Hayır; TTK kapsamında mahkemede çözülür.
İhalede fiyat anlaşması suç mu?
Kamu ihalesinde ihaleye fesat karıştırma (TCK m.235/2-d).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Rekabet Hukuku Nedir?
- Rekabet Hukukunda Pişmanlık
- Taahhüt ve Uzlaşma
- Rekabet İhlalinde Tazminat
- Rekabet İhlali Tazminat Dilekçesi
- Haksız Rekabet ve Tazminat
- Rakibim Ürünümü Karaladı
- Rekabet Yasağı Sözleşmesi
- İhaleye Fesat Karıştırma
- İdari Dava Süresi Hesaplama
- Soruşturma Dosyasını İnceleme
- Ceza Hukuku Rehberi
Rekabet Kurumu şikâyeti: başvuru, süreç, dava ve tazminat
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki 4054 sayılı Kanun, İYUK, Kabahatler Kanunu, TTK ve TCK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Sahte İçki ve Kaçak Etil Alkol Soruşturması 2026: İzinsiz İmalathane (4733 m.8/1), Bandrolsüz İçki (5607 m.3/18), Sağlığa Zararlı İçki (TCK 186) — Tekel Bayisi, Tedarikçi ve Taşıyıcı Ne Kadar Sorumlu?
- ▸ AİHM Kararından Sonra Yargılamanın Yenilenmesi ve Gözaltı Süresinin Hesabı 2026: AYM Genel Kurulunun 2021/29667 ve 2022/103359 Kararları — “Kanun Yürürlükte” Reddi, 4 Gün 12 Saat ve Dosyanın Hâkimliğe Geçtiği An (CMK m.311/1-f, 91, 141; 6216 m.50)
- ▸ Gümrük Kapısında veya Havalimanında Uyuşturucu ile Yakalanmak 2026: İthal Suçu (TCK 188/1), Kokain-Eroin Artırımı (188/4-a), Şoför ve Yolcunun Kastı (TCK 21, 30), Araç Müsaderesi (TCK 54) ve Gözaltı Hakları (CMK 91, 95, 154)
- ▸ Fon Soruşturmasında Gönüllü İade Cezayı Kaldırır mı? 2026 — 30 Milyar TL İade, 470 Kişiye Malvarlığı Tedbiri ve Firari Şüpheliler: Fon Mağduru ve Şüpheli İçin Hukuki Sonuçlar (7596 m.4/4, m.6; CMK m.128, 248; TCK m.168, 254; SPKn m.107/3)
Bu konuda hukuki destek almak için


