Yakalama emri, bir kişinin cezalandırılması için değil, yargılama veya infaz sürecine dâhil edilmesi için verilir. Kolluğun GBT sorgusunda görünen yakalama kararı birkaç farklı dayanaktan doğabilir. Soruşturma evresinde çağrıya rağmen gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında savcının istemiyle sulh ceza hâkimi karar verir (CMK m.98/1). Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında mahkeme karar verir (m.98/3). Kesinleşmiş bir cezanın infazı için ise Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır (5275 s.K. m.19). Yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır (CMK m.94/1). Kişinin saklanması, tutuklama nedenlerinin başında gelen kaçma şüphesini güçlendirir (m.100/2-a). Bu nedenle en doğru yol çoğu zaman kaydın sebebini öğrenmek ve bir avukatla birlikte planlı olarak ilgili mercie başvurmaktır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
GBT’de hakkınızda yakalama kararı mı çıktı?
Kaydın sebebini öğrenip planlı başvuruyu birlikte hazırlayalım: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Yakalama emrinin dayanakları: soruşturmada çağrıya gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli için savcının istemiyle sulh ceza hâkimi (CMK m.98/1); kaçan şüpheli, tutuklu veya hükümlü için savcı ve kolluk (m.98/2); kovuşturmada kaçak sanık için mahkeme (m.98/3); infazda çağrıya 10 gün içinde gelmeyen, kaçan veya kaçacağı şüphesi uyandıran hükümlü için savcı; kasıtlı suçlarda 3, taksirli suçlarda 5 yıldan fazla hapiste doğrudan yakalama emri (5275 s.K. m.19). Yakalanan kişi en geç 24 saatte hâkim önüne çıkarılır; çıkarılamazsa ses ve görüntü sistemiyle sorgulanır (CMK m.94). İfade için verilen yakalama emriyle mesai dışında yakalanan kişi, belirlenen tarihte hazır bulunmayı taahhüt ederse bir kez serbest bırakılabilir; taahhüde uymayana 1.000 TL idari para cezası verilir (m.94/3). Yakınlara haber verilir (m.95). Adli para cezası ödenmediği için hapse çevrilen hükümlü, kalan günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkarılır (5275 s.K. m.106/8).
Kanun Metni: CMK m.98
“(1) Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Ayrıca, tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde, itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir. (2) Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler. (3) Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re’sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir. (4) Yakalama emrinde, kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği ve yüklenen suç ile yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir.”
Madde, yakalama emrinin kimin tarafından ve hangi hâllerde verilebileceğini sınırlı olarak sayar. Soruşturma evresinde kural olarak yakalama emrini sulh ceza hâkimi verir; Cumhuriyet savcısı ve kolluk ise yalnızca kaçan kişiler hakkında yakalama emri düzenleyebilir. Yakalama emrinde kişinin kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir (m.98/4). Bu bilgi, yakalanan kişinin hangi mercie götürüleceğini ve hangi dosyayla ilgili olduğunu belirler.
Yakalama Kararının Türleri ve Sebepleri
| Karar | Kim verir? | Sebep | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Soruşturma yakalama emri | Sulh ceza hâkimi (savcının istemiyle) | Çağrıya gelmeme veya çağrı yapılamaması | CMK m.98/1 |
| Kaçan kişi için yakalama emri | Savcı ve kolluk | Kolluktan, tutukevinden veya infaz kurumundan kaçma | CMK m.98/2 |
| Kovuşturma yakalama emri | Mahkeme | Kaçak sanık | CMK m.98/3 |
| Zorla getirme kararı | Hâkim, mahkeme veya savcı | Çağrıldığı hâlde gelmeme | CMK m.146 |
| İnfaz için yakalama emri | Cumhuriyet savcısı | Çağrıya 10 gün içinde gelmeme, kaçma veya kaçma şüphesi | 5275 s.K. m.19/1 |
| Doğrudan infaz yakalama emri | Cumhuriyet savcısı | Kasıtlı suçlarda 3, taksirli suçlarda 5 yıldan fazla hapis | 5275 s.K. m.19/2 |
Tablonun son iki satırı, GBT’de görünen yakalama kayıtlarının önemli bir kısmını açıklar: hakkınızdaki kayıt bir suç şüphesinden değil, kesinleşmiş bir cezanın infaz edilmemiş olmasından kaynaklanıyor olabilir. Kasıtlı suçlarda üç yıldan, taksirli suçlarda beş yıldan fazla hapis cezalarında çağrı kâğıdı gönderilmeden doğrudan yakalama emri çıkarılır; daha kısa cezalarda ise önce çağrı kâğıdı gönderilir ve hükümlü on gün içinde gelmezse yakalama emri düzenlenir. İnfaza ilişkin kayıtlar için hakkımda infaz için yakalama veya çağrı var rehberine bakabilirsiniz.
Yakalama Emri, Zorla Getirme ve Tutuklama Arasındaki Fark
| Ölçüt | Yakalama emri | Zorla getirme | Tutuklama |
|---|---|---|---|
| Amaç | Ulaşılamayan kişinin yargı merciine getirilmesi | Çağrıya gelmeyen kişinin ifade veya sorgu için getirilmesi | Soruşturma ve kovuşturmanın güvenliği |
| Kim verir? | Hâkim, mahkeme; kaçanlar için savcı ve kolluk | Hâkim, mahkeme veya savcı | Hâkim veya mahkeme |
| Süre | Hâkim önüne en geç 24 saat | Merci önüne en geç 24 saat; işlem bitene kadar | Kanuni azami sürelerle sınırlı |
| Sonuç | İfade veya sorgu; serbest bırakma, adli kontrol veya tutuklama | İfade veya sorgu sonrası serbest bırakma | Özgürlükten yoksun bırakma |
| Dayanak | CMK m.98, m.94 | CMK m.146 | CMK m.100 |
Tablonun gösterdiği gibi, yakalama emri bir tutuklama kararı değildir. Yakalama emriyle yakalanan kişi, hâkim veya mahkeme önüne çıkarıldıktan sonra serbest bırakılabilir, adli kontrol altına alınabilir veya hakkında tutuklama kararı verilebilir. Hangi sonucun doğacağı, çoğu zaman kişinin kaçma şüphesini ortadan kaldırıp kaldıramadığına bağlıdır. Zorla getirme kararı ise kişinin yalnızca ifadesinin veya sorgusunun yapılması için getirilmesini sağlar ve bu işlem tamamlanınca sona erer (CMK m.146/5).
Kaydın Sebebi Nasıl Öğrenilir?
Yakalama kararının sebebini öğrenmek, doğru adımı belirlemenin ön koşuludur. GBT kaydı kolluk sistemi olduğundan kişinin kendisi tarafından doğrudan sorgulanamayabilir; ancak kaydın dayanağı olan dosya çoğu zaman UYAP ve e-Devlet üzerinden veya bir avukat aracılığıyla öğrenilebilir. Kaydın hangi merci tarafından, hangi dosya numarasıyla ve hangi sebeple verildiği belirlendikten sonra, bu merciye nasıl başvurulacağı planlanabilir. GBT ile adli sicil arasındaki fark için adli sicil ile GBT farkı, hakkınızda soruşturma olup olmadığını öğrenmek için hakkımda soruşturma olduğunu nasıl öğrenirim rehberlerine bakabilirsiniz.
| Kaydın sebebi | İlk adım | Not |
|---|---|---|
| Soruşturmada ifadeye gelmeme | Avukatla savcılığa başvurup ifade vermek | Çoğu zaman ifade sonrası serbest bırakılma |
| Kovuşturmada duruşmaya gelmeme | Mahkemeye başvurup sorguya katılmak | Duruşma tarihi öğrenilmeli |
| Hapis cezasının infazı | İnfaz savcılığına başvuru; infaz hesabı | Denetimli serbestlik ihtimali değerlendirilmeli |
| Adli para cezasının ödenmemesi | Ödeme veya taksit | Kalan günlere karşılık gelen para ödenirse serbest bırakılma |
| Kimlik karışıklığı veya kaldırılmış karar | Kaldırma kararı veya kimlik belgesiyle başvuru | Güncellenmemiş kayıt |
Kaydın sebebini öğrenemediniz mi?
Dosyayı tespit edip doğru mercie başvuruyu planlayalım: 0554 648 37 15
Saklanmak mı, Planlı Başvuru mu?
Hakkında yakalama emri bulunan kişinin verebileceği en önemli karar, saklanıp saklanmayacağıdır. Tutuklama kararı için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir (CMK m.100/1). Kanun, şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olguların varlığını tutuklama nedeni olarak sayar (m.100/2-a). Saklanmak, bu tutuklama nedeninin varlığını doğrulayan somut bir olgu hâline gelebilir. Buna karşılık kendi iradesiyle ve avukatıyla birlikte başvuran kişi, kaçma şüphesinin bulunmadığını fiilen göstermiş olur.
| Ölçüt | Saklanmak | Planlı başvuru |
|---|---|---|
| Kaçma şüphesi | Güçlenir (m.100/2-a) | Zayıflar |
| Tutuklama riski | Artar | Azalır |
| Adli kontrol ihtimali | Düşer | Yükselir (m.109) |
| Kaçak sayılma | Soruşturma veya kovuşturmayı sonuçsuz bırakmak için saklanan kaçak sayılır (m.247) | Söz konusu olmaz |
| Mallara el koyma | Kaçağın mallarına el konulabilir (m.248) | Söz konusu olmaz |
| Hazırlık | Beklenmedik anda yakalanma | Belge ve savunma hazır |
Kanunun kaçak tanımı da bu değerlendirmede önemlidir: hakkındaki soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle kendisine ulaşılamayan kişi kaçak sayılır (CMK m.247/1). Kaçağın Cumhuriyet savcısına başvurmasını veya duruşmaya gelmesini sağlamak amacıyla, Türkiye’deki mallarına, hak ve alacaklarına amaçla orantılı olarak el konulabilir (m.248/1). Tutuklama yerine uygulanabilecek adli kontrol tedbirleri için adli kontrol tedbirleri rehberine bakabilirsiniz.
Tutuklama Nedenleri ve Planlı Başvurunun Etkisi
Yakalanan kişinin tutuklanıp tutuklanmayacağı, CMK m.100’deki şartlara göre belirlenir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin yanında bir tutuklama nedeni de bulunmalıdır. Kanun iki tür tutuklama nedeni sayar: şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular (m.100/2-a) ve delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme ya da tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapma girişimine ilişkin kuvvetli şüphe (m.100/2-b). Ayrıca kanunda sayılan bazı ağır suçlarda, kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı hâlinde tutuklama nedeni var sayılabilir (m.100/3).
Hakkında yakalama emri bulunan kişinin kendiliğinden ve avukatıyla birlikte başvurması, özellikle birinci tutuklama nedeni olan kaçma şüphesi bakımından belirleyicidir. Yakalama emrinin çoğu zaman kişiye ulaşılamamasından kaynaklanması, kişinin kendisinin ortaya çıkmasıyla bu nedenin ortadan kalktığını gösterir. Belgelerle desteklenmiş sabit bir ikametgâh, düzenli bir iş ve aile bağları da bu değerlendirmede somut olgular olarak dikkate alınır.
Başvuruda Hazır Bulundurulacak Belgeler
| Belge | Ne gösterir? |
|---|---|
| Yerleşim yeri belgesi | Sabit ikametgâh |
| Kira sözleşmesi veya tapu | Adreste sürekli oturma |
| SGK hizmet dökümü ve işveren yazısı | Düzenli iş |
| Nüfus kayıt örneği | Aile bağları |
| Sağlık raporları ve ilaç listesi | Sağlık durumu ve özel ihtiyaçlar |
| Adres değişikliği belgeleri | Çağrının neden ulaşmadığı |
| Adli para cezası ödeme dekontu | Kaydın sebebinin ortadan kalkması |
Yakalama Kararı Ne Zaman Kalkar?
Yakalama emri, kişiye ulaşılamaması nedeniyle verilen geçici bir tedbirdir ve amacına ulaştığında konusuz kalır. Soruşturma evresinde çağrıya gelmediği için hakkında yakalama emri verilen şüphelinin ifadesi alındığında, kovuşturma evresinde kaçak sanığın sorgusu yapıldığında veya infaz amacıyla aranan hükümlü infaz kurumuna teslim edildiğinde ya da adli para cezasını ödediğinde, yakalama emrinin sebebi ortadan kalkar. Bu durumda kararı veren merciden yakalama emrinin kaldırılması ve kaydın kolluk sistemlerinden düşürülmesi istenmelidir.
Uygulamada yakalama emri kaldırıldığı hâlde bu bilginin kolluk sistemine geç yansıması nedeniyle kişilerin tekrar durdurulduğu görülebilir. Bu nedenle yakalama emrinin kaldırıldığına ilişkin kararın bir örneğinin kişinin yanında bulundurulması, özellikle yolculuk öncesinde kaydın güncellenip güncellenmediğinin kontrol edilmesi ve gerekirse ilgili kolluk birimine başvurulması önerilir. Hâkim tarafından verilen yakalama kararına karşı itiraz yolu da açıktır (CMK m.267).
Yakalandıktan Sonra Süreler
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hâkim önüne çıkarılma | Yakalama emriyle yakalanan kişi en geç 24 saatte | CMK m.94/1 |
| Uzaktaki hâkim | 24 saatte çıkarılamazsa yakalandığı yer adliyesinde ses ve görüntü sistemiyle sorgu | CMK m.94/2 |
| Mesai dışında yakalanma | İfade için verilen emirde taahhütle bir kez serbest bırakılma | CMK m.94/3 |
| Taahhüde uymama | 1.000 TL idari para cezası | CMK m.94/3 |
| Zorla getirme | Derhal, en geç 24 saatte (yol süresi hariç) | CMK m.146/4 |
| Gözaltı | Yakalama anından itibaren 24 saat (yol süresi hariç) | CMK m.91/1 |
| Yakınlara bildirim | Savcının emriyle gecikmeksizin | CMK m.95/1 |
Tablonun üçüncü satırı, 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunla getirilen önemli bir imkândır: ifadesinin alınması amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması, Cumhuriyet savcısı tarafından emredilebilir. Bu imkân her yakalama emri için yalnızca bir kez kullanılabilir ve taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye, yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir. Taahhüt edilen tarihte mercie gidilmemesi, sonraki değerlendirmelerde kaçma şüphesini de güçlendirir. Gözaltındaki kişinin hakları için gözaltı süresi ve haklar rehberine bakabilirsiniz.
Yakalama Sırasında Haklarınız
Kolluk, yakalama sırasında kişinin kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanuni haklarını derhal bildirir (CMK m.90/4). Yakalanan kişinin durumu Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin bildirilir; yakalanan kişi yabancıysa, yazılı olarak karşı çıkmadığı takdirde konsolosluğuna haber verilir (m.95). Kişi müdafiden yararlanma hakkına sahiptir ve ifade vermeden önce avukatıyla görüşebilir.
Yakalama sırasında zor kullanma ve kelepçe uygulaması, kaçma, saldırı veya kendine zarar verme tehlikesiyle sınırlıdır ve orantılı olmalıdır. Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamayacağından (Anayasa m.38/4), yakalanan kişinin teşhir edilmesi masumiyet karinesiyle bağdaşmaz. Orantısız güç kullanıldığını düşünen kişinin, yakalama sonrası yapılan sağlık kontrolünde durumu hekime açıkça bildirmesi ve rapora geçirtmesi gerekir. Ayrıntılar için yakalamada zor kullanma ve kelepçe sınırları rehberine bakabilirsiniz.
Adli Para Cezası Nedeniyle Yakalama
Yakalama kayıtlarının önemli bir kısmı, ödenmemiş adli para cezalarından kaynaklanır. Adli para cezasını içeren ilam Cumhuriyet başsavcılığına verilir ve savcı otuz gün içinde hükümlüye bir ödeme emri tebliğ eder (5275 s.K. m.106/2). Hükümlü ödeme emri üzerine belirlenen sürede ödemezse, ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek önce kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir (m.106/3). Adli para cezasından çevrilen hapsin infazında hükümlüye öncelikle çağrı kâğıdı gönderilir (m.19/3).
| Yol | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Süresinde ödeme | Ödeme emri üzerine belirlenen sürede ödeme | 5275 s.K. m.106/3 |
| Taksit | Bir ay içinde üçte birini ödeyen hükümlüye kalan için iki eşit taksit | 5275 s.K. m.106/6 |
| Hapisteyken ödeme | Kalan günlere karşılık gelen para ödenirse hapisten çıkarılma | 5275 s.K. m.106/8 |
| Üst sınır | Adli para cezası yerine çektirilen hapis 3 yılı, birden fazla hükümde 5 yılı geçemez | 5275 s.K. m.106/7 |
Adli para cezası nedeniyle yakalanan kişi için çözüm çoğu zaman basittir: kalan günlere karşılık gelen paranın ödenmesiyle kişi serbest bırakılır. Bu nedenle bu tür kayıtlarda savcılığın infaz bürosundan ödenecek tutarın öğrenilmesi ve ödemenin yapılması, sürecin en hızlı çözümüdür. Doğrudan verilen adli para cezaları için doğrudan verilen adli para cezası ödenmezse rehberine bakabilirsiniz.
Kovuşturmada Yakalama: Sanık Duruşmaya Gelmezse
Kovuşturma evresinde verilen yakalama kararları çoğu zaman sanığın duruşmaya gelmemesinden kaynaklanır. Kanunun ayrık tuttuğu hâller saklı kalmak üzere, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz ve gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir (CMK m.193/1). Sanık hakkında toplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa ise dava, sorgusu yapılmamış olsa da yokluğunda bitirilebilir (m.193/2). Bu nedenle sanığın duruşmaya gelmemesi, çoğu zaman davanın uzamasına ve hakkında zorla getirme veya yakalama kararı verilmesine yol açar.
Duruşmaya gelmeyen sanığın, mazeretini önceden mahkemeye bildirmesi ve adres değişikliklerini dosyaya yansıtması gerekir. Hakkında bu nedenle yakalama kararı verilen sanığın, mahkemeye kendiliğinden başvurarak sorgusunun yapılmasını istemesi, kararın kaldırılmasının en hızlı yoludur. Duruşmaya katılmamanın sonuçları için duruşmaya katılmazsam ne olur rehberine bakabilirsiniz.
Yurt Dışındaki Kişiler ve Kaçak Durumu
Hakkında yakalama emri bulunan kişinin yurt dışında olması, kanunun kaçak tanımıyla doğrudan ilgilidir: hakkındaki soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle kendisine ulaşılamayan kişi kaçak sayılır (CMK m.247/1). Kaçak sayılan kişinin Cumhuriyet savcısına başvurmasını veya duruşmaya gelmesini sağlamak amacıyla Türkiye’deki mallarına, hak ve alacaklarına, amaçla orantılı olarak ve hâkim kararıyla el konulabilir (m.248/1). Bu el koyma bir yaptırım değil, kişiyi yargılamaya katılmaya zorlamaya yönelik bir tedbirdir.
Yurt dışında yaşayan ve hakkında yakalama emri bulunduğunu öğrenen kişinin, Türkiye’ye dönüşünü avukatıyla birlikte planlaması, dönüş sırasında havalimanında yakalanıp beklenmedik bir süreçle karşılaşmamak bakımından önemlidir. Dönüşten önce dosyanın durumunun öğrenilmesi, gerekiyorsa avukat aracılığıyla mercie bilgi verilmesi ve belgelerin hazırlanması, kaçma şüphesinin bulunmadığının gösterilmesine yardımcı olur.
İnfaz İçin Yakalamada Arama
İnfaz amacıyla hakkında yakalama emri çıkarılan hükümlünün yakalanabilmesi için gerektiğinde konutta, iş yerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yapılabilir; bu aramalar bakımından CMK m.119 hükümleri uygulanır ve hâkim tarafından verilecek arama kararları sulh ceza hâkimi tarafından verilir (5275 s.K. m.19/4). Bu nedenle infaz kaydı bulunan kişinin konutunda da arama yapılabilir. Hükümlünün infaz savcılığına kendiliğinden başvurması, hem bu tür işlemlerin önüne geçer hem de infaz hesabının ve olası denetimli serbestlik imkânlarının zamanında değerlendirilmesini sağlar.
Sık Yapılan Hatalar
- Kaydın sebebini öğrenmeden hareket etmek: Soruşturma, kovuşturma, infaz ve adli para cezası kayıtlarının çözümü farklıdır.
- Saklanmak: Kaçma şüphesini doğrular ve tutuklama riskini artırır.
- Adres değişikliğini bildirmemek: Çağrı kâğıdının ulaşmaması yakalama emrinin en sık sebeplerindendir.
- Avukatsız ifade vermek: Planlı başvuruda müdafiin hazır bulunması önemlidir.
- Belgesiz adli kontrol talebi: İkametgâh, iş ve aile belgeleri talebin dayanağıdır.
- Adli para cezasını ödemeyi ertelemek: Kalan tutarın ödenmesiyle kayıt çoğu zaman ortadan kalkar.
Planlı Başvuru Günü: Adım Adım
- Kaydı doğrulayın. Hangi merci, hangi dosya ve hangi sebeple yakalama kararı verildiğini öğrenin.
- Avukatla görüşün. Başvurunun yeri, zamanı ve ifadenin içeriği önceden planlanmalıdır.
- Belgeleri toplayın. İkametgâh, iş, aile ve sağlık durumunu gösteren belgeler adli kontrol talebinin dayanağıdır.
- Adli para cezası söz konusuysa ödemeyi hazırlayın. Kalan tutarı öğrenip ödeme imkânını hazır tutun.
- Başvuru yerini belirleyin. Kararı veren merci veya bulunduğunuz yer adliyesi, avukatla birlikte seçilmelidir.
- Sağlık durumunuzu bildirin. Kronik hastalık ve kullanılan ilaçlar belgelenmelidir.
- Adli kontrol talebini sunun. Tutuklamaya alternatif olarak adli kontrol tedbirleri talep edilmelidir.
Tutuklama Kararı Verilirse
Yakalanan kişi hakkında tutuklama kararı verilirse, bu karara karşı itiraz yolu açıktır. Tutuklamanın ölçülü olması gerekir: işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması hâlinde tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1). Tutuklama nedenleri bulunsa bile, şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (m.109/1). Planlı başvuru, kaçma şüphesinin bulunmadığını gösteren en güçlü olgudur ve itiraz dilekçesinde de bu husus özellikle vurgulanmalıdır. Tutuklama kararına itiraz için tutuklama kararına itiraz, yurt dışı çıkış yasağı için yurt dışı çıkış yasağı rehberlerine bakabilirsiniz. Haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle tazminat için haksız tutuklama ve gözaltı nedeniyle tazminat rehberine bakabilirsiniz.
⚠️ Kaçmak ayrı bir suç doğurabilir: Yakalanmış veya tutuklanmışken kaçan kişi hakkında savcı ve kolluk da yakalama emri düzenleyebilir (CMK m.98/2) ve hükümlü veya tutuklunun kaçması ayrıca suç oluşturur. Kaçtıktan sonra kendiliğinden teslim olan tutuklu veya hükümlünün cezasında indirim yapılabilir (TCK m.293). İfade sürecine hazırlık için ifade verme rehberimize bakabilirsiniz.
Yakalama emri, tutuklama ve adli kontrol süreçlerinde Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Planlı Başvuru ve Adli Kontrol Talebi Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Yakalama emri hangi hâllerde çıkarılır?
Soruşturmada çağrıya gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli için sulh ceza hâkimi, kovuşturmada kaçak sanık için mahkeme, kaçan kişiler için savcı ve kolluk (CMK m.98), infazda çağrıya uymayan veya kaçan hükümlü için savcı (5275 s.K. m.19) yakalama emri çıkarır.
Yakalanınca ne kadar süre içinde hâkim önüne çıkarılırım?
Yakalama emriyle yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; çıkarılamazsa ses ve görüntü sistemiyle sorgulanır (CMK m.94/1-2).
Gece yakalanırsam ne olur?
İfadesi alınmak amacıyla verilen yakalama emriyle mesai dışında yakalanan kişi, belirlenen tarihte hazır bulunmayı taahhüt ederse savcının emriyle bir kez serbest bırakılabilir (CMK m.94/3).
Taahhüdüme uymazsam ne olur?
Yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir ve bu imkân aynı yakalama emri için bir daha uygulanamaz (CMK m.94/3).
Saklanırsam ne olur?
Saklanmak, tutuklama nedenleri arasında sayılan kaçma şüphesini güçlendirir (CMK m.100/2-a); kaçak sayılan kişinin mallarına da el konulabilir (m.247-248).
Hapis cezam için doğrudan yakalama emri çıkar mı?
Kasıtlı suçlarda üç yıldan, taksirli suçlarda beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için doğrudan yakalama emri çıkarılır; daha kısa cezalarda önce çağrı kâğıdı gönderilir (5275 s.K. m.19).
Adli para cezası nedeniyle yakalandım, ne yapmalıyım?
Kalan günlere karşılık gelen parayı ödediğinizde hapisten çıkarılırsınız (5275 s.K. m.106/8).
Adli para cezası taksitlendirilebilir mi?
Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine kalan kısım iki eşit taksitte ödenebilir (5275 s.K. m.106/6).
Yakalandığımda aileme haber verilir mi?
Evet. Savcının emriyle bir yakınınıza veya belirlediğiniz bir kişiye gecikmeksizin haber verilir (CMK m.95/1).
Yakalama ile zorla getirme farkı nedir?
Zorla getirme, çağrıldığı hâlde gelmeyen şüpheli veya sanığın ifadesi veya sorgusu için getirilmesidir ve kişi en geç yirmi dört saat içinde çağıran merciin önüne götürülür (CMK m.146).
Kendiliğimden başvurursam tutuklanır mıyım?
Tutuklama, kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedeni ile ölçülülüğe bağlıdır (CMK m.100/1); kendiliğinden başvuru kaçma şüphesinin bulunmadığını gösterir ve adli kontrol ihtimalini artırır (m.109).
Yurt dışındayım ve hakkımda yakalama emri var, ne olur?
Soruşturma veya kovuşturmayı sonuçsuz bırakmak için yurt dışında bulunan kişi kaçak sayılabilir (CMK m.247) ve Türkiye’deki mallarına el konulabilir (m.248); dönüşün avukatla planlanması önerilir.
Duruşmaya gelmezsem dava yokluğumda biter mi?
Kural olarak hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz ve zorla getirme kararı verilir; mahkûmiyet dışında bir karar verilecekse dava yoklukta bitirilebilir (CMK m.193).
İnfaz kaydım varsa evimde arama yapılabilir mi?
Evet. Hükümlünün yakalanması için gerektiğinde konutta arama yapılabilir; CMK m.119 hükümleri uygulanır ve arama kararını sulh ceza hâkimi verir (5275 s.K. m.19/4).
İfademi verdikten sonra yakalama emri kalkar mı?
Yakalama emri amacına ulaştığında konusuz kalır; kararı veren merciden kaldırılmasını ve kaydın kolluk sistemlerinden düşürülmesini istemeniz gerekir.
Yakalama kararına itiraz edebilir miyim?
Hâkim kararlarına karşı itiraz yolu açıktır (CMK m.267); itiraz kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (m.268/1).
Yakalandığımda avukat isteyebilir miyim?
Evet. Yakalanan kişiye kanuni hakları derhal bildirilir (CMK m.90/4) ve ifade vermeden önce müdafiden yararlanabilir.
Yabancıysam konsolosluğuma haber verilir mi?
Yazılı olarak karşı çıkmadığınız takdirde yakalandığınız veya gözaltına alındığınız bilgisi vatandaşı olduğunuz devletin konsolosluğuna bildirilir (CMK m.95/2).
Adres değişikliği nedeniyle çağrı almadım, ne yapmalıyım?
Yakalama emrinin sebebi çağrıya ulaşılamaması ise, avukatınızla birlikte ilgili mercie kendiliğinden başvurup ifadenizi vermeniz ve yeni adresinizi dosyaya bildirmeniz, emrin kaldırılmasını sağlar.
Kaydı kaldırılmış bir karar hâlâ görünüyorsa ne yapmalıyım?
Kararın kaldırıldığını gösteren belgeyle ilgili kolluk birimine ve kararı veren merciye başvurarak kaydın güncellenmesini isteyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Tutuklama ve Adli Kontrol
- Hakkımda İnfaz İçin Yakalama veya Çağrı Var
- Duruşmaya Katılmazsam Ne Olur? Zorla Getirme
- Gözaltı Süresi ve Gözaltındaki Kişinin Hakları
- Adli Kontrol Tedbirleri (CMK 109)
- Tutuklama Kararına İtiraz
- Adli Sicil ile GBT Farkı
- Yakalamada Zor Kullanma ve Kelepçe
- Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?
- Haksız Tutuklama ve Gözaltı Nedeniyle Tazminat
- Ceza Hukuku Rehberi
Yakalama emri, tutuklama ve adli kontrol süreçlerinde müdafilik
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Bahis Soruşturmasında Zorunlu Müdafi 2026: Barodan Avukat Ne Zaman Atanır (CMK 150, 156), Tutuklama Talebinde Müdafi (101/3), Bahis Suçlarında Alt Sınır ve 7571 Sonrası Örgüt Cezası, Müdafisiz Kolluk İfadesi (148/4), Aynı Avukat ve Dilekçe Örneği
- ▸ Bahis Soruşturmasında Banka Kayıtları 2026: Savcılık Hesap Hareketlerimi İsteyebilir mi? CMK 161, 332 ve 128/A-7, Banka Sırrı (5411 m.73), MASAK Bildirimi (5549 m.4, 7), KVKK m.11 ve 28, Lehe Delil Talebi ve Dilekçe Örneği
- ▸ Sahte Fatura İhbarı ve Suç Duyurusu 2026: Vergi Dairesine ve GİB Kanallarına İhbar, Savcılığa Suç Duyurusu (CMK 158) ve VUK 367, İhbarın Pişmanlık ve İzaha Davete Etkisi (VUK 370, 371), Muhbirin Adının Bildirilmesi (VUK 142), İftira ve Suç Uydurma (TCK 267, 271), İhbar Edilen Şirketin Hakları ve Dilekçe Örnekleri
- ▸ Bahis İdari Para Cezasına İtiraz 2026: On Beş Gün İçinde Sulh Ceza Hâkimliği (5326 m.27), 7258 m.5/1-d, Yeniden Değerlemeyle 103-413 Bin TL, Fiil Yılı, Ödeme İndirimi ve Dilekçe Örneği
Bu konuda hukuki destek almak için


