İfade, şüphelinin soruşturma konusu suçla ilgili olarak kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir (CMK m.2/1-g). İfade alınırken kanun belirli bir sıra öngörür (CMK m.147). Önce kimlik saptanır ve yüklenen suç anlatılır. Ardından müdafi seçme hakkı, yakınlara haber verme hakkı, susma hakkı ve şüpheden kurtulmak için somut delil toplanmasını isteme hakkı bildirilir; son olarak her şey bir tutanağa bağlanır. Beyan özgür iradeye dayanmalıdır. Kötü davranma, yorma, aldatma, tehdit veya kanuna aykırı yarar vaadiyle alınan ifade, rıza ile verilmiş olsa bile delil olamaz (m.148/1-3). Müdafi hazır bulunmadan kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (m.148/4). Aynı olayla ilgili yeniden ifade ise yalnızca Cumhuriyet savcısınca alınabilir (m.148/5).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
İfadeye mi çağrıldınız?
İfadeden önce müdafiinizle görüşmek, dosyanın geri kalanını belirler: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: İfadeye çağrı davetiyeyle yapılır ve gelinmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.145/1); zorla getirilen kişi en geç 24 saat içinde savcının veya hâkimin önüne çıkarılır (m.146/4). İfadede kimlik sorularına doğru cevap verme yükümlülüğü vardır (m.147/1-a); suçlama hakkında ise susma hakkı bulunur (m.147/1-e; Anayasa m.38/5). Müdafi seçilebilir, seçilemiyorsa baro görevlendirir (m.147/1-c); çocuk, malul, sağır-dilsiz şüpheliler ile alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir (m.150/2-3). İfadede en çok üç avukat hazır bulunabilir (m.149/2). Yasak usullerle alınan ifade rıza olsa da delil olamaz (m.148/3); müdafisiz kolluk ifadesi mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (m.148/4). Tutanak okunmadan imzalanmamalı, katılmadığınız hususlar şerh olarak yazdırılmalıdır (m.147/1-i).
İfade ile Sorgu Arasındaki Fark
Kanun iki kavramı ayrı ayrı tanımlar. İfade alma, şüphelinin kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesidir; sorgu ise şüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından dinlenmesidir (CMK m.2/1-g, h). Emniyette ve savcılıkta yapılan işlem ifade, sulh ceza hâkimliği ve mahkeme önünde yapılan işlem sorgudur. Bu ayrım yalnızca terim farkı değildir. Örneğin dava zamanaşımını kesen işlemlerden biri, şüphelinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesidir (TCK m.67/2-a); kollukta alınan ifade bu etkiyi doğurmaz. Müdafisiz kolluk ifadesinin delil değerine ilişkin CMK m.148/4 de yalnızca kollukta alınan ifadeyi kapsar.
| Ölçüt | Kolluk ifadesi | Savcılık ifadesi | Hâkim sorgusu |
|---|---|---|---|
| Kim alır? | Kolluk görevlisi | Cumhuriyet savcısı | Sulh ceza hâkimi veya mahkeme |
| Kanuni adı | İfade | İfade | Sorgu |
| Müdafisiz alınırsa | Doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (m.148/4) | m.148/4 kapsamı dışında | m.148/4 kapsamı dışında |
| Yeniden ifade | Kolluk aynı olayda yeniden alamaz | Yeniden ifadeyi yalnız savcı alır (m.148/5) | — |
| Zamanaşımına etkisi | Kesmez | Keser (TCK m.67/2-a) | Keser (TCK m.67/2-a) |
| Hakların bildirilmesi | Zorunlu (m.147) | Zorunlu (m.147) | Zorunlu (m.147) |
Çağrı ve Zorla Getirme
İfadesi alınacak kişi davetiyeyle çağrılır; davetiyede çağrılma nedeni açıkça belirtilir ve gelmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.145/1). Çağrıldığı hâlde gelmeyen veya hakkında tutuklama kararı verilmesi ya da yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunan şüphelinin zorla getirilmesine karar verilebilir (m.146/1). Zorla getirme kararıyla çağrılan kişi derhâl, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran savcının veya hâkimin önüne götürülür ve ifadesi alınır ya da sorguya çekilir (m.146/4).
Uygulamada ifadeye çağrı çoğu zaman telefonla veya kolluk aracılığıyla yapılır. Çağrıyı aldığınızda hangi birime, hangi dosya numarasıyla ve hangi sıfatla (şüpheli, tanık veya mağdur) çağrıldığınızı öğrenmeniz ve bunu müdafiinizle paylaşmanız, ifadeye hazırlığın ilk adımıdır. Hakkınızda soruşturma olup olmadığını öğrenmenin yolları için hakkımda soruşturma olduğunu nasıl öğrenirim, çağrı aldıktan sonra yapılacaklar için ifadeye çağrıldım, haklarım neler rehberlerine bakabilirsiniz. Telefonla gelen ve “uzlaşma” veya “ödeme” isteyen şüpheli çağrılar için ceza soruşturmanız uzlaşma safhasında SMS’i rehberimizdeki uyarılara dikkat edin.
İfade Alınırken Uyulması Gereken Kurallar: CMK m.147
| Bent | Kural | Uygulamadaki anlamı |
|---|---|---|
| a | Kimlik saptanır; kimlik sorularına doğru cevap verilmesi zorunludur | Susma hakkı kimlik bilgilerini kapsamaz |
| b | Yüklenen suç anlatılır | Neyle suçlandığınızı açıkça öğrenme hakkı |
| c | Müdafi seçme hakkı bildirilir; seçemeyene baro görevlendirir | Avukatsız ifade vermek zorunda değilsiniz |
| d | Yakalanan kişinin yakınlarından istediğine haber verilir | CMK m.95 ile birlikte |
| e | Açıklamada bulunmama hakkı söylenir | Susma hakkı; Anayasa m.38/5 |
| f | Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı hatırlatılır | Lehe delil talebi tutanağa geçirilmeli |
| g | Kişisel ve ekonomik durum hakkında bilgi alınır | Ceza bireyselleştirmesi ve HAGB değerlendirmesi |
| h | Kayıtta teknik imkânlardan yararlanılır | Ses ve görüntü kaydı imkânı |
| i | İfade bir tutanağa bağlanır | Yer, tarih, hazır bulunanlar, okunma ve imza |
Tablonun birinci satırı sık karıştırılan bir sınırı çizer: susma hakkı, yüklenen suç hakkındaki açıklamaları kapsar; kimlik sorularına doğru cevap verme yükümlülüğü ise ayrıca düzenlenmiştir (m.147/1-a). Görevle bağlantılı olarak sorulduğunda kamu görevlisine kimliği veya adresiyle ilgili bilgi vermekten kaçınan ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişiye Kabahatler Kanunu m.40 uyarınca idari para cezası verilir. Buna karşılık yüklenen suç hakkında hiçbir açıklama yapmama hakkı Anayasal bir haktır: hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz (Anayasa m.38/5).
Susma Hakkı: Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
Susma hakkı, şüphelinin en temel güvencelerinden biridir; ancak her dosyada aynı biçimde kullanılması gerekmez. Bazı dosyalarda erken ve ayrıntılı bir açıklama, örneğin olay sırasında başka bir yerde bulunulduğunu gösteren bir delilin hemen bildirilmesi, soruşturmanın kısa sürede kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanmasını sağlayabilir. Bazı dosyalarda ise dosya içeriği bilinmeden yapılan açıklama, sonradan düzeltilmesi güç çelişkilere yol açar. Bu nedenle susma hakkının kullanılıp kullanılmayacağı, müdafiyle yapılacak ön görüşmeden sonra ve dosyanın niteliğine göre belirlenmelidir.
Susma hakkı kısmen de kullanılabilir: şüpheli bazı sorulara cevap verip bazı konularda açıklama yapmayabilir veya “savunmamı mahkemede yapacağım” diyebilir. Önemli olan, tutanağa geçen her cümlenin dosyanın geri kalanında kişinin önüne konulacağının bilinmesidir. Önceki ifadelerle sonraki savunma arasındaki farkların nasıl değerlendirildiği için sanığın savunmasını değiştirmesi, ilk ifadenin önemi için ifade ve sorgu: ilk ifadenin önemi rehberlerine bakabilirsiniz.
İfadeden önce avukatınızla görüşün
İfade stratejisini ve lehe delil taleplerini birlikte planlayalım: 0554 648 37 15
Müdafi Hakkı ve Zorunlu Müdafilik
Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir; soruşturma evresinde ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir (CMK m.149/1-2). Avukatın şüpheliyle görüşme, ifade alma süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez ve kısıtlanamaz (m.149/3). Şüpheli, vekâletname aranmaksızın müdafiiyle her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir; bu yazışmalar denetime tabi tutulamaz (m.154/1). Kanun bazı suçlar bakımından bu görüşmeye kısıtlama getirilmesine de imkân tanır.
| Durum | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şüpheli müdafi seçemiyor | İstemi hâlinde baro müdafi görevlendirir | CMK m.147/1-c, m.150/1 |
| Şüpheli çocuk | İstem aranmaksızın müdafi görevlendirilir | CMK m.150/2 |
| Kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz | İstem aranmaksızın müdafi görevlendirilir | CMK m.150/2 |
| Alt sınırı 5 yıldan fazla hapis gerektiren suç | İstem aranmaksızın müdafi görevlendirilir | CMK m.150/3 |
| İfadede hazır bulunabilecek avukat sayısı | En çok üç | CMK m.149/2 |
Müdafi olmadan ifade vermeyi kabul eden şüpheli bu hakkından vazgeçmiş olmaz; ifade sırasında da müdafi talep edebilir. Zorunlu müdafilik hâllerinde ise şüphelinin “avukat istemiyorum” demesi müdafi görevlendirilmesini engellemez. Müdafilik ve zorunlu müdafilik için ceza davasında müdafi rehberine bakabilirsiniz.
Yasak Usuller: CMK m.148
Şüphelinin beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici nitelikte kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte bulunma, bazı araçları kullanma gibi bedensel veya ruhsal müdahaleler yapılamaz (CMK m.148/1) ve kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez (m.148/2). Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez (m.148/3). Anayasa m.38/6 da kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini öngörür.
| Yasak usul | Uygulamada görünümü | Sonuç |
|---|---|---|
| Yorma | Uzun süre dinlenmeden sorulan sorular, uykusuz bırakma | İfade delil olarak değerlendirilemez |
| Aldatma | “Arkadaşın her şeyi anlattı” gibi gerçeğe aykırı bilgi | İfade delil olarak değerlendirilemez |
| Tehdit | “Konuşmazsan tutuklanırsın” gibi baskı | İfade delil olarak değerlendirilemez |
| Kanuna aykırı yarar vaadi | “Bunu söylersen hemen bırakırız” gibi vaat | İfade delil olarak değerlendirilemez |
| Kötü davranma, işkence | Fiziksel veya ruhsal müdahale | İfade geçersiz; ayrıca suç |
Böyle bir durumla karşılaşıldığında yapılması gerekenler; müdafiye durumu bildirmek, itirazın tutanağa geçirilmesini istemek, gözaltı sonrası sağlık kontrolünde bulguları hekime anlatmak ve durumu savcılığa bildirmektir. Yasak usulün sonradan ispatı güç olduğundan, tespit anında yapılan kayıtlar belirleyicidir.
Müdafisiz Kolluk İfadesi ve Yeniden İfade
CMK m.148/4, uygulamada en önemli güvencelerden biridir: müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Bu nedenle kollukta avukatsız verilmiş bir ifade, sanık mahkemede bu ifadeyi doğrulamazsa mahkûmiyetin dayanağı yapılamaz. Mahkemede “kolluktaki ifademi kabul etmiyorum” demek, bu kuralın uygulanması için yeterlidir; ancak neden kabul edilmediğinin açıklanması savunmanın inandırıcılığı bakımından önemlidir.
Aynı olayla ilgili olarak şüphelinin yeniden ifadesinin alınması ihtiyacı ortaya çıktığında, bu işlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir (CMK m.148/5). Kolluk, aynı olay için şüpheliden ikinci kez ifade alamaz. Bu kural, tekrarlanan dinlemelerle beyanın değiştirilmesini önlemeye yöneliktir. Kolluğun aynı olayla ilgili yeniden ifade alması hâlinde, bu ifadenin hukuka uygunluğu ayrıca tartışılabilir.
Tutanak: İmzadan Önce Son Kontrol
İfade bir tutanağa bağlanır ve tutanakta ifadenin yapıldığı yer ve tarih, hazır bulunanların isim ve sıfatları, ifade verenin açık kimliği, CMK m.147’deki işlemlerin yerine getirilip getirilmediği ve getirilmemişse nedenleri, tutanağın ifade veren ve hazır olan müdafi tarafından okunduğu ve imzalarının alındığı, imzadan çekinme hâlinde bunun nedenleri yer alır (CMK m.147/1-i).
| Kontrol | Nereye bakılmalı? | Eksikse |
|---|---|---|
| Hakların bildirildiği | Susma ve müdafi hakkına ilişkin kayıt | Usul aykırılığı |
| Müdafi | Hazır bulunduysa adı; bulunmadıysa bu durum | m.148/4 değerlendirmesi |
| Beyanın doğruluğu | Söylediğinizle yazılan aynı mı? | Düzeltilmesini isteyin |
| Söylemediğiniz ifadeler | Eklenmiş cümle var mı? | Şerh düşürün |
| Delil talepleriniz | Lehe delil talebi yazıldı mı? | Tutanağa geçirtin |
| Saatler | Başlangıç ve bitiş saati | Yorma iddiasında önemli |
| İmza | Okumadan imzalamayın | İmzadan çekinme nedeni yazdırılır |
Tutanak imzalandıktan sonra içeriğinin aksini ispat etmek güçleşir. Bu nedenle tutanağın okunması, katılmadığınız bir ifadenin düzeltilmesinin veya şerh olarak yazılmasının istenmesi ve gerekiyorsa imzadan çekinme nedeninin tutanağa geçirilmesi temel haklarınızdır. Tutanağın bir örneğini isteyin veya müdafiinizin almasını sağlayın.
Gözaltında İfade: Ek Güvenceler
Gözaltına alınan şüpheli için ifade süreci ek güvencelerle birlikte yürür. Yakalanan veya gözaltına alınan şüphelinin durumu, Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir; şüpheli yabancıysa, yazılı olarak karşı çıkmadığı sürece vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir (CMK m.95). Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez (m.91/1).
Türkçe bilmeyen şüpheliye soruşturma evresinde de tercüman atanır; bu evrede tercümanı hâkim veya Cumhuriyet savcısı atar (CMK m.202/3). Engelli şüpheliye ise işlemler anlayabileceği biçimde anlatılır. Gözaltı süreleri için gözaltı ve gözaltı süreleri, ifade sonrasında gündeme gelebilecek tutuklama ve adli kontrol için tutuklama ve adli kontrol rehberlerine bakabilirsiniz.
Tanık Olarak mı, Şüpheli Olarak mı Çağrıldınız?
İfadeye çağrılan herkes şüpheli değildir. Tanık olarak çağrılan kişinin hakları ve yükümlülükleri şüpheliden farklıdır. Tanıklar çağrı kâğıdıyla çağrılır ve çağrı kâğıdında gelmemenin sonuçları bildirilir (CMK m.43/1); usulüne uygun çağrılıp mazeretini bildirmeksizin gelmeyen tanıklar zorla getirilir (m.44/1). Tanığın susma hakkı şüpheli gibi genel değildir; ancak tanık, kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikteki sorulara cevap vermekten çekinebilir ve bu hakkı kendisine önceden bildirilir (m.48/1).
| Ölçüt | Şüpheli | Tanık |
|---|---|---|
| Susma hakkı | Yüklenen suç hakkında genel susma hakkı (m.147/1-e) | Kendini veya yakınını suçlayan sorularda çekinme (m.48/1) |
| Müdafi | Müdafi seçme ve baro müdafii hakkı (m.147/1-c) | Müdafi hakkı düzenlenmemiştir; avukat desteği alınabilir |
| Gerçeği söyleme | Kendini suçlamaya zorlanamaz | Gerçeğe aykırı tanıklık suçtur |
| Gelmeme | Zorla getirme (m.146) | Zorla getirme ve giderler (m.44) |
Tanık olarak dinlenen kişi hakkında ifade sırasında suç şüphesi ortaya çıkarsa, bu kişinin şüpheli sıfatıyla ve m.147’deki haklar bildirilerek dinlenmesi gerekir. Tanık sıfatıyla alınan bir beyanın sonradan aynı kişi aleyhine kullanılması, şüpheli haklarının dolanılması sonucunu doğurabileceğinden savunmada ayrıca tartışılır. Çağrı aldığınızda hangi sıfatla çağrıldığınızı mutlaka öğrenin. Tanıklıktan çekinme ve tanıkların yükümlülükleri için ilgili rehberlerimize bakabilirsiniz.
Çocuk Şüpheliler ve Mağdurlar
Şüpheli çocuksa, müdafii bulunmasa bile istem aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2). Çocuğun ifadesinin müdafi olmadan alınması bu nedenle kanuna aykırıdır. Çocuklar bakımından tutukluluk süreleri de kısaltılmıştır: fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından yarı oranında, on sekiz yaşını doldurmamış çocuklar bakımından dörtte üç oranında uygulanır (m.102/5).
Mağdur ve şikâyetçinin ifadesi bakımından da özel güvenceler vardır. Mağdur, vekili bulunmaması hâlinde cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve ısrarlı takip gibi suçlarda barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.234/1-a-3). İşlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk veya mağdur, soruşturma veya kovuşturmada tanık olarak kural olarak bir defa dinlenebilir (m.236/2). Bu güvenceler, mağdurun ifadesinin onu yeniden yıpratmadan alınmasını amaçlar.
Kolluk ve Savcılık İfadeleri Arasındaki Tutarlılık
Aynı dosyada şüphelinin önce kollukta, sonra savcılıkta, ardından sulh ceza hâkimliğinde ve nihayet mahkemede dinlenmesi olağandır. Bu beyanlar arasındaki farklar, kovuşturma evresinde sanığın önüne konulur ve inandırıcılığın değerlendirilmesinde kullanılır. Bu nedenle ilk ifadede eksik veya hatalı bilgi verilmesi, sonradan yapılacak doğru bir savunmanın gücünü azaltabilir. Kolluk ifadesinin müdafisiz alındığı hâllerde kanun sanığa önemli bir güvence tanır; ancak bu güvence, sonraki beyanların tutarlılığını ortadan kaldırmaz.
Tutarlılık, her aşamada aynı cümlelerin kurulması anlamına gelmez; ancak olayın temel akışının, zaman ve mekân bilgilerinin ve kişilerin rollerinin aynı biçimde anlatılması beklenir. İlk ifadede susma hakkının kullanılması, sonradan ayrıntılı bir savunma yapılmasına engel değildir ve kendi başına bir çelişki oluşturmaz. Önemli olan, konuşulan her aşamada anlatılanların doğru ve dosyadaki delillerle uyumlu olmasıdır.
İfadede Sık Yapılan Hatalar
- Müdafi olmadan “nasılsa kısa sürer” diyerek ifade vermek: İlk ifade dosyanın çerçevesini belirler.
- Kimlik sorularına cevap vermemek: Susma hakkı kimlik bilgilerini kapsamaz (CMK m.147/1-a).
- Tahmin yürütmek: Emin olmadığınız konularda “hatırlamıyorum” veya “bilmiyorum” demek, yanlış bir ayrıntı vermekten daha güvenlidir.
- Lehe delilleri bildirmemek: Şüpheden kurtulmak için delil talebinde bulunma hakkı kullanılmalıdır (m.147/1-f).
- Vaatlere güvenmek: Kanuna aykırı yarar vaadiyle alınan ifade delil olamaz; ancak vaat gerçekleşmeyebilir de (m.148/2-3).
- Tutanağı okumadan imzalamak: İmzalanan tutanağın aksini ispat etmek güçtür.
- Telefonu kararsız açmak: Dijital verilere erişim kurallara bağlıdır.
Savcılıktan Sulh Ceza Hâkimliğine: Tutuklama İstemi
Savcılık ifadesinden sonra şüpheli serbest bırakılabileceği gibi, Cumhuriyet savcısı tutuklama veya adli kontrol talebiyle şüpheliyi sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir. Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi karar verir; bu istemde mutlaka gerekçe gösterilir ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukuki ve fiili nedenlere yer verilir (CMK m.101/1). Tutuklama istenildiğinde şüpheli, kendisinin seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin yardımından yararlanır (m.101/3); tutuklama kararı verilmezse derhâl serbest bırakılır (m.101/4).
Sulh ceza hâkimliğindeki işlem “sorgu”dur ve kolluk ile savcılık ifadesinden farklı olarak hâkim önünde yapılır. Bu aşamada şüphelinin kolluk ve savcılık ifadelerini doğrulayıp doğrulamadığı da kayda geçer. Kolluk ifadesi müdafisiz alınmışsa, sorguda bu ifadenin doğrulanmaması CMK m.148/4 bakımından önemli bir sonuç doğurur. Tutuklama kararına karşı itiraz yolu açıktır; ayrıntılar için tutuklama ve adli kontrol rehberine bakabilirsiniz.
İfadede Gelebilecek Teklifler: Önödeme ve Uzlaştırma
İfade sırasında veya sonrasında bazı dosyalarda şüpheliye önödeme veya uzlaştırma teklifi yapılabilir. Önödeme kapsamındaki suçlarda şüpheli, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine kanunda belirtilen miktarı on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz (TCK m.75/1). Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda ise dosya uzlaştırmacıya gönderilir ve taraflarla görüşülür. Bu teklifler, dosyanın iddianameye ulaşmadan kapanmasını sağlayabilecek önemli fırsatlardır; ancak kabul edilip edilmeyeceği dosyanın niteliğine göre müdafiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Uygulamada bu tekliflerin adını kullanarak telefonla veya mesajla ödeme isteyen dolandırıcılık girişimleri de görülmektedir. Resmî bir önödeme veya uzlaştırma süreci, soruşturma numarası ve resmî tebligatla yürür; şüpheli çağrılarda dosya bilgilerini e-Devlet veya UYAP üzerinden kontrol etmek ve müdafiye danışmak gerekir.
İfadeden Sonra Ne Olur?
| Sonuç | Ne zaman? | Dayanak |
|---|---|---|
| Serbest bırakma | Tutuklama veya adli kontrol talebi yoksa | CMK m.91 vd. |
| Adli kontrol talebi | Tutuklama nedenleri varken daha hafif tedbir yeterliyse | CMK m.109 |
| Tutuklama talebi | Kuvvetli şüphe ve tutuklama nedeni varsa | CMK m.100 |
| Soruşturmaya devam | Delil toplanması sürüyorsa | CMK m.160 |
| Kovuşturmaya yer olmadığı | Yeterli şüphe yoksa | CMK m.172/1 |
| İddianame | Yeterli şüphe varsa | CMK m.170/2 |
Savcı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2). İfadede bildirilen lehe delillerin toplanıp toplanmadığının takip edilmesi, soruşturmanın sonucunu doğrudan etkiler. Soruşturmanın genel akışı için soruşturma ve kovuşturma aşaması rehberine bakabilirsiniz.
İfadeye Giderken Adım Adım
- Çağrının niteliğini öğrenin. Hangi birime, hangi dosya numarasıyla ve hangi sıfatla çağrıldığınızı not edin.
- Müdafiinizle önceden görüşün. Dosyada kısıtlama kararı yoksa müdafiiniz belgeleri inceleyebilir; ifade stratejisini birlikte belirleyin.
- Lehe delillerinizi hazırlayın. Bildireceğiniz tanıkları, kayıtları ve belgeleri not alın.
- Haklarınızın okunmasını bekleyin. Susma ve müdafi hakkının size bildirildiğinden emin olun.
- Kısa, net ve doğru konuşun. Emin olmadığınız konularda tahmin yürütmeyin.
- Delil taleplerinizi yazdırın. Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteyin.
- Tutanağı okuyun, gerekirse şerh düşürün. Okumadan imzalamayın; bir örneğini isteyin.
⚠️ Telefon ve dijital veriler: İfade sırasında telefonunuzu açmanız veya şifresini vermeniz istenirse, dijital verilere erişimin hâkim veya savcı kararına bağlı olduğunu (CMK m.134) ve müdafiinize danışma hakkınızı hatırlayın. Ayrıntılar için dijital verilerime el konuldu rehberine bakabilirsiniz. Beden muayenesi ve biyolojik örnek alınması ise ayrı kurallara bağlıdır; bunun için şüpheliden kan, DNA ve parmak izi alınması rehberine bakabilirsiniz.
İfade öncesi hazırlık ve ifade sırasında hukuki destek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Beyan Dilekçesi Örneği: Kolluk İfadesinin Hükme Esas Alınmaması
Sık Sorulan Sorular
İfade ile sorgu arasındaki fark nedir?
İfade, şüphelinin kolluk veya Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir; sorgu ise şüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından dinlenmesidir (CMK m.2/1-g, h).
İfadeye gitmezsem ne olur?
Çağrıya uymayan şüphelinin zorla getirilmesine karar verilebilir (CMK m.145/1, m.146/1); zorla getirilen kişi en geç yirmi dört saat içinde savcı veya hâkim önüne çıkarılır (m.146/4).
İfadede susma hakkım var mı?
Evet. Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı size bildirilmelidir (CMK m.147/1-e); hiç kimse kendisini suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamaz (Anayasa m.38/5). Kimlik sorularına ise doğru cevap verme yükümlülüğü vardır (m.147/1-a).
Avukatsız ifade vermek zorunda mıyım?
Hayır. Müdafi seçme hakkınız vardır; seçecek durumda değilseniz ve isterseniz baro bir müdafi görevlendirir (CMK m.147/1-c).
Hangi durumlarda avukat zorunludur?
Şüpheli çocuksa, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsizse ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2-3).
Kollukta avukatsız verdiğim ifade mahkemede kullanılır mı?
Hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulamadığınız sürece hükme esas alınamaz (CMK m.148/4).
Polis aynı olay için tekrar ifade alabilir mi?
Hayır. Aynı olayla ilgili yeniden ifade alınması gerektiğinde bu işlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir (CMK m.148/5).
İfadede tehdit veya vaatle konuşturulursam ne olur?
Tehdit, aldatma, yorma veya kanuna aykırı yarar vaadiyle alınan ifade, rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez (CMK m.148/1-3).
İfadede kaç avukat bulunabilir?
Soruşturma evresinde ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir (CMK m.149/2).
İfade tutanağını imzalamak zorunda mıyım?
Tutanağı okumadan imzalamayın; katılmadığınız hususları düzelttirebilir veya şerh düşürebilirsiniz. İmzadan çekinme hâlinde bunun nedenleri tutanağa yazılır (CMK m.147/1-i).
Gözaltına alındığımda aileme haber verilir mi?
Evet. Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınınıza veya belirlediğiniz bir kişiye gecikmeksizin haber verilir (CMK m.95/1).
Tanık olarak çağrıldım, susma hakkım var mı?
Tanığın genel bir susma hakkı yoktur; ancak kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikteki sorulara cevap vermekten çekinebilir ve bu hak kendisine önceden bildirilir (CMK m.48/1).
İlk ifadede susup sonra savunma yapabilir miyim?
Evet. Susma hakkının kullanılması sonradan ayrıntılı savunma yapılmasına engel değildir ve kendi başına bir çelişki oluşturmaz; ancak sonraki beyanların doğru ve dosyadaki delillerle uyumlu olması önemlidir.
Savcılık ifadesinden sonra tutuklanabilir miyim?
Savcı tutuklama isterse karar sulh ceza hâkimi tarafından verilir; istemde adli kontrolün neden yetersiz kalacağı gösterilmelidir (CMK m.101/1). Bu aşamada müdafi yardımından yararlanırsınız ve tutuklama kararı verilmezse derhâl serbest bırakılırsınız (m.101/3-4).
İfadem ses veya görüntüyle kaydedilebilir mi?
Evet. İfade ve sorgu işlemlerinin kaydında teknik imkânlardan yararlanılır (CMK m.147/1-h); bu kayıtlar ifadenin nasıl alındığının sonradan denetlenmesinde önemlidir.
Gözaltında ne kadar tutulabilirim?
Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez (CMK m.91/1).
Türkçe bilmiyorsam ne olur?
Soruşturma evresinde de tercüman atanır; bu evrede tercümanı hâkim veya Cumhuriyet savcısı atar (CMK m.202/3).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: İfade Verme ve Susma Hakkı (CMK 147-148)
- İfadeye Çağrıldım: Haklarım Neler?
- İfade ve Sorgu: İlk İfadenin Önemi
- Şüpheli ve Sanığın Hakları
- Müdafi ve Zorunlu Müdafilik
- Gözaltı ve Gözaltı Süreleri
- Tutuklama ve Adli Kontrol
- Şüpheliden Kan, DNA ve Parmak İzi Alınması
- Sanığın Savunmasını Değiştirmesi
- Hakkımda Soruşturma Olduğunu Nasıl Öğrenirim?
- Ceza Hukuku Rehberi
İfade, gözaltı ve soruşturma sürecinde müdafilik
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, CMK, TCK ve Kabahatler Kanunu hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Bahis Sitesinde Çalışmak Suç mu? 2026: Canlı Destek, Çağrı Merkezi, Sosyal Medya ve Finans Personelinin Ceza Sorumluluğu — Görevlere Göre İsnat (7258 m.5/1-a, b, c, ç; TCK 37-39), Kast ve İş İlanıyla Aldatılma (TCK 21, 30), Örgüt İsnadı (TCK 220, 221), Uzaktan ve Yurt Dışından Çalışma (TCK 8, 11), Maaşın Müsaderesi (TCK 55), Sözleşmenin Geçersizliği (TBK 27, 394/3) ve Savunma Dilekçesi
- ▸ Sahte Fatura İhbarnamesi E-Tebligatla Geldi: Dava Süresi Ne Zaman Başlar? 2026 — VUK 107/A (7587 Sayılı Kanun), 596 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ve 30 Kasım 2026, Beşinci Gün Kuralı, İnceleme Raporunun İhbarnameye Eklenmesi (VUK 35), Danıştay Kararları, Süre Hesabı ve Dilekçe Örnekleri
- ▸ Bahis Suçunda Uzlaştırma, Ön Ödeme, Seri Muhakeme ve Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi 2026: 7258 m.5 Bentlerine, TCK 228 ve 1072 Sayılı Kanuna Göre Hangi Yol Açık? — CMK 171/2-6, 250, 251, 253, TCK 75 ve Erteleme Talepli Savunma Dilekçesi
- ▸ Bahis Ağı Tehdit Ediyor 2026: Hesabını veya Kartını Kullandıran Kişinin Hakları — Tehdit, Şantaj ve Hürriyetten Yoksun Kılma (TCK 106-109), Bahis Borcu ve Yağma (TBK 604-605, TCK 148-150), Kartın Bankaya Bildirimi (5464 m.16), Kimlik Gizliliği ve Tanık Koruma (CMK 58, 5726), Etkin Pişmanlık (TCK 221/4, 282/6) ve Suç Duyurusu Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


