Duruşmaya Katılmazsam Ne Olur? Zorla Getirme ve Gıyabi Karar
27 Haziran 2026

Duruşmaya Katılmazsam Ne Olur? Zorla Getirme ve Gıyabi Karar

Bir duruşmaya katılamamak herkesin başına gelebilir. Ama duruşmayı tümüyle önemsememek ciddi sonuçlar doğurur. Katılmadığınızda hakkınızda zorla getirme kararı çıkabilir, hatta dava sizin yokluğunuzda ilerleyip karara bağlanabilir. Bu yazıda duruşmaya katılmamanın sonuçlarını sıfatınıza göre tek tek ve mazeretinizi nasıl bildireceğinizi sade bir dille açıklıyoruz.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Net Cevap: CMK m.193/1’e göre kanunun ayrık tuttuğu hâller dışında hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz; gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir. Zorla getirilen kişi en geç yirmi dört saat içinde hâkimin önüne çıkarılır (CMK m.146/4). Yokluğunuzda yalnızca kanunun saydığı hâllerde karar verilebilir: beraat gibi lehe kararlar (m.193/2), yalnızca adli para cezası veya müsadere gerektiren suçlar (m.195), sorgunuz yapıldıktan sonra gelmediğiniz oturumlar (m.194/2) ve bağışık tutulduğunuz hâl (m.196/1). Tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi de çağrıya uymazsa zorla getirilebilir (m.44, m.146/7). Yokluğunuzda verilen hükme karşı istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (m.273/1).

Önce Sıfatınız Önemli

Duruşmaya katılmamanın sonucu, davadaki konumunuza göre değişir. Sanık mısınız, tanık mı, yoksa müşteki (şikayetçi) mi? Her birinin sonucu farklıdır. Aşağıda bunları tek tek açıklıyoruz.

Sanıksanız: Zorla Getirme ve Gıyabi Yargılama

Sanık olarak duruşmaya çağrıldıysanız ve geçerli mazeret bildirmeden gelmezseniz, mahkeme şu yollara başvurabilir:

  • Zorla getirme kararı: Kolluk sizi bir sonraki duruşmaya zorla getirebilir.
  • Yokluğunuzda yargılama: Bazı durumlarda mahkeme, sizin yokluğunuzda (gıyabınızda) yargılamaya devam edebilir ve karar verebilir.
  • Savunma hakkının kaybı: Katılmazsanız kendinizi savunma, soru sorma ve delil sunma fırsatını kaçırırsınız.

Bu yüzden sanık iseniz, duruşmaları ciddiye almanız çok önemlidir. Katılamayacaksanız mutlaka mazeret bildirin.

Tanıksanız: Çağrıya Uymak Zorunludur

Tanıklık, kanunen bir yükümlülüktür. Tanık olarak çağrıldıysanız ve mazeretsiz gelmezseniz, hakkınızda zorla getirme kararı çıkabilir. CMK m.44/1’e göre usulüne uygun olarak çağrılıp da mazeretini bildirmeksizin gelmeyen tanıklar zorla getirilir ve gelmemelerinin sebep olduğu giderler kendilerine ödettirilir; sonradan geçerli bir mazeret gösterilirse bu giderlere ilişkin karar kaldırılabilir. Tanıklıktan kaçmak doğru bir yol değildir.

Müşteki (Şikayetçi) iseniz: Dava Yine Sürer

Müşteki olarak duruşmaya katılmazsanız dava düşmez; devam eder. Bununla birlikte CMK m.146/7 uyarınca çağrıya rağmen gelmeyen mağdur ve şikâyetçi hakkında da zorla getirme kararı verilebilir. Ancak katılmamak sizin aleyhinize olabilir. Çünkü duruşmaya katılmak, beyan sunma, tanıklara soru yöneltme ve delil gösterme bakımından önemlidir. Haklarınızı korumak istiyorsanız duruşmalarda hazır bulunmanız yararlıdır.

⚖️ Hukuki Danışmanlık Alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 +90 554 648 37 15💬 WhatsApp

Mazeretinizi Nasıl Bildirirsiniz?

Duruşmaya katılamayacaksanız, bunu önceden ve belgeyle bildirmeniz gerekir. İşte yapmanız gerekenler:

  • Dilekçe verin. Mahkemeye hitaben bir mazeret dilekçesi yazın. Duruşma gününden önce ulaştırmaya çalışın.
  • Belge ekleyin. Mazeretiniz sağlık sorunuysa rapor, başka bir nedenle ise ilgili belgeyi ekleyin.
  • Yeni gün talep edin. Dilekçenizde, mazeretinizin kabulünü ve size yeni bir duruşma günü verilmesini isteyin.

Mazeretin kabul edilip edilmeyeceğine mahkeme karar verir. Bu yüzden mazeretinizi inandırıcı ve belgeli sunmak önemlidir.

En Önemli Tavsiye

Duruşmadan kaçmak hiçbir zaman çözüm değildir. Sorun ortadan kalkmaz, aksine büyür. Katılamıyorsanız bildirin, katılabiliyorsanız hazırlıklı gidin. Tereddüt yaşıyorsanız bir avukattan destek alın.

Bu içerik Av. Fatma Öztürk tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/AYM içtihatları esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınız için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.

Temel Kural: Yokluğunuzda Duruşma Yapılmaz

Çoğu kişi tersini varsayar: «gitmezsem yokluğumda karar verirler.» Oysa kanunun kuralı bunun tam tersidir.

“Kanunun ayrık tuttuğu hâller saklı kalmak üzere, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz. Gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir.” (CMK m.193/1)

Bu, sanığın lehine bir güvencedir — savunma hakkının, kovuşturmanın sözlülüğü ve tartışmalılığı ilkesinin gereğidir. Ancak pratik sonucu şudur: gitmemek davayı bitirmez, uzatır ve ağırlaştırır. Dosya kapanmaz; hakkınızda zorlayıcı tedbirler devreye girer.

İstisnalar sınırlıdır ve tek tek sayılmıştır:

DurumYokluğunda duruşma yapılabilir mi?Aranan şart
Genel kuralHayırHazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz; gelmemesinin geçerli nedeni yoksa zorla getirilmesine karar verilir
Lehe karar çıkacaksa (CMK m.193/2)EvetToplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılması
Yaptırım yalnızca adlî para cezası veya müsadere ise (CMK m.195)Evet — ancak iki koşul birlikte(1) Yaptırımın adlî para cezası veya müsadereden ibaret olması, (2) davetiyeye gelmese de duruşmanın yapılacağı ihtarının yazılmış olması
Sorgusu yapılmış sanık sonraki oturuma gelmezse (CMK m.194/2)EvetÖnceden sorguya çekilmiş olmak ve hazır bulunmasına mahkemece gerek görülmemek
Bağışık tutulma talebi (CMK m.196/1)EvetSorgusu yapılmış sanığın veya yetkili kılınmışsa müdafiin talebi üzerine mahkemenin karar vermesi

Üçüncü satırdaki ikinci koşul uygulamada sık atlanır: davetiyede «gelmese de duruşma yapılacaktır» ihtarı yazılı değilse, yaptırım adlî para cezasından ibaret olsa bile yokluğunuzda duruşma yapılamaz. Tebligatınızı bu gözle okuyun.

Gitmemek davayı bitirmez, ağırlaştırır.
Zorla getirme, yakalama emri ve yurt dışı çıkış yasağı gündeme gelebilir. Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp’tan Yazın

2023 Değişikliği: Kapsam Daraldı

Bu, internetteki pek çok kaynağın hâlâ eski hâliyle aktardığı bir güncellemedir.

  • Eski metin: Sanık hakkında toplanan delillere göre «mahkûmiyet dışında» bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgusu yapılmamış olsa da dava yokluğunda bitirilebilirdi.
  • 7445 sayılı Kanunun 20. maddesiyle (kabul: 28/3/2023) yapılan değişiklikten sonra: Bu imkân, «mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında» bir karar verilmesi hâline daraltılmıştır.

Ne değişti? Artık yalnızca mahkûmiyet değil, ceza verilmesine yer olmadığı kararı ile güvenlik tedbiri kararları da sanığın yokluğunda verilemez. Yani sanık lehine koruma genişletilmiştir: bu tür kararlar için de sanığın dinlenmesi gerekir.

Pratik değeri: Hakkınızda yokluğunuzda güvenlik tedbirine hükmedilmişse, bu husus kanun yolu aşamasında ileri sürülebilir. Karar türlerinin farkı için beraat, takipsizlik ve düşme farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Gelmezseniz Ne Olur? Üç Kademe

Sonuçlar kademelidir ve her kademe bir öncekinden ağırdır:

  • 1. Zorla getirme kararı. Gelmemenizin geçerli bir nedeni yoksa mahkeme bu karara hükmeder. Kolluk sizi adrese giderek alır ve bir sonraki duruşmaya ya da doğrudan mahkemeye götürür. Zorla getirilen kişi, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran hâkimin, mahkemenin veya Cumhuriyet savcısının önüne götürülür ve sorguya çekilir veya ifadesi alınır (CMK m.146/4). Zorla getirme, bunun için haklı görülecek bir zamanda başlar ve sorgunun veya ifade almanın sonuna kadar devam eder (m.146/5); karar, kişinin kimliğini, suçu ve zorla getirilme nedenlerini içerir ve bir örneği kendisine verilir (m.146/2-3).
  • 2. Yakalama emri. CMK m.98/3’e göre kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re’sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir; soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında ise sulh ceza hâkimi yakalama emri düzenleyebilir (m.98/1). Yakalama emrinde kişinin eşkâli, kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir (m.98/4). Bunun somut anlamı ağırdır: Türkiye’nin herhangi bir yerinde genel kolluk sorgusunda görüldüğünüz anda yakalanabilirsiniz — trafik kontrolü, kimlik sorgusu, havalimanı geçişi gibi sıradan bir işlem sırasında.
  • 3. Adli kontrol ve yurt dışı çıkış yasağı. Ulaşılamayan sanıklar bakımından adli kontrol hükümleri kapsamında (CMK m.109) yurt dışına çıkamamak gibi yükümlülüklerle seyahat özgürlüğü kısıtlanabilir; koşulları varsa daha ağır tedbirler de gündeme gelir.

Bu tedbirlere itiraz yolları açıktır — adli kontrol kararına itiraz, tutuklama kararına itiraz, yakalama ve gözaltı süreleri ve ifadeye çağrıldım, haklarım neler.

Gidemiyorsanız: Doğru Yol Mazeret Bildirmek

Kanun «gelmemesinin geçerli nedeni olmayan» sanıktan söz eder. Yani geçerli bir mazeret varsa zorlayıcı tedbir uygulanmaz. Ancak mazeretin bildirilmesi ve belgelenmesi size aittir:

  • Duruşmadan önce bildirin. Mazeret dilekçesini UYAP üzerinden veya mahkeme kalemine sunun; sonradan yapılan bildirim çoğu zaman geç kalır.
  • Belge ekleyin: rapor, sevk belgesi, seyahat kaydı, görev yazısı. Belgesiz mazeret kabul edilmeyebilir.
  • Yeni gün talebini açıkça yazın ve mazeretin kabulü hâlinde duruşmanın ertelenmesini isteyin.
  • Mazeretin kabul edilip edilmediğini takip edin; kabul edilmemişse zorla getirme kararı çıkabilir.

Daha kalıcı bir çözüm: Sorgusu yapılmış sanık, kendisi veya bu hususta yetkili kılınmışsa müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir. Şehir dışında yaşayan veya sağlık sorunu bulunan sanıklar için en pratik yol budur; talep gerekçeli olarak sunulmalıdır (CMK m.196/1).

Diğer seçenekler: Sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, bulunduğu yerdeki mahkeme aracılığıyla istinabe suretiyle sorguya çekilebilir ve sorgu tutanağı duruşmada okunur (CMK m.196/2-3). Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, yurt içinde bulunan sanığın sorgusu görüntülü ve sesli iletişim tekniği (SEGBİS) kullanılarak yapılabilir veya duruşmalara bu yolla katılmasına karar verilebilir (m.196/4). Yurt dışında bulunan sanığın belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunmasının zor olması hâlinde, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe yoluyla sorgusu yapılabilir (m.196/6). Uzaktan katılım için SEGBİS ile duruşma rehberimize bakılabilir.

Mevzuat Haritası: Duruşmaya Katılma Kuralları

Duruşmaya katılmama konusundaki hükümler CMK’nın farklı bölümlerine dağılmıştır. Aşağıdaki tablo hepsini bir arada gösterir:

Duruşmaya katılmamaya ilişkin CMK hükümleri
HükümDüzenlemeUygulamadaki anlamı
CMK m.176İddianame ve çağrı kâğıdının tebliği; zorla getirme ihtarı; en az bir haftalık süreTebligatın usule uygunluğunun ölçütü
CMK m.193/1Hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz; geçerli nedeni yoksa zorla getirilirTemel kural
CMK m.193/2 (7445 s.K.)Mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında karar verilecekse dava yoklukta bitirilebilirBeraat gibi lehe kararlar
CMK m.194Mahkemeye gelen sanığın hazır bulunması sağlanır; savuşan veya sonraki oturuma gelmeyen, sorgusu yapılmış sanık hakkında dava yoklukta bitirilebilirSorgudan sonraki devamsızlık
CMK m.195Suç yalnız veya birlikte adli para cezası ya da müsadereyi gerektiriyorsa sanık gelmese de duruşma yapılabilirDavetiyede ihtar bulunmalı
CMK m.196Bağışık tutulma, istinabe ile sorgu, SEGBİS, yurt dışındaki sanıkKatılmadan savunma imkânları
CMK m.146Zorla getirme kararı, içeriği, 24 saatlik süre; tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi için de uygulanabilirZorlayıcı tedbir
CMK m.98Yakalama emri: soruşturmada sulh ceza hâkimi, kovuşturmada kaçak sanık için hâkim veya mahkemeDaha ağır tedbir
CMK m.44Çağrıya uymayan tanık zorla getirilir, giderler ödettirilirTanık yükümlülüğü
CMK m.273/1 (7499 s.K.)İstinaf süresi: gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftaYoklukta verilen hükme karşı yol

Sıfatınıza Göre Sonuçlar

Duruşmaya gelmemenin sıfata göre sonuçları
SıfatGelmezse ne olur?Dayanak
SanıkKural olarak duruşma yapılmaz; geçerli nedeni yoksa zorla getirme; kaçak ise yakalama emriCMK m.193, m.146, m.98/3
TanıkZorla getirme ve neden olduğu giderlerin ödettirilmesiCMK m.44
BilirkişiZorla getirme kararı verilebilirCMK m.146/7
Mağdur / şikâyetçiYargılama sürer; gerekirse zorla getirme kararı verilebilirCMK m.146/7
KatılanYargılama sürer; vekille temsil edilebilirCMK m.237 vd.
MüdafiAlt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda müdafi görevlendirilmesi zorunludur; müdafiin takibi sanığın haklarını korurCMK m.150/3

Tablonun son satırı özellikle önemlidir: alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda müdafi görevlendirilmesi zorunludur (CMK m.150/3). Bu dosyalarda sanığın kendisi gelmese bile müdafiinin dosyayı takip etmesi, bağışık tutulma ve SEGBİS taleplerinin zamanında yapılmasını sağlar.

Tebligat Ulaşmadıysa Durum Farklıdır

«Haberim yoktu» savunması, tebligatın usulüne uygun yapılmamış olması hâlinde ciddi bir hukukî sonuç doğurur. Kontrol edilmesi gerekenler:

  • Tebligat hangi adrese çıkarılmış? Bilinen son adres mi, nüfus kayıt sistemindeki adres mi?
  • İade gelmişse ne yapılmış? Adres araştırması yapılmadan yokluğunuzda yargılamaya devam edilmesi usul eksikliğidir.
  • Davetiyede zorunlu ihtarlar var mı? CMK m.176/2’ye göre tutuklu olmayan sanığa tebliğ olunacak çağrı kâğıdına, mazereti olmaksızın gelmediğinde zorla getirileceği yazılır; yokluğunda duruşma yapılabilecek suçlarda ise gelmese de duruşmanın yapılacağı belirtilmelidir (m.195).
  • Süre yeterli mi? Çağrı kâğıdının tebliğiyle duruşma günü arasında en az bir haftalık süre bulunması gerekir (CMK m.176/4); iddianame de çağrı kâğıdıyla birlikte tebliğ olunur (m.176/1).
  • Müdafiinize tebligat yapılmış mı? Vekiliniz varsa ona yapılan tebligat geçerlidir.

Bozma sonrası özel bir kural vardır: Hüküm aleyhe bozulmuşsa, davaya yeniden bakan mahkemenin sanıktan bozmaya karşı diyeceğini sorması zorunludur; yalnızca müdafiin dinlenmesiyle yetinilemez. Verilecek ceza bozmaya konu olan cezadan daha ağırsa sanığın her hâlde dinlenmesi gerekir. Bu kurala uyulmaması bozma sebebidir.

Kanun yollarının işleyişi için itiraz, istinaf ve temyiz, kesinleşmiş hükümde olağanüstü yol için yargılamanın yenilenmesi yazılarımıza bakınız.

Müşteki veya Katılan Gelmezse Ne Olur?

Bu, sanık bakımından geçerli kurallardan tamamen farklıdır ve karıştırılınca hak kaybı doğurur:

  • Yargılama durmaz. Müştekinin veya katılanın gelmemesi duruşmanın yapılmasına engel olmaz; dosya yürür.
  • Şikâyete bağlı suçlarda dikkat: Duruşmaya gelmemek tek başına şikâyetten vazgeçme anlamına gelmez; vazgeçme açık bir irade beyanı gerektirir. Yine de karışıklığı önlemek için katılmayacaksanız şikâyetinizin devam ettiğini yazılı olarak bildirin.
  • Katılma talebini kaçırmayın: Kanun yoluna gidebilmek için katılan sıfatı gerekir; duruşmaya hiç gitmemek bu talebi vermenizi engelleyebilir — davaya katılma ve müdahillik ile müşteki, katılan ve müdahil farkı.
  • Vekil ile temsil: Vekiliniz varsa duruşmalara onun katılması yeterlidir.

Tanık bakımından ise ayrı bir rejim işler: usulüne uygun çağrılıp mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirilir ve gelmemesinin sebep olduğu giderler kendisine ödettirilir (CMK m.44/1); fiilî hizmetteki askerler hakkındaki zorla getirme kararı askerî makamlar aracılığıyla yerine getirilir (m.44/2). Aynı imkân çağrıya rağmen gelmeyen bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi için de vardır (m.146/7). Çağrı usulünün genel çerçevesi için ifadeye çağrıldım, haklarım neler yazımıza bakabilirsiniz.

Taraf sıfatlarının tam çerçevesi için ceza yargılamasında taraf kavramları, mağdur destek mekanizmaları için mağdur hakları ve adli destek.

Anayasa ve AİHS Açısından Yoklukta Yargılama

Sanığın yokluğunda duruşma yapılmaması kuralı, yalnızca usul kanununun değil, adil yargılanma hakkının da gereğidir. Anayasa m.36 herkesin yargı mercileri önünde iddia ve savunma hakkına sahip olduğunu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.6/3-c ise suçla itham edilen herkesin kendisini bizzat veya seçeceği bir müdafi aracılığıyla savunma hakkını güvence altına alır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi Sejdovic/İtalya kararında (56581/00, 1.3.2006), duruşmadan haberdar olmadan yokluğunda mahkûm edilen kişinin, suçlamanın esası hakkında yeniden karar verilmesini sağlayacak bir imkâna sahip olması gerektiğini vurgulamıştır.

Bu ilkelerin pratik sonucu şudur: tebligat usulsüzse veya zorunlu ihtarlar yapılmadan yokluğunuzda hüküm kurulmuşsa, bu durum kanun yolunda savunma hakkının kısıtlanması olarak ileri sürülmelidir. Kesinleşmiş hükümlerde olağanüstü yollar ve bireysel başvuru imkânı ayrıca değerlendirilir; bireysel başvuruda iç hukuk yollarının tüketilmesi ve başvuru süresi gözetilmelidir.

Örnek Senaryolar

Duruşmaya katılmama senaryoları
SenaryoMuhtemel sonuçNe yapılmalı?
Hasta olduğunuz için ilk duruşmaya gidemedinizMazeret belgeliyse zorla getirme kararı verilmemesi beklenirDuruşmadan önce raporla mazeret dilekçesi verin, yeni gün isteyin
Tebligat eski adresinize gitti, haberiniz olmadıHakkınızda zorla getirme veya yakalama emri çıkmış olabilirUYAP’tan dosyayı kontrol edin, mahkemeye başvurup adresinizi bildirin; tebligatın usulüne uygunluğunu inceletin
Sorgunuz yapıldı, şehir dışına taşındınızMahkeme sonraki oturumlarda hazır bulunmanıza gerek görmeyebilirCMK m.196/1 uyarınca bağışık tutulma veya m.196/4 uyarınca SEGBİS talep edin
Suç yalnızca adli para cezası gerektiriyorDavetiyede ihtar varsa yokluğunuzda karar verilebilirDavetiyeyi okuyun; savunmanızı yazılı olarak veya müdafi aracılığıyla sunun
Tanık olarak çağrıldınız ama işiniz varZorla getirme ve gider sorumluluğuMazeretinizi önceden bildirin; SEGBİS ile dinlenme imkânını sorun
Şikâyetçisiniz, duruşmaya gidemeyeceksinizYargılama sürerŞikâyetinizin devam ettiğini ve katılma talebinizi yazılı bildirin veya vekil görevlendirin

Yokluğunuzda Karar Verildiyse

Halk arasında «gıyabi karar» denen durum, hukuken sanığın yokluğunda verilen hükümdür. Yapılacaklar:

  • Tebliğ tarihini tespit edin. 7499 sayılı Kanunla (2024) yapılan değişiklikten sonra CMK m.273/1’e göre istinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle yapılır. Yokluğunuzda verilen hükümde bu tebliğin hangi adrese ve nasıl yapıldığı, sürenin başlangıcını belirler.
  • Usul itirazlarını hazırlayın: tebligatın usulsüzlüğü, savunma hakkının kısıtlanması, zorunlu ihtarların yapılmaması, bozma sonrası diyeceğin sorulmaması.
  • Esasa ilişkin savunmanızı kanun yolu dilekçesinde ortaya koyun; hiç dinlenmemiş olmanız bu aşamada güçlü bir gerekçedir.
  • Süreyi kaçırmayın; kesinleşmiş hükümde yol çok daralır.

Mahkûmiyet kesinleşmişse infaz aşamasının takvimi için çağrı kâğıdı geldiğinde ilk adımlar, koşulları varsa HAGB değerlendirilmelidir.

Mazeret Türleri ve Gerekli Belgeler

Kanun “geçerli neden”in ne olduğunu tek tek saymaz; mazeretin kabulü mahkemenin takdirindedir. Bu nedenle mazeretin belgeyle ve duruşmadan önce sunulması belirleyicidir. Uygulamada sık karşılaşılan mazeretler ve sunulması gereken belgeler şunlardır:

Sık görülen mazeretler ve belgeler
MazeretSunulacak belgeDikkat edilecek nokta
HastalıkHastane veya aile hekimi raporu, istirahat raporuRaporun duruşma gününü kapsaması ve duruşmaya katılamayacak durumda olduğunuzu göstermesi
Ameliyat veya yatarak tedaviYatış belgesi, epikrizMümkünse duruşmadan önce, değilse ilk fırsatta sunulmalı
Yakının ölümü veya ağır hastalığıÖlüm belgesi, hastane kaydıOlayın tarihi ile duruşma günü arasındaki bağ gösterilmeli
Resmî görev veya askerlikGörev yazısı, sevk belgesiKurum yazısı ile belgelenmeli
Yurt dışında bulunmaPasaport giriş-çıkış kaydı, çalışma belgesiCMK m.196/6 uyarınca önceden sorgu veya istinabe talep edilebilir
Doğal afet, ulaşım engeliResmî duyuru, iptal edilen biletAynı gün mahkemeye telefonla da bilgi verilmesi yararlıdır

Mazeret Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

  • Mahkeme ve dosya numarası: Hangi mahkemenin hangi esas numaralı dosyası olduğu ve duruşma tarihi.
  • Sıfatınız: Sanık, tanık, müşteki veya katılan olarak çağrıldığınız.
  • Mazeretin açıklaması: Kısa ve somut bir anlatım; ekli belgelerin listesi.
  • Talepler: Mazeretin kabulü, hakkınızda zorla getirme kararı verilmemesi ve yeni bir duruşma günü verilmesi; sorgunuz yapılmışsa bağışık tutulma veya SEGBİS talebi.
  • İletişim ve adres: Güncel adresiniz ve telefonunuz; adres değiştiyse yeni adresin bildirilmesi.

Adres ve Tebligat: “Haberim Yoktu” Savunmasının Sınırı

Tebligat Kanunu’na göre tebligat kural olarak muhatabın bilinen en son adresine yapılır (m.10); adres kayıt sistemindeki (yerleşim yeri) adrese yapılan tebligat da geçerli kabul edilir (m.21/2). Kendisine daha önce usulüne uygun tebligat yapılmış kişi adresini değiştirirse bunu bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse eski adrese veya adres kayıt sistemindeki adrese yapılan tebligatın sonuçlarına katlanabilir (m.35). Elektronik tebligat adresi bulunan kişilere tebligat elektronik ortamda da yapılabilir. Bu nedenle “haberim yoktu” savunması, tebligatın usulüne uygun yapılmadığı hâllerde güçlüdür; adres kaydını güncel tutmayan kişi bakımından ise sınırlıdır.

Tebligatın usule aykırı yapıldığını düşünüyorsanız, tebliğ mazbatasının bir örneğini dosyadan alarak kimin, hangi adreste, hangi gerekçeyle tebliğ yapıldığını ve muhtara bırakma veya kapıya yapıştırma gibi işlemlerin usulüne uygun olup olmadığını inceletin. Usulsüz tebligata dayanılarak verilen zorla getirme veya yakalama kararlarına karşı bu tespitle birlikte başvuruda bulunulmalıdır.

Pratik Kontrol Listesi

  • Adres kaydınızı güncel tutun. Tebligatın ulaşmaması sizi korumaz, süreci ağırlaştırır.
  • Davetiyeyi dikkatle okuyun: hangi sıfatla çağrıldığınız ve zorunlu ihtarların yazılı olup olmadığı.
  • Gidemeyecekseniz mazereti önceden ve belgeli sunun.
  • Sorgunuz yapıldıysa bağışık tutulma talebini değerlendirin.
  • Müdafi görevlendirin; vekille temsil çoğu duruşmada katılım yükünü kaldırır — ifade ve savunma hakları.
  • Dosyayı takip edin: UYAP üzerinden duruşma günlerini ve ara kararları izleyin.
  • Süre beklentinizi gerçekçi tutun: ceza davası ne kadar sürer.

Soruşturmadan kovuşturmaya genel akış için soruşturma ve kovuşturma aşamaları, alanın tamamı için Ceza Hukuku Rehberimiz başlangıç noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Duruşmaya gitmezsem dava düşer mi?

Hayır. CMK m.193/1’e göre kanunun ayrık tuttuğu hâller saklı kalmak üzere hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz; bu, davanın bitmesi değil ertelenmesi anlamına gelir. Gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir.

Yokluğumda duruşma hangi hâllerde yapılabilir?

Toplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verileceği kanısına varılırsa (m.193/2); suç yalnız veya birlikte adli para cezası ya da müsadereyi gerektiriyorsa (m.195); sorgusu yapılmış sanık sonraki oturuma gelmez ve mahkeme hazır bulunmasına gerek görmezse (m.194/2); sanık bağışık tutulmuşsa (m.196/1).

2023’te ne değişti?

7445 sayılı Kanunun 20. maddesiyle (kabul: 28/3/2023) CMK m.193/2 değiştirildi. Eskiden “mahkûmiyet dışında” bir karar sanığın yokluğunda verilebilirken, artık ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri kararları da sanığın yokluğunda verilemez.

Adlî para cezalık suçta gitmesem olur mu?

CMK m.195’e göre suç yalnız veya birlikte adli para cezası ya da müsadereyi gerektiriyorsa sanık gelmese bile duruşma yapılabilir; ancak davetiyede gelmese de duruşmanın yapılacağının belirtilmiş olması gerekir. İhtar yoksa yokluğunuzda duruşma yapılamaz.

Gitmezsem hakkımda ne yapılır?

Kademeli olarak zorla getirme kararı (CMK m.146), kaçak sayılırsanız yakalama emri (CMK m.98/3) ve adli kontrol kapsamında yurt dışı çıkış yasağı gündeme gelebilir. Yakalama emri, genel kolluk sorgusunda görüldüğünüz anda yakalanmanız sonucunu doğurur.

Zorla getirilirsem ne kadar tutulurum?

CMK m.146/4’e göre zorla getirme kararıyla çağrılan kişi derhâl, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran hâkimin, mahkemenin veya Cumhuriyet savcısının önüne götürülür; zorla getirme sorgunun veya ifade almanın sonuna kadar devam eder.

Duruşmaya katılmaktan muaf tutulabilir miyim?

Evet. CMK m.196/1’e göre mahkemece sorgusu yapılmış sanık veya bu hususta yetkili kılınmışsa müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir. Talep gerekçeli sunulmalıdır.

Başka şehirdeyim, duruşmaya nasıl katılırım?

Alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç, bulunduğunuz yerdeki mahkeme aracılığıyla istinabe yoluyla sorgunuz yapılabilir (CMK m.196/2). Mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda SEGBİS ile sorgu ve duruşmaya katılım da mümkündür (m.196/4).

Mazeretimi nasıl bildirmeliyim?

Duruşmadan önce, belge ekleyerek ve yeni gün talebini açıkça yazarak sunun. Belgesiz mazeret kabul edilmeyebilir; mazeretin kabul edilip edilmediğini takip edin.

Tanık olarak gitmezsem ne olur?

CMK m.44/1’e göre usulüne uygun çağrılıp mazeretini bildirmeksizin gelmeyen tanık zorla getirilir ve gelmemesinin sebep olduğu giderler kendisine ödettirilir. Sonradan geçerli mazeret gösterilirse bu karar kaldırılabilir.

Müşteki olarak gitmezsem ne olur?

Yargılama durmaz. CMK m.146/7’ye göre çağrıya rağmen gelmeyen mağdur ve şikâyetçi hakkında da zorla getirme kararı verilebilir. Duruşmaya gelmemek tek başına şikâyetten vazgeçme sayılmaz; yine de şikâyetinizin devam ettiğini yazılı bildirmeniz ve katılma talebinde bulunmanız yararlıdır.

Çağrı kâğıdı duruşmadan kaç gün önce gelmeli?

CMK m.176/4’e göre çağrı kâğıdının tebliğiyle duruşma günü arasında en az bir haftalık süre bulunması gerekir. Tutuklu olmayan sanığa gönderilen çağrı kâğıdına mazeretsiz gelmediğinde zorla getirileceği de yazılır (m.176/2).

Yokluğumda verilen karara ne zamana kadar itiraz edebilirim?

7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra CMK m.273/1’e göre istinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır. Tebligatın usulsüz olması hâlinde sürenin başlangıcı ayrıca tartışılır.

Adresim değişti, tebligat eski adrese gitti; ne olur?

Tebligat kural olarak bilinen en son adrese yapılır ve adres kayıt sistemindeki adrese yapılan tebligat da geçerli kabul edilir (Tebligat Kanunu m.21/2). Adresinizi güncellemediyseniz eski adrese yapılan tebligatın sonuçlarına katlanmanız gerekebilir; bu nedenle mahkemeye yeni adresinizi derhâl bildirin ve tebliğ mazbatasını inceletin.

Mazeret dilekçesine neler yazmalıyım?

Mahkeme ve dosya numarasını, duruşma tarihini, sıfatınızı, mazeretinizi ve ekli belgeleri, mazeretin kabulü ile yeni gün verilmesi talebini, sorgunuz yapıldıysa bağışık tutulma veya SEGBİS talebini ve güncel adres ile telefon bilginizi yazın.

Duruşmaya gelmemek cezamı etkiler mi?

Duruşmaya gelmemek kanunda sayılmış bir ceza artırım nedeni değildir. Ancak TCK m.62/2’ye göre takdiri indirim değerlendirilirken failin fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları göz önünde bulundurulabilir; erteleme ve HAGB gibi kurumlarda da mahkemenin sanık hakkındaki kanaati önem taşır.

Tutuklu sanık duruşmaya nasıl çağrılır?

CMK m.176/3’e göre tutuklu sanığın çağrılması duruşma gününün tebliği suretiyle yapılır; sanıktan savunması için bir istemde bulunup bulunmayacağını bildirmesi istenir ve müdafii de birlikte davet olunur. Bu işlem, bulunduğu ceza infaz kurumunda tutanak tutularak yapılır.

Yakalama emri ne zaman çıkar?

Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında sulh ceza hâkimi; kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında hâkim veya mahkeme yakalama emri düzenleyebilir (CMK m.98/1, m.98/3).

Avukatım duruşmaya giderse benim gitmem gerekir mi?

Kural olarak sanığın kendisinin hazır bulunması gerekir; müdafiin katılması tek başına yeterli değildir. Ancak sorgunuz yapıldıktan sonra bağışık tutulma talebi kabul edilirse (CMK m.196/1) sonraki oturumlara katılmanız gerekmez.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk