Mağdur Hakları ve Adli Destek (Adli Görüşme Odaları, Mağdur Koruma)

Bir suçun mağduru olmak yalnızca maddi bir zarar değil, ağır bir travma da olabilir. Hukuk sistemi mağduru yalnızca bir “şikâyetçi” olarak değil, korunması ve desteklenmesi gereken bir kişi olarak da görür. Bu haklar dağınık değildir: çekirdeği Ceza Muhakemesi Kanununun 234. ve 236. maddelerindedir; koruma ve destek hizmetleri ise 63 sayılı Suç Mağdurlarının Desteklenmesine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Yönetmeliği ve 6284 sayılı Kanun ile tamamlanır. Bu rehberde her hakkı dayandığı madde ile birlikte, nasıl kullanılacağını da göstererek anlatıyoruz.

Mağdur Kimdir? Kanundaki Sıfatlar

Ceza dosyasında aynı kişi, sürecin farklı anlarında farklı adlarla anılır ve her ad farklı bir hak demetine karşılık gelir. 63 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi mağduru “suç nedeniyle fiziksel, ruhsal veya ekonomik olarak doğrudan zarar gören gerçek kişi” olarak tanımlar (m.2). CMK ise mağdurun yanında suçtan zarar göreni, şikâyetçiyi ve katılanı ayrı ayrı düzenler.

Kavramların ayrıntılı karşılaştırması için şüpheli, sanık ve mağdur kavramları ile müşteki, katılan ve müdahil farkı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hakların Kaynağı: CMK m.234 Bent Bent

Mağdur hakları soyut bir iyi niyet beyanı değil, “Mağdur ile şikâyetçinin hakları” başlıklı CMK m.234’te bent bent sayılmış haklardır. Madde, hakları soruşturma ve kovuşturma evresi için ayrı ayrı düzenler. Bu yazının önceki sürümündeki tabloda kanunda yer almayan bazı haklar (örneğin “soruşturmanın seyri hakkında bilgi alma”) listelenmişti; aşağıdaki tablo maddenin güncel metnine göre düzeltilmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrası bir yükümlülük getirir: bu haklar suçun mağdurları ile şikâyetçiye anlatılıp açıklanır ve bu husus tutanağa yazılır (m.234/3). Hakların bildirilmesi takdire bağlı değildir; ifade tutanağında böyle bir açıklama yoksa bu, dosyada ileri sürülebilecek bir usul eksikliğidir. 63 sayılı Kararname de mağdurun talebi hâlinde kolluk birimleri veya müdürlükçe gecikmeksizin bilgilendirilmesini ve yönlendirilmesini, iletişimde yaş, gelişim düzeyi ve engellilik gibi durumların gözetilerek anlaşılır bir dil kullanılmasını öngörür (m.4).

Barodan Avukat: Hangi Suçlarda, Hangi Şartla?

Kanun mağdura iki ayrı yoldan avukat görevlendirilmesini öngörür ve ikisi farklı işler.

1) Talep üzerine görevlendirme. Vekili bulunmayan mağdur; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçlarında, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir (m.234/1-a-3, b-5). Talep yapılmazsa görevlendirme yapılmaz; bu yüzden ilk ifadede açıkça dile getirilmelidir.

2) İstem aranmaksızın görevlendirme. Mağdur on sekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl ise ve bir vekili de yoksa, istemi aranmaksızın vekil görevlendirilir (m.234/2). Burada talep beklenmez; savcılık veya mahkeme kendiliğinden harekete geçmelidir. Kovuşturma evresinde katılana vekil görevlendirilmesi ayrıca m.239’da düzenlenmiştir.

Ortak ön şart vekilin bulunmamasıdır. Çocuk mağdurun kanuni temsilcisi zaten bir avukatla anlaşmışsa bu hükümler işlemez. Bu kategorilerin dışında kalan ve avukatlık ücretini karşılayamayan mağdur için ayrı bir kurum vardır: baroların adli yardım bürolarının dayanağı olan Avukatlık Kanunu m.176 vd. hükümleri. Ceza davasından ayrı açılacak tazminat davasında ise yargılama giderleri bakımından HMK m.334 vd.’deki adli yardım kurumuna başvurulabilir; ayrıntılar HMK’da adli yardım yazımızdadır.

Türkçe Bilmeyen ve Engelli Mağdur

Mağdur, meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmiyorsa, mahkeme tarafından atanan tercüman aracılığıyla duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalar kendisine tercüme edilir (CMK m.202/1). Engelli mağdura da bu esaslı noktalar anlayabileceği biçimde anlatılır (m.202/2). Bu kurallar yalnızca duruşmaya özgü değildir: soruşturma evresinde dinlenen mağdurlar hakkında da uygulanır ve bu evrede tercümanı hâkim veya Cumhuriyet savcısı atar (m.202/3). Tercüman olmadan alınmış bir ifade, mağdurun anlatmak istediğini eksik yansıtabileceğinden tutanağın okunup anlaşıldığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Mağdurun Dinlenmesi: CMK m.236 ve m.52/3

Mağdurun beyanı, çoğu dosyada en önemli delildir. Kanun bu beyanın nasıl alınacağını ayrıntılı biçimde düzenler; kuralların amacı hem beyanın güvenilirliğini korumak hem de mağdurun adli süreçte yeniden örselenmesini önlemektir.

CMK m.236’nın dördüncü ve sonraki fıkraları 17.10.2019 tarihli 7188 sayılı Kanunla eklenmiştir. Bu fıkralar, uygulamada “adli görüşme odası” olarak bilinen düzenin kanuni dayanağıdır. Kayıt zorunluluğunun pratik sonucu şudur: mağdur çocuğun ilk beyanı usulüne uygun kayda alınmışsa, kovuşturmada bu kaydın izlenmesiyle yetinilebilir; çocuğun olayı defalarca anlatması gerekmez. Başka bir yargı çevresinde bulunan mağdurun istinabe yoluyla dinlenmesi gerektiğinde ise, olanak varsa görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılır (CMK m.180/5).

Kimlik gizliliği konusunda bir uyarı. Tanığın kimliğinin saklı tutulmasına ve hazır bulunma hakkı olanlar olmadan dinlenmesine ilişkin kurallar (CMK m.58/2-3), kanunun açık hükmü gereği yalnızca bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda uygulanabilir (m.58/5). Örgütle bağlantısı olmayan bir dosyada mağdurun sanıkla karşılaşmaması, bu hükümle değil; m.236/4’teki özel ortamda dinleme, adli görüşme odası ve aşağıda anlatılan temas önleyici tedbirlerle sağlanır.

Cinsel suçlarda ifade güvenceleri için cinsel saldırı ve taciz mağdurunun hakları, çocukların yargılanmasına ilişkin usul için çocuklar nasıl yargılanır yazılarımıza bakabilirsiniz.

Adli Görüşme Odaları ve Adli Destek Müdürlükleri

Adli görüşme odaları, CMK m.236/4’ün öngördüğü “özel ortamın” adliyelerdeki karşılığıdır. İdari dayanakları üç metindir: 10.06.2020 tarihli ve 31151 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 63 sayılı Suç Mağdurlarının Desteklenmesine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 30.04.2021 tarihli ve 31470 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Yönetmeliği ve Adalet Bakanlığının 01.04.2021 tarihli 176 sayılı Genelgesi. Kararnameye göre bu odalar, ifade ve beyanların özel ortamda adli destek görevlisi aracılığıyla alınması amacıyla kurulur ve işlemler kişinin örselenmesini engelleyecek şekilde, mümkün olan en kısa sürede yapılır (m.8).

Kararname, kapsamını soruşturması ve kovuşturması Türkiye’de yürütülen suçlar nedeniyle ortaya çıkan mağduriyetler olarak belirler (m.1/2). Hizmetler eşitlik, insan onuruna saygı, dürüstlük ve mahremiyet ilkelerine göre, gecikmeksizin ve kişisel verilerin gizliliği korunarak sunulur (m.3). Ayrıca mağdura, kolluk veya savcılık tarafından ihbar ya da şikâyetine ilişkin yazılı bir belge verilir (m.4); bu belge, dosya numarasını takip etmek ve sonraki başvurularda kanıt olarak kullanmak için saklanmalıdır.

Odalarda ve müdürlüklerde görev yapan adli destek görevlileri psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardır (Yönetmelik m.4). Yönetmelik, cinsel suç mağdurlarının beyanı alınırken mağdurun talep ettiği cinsiyetteki görüşmecinin görevlendirilebileceğini de düzenler (m.51/6). Kararnameye göre adli sisteme dâhil çocuklar ile cinsel suç, aile içi şiddet, terör ve insan ticareti mağdurları hakkında bireysel değerlendirme yapılır; kırılgan grup olarak tespit edilen mağdura sunulan hizmetler şunlardır (m.7):

• Savcı veya hâkimin isteği üzerine, dinlenmeden önce kaygıyı azaltmak amacıyla ortamın, kişilerin ve sürecin açıklanması,
• Mağdurun rahat anlatabilmesi için gereken tedbirlerin savcıya veya hâkime bildirilmesi ve dinlenirken yanında bulunulması,
• Talep üzerine sosyal inceleme raporu hazırlanması ve ifadenin adli görüşme odasında alınmasının önerilmesi,
• Tedavi ve rehabilitasyon ihtiyacında yönlendirme ve süreç boyunca vaka yönetimi.

Müdürlüğe başvuru, odada kimlerin bulunacağı ve görüşmenin nasıl kayda alındığı gibi uygulama ayrıntılarını adliyede mağdur destek hizmetleri (ADSHM) rehberimizde ayrıca anlattık.

Koruma: Kolluk Tedbirleri, Ağır Suç Mağdurları ve 6284

Beyanın uygun ortamda alınması bir şeydir, fiili güvenlik başka bir şeydir. 63 sayılı Kararnameye göre mağdura veya aile bireylerine yönelik bir saldırı ihtimali varsa, bu kişilerin başvurusu üzerine suçun tekrarının veya başka bir suç işlenmesinin önlenmesi için kolluk birimlerince gerekli tedbirler alınır (m.5). Kararname bazı ağır suçların mağdurları için ayrıca özel hizmetler öngörür (m.6):

Aile içi şiddet ve kadına yönelik şiddette ayrı bir kanun devreye girer. 6284 sayılı Kanun uyarınca hâkim; şiddet uygulayanın şiddet tehdidi, hakaret veya aşağılama içeren söz ve davranışlarda bulunmamasına, müşterek konuttan uzaklaştırılmasına, korunan kişiye ve bulunduğu yerlere yaklaşmamasına, silahlarını kolluğa teslim etmesine karar verebilir (m.5/1). Tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (m.8/3). Tedbire aykırı davranan hakkında üç günden on güne kadar, tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanır; zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (m.13/1-2). Bu tedbirler ceza soruşturmasından bağımsız işler; şikâyetin sonucunu beklemek gerekmez. Başvuru için 6284 koruma kararı talebi dilekçesi, tedbire rağmen tehdit sürüyorsa uzaklaştırmaya rağmen tehdit sürerse yapılacaklar yazılarımıza bakabilirsiniz.

Duruşmanın kapalı yapılması da bir koruma aracıdır. Duruşma kural olarak herkese açıktır; ancak genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerektirdiği hâllerde duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına karar verilebilir (CMK m.182/2). Sanık on sekiz yaşını doldurmamışsa duruşma zaten kapalı yapılır (m.185). Mağdurun özel hayatını ilgilendiren dosyalarda bu talep gerekçesiyle birlikte ilk duruşmada ileri sürülmelidir.

Katılma ve Kanun Yolu: Doğru Bilinen Bir Yanlış

Bu yazının önceki sürümünde “katılma talebinde bulunmamış mağdur beraat kararına karşı istinafa gidemez” deniyordu. Bu ifade kanunun tamamını yansıtmıyordu ve düzeltilmiştir. İki hüküm birlikte okunmalıdır:

• CMK m.234/1-b-6: Mağdur, davaya katılmış olma koşuluyla davayı sonuçlandıran kararlara karşı kanun yollarına başvurabilir.
• CMK m.260/1: Hükümlere karşı kanun yoluna başvurma hakkı, davaya katılmış olanlarla sınırlı değildir; katılma isteği karara bağlanmamış veya reddedilmiş olanlar ile davaya katılabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar da kanun yoluna başvurabilir.

Yani katılma talebinde bulunmamış olmak kanun yolu kapısını kendiliğinden kapatmaz. Buna karşılık katılmanın getirdiği güvence büyüktür: katılan davanın tarafı olur, delil ve tanık gösterir, duruşmada beyanda bulunur ve Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir (CMK m.242). Katılma, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar mümkündür (m.237/1); mahkeme, talep hakkında Cumhuriyet savcısını ve sanığı dinledikten sonra karar verir (m.238). Talep duruşmada sözlü olarak da yapılabilir; talebin ve kabul kararının tutanağa geçtiği mutlaka kontrol edilmelidir.

Kanun yolu süresi kısadır: istinaf başvurusu iki hafta içinde yapılır (CMK m.273/1); sürenin hangi tarihten başladığı, kararın yüze karşı açıklanıp açıklanmadığına göre ayrıca kontrol edilmelidir. Çocuk mağdur dosyalarında ebeveynin beyanı, görevlendirilen vekilin başvurusu ve mahkemenin tutanak kayıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır; hangi iradenin hangi usul sonucunu doğurduğu açıkça yazılmadığında şikâyetten vazgeçme, katılma ve kanun yolu süreçleri birbirine karışabilir. Ayrıntılar için davaya katılma (müdahillik), itiraz, istinaf ve temyiz ve şikâyetten vazgeçme yazılarımıza bakabilirsiniz.

Soruşturma Kapanırsa: Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı

Savcılık dava açmama kararı verirse, bu karar suçtan zarar görene bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1). Mağdur, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (m.173/1). İtiraz dilekçesinde, toplanmayan deliller ve kararın neden yeterli şüphe değerlendirmesinde hatalı olduğu somut olarak gösterilmelidir. Karar kesinleştikten sonra, yeni delil ortaya çıkmadıkça ve sulh ceza hâkimliği bu yönde karar vermedikçe aynı fiilden dava açılamaz (m.172/2). Ayrıntılar için KYOK kararı ve itiraz ile KYOK kararına itiraz nasıl yapılır yazılarımıza bakabilirsiniz.

Az Bilinen Bir Hak: Yol, Konaklama ve İaşe Giderleri

Bu hak 17.10.2019 tarihli 7188 sayılı Kanunla CMK m.234’e dördüncü fıkra olarak eklenmiştir ve neredeyse hiç bilinmez. Metin şöyledir:

“Soruşturma veya kovuşturma evresinde, dava nakli veya adlî tıp işlemleri nedeniyle yerleşim yeri dışında bir yere gitme zorunluluğu doğması hâlinde mağdurun yapmış olduğu konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.”

Uygulamadaki anlamı büyüktür: davası başka bir ile nakledilen ya da adli tıp muayenesi için şehir dışına gitmek zorunda kalan mağdur bu masrafı kendi cebinden karşılamak zorunda değildir. Hükmün kapsamı iki sebeple sınırlıdır (dava nakli ve adli tıp işlemleri) ve ödeme Harcırah Kanunu esaslarına göre yapılır. Kendiliğinden ödenmediği için:

• Bilet, konaklama ve yemek belgelerini saklayın.
• Talebi dosyaya yazılı olarak sunun ve hangi işlem nedeniyle gidildiğini belirtin.
• Adli tıp sevkine veya dava nakline ilişkin belgeyi ekleyin.

Adli Destek Görevlisi ile Avukatın Farkı

Adli destek hizmetleri, hukuki temsilden ayrı bir işlev görür: sürecin kendisini anlaşılır ve daha az yıpratıcı kılmayı hedefler. Kararname, soruşturma veya kovuşturma sona erdikten sonra destek isteyen mağdurun ilgili kurumlara yönlendirileceğini, korunma ihtiyacı olan çocuk, kadın, yaşlı ve engellilerin ise Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne bildirileceğini de öngörür (m.7).

Bu hizmetler avukatın yerini almaz. Adli destek görevlisi hukuki tavsiye vermez, dilekçe yazmaz, davada temsil etmez. Katılma talebi, delil talebi, itiraz ve kanun yolu başvurusu gibi işlemler yine mağdurun veya vekilinin sorumluluğundadır; bu ayrımın karıştırılması süre kaçırmaya ve hak kaybına yol açar.

Zararın Karşılanması: Dört Ayrı Yol

Ceza yargılaması faili cezalandırır; mağdurun zararını kendiliğinden gidermez. Zarar bakımından kanun dört ayrı hat öngörür ve bunlar birbirini dışlamaz.

Tazminat davasında iki kural özellikle önemlidir. Birincisi zamanaşımıdır: tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; ancak fiil ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır (TBK m.72/1). İkincisi bağımsızlıktır: hukuk hâkimi, kusur ve ayırt etme gücü konusunda ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle ve ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74/1). Sanığın beraat etmesi, tazminat davasını kendiliğinden sonuçsuz bırakmaz.

Sürecin tipik takvimi için ceza davası ne kadar sürer, seri muhakeme ve uzlaştırmanın ilişkisi için seri muhakeme teklifi, aile içi şiddette ceza ve boşanma davasının birlikte yürütülmesi için aile içi şiddette ceza davası ve boşanma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Şikâyete Bağlı Suçlarda Süreyi Kaçırmayın

Mağdur haklarının hiçbiri, şikâyete bağlı bir suçta şikâyet süresi kaçırılmışsa işe yaramaz. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suç hakkında yetkili kişi, fiili ve faili öğrendiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Şikâyetten vazgeçme ise davayı düşürür, ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/4, 6). Resen soruşturulan suçlarda ise mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı durdurmaz; bu suçlarda da CMK m.234’teki haklar aynen kullanılır. Hangi suçun şikâyete bağlı olduğunu ve sürenin nasıl hesaplandığını şikâyet ve suç duyurusu rehberimizde tablo hâlinde gösterdik.

Temsilî Durumlar: Hangi Hak, Hangi Madde?

Aşağıdaki durumlar, aynı “mağdur” başlığı altında farklı hükümlerin nasıl devreye girdiğini göstermek için kurgulanmıştır. Her dosyada suçun niteliği ve aşaması ayrıca değerlendirilmelidir.

Pratik Kontrol Listesi

Dilekçe yapısı için şikâyet dilekçesi örneğimize, şikâyet ve suç duyurusunun usulü için şikâyet, suç duyurusu ve müşteki hakları yazımıza bakabilirsiniz. İfade ve savunma haklarının genel çerçevesi için ifade verme ve susma hakkı, asılsız isnat durumunda asılsız suç duyurusuna karşı haklar ve lekelenmeme hakkı; alanın tamamı için Ceza Hukuku Rehberimiz başlangıç noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mağdurun hakları hangi maddede düzenlenmiştir?

Ana düzenleme CMK m.234’tür ve hakları soruşturma ile kovuşturma evresi için ayrı ayrı sayar. Dinlenmeye ilişkin güvenceler m.236 ve m.52/3’te, destek hizmetleri 63 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Yönetmeliğinde düzenlenmiştir.

Haklarımın bana anlatılması zorunlu mu?

Evet. Bu haklar suçun mağdurları ile şikâyetçiye anlatılıp açıklanır ve bu husus tutanağa yazılır (CMK m.234/3). Tutanakta böyle bir açıklama yoksa bu, dosyada ileri sürülebilecek bir usul eksikliğidir.

Hangi suçlarda barodan avukat görevlendirilir?

Vekili bulunmayan mağdur; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda talep edebilir (CMK m.234/1-a-3, b-5).

Çocuk mağdur için talep gerekir mi?

Hayır. Mağdur on sekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl ise ve vekili yoksa istemi aranmaksızın vekil görevlendirilir (CMK m.234/2).

Katılma talebinde bulunmadım, beraat kararına itiraz edebilir miyim?

Kanun yolu yalnızca katılanlara açık değildir. Katılma isteği karara bağlanmamış veya reddedilmiş olanlar ile davaya katılabilecek surette suçtan zarar görenler de kanun yoluna başvurabilir (CMK m.260/1). Yine de en güvenli yol, kovuşturmada katılma talebinde bulunmaktır.

Katılma talebini ne zamana kadar yapabilirim?

Kamu davası açıldıktan sonra, ilk derece mahkemesi hükmünü verene kadar her aşamada yapılabilir (CMK m.237/1). Mahkeme savcıyı ve sanığı dinledikten sonra karar verir (m.238). Talebin ve kararın tutanağa geçtiğini kontrol edin.

Çocuğum kaç kez ifade vermek zorunda?

Suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk, bu suça ilişkin soruşturma veya kovuşturmada kural olarak bir defa dinlenir; maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için zorunlu hâller saklıdır (CMK m.236/2). Dinleme sırasında uzman bulunur (m.236/3) ve mağdur çocuğun tanıklığı kayda alınır (m.52/3).

Adli görüşme odası nedir, hukuki dayanağı ne?

Şüpheli veya sanıkla yüz yüze gelmesinde sakınca bulunan çocuk ve mağdurların ifadesinin özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınmasını sağlayan odalardır. Kanuni dayanağı CMK m.236/4’tür; ayrıntılar 63 sayılı Kararname m.8 ve Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Yönetmeliğinde düzenlenmiştir.

Sanık beni tanımasın diye kimliğim gizlenebilir mi?

Tanık kimliğinin saklı tutulmasına ilişkin CMK m.58/2-3, kanunun açık hükmü gereği yalnızca örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda uygulanır (m.58/5). Diğer dosyalarda özel ortamda dinlenme (m.236/4), temasın önlenmesi ve 6284 tedbirleri kullanılır.

Şehir dışına gitmek zorunda kaldım, masrafımı kim karşılar?

Dava nakli veya adli tıp işlemleri nedeniyle yerleşim yeri dışına gitmek zorunda kalan mağdurun konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri Harcırah Kanunu hükümlerine göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (CMK m.234/4). Belgeleri saklayıp yazılı talepte bulunun.

Mağdur yemin eder mi?

Hayır. Mağdurun tanık olarak dinlenmesi hâlinde yemin hariç tanıklığa ilişkin hükümler uygulanır (CMK m.236/1).

Türkçe bilmiyorsam ne olur?

Mahkeme tarafından atanan tercüman aracılığıyla esaslı noktalar tercüme edilir (CMK m.202/1). Bu kural soruşturma evresinde dinlenen mağdurlar için de geçerlidir; bu evrede tercümanı hâkim veya savcı atar (m.202/3).

Fail tahliye edilirse bana haber verilir mi?

Kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, çocuğun cinsel istismarı, nitelikli cinsel saldırı ve işkence mağdurlarına, tutuklu veya hükümlünün tahliye bilgisi verilir ve gerekli koruyucu tedbirler alınır (63 sayılı CBK m.6).

Adli destek görevlisi avukat yerine geçer mi?

Hayır. Adli destek görevlileri bilgilendirme, dinlenmeye hazırlık, eşlik ve yönlendirme hizmeti verir; hukuki tavsiye vermez, dilekçe yazmaz ve davada temsil etmez.

Sanık beraat ederse tazminat isteyemez miyim?

İsteyebilirsiniz. Hukuk hâkimi ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74/1). Zamanaşımı ise kural olarak öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıldır; suçun ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK m.72/1).

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metindeki açıklamalar yürürlükteki kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve yönetmelik hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır; kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi bir avukattan alınız.