Lekelenmeme hakkı, hakkında henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmayan kişinin suçlu gibi gösterilmemesini güvence altına alan bir dizi kuralın ortak adıdır. Anayasa m.38/4 suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağını belirtir. CMK m.157 soruşturma evresindeki usul işlemlerini gizli tutar. CMK m.158/6 ise suç oluşturmadığı açıkça anlaşılan veya soyut ve genel nitelikteki ihbar ve şikâyetlerde soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmesini ve şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilmemesini emreder. Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal etmek ve kişileri suçlu olarak algılatacak şekilde görüntülerini yayınlamak TCK m.285 uyarınca suçtur. İşlemediğini bildiği bir fiili bir kimseye yetkili makamlar önünde isnat eden kişi TCK m.267 uyarınca iftiradan, işlenmemiş bir suçu ihbar eden kişi TCK m.271 uyarınca suç uydurmaktan sorumludur. İtibara verilen zarar için TMK m.24-25 ve TBK m.58 uyarınca manevi tazminat istenebilir.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Hakkınızda asılsız bir ihbar veya şikâyet mi yapıldı?
İtibarınızı korumak için izlenecek yolu birlikte belirleyelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Suç oluşturmadığı açık veya soyut ve genel nitelikteki ihbarda savcılık soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verir ve kişiye şüpheli sıfatı verilmez (CMK m.158/6); bu kayıtları yalnızca savcı, hâkim veya mahkeme görebilir. Soruşturma işlemleri gizlidir (CMK m.157); gizliliği alenen ihlal etmek 1 – 3 yıl hapis veya adli para (TCK m.285/1), kişiyi suçlu gibi gösteren görüntü yayınlamak 6 ay – 2 yıl hapis gerektirir (m.285/5). Bilerek asılsız isnat iftiradır: 1 – 4 yıl hapis (TCK m.267/1); iftirada dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (m.267/8). Kovuşturmaya yer olmadığı kararları adli sicile kaydedilmez; adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyetler kaydedilir (5352 s.K. m.4). İnternette yayılan isnatlar için 5651 m.9 iptal edildiğinden uyarı yöntemi, TMK m.25 ve HMK m.389 kullanılır.
Lekelenmeme Hakkının Kanuni Dayanakları
Lekelenmeme hakkı kanunda bu adla tek bir maddede düzenlenmiş değildir; birbirini tamamlayan anayasal ve yasal hükümlerden oluşur. Anayasa m.38/4’teki masumiyet karinesi bu hakların çekirdeğidir: suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz. Diğer hükümler bu ilkenin soruşturma, yargılama, basın ve kayıt sistemleri bakımından somutlaşmış hâlleridir.
| Hüküm | İçerik | Sonuç |
|---|---|---|
| Anayasa m.38/4 | Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz | Masumiyet karinesi |
| CMK m.157 | Soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir | Savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla |
| CMK m.158/6 | Suç oluşturmadığı açık veya soyut ve genel ihbarda soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı | Şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez |
| TCK m.285 | Soruşturmanın gizliliğini ihlal; kişiyi suçlu gibi gösteren görüntü yayını | Hapis veya adli para cezası |
| TCK m.267 | İftira | 1 – 4 yıl hapis; nitelikli hâllerde artırım |
| TCK m.271 | Suç uydurma | Üç yıla kadar hapis |
| 5352 s.K. m.4 | Adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir | Kovuşturmaya yer olmadığı ve beraat kararları adli sicile girmez |
| TMK m.24-25, TBK m.58 | Kişilik hakkının korunması ve manevi tazminat | Hukuk mahkemesinde dava |
CMK m.158/6: Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığı Kararı
“İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar, varsa ihbarda bulunana veya şikâyetçiye bildirilir ve bu karara karşı 173 üncü maddedeki usule göre itiraz edilebilir. İtirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır. Bu fıkra uyarınca yapılan işlemler ve verilen kararlar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir.”
Hüküm, 2017 yılında kanun hükmünde kararnameyle getirilmiş ve 7078 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir. İki ayrı hâl öngörür. Birincisi, ihbar veya şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılmasıdır; örneğin salt bir borç ilişkisinin suç gibi şikâyet edilmesi. İkincisi, ihbar veya şikâyetin soyut ve genel nitelikte olmasıdır; somut bir olay, tarih ve fail göstermeyen “bu kişi yolsuzluk yapıyor” gibi genel suçlamalar bu kapsamdadır.
Hükmün en önemli sonucu, şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilmemesidir. Kişi ifadeye çağrılmaz, hakkında soruşturma numarası altında şüpheli kaydı oluşmaz. Eski metinlerde bu işlemin “hiçbir iz bırakmadığı” ifade edilse de kanun, işlemlerin ve kararların özel bir sisteme kaydedildiğini açıkça belirtir; ancak bu kayıtları yalnızca Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme görebilir. Şikâyetçi, karara karşı CMK m.173 uyarınca tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir; itiraz kabul edilirse soruşturma başlar. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile farkı için KYOK ve itiraz rehberine bakabilirsiniz.
Soruşturmanın Gizliliği: CMK m.157
CMK m.157, kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemlerinin gizli olduğunu belirtir. Gizlilik, bir yandan soruşturmanın selametini, öte yandan henüz hakkında hüküm bulunmayan kişinin itibarını korur. Bu gizlilik, şüphelinin ve müdafiinin dosyaya erişimini ortadan kaldırmaz; savunma hakkı gizliliğin sınırıdır. Müdafiin dosya inceleme yetkisi ve bunun kısıtlanabildiği hâller CMK m.153’te ayrıca düzenlenmiştir; ayrıntılar soruşturma dosyasının incelenmesi ve kısıtlama kararı rehberinde.
Uygulamada gizlilik ihlalinin en sık görüldüğü alanlar; soruşturma belgelerinin, ifade tutanaklarının veya gözaltı görüntülerinin sosyal medyada paylaşılması ve olayla ilgili basın haberlerinde kişinin adının ve görüntüsünün suçlu izlenimi verecek şekilde kullanılmasıdır. Bu durumların ceza hukuku karşılığı TCK m.285’tir.
Gizliliğin İhlali Suçu: TCK m.285
| Fıkra | Fiil | Ceza |
|---|---|---|
| m.285/1 | Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal; açıklamanın masumiyet karinesini, haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğini ihlal etmesi ya da maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması | 1 – 3 yıl hapis veya adli para cezası |
| m.285/2 | Soruşturmanın taraflarına karşı gizli tutulması gereken kararların ve bunlara bağlı işlemlerin gizliliğini ihlal | 1 – 3 yıl hapis veya adli para cezası |
| m.285/3 | Kapalı duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal | 1 – 3 yıl hapis veya adli para cezası |
| m.285/4 | Yukarıdaki fiillerin kamu görevlisi tarafından görevin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi | Ceza yarısına kadar artırılır |
| m.285/5 | Soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak algılanmalarına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması | 6 ay – 2 yıl hapis |
| m.285/6 | Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması | Suç oluşturmaz |
Birinci fıkra, 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş ve suçun oluşması için açıklamanın somut bir zarar tehlikesi doğurması şartı getirilmiştir: açıklama ya suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkını, haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğini ihlal etmeli ya da maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olmalıdır. Altıncı fıkra ise basın özgürlüğünün sınırını çizer: haber verme sınırları aşılmadan yapılan haberler suç oluşturmaz. Kişiyi gözaltına alınırken, kelepçeli veya suçlu izlenimi veren bir biçimde gösteren görüntülerin yayınlanması ise beşinci fıkra kapsamında ayrıca değerlendirilir; bu konuyu kelepçeli yürütme ve masumiyet karinesi rehberinde ele aldık. Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan veya nakleden kişi ise TCK m.286 uyarınca altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Soruşturma belgeleriniz veya görüntüleriniz mi paylaşıldı?
Delilleri koruyup şikâyet ve içerik kaldırma adımlarını planlayalım: 0554 648 37 15
İdari ve Disiplin Şikâyetlerinde Asılsız İsnat
İftira yalnızca savcılığa yapılan suç duyurularıyla sınırlı değildir. TCK m.267/1, yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak bir kimse hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için hukuka aykırı bir fiil isnat edilmesini de kapsar. Bu nedenle işverene, okul yönetimine, meslek odasına veya bir kamu kurumuna yapılan ve kişi hakkında disiplin ya da idari yaptırım uygulanmasını amaçlayan bilerek asılsız bir şikâyet de iftira suçunu oluşturabilir.
Bu tür durumlarda kişinin itibarı çoğu zaman ceza soruşturmasından önce, kurum içi süreçte zedelenir. Disiplin soruşturmasında savunma hakkının kullanılması, lehe delillerin dosyaya konulması ve soruşturma sonunda verilen kararın örneğinin alınması, hem iftira şikâyeti hem de manevi tazminat davası için gereklidir. İşyerinde asılsız bir hırsızlık veya taciz isnadıyla karşılaşan çalışan, iş hukukundaki haklarını da ayrıca değerlendirmelidir.
Soruşturma Sırasında Şüpheli Neler Yapabilir?
Asılsız bir ihbar üzerine soruşturma başlatılmışsa, şüphelinin pasif kalması gerekmez. İfade alınırken şüpheliye, şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır (CMK m.147/1-f). Olay tarihinde başka bir yerde bulunduğunu gösteren kayıtlar, yazışmalar, kamera görüntüleri veya tanıklar bu aşamada bildirilmeli, savcılıktan bu delillerin toplanması talep edilmelidir. Cumhuriyet savcısı şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür.
İhbar soyut ve genel nitelikteyse ya da fiilin suç oluşturmadığı açıkça anlaşılıyorsa, müdafi aracılığıyla CMK m.158/6 kapsamında değerlendirme yapılmasını isteyen bir dilekçe sunulabilir. Soruşturma başlamış olsa bile, isnadın asılsızlığı erken aşamada ortaya konulursa kovuşturmaya yer olmadığı kararı daha hızlı verilir ve kişinin şüpheli olarak kaldığı süre kısalır. Bu süreçte kişinin ihbarcıyla doğrudan temas kurması, tehdit veya baskı olarak algılanabileceğinden kaçınılmalıdır.
Kamu Görevlilerinin Açıklamaları ve Masumiyet Karinesi
Masumiyet karinesi yalnızca mahkemeleri değil, soruşturma ve kovuşturmayla ilgili açıklama yapan bütün kamu görevlilerini bağlar. Soruşturmanın gizliliğini ihlal eden fiillerin kamu görevlisi tarafından görevinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarısına kadar artırılır (TCK m.285/4). Bir operasyonun kamuoyuna duyurulması sırasında şüphelilerin açık kimliklerinin ve fotoğraflarının suçlu izlenimi verecek şekilde paylaşılması, bu nedenle hem TCK m.285/5 hem de m.285/4 yönünden değerlendirilebilir.
Haber verme hakkı ile masumiyet karinesi arasındaki denge, TCK m.285/6 ile kurulmuştur: soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz. Bu sınır; haberin gerçek olması, kamu yararı taşıması, konuyla ilgili olması ve kişiyi hüküm kesinleşmeden suçlu olarak nitelendirmemesiyle belirlenir. Kişiyi “şüpheli” yerine “suçlu”, “hırsız” veya “dolandırıcı” olarak niteleyen başlıklar bu sınırı aşabilir.
Asılsız İhbar ve Şikâyete Karşı: İftira (TCK m.267)
TCK m.267/1, yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği hâlde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişiyi bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır. Suçun ayırt edici unsuru, failin isnat ettiği fiilin mağdur tarafından işlenmediğini bilmesidir. Yanılgıyla, eksik bilgiyle veya iyi niyetle yapılan bir ihbar, sonradan asılsız çıksa bile iftira oluşturmaz.
| Hâl | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel hâl | 1 – 4 yıl hapis | TCK m.267/1 |
| Maddi eser ve delillerin uydurulması | Ceza yarı oranında artırılır | TCK m.267/2 |
| Beraat eden veya KYOK alan mağdura gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri uygulanması | Ceza yarı oranında artırılır | TCK m.267/3 |
| Mağdurun gözaltına alınması veya tutuklanması | İftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu | TCK m.267/4 |
| Dava zamanaşımının başlangıcı | Mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarih | TCK m.267/8 |
| Basın ve yayın yoluyla iftira | Mahkûmiyet kararı aynı veya eşdeğer yayın organında ilan edilir | TCK m.267/9 |
| Etkin pişmanlık | Soruşturma başlamadan dönme hâlinde cezanın beşte dördü, kovuşturma başlamadan dönme hâlinde dörtte üçü indirilir | TCK m.269 |
Uygulamada sık sorulan soru, iftira şikâyetinin ne zaman yapılacağıdır. Kanun iftira şikâyetini kişinin kendi dosyasının sonuçlanmasına bağlamamıştır; ancak iftiranın temel unsuru olan “fiilin işlenmediği” ve failin bunu bildiği hususu, çoğu zaman mağdur hakkındaki dosyanın kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararıyla sonuçlanmasıyla somutlaşır. Dava zamanaşımının da bu tarihten başlaması (m.267/8), kesinleşme şerhli kararın beklenmesinin hak kaybına yol açmayacağını gösterir. Bununla birlikte ihbarcının bilerek asılsız isnatta bulunduğunu gösteren somut deliller varsa, iftira şikâyeti daha erken de yapılabilir. İftira suçunun ayrıntıları için iftira suçu ve şikâyetten farkı ve iftira suçunda savunma rehberlerine bakabilirsiniz.
Suç Uydurma ve Yalan Tanıklık
İftiradan farklı olarak suç uydurmada belirli bir kişiye isnat şartı aranmaz. İşlenmediğini bildiği bir suçu yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar eden ya da işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uyduran kimseye üç yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.271/1). Örneğin sigorta tazminatı almak için hırsızlık olmamışken hırsızlık ihbarında bulunmak bu suçu oluşturur. İhbar belirli bir kişiyi hedef alıyorsa iftira gündeme gelir.
Asılsız suçlamaların bir kısmı da tanık beyanlarıyla desteklenir. Hukuka aykırı bir fiil nedeniyle başlatılan bir soruşturma kapsamında tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı tanıklık yapan kimseye dört aydan bir yıla kadar, mahkeme huzurunda veya yeminli olarak gerçeğe aykırı tanıklık yapan kimseye ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.272/1-2). Ayrıntılar için suç uydurma ve suç üstlenme ile yalan tanıklık rehberlerine bakabilirsiniz.
İnternette Yayılan İsnatlar: Güncel İçerik Kaldırma Yolları
Asılsız bir suçlama çoğu zaman sosyal medyada veya haber sitelerinde de yayılır. Bu noktada eski kaynaklarda anlatılan “kişilik hakkı ihlalinde sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli” yolu artık mevcut değildir; bu yolu düzenleyen 5651 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
| Yol | Ne sağlar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Uyarı yöntemi | İçerik sağlayıcıdan, sonuç alınamazsa yer sağlayıcıdan içeriğin kaldırılmasını istemek | 5651 s.K. m.2 tanımı |
| Kişilik hakkı davası | Saldırıya son verilmesi, hukuka aykırılığın tespiti, kararın yayımlanması | TMK m.24-25 |
| İhtiyati tedbir | İçeriğin dava sonuna kadar geçici olarak kaldırılması | HMK m.389 |
| Özel hayata ilişkin içerik | Başkanlığa doğrudan başvuruyla erişimin engellenmesi | 5651 s.K. m.9/A |
| Ceza şikâyeti | Hakaret, iftira veya gizlilik ihlali nedeniyle soruşturma | TCK m.125, m.267, m.285 |
İçerik kaldırılmadan önce bağlantı adresi, ekran görüntüleri ve yayılma verileri mutlaka kaydedilmelidir; aksi hâlde hem ceza hem tazminat dosyası delilsiz kalabilir. Hakkınızda yapılan paylaşımlarda izlenecek adımları hakkımda hakaret içerikli paylaşımlar yapıldı rehberinde, özel bilgilerin paylaşıldığı durumları özel görüntülerim ve bilgilerim izinsiz paylaşıldı rehberinde ayrıntılı olarak anlattık.
Tazminat: Kişilik Hakkı ve Koruma Tedbirleri
Asılsız bir isnat nedeniyle itibarı zedelenen kişi, hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılması nedeniyle hâkimden korunmasını isteyebilir (TMK m.24/1); saldırıya son verilmesini ve sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini dava edebilir (TMK m.25). Kişilik hakkının zedelenmesinden doğan manevi zarar için manevi tazminat istenebilir (TBK m.58/1). Bu dava, iftira suçundan mahkûmiyet kararı verilmesine bağlı değildir; ceza dosyası ile tazminat davası birbirinden bağımsızdır.
Asılsız suçlama nedeniyle kişi yakalanmış veya tutuklanmış ve sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına ya da beraatine karar verilmişse, devlete karşı koruma tedbirleri nedeniyle tazminat yolu da açılır (CMK m.141/1-e). Bu talep, karar veya hükmün kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (CMK m.142/1). Tazminatın ayrıntıları için haksız tutuklama ve gözaltı tazminatı, ihbarcıya karşı tazminat için haksız şikâyete uğradım rehberlerine bakabilirsiniz.
Kayıtlar: Adli Sicil, Arşiv ve Özel Sistem
Asılsız bir suçlamayla karşılaşan kişinin en çok endişe ettiği konu, bu sürecin “sicile işlenip işlenmeyeceğidir”. Adli sicile yalnızca Türk mahkemeleri tarafından verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (5352 s.K. m.4/1). Kovuşturmaya yer olmadığı kararları ve beraat kararları mahkûmiyet olmadığından adli sicile kaydedilmez. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ise ayrı bir kayda alınır ve ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet başsavcılığı istediğinde verilir (5352 s.K. m.6/1).
CMK m.158/6 kapsamında verilen soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararları da özel bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlar yalnızca Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir. Kolluk kayıtları ve adli sicil kaydı arasındaki fark için adli sicil ile GBT farkı, kayıtların silinmesi için adli sicil kaydı nasıl silinir rehberlerine bakabilirsiniz.
Asılsız İhbarla Karşılaştığınızda Adım Adım
- Soğukkanlı kalın ve delilleri toplayın. İhbarın içeriğini öğrenin; yazışmalar, tanıklar ve belgelerle isnadın gerçek dışı olduğunu gösterecek delilleri bir araya getirin.
- İfadeye çağrılırsanız müdafiyle gidin. Soyut ve genel bir ihbar söz konusuysa, savcılığa CMK m.158/6 kapsamında değerlendirme yapılmasını hatırlatan bir dilekçe sunulabilir.
- Kamuoyu açıklamasında dikkatli olun. Soruşturma belgelerini veya karşı tarafın özel bilgilerini paylaşmak, sizi de gizlilik ihlali veya başka suçlar yönünden riske sokabilir.
- Yayılan içerikleri kaydedin. Bağlantı adresi ve ekran görüntülerini aldıktan sonra uyarı yöntemini işletin.
- Kararın kesinleşme şerhli örneğini alın. Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı, iftira şikâyetinin ve tazminat davasının temel belgesidir.
- İftira şikâyetinde bulunun. İhbarcının isnadın gerçek dışı olduğunu bildiğini gösteren delilleri dilekçede açıkça gösterin.
- Tazminat yollarını değerlendirin. İhbarcıya karşı manevi tazminat; yakalama veya tutuklama olmuşsa CMK m.141 kapsamında devlete karşı tazminat.
⚠️ Karşı suçlamadan kaçının: Asılsız ihbarda bulunan kişiye sosyal medyada hakaret etmek veya onun hakkında karşı iddialar yaymak, sizi de şüpheli konumuna getirir. İtibarınızı korumanın en etkili yolu, kesinleşmiş karar ve hukuki yollardır. Asılsız suç duyurusuna karşı haklarınızın tamamı için hakkımda asılsız suç duyurusu yapıldı rehberine bakabilirsiniz.
Asılsız ihbar, iftira ve itibar zararı dosyalarınızda Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Görüşmeye hakkınızdaki kararın örneği, ihbar veya şikâyet dilekçesi ve yayılan içeriklerin kayıtlarıyla gelmeniz yeterlidir.
İftira Suç Duyurusu Dilekçesi Örneği
Sık Yapılan Hatalar
- Her asılsız ihbarı iftira saymak: İftira için ihbarcının isnadın gerçek dışı olduğunu bilmesi gerekir.
- 5651 m.9’a dayanmak: Bu madde iptal edilmiştir; uyarı yöntemi ve TMK m.25 yolları kullanılmalıdır.
- Soruşturma belgelerini sosyal medyada paylaşmak: Gizlilik ihlali ve özel hayat suçları gündeme gelebilir.
- Kesinleşme şerhi almamak: İftira şikâyeti ve tazminat davası için temel belge budur.
- Tazminatı iftira mahkûmiyetine bağlamak: Kişilik hakkı davası ceza dosyasından bağımsızdır.
- CMK m.142 süresini kaçırmak: Koruma tedbiri tazminatı için üç ay ve bir yıllık süreler kesindir.
İhbarı eşiniz yaptıysa: Boşanma sürecindeki asılsız suç duyurusunda iftira, kusur ve tazminat için Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira yazımıza bakın.
Sık Sorulan Sorular
Lekelenmeme hakkı nedir?
Hakkında henüz kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmayan kişinin suçlu gibi gösterilmemesini sağlayan kuralların bütünüdür. Anayasa m.38/4’teki masumiyet karinesi, CMK m.157’deki soruşturmanın gizliliği ve CMK m.158/6’daki soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı başlıca dayanaklarıdır.
Soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı nedir?
İhbar veya şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığı açıkça anlaşılıyorsa ya da ihbar soyut ve genel nitelikteyse savcılığın verdiği karardır; bu durumda kişiye şüpheli sıfatı verilmez (CMK m.158/6).
Bu karar bir kayıt bırakır mı?
İşlemler ve kararlar özel bir sisteme kaydedilir; ancak bu kayıtları yalnızca Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme görebilir (CMK m.158/6).
Asılsız ihbarda bulunan kişi ceza alır mı?
İşlenmediğini bildiği bir fiili yetkili makamlara bir kimseye isnat ettiyse TCK m.267 uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası alır. Yanılgıyla veya iyi niyetle yapılan ihbar iftira oluşturmaz.
İftira şikâyeti için dosyamın bitmesini beklemeli miyim?
Kanun bunu şart koşmaz; ancak isnadın gerçek dışılığı çoğu zaman kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararıyla somutlaşır. İftirada dava zamanaşımı, fiili işlemediğinizin sabit olduğu tarihten başladığından beklemek hak kaybına yol açmaz (TCK m.267/8).
Soruşturma belgelerini paylaşmak suç mu?
Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal etmek ve açıklamanın masumiyet karinesini veya özel hayatı ihlal etmesi hâlinde TCK m.285/1 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası gerekir.
Gözaltı görüntülerimin yayınlanması suç mu?
Soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak algılanmalarına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması TCK m.285/5 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir. Haber verme sınırları aşılmadan yapılan haber ise suç değildir (m.285/6).
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı adli sicile işlenir mi?
Hayır. Adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (5352 s.K. m.4/1).
Asılsız suçlama için tazminat alabilir miyim?
İhbarcıya karşı kişilik hakkı ihlali nedeniyle manevi tazminat isteyebilirsiniz (TMK m.24-25, TBK m.58). Yakalama veya tutuklama sonrası kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı verildiyse devlete karşı CMK m.141/1-e kapsamında tazminat da istenebilir.
İnternette hakkımdaki asılsız suçlama nasıl kaldırılır?
5651 m.9 iptal edildiğinden önce uyarı yöntemiyle içerik ve yer sağlayıcıya başvurulur; sonuç alınamazsa TMK m.25 davası ve HMK m.389 ihtiyati tedbir yoluna gidilir. İçerik özel hayatı ihlal ediyorsa 5651 m.9/A yolu kullanılabilir.
Suç uydurma ile iftira arasındaki fark nedir?
İftirada belirli bir kişiye isnat vardır (TCK m.267); suç uydurmada ise işlenmemiş bir suç, belirli bir faile yöneltilmeden ihbar edilir veya delilleri uydurulur (TCK m.271).
İşverene yapılan asılsız şikâyet iftira sayılır mı?
Olabilir. TCK m.267/1 idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için yetkili makamlara yapılan bilerek asılsız isnatları da kapsar; disiplin veya idari yaptırım amacıyla yapılan asılsız şikâyetler bu kapsamda değerlendirilebilir.
Soyut bir ihbar üzerine ifadeye çağrıldım, ne yapmalıyım?
Müdafiinizle birlikte, ihbarın soyut ve genel nitelikte olduğunu ya da fiilin suç oluşturmadığının açıkça anlaşıldığını belirten bir dilekçeyle CMK m.158/6 kapsamında değerlendirme yapılmasını isteyebilirsiniz. İfadede şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını da talep edebilirsiniz (CMK m.147/1-f).
Haber sitesi adımı suçlu gibi verdi, ne yapabilirim?
Haber verme sınırları aşılmışsa ve kişiyi suçlu gibi gösteren görüntüler yayınlanmışsa TCK m.285/5 yönünden şikâyette bulunabilir; içeriğin kaldırılması ve düzeltme için uyarı yöntemi ile TMK m.25 ve HMK m.389 yollarını kullanabilir, ayrıca manevi tazminat isteyebilirsiniz.
Beraat eden kişi iftira şikâyetinde bulunabilir mi?
Evet. Beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı, isnadın gerçek dışı olduğunu gösteren en güçlü belgedir; iftirada dava zamanaşımı da fiili işlemediğinizin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m.267/8).
İftira eden pişman olursa ne olur?
Mağdur hakkında soruşturma başlamadan önce iftiradan dönerse cezanın beşte dördü, kovuşturma başlamadan önce dönerse dörtte üçü indirilir (TCK m.269).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Kelepçeli Yürütme ve Masumiyet Karinesi
- Hakkımda Asılsız Suç Duyurusu Yapıldı
- İftira Suçu ve Şikâyetten Farkı (TCK 267)
- Suç Uydurma ve Suç Üstlenme
- Yalan Tanıklık Suçu
- Haksız Şikâyete Uğradım: İftira ve Tazminat
- Hakkımda Asılsız İddialar Yayıldı
- Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı ve İtiraz
- Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir?
- Haksız Tutuklama ve Gözaltı Tazminatı
- Ceza Hukuku Rehberi
- Sahte Fatura İhbarı ve Suç Duyurusu (VUK 367, 371, 142)
Asılsız ihbar, iftira ve itibar zararı dosyaları
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki Anayasa, TCK, CMK, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, 5651 sayılı Kanun, TMK, TBK ve HMK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Kaçakçılık Operasyonunda Yakalandım: Tutuklama mı, Adli Kontrol mü? Makaron, Sigara, Akaryakıt, İlaç ve Tarihi Eserde Ceza, Etkin Pişmanlık ve Araç İadesi — 5607 m.3, 4, 5, 10 ve CMK 91, 100 (2026)
- ▸ ParamPOS Hak Edişime Soruşturmada El Konuldu 2026: CMK m.128 El Koymaya İtiraz, Kısmi Serbest Bırakma ve İade — Hâkim Kararı mı, MASAK Ertelemesi mi, TMSF Beklemesi mi? (CMK m.131, 141, 268; 5549 m.19/A)
- ▸ PARAM Soruşturmasında İfadeye Çağrıldım: ParamPOS Üye İşyeri Şüpheli mi, Tanık mı? 2026 — Çağrı ve Doğrulama, Susma ve Müdafi Hakkı (CMK m.145-150), Sanal POS İsnatları (5464 m.36, 7258 m.5/1-c, TCK 282), Belge Seti ve Hak Edişe Etkisi
- ▸ Bahis Soruşturmasında Eşimin, Annemin veya Çocuğumun Adına Kayıtlı Mala El Konuldu 2026: Şüpheliye Ait Olma Şartı ve Zilyetlik Cümlesi (CMK 128/1), Tapu Kaydı (TMK 7, 705), Görünürde Malik İddiası (TBK 19), Bahis Suçlarında El Koymanın Dayanağı (7258 m.5/6-a, 5549 m.17), Araca El Koyma, Yakının Ceza Riski (TCK 282/2, 289), Tazminat (CMK 141/1-j) ve İtiraz Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


