Müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir (CMK m.153/1). Bu yetki, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir; ancak kısıtlama kararı yalnızca kanunda sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda verilebilir (m.153/2). Kasten öldürme, nitelikli cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti, suç örgütü, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar, casusluk, silah kaçakçılığı, bankacılıkta zimmet ve kaçakçılık suçları bu kapsamdadır. Kısıtlama kararı ne kadar geniş olursa olsun, yakalanan kişinin veya şüphelinin ifade tutanakları, bilirkişi raporları ve şüphelinin hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlere ilişkin tutanaklar kısıtlanamaz (m.153/3). İddianamenin mahkemece kabul edildiği tarihten itibaren müdafi dosyanın tamamını inceleyebilir (m.153/4). Kısıtlama bir hâkim kararı olduğundan, iki hafta içinde itiraz edilebilir (m.267, 268).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Dosyanıza kısıtlama kararı mı verildi?
Kararın kanuna uygunluğunu ve itiraz imkânını birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Kural (CMK m.153/1): müdafi soruşturmada dosyayı inceler, örnek alır. Kısıtlama (m.153/2): soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse; savcının istemi; hâkim kararı; yalnız katalog suçlarda: kasten öldürme, cinsel saldırı (1. fıkra hariç), çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti (m.188), suç örgütü (m.220), devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar, casusluk, silah kaçakçılığı, Bankacılık Kanunu m.160 zimmet, 5607 kaçakçılık. Kısıtlanamayan (m.153/3): yakalanan veya şüphelinin ifade tutanağı, bilirkişi raporları, hazır bulunmaya yetkili olunan işlemlerin tutanakları. Bitiş (m.153/4): iddianamenin kabulü. Mağdur vekili de yararlanır (m.153/5). Gizlilik (m.157): savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla. Müdafiyle görüşme (m.154): kural olarak kısıtlanamaz; belirli suçlarda gözaltında 24 saat kısıtlama, bu sürede ifade alınamaz. İtiraz: hâkim kararına itiraz, 2 hafta (m.267, 268).
CMK m.153/2-3: (2) Müdafiin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir. Bu karar ancak aşağıda sayılan suçlara ilişkin yürütülen soruşturmalarda verilebilir … (3) Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında, ikinci fıkra hükmü uygulanmaz.
Kural: Müdafi Dosyayı İnceleyebilir
Ceza muhakemesinde savunma hakkının temel unsurlarından biri, şüphelinin ve müdafiinin kendisine yöneltilen suçlamayı ve bu suçlamanın dayandığı delilleri bilmesidir. Bu nedenle kanun, müdafiin soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebileceğini ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabileceğini kural olarak düzenlemiştir (CMK m.153/1). Bu haktan suçtan zarar görenin vekili de yararlanır (m.153/5). Kısıtlama, bu kuralın istisnasıdır ve istisnalar dar yorumlanır. Bu nedenle kısıtlama kararının kanundaki şartlara uygun olup olmadığı, kapsamının kanunda belirtilen sınırları aşıp aşmadığı ve kısıtlanamayacak belgelere erişimin engellenip engellenmediği dikkatle denetlenmelidir. Dosya inceleme ve kısıtlamanın genel çerçevesi için soruşturma dosyasının incelenmesi ve kısıtlama kararı rehberine bakabilirsiniz.
Kısıtlama kararına itiraz süresi iki hafta
Kararı öğrendiğiniz günden itibaren süre işler; birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15
Savunma Hakkı ile Soruşturmanın Etkinliği Arasındaki Denge
Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir (AY m.36). Savunmanın etkili olabilmesi, şüphelinin kendisine yöneltilen suçlamayı ve delilleri bilmesine bağlıdır. Öte yandan bazı ağır suçlarda, soruşturmanın ilk aşamalarında delillerin henüz tamamen toplanmamış olması veya bazı şüphelilerin yakalanmamış olması nedeniyle dosyanın tamamen açık olması soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilir. Kanun koyucu bu iki menfaat arasındaki dengeyi, kısıtlamayı yalnızca ağır suçlarla sınırlayarak, hâkim kararına bağlayarak, savunmanın çekirdeğini oluşturan belgeleri kısıtlama dışında tutarak ve kısıtlamayı iddianamenin kabulüyle sona erdirerek kurmuştur. Bu nedenle kısıtlama kararının her aşamada bu dengeyi gözetmesi, kararın gerekçesinde somut tehlikenin gösterilmesi ve kapsamının zorunlu olanla sınırlı tutulması gerekir.
Kısıtlama Kararının Şartları
| Şart | İçerik |
|---|---|
| Tehlike | Dosyanın incelenmesi soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek olmalı |
| İstem | Cumhuriyet savcısının istemi |
| Karar mercii | Hâkim (soruşturmada sulh ceza hâkimliği) |
| Suç türü | Yalnızca kanunda sayılan katalog suçlar |
| Kapsam | Kısıtlanamayan belgeler dışında kalan dosya içeriği |
Kısıtlama kararı verilebilmesi için dört şartın birlikte bulunması gerekir. İlk olarak müdafiin dosyayı incelemesi veya belgelerden örnek alması soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek nitelikte olmalıdır; örneğin henüz yakalanmamış şüphelilerin kaçması veya delillerin karartılması riski bu kapsamda değerlendirilebilir. İkinci olarak kısıtlama Cumhuriyet savcısının istemine bağlıdır. Üçüncü olarak karar hâkim tarafından verilir; savcı kendi kararıyla kısıtlama yapamaz. Dördüncü ve en önemli şart ise soruşturmanın kanunda sayılan suçlardan birine ilişkin olmasıdır (CMK m.153/2). Bu şartların her biri kararda gerekçesiyle gösterilmelidir. Genel ve kalıp ifadelerle, somut bir tehlike gösterilmeden verilen kısıtlama kararları, itiraz yoluyla denetlenebilir.
Kısıtlama Hangi Suçlarda Verilebilir?
| Kanun | Suçlar |
|---|---|
| TCK | Kasten öldürme (m.81, 82, 83) |
| TCK | Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, m.102) |
| TCK | Çocukların cinsel istismarı (m.103) |
| TCK | Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (m.188) |
| TCK | Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (m.220) |
| TCK | Devletin güvenliğine karşı suçlar (m.302, 303, 304, 307, 308) |
| TCK | Anayasal düzene ve işleyişine karşı suçlar (m.309-316) |
| TCK | Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (m.326-337, m.332 hariç) |
| 6136 s.K. | Silah kaçakçılığı (m.12) |
| 5411 s.K. | Bankacılık Kanunundaki zimmet (m.160) |
| 5607 s.K. | Kaçakçılıkla Mücadele Kanunundaki suçlar |
Kısıtlama kararı, 2/12/2014 tarihli ve 6572 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra yalnızca kanunda sınırlı olarak sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda verilebilir (CMK m.153/2). Bu nedenle listede yer almayan bir suç hakkında, örneğin dolandırıcılık, hırsızlık, kasten yaralama, tehdit veya kullanmak için uyuşturucu bulundurma soruşturmalarında kısıtlama kararı verilemez. Uyuşturucu dosyalarında bu ayrım özellikle önemlidir: uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK m.188) listede yer alırken, kullanmak için satın alma, kabul etme veya bulundurma (m.191) yer almaz. Dosyada birden fazla suç bulunuyorsa, kısıtlama kararının katalog suçla sınırlı kalıp kalmadığı da ayrıca incelenmelidir. Katalog dışı bir suç için verilen kısıtlama kararı kanuna açıkça aykırıdır ve itiraz sebebidir. Uyuşturucu dosyasında kısıtlama için uyuşturucu dosyasında kısıtlama kararı rehberine bakabilirsiniz.
Kısıtlama Kararının Gerekçesi
Kısıtlama kararı, savunma hakkını sınırlayan bir koruma tedbiri niteliğinde olduğundan gerekçeli olmalıdır. Kararda, soruşturmanın hangi katalog suça ilişkin olduğu, dosyanın incelenmesinin soruşturmanın amacını hangi somut nedenle tehlikeye düşüreceği ve kısıtlamanın kapsamı açıkça gösterilmelidir. Uygulamada kısıtlama kararlarının çoğu zaman kısa ve kalıp ifadelerle verildiği görülür. Böyle bir kararda, örneğin henüz yakalanmamış şüpheliler bulunduğu, delillerin toplanmasının sürdüğü veya tanıkların etkilenme riski gibi somut olgulara yer verilmemişse, gerekçe eksikliği itiraz sebebi olarak ileri sürülebilir. Ayrıca kararın kapsamının kısıtlanamayan belgeleri de içine alacak şekilde “dosyanın tamamı” olarak belirlenmesi, kanunun açık hükmüne aykırıdır. Soruşturma ilerledikçe kısıtlamanın gerekçesi zayıflayabileceğinden, belirli aralıklarla kısıtlamanın kaldırılması talep edilebilir.
Birden Fazla Suç ve Kısmi Kısıtlama
Bir soruşturmada katalog suçla birlikte katalog dışı suçlar da bulunabilir. Örneğin uyuşturucu ticareti soruşturmasında bazı şüpheliler hakkında yalnızca kullanmak için uyuşturucu bulundurma, bazıları hakkında ise silah bulundurma iddiası bulunabilir. Kanun kısıtlama kararının ancak sayılan suçlara ilişkin yürütülen soruşturmalarda verilebileceğini öngördüğünden, kısıtlama kararının katalog suça ilişkin kısımla sınırlı tutulması gerekir. Yalnızca katalog dışı bir suç nedeniyle soruşturulan şüphelinin müdafiinin, dosyanın bu şüpheliye ilişkin kısmını inceleme talebi bu açıdan değerlendirilmelidir. Soruşturmanın bölünmesi mümkünse, katalog dışı suçlara ilişkin kısmın ayrılması da talep edilebilir.
Kısıtlanamayan Belgeler
| Belge | Kısıtlanabilir mi? |
|---|---|
| Yakalanan kişinin ifade tutanağı | Hayır |
| Şüphelinin ifade tutanağı | Hayır |
| Bilirkişi raporları | Hayır |
| Şüphelinin veya yakalananın hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlerin tutanakları | Hayır |
| Tanık beyanları | Evet |
| İletişim tespiti ve teknik takip kayıtları | Evet |
| Diğer şüphelilerin ifadeleri | Evet |
| İddianamenin kabulünden sonra dosyanın tamamı | Hayır; kısıtlama sona erer |
Kısıtlama kararı ne kadar geniş olursa olsun, yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanaklar, bilirkişi raporları ve bu kişilerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında kısıtlama uygulanmaz (CMK m.153/3). Bu belgeler, savunmanın asgari güvencesidir. Şüphelinin kendi ifadesi, kendisine yöneltilen isnadın kapsamını; bilirkişi raporları, suçlamanın teknik dayanağını gösterir. Şüphelinin veya müdafiin hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlere ilişkin tutanaklar da kısıtlanamaz; hangi işlemin bu nitelikte olduğu, ilgili işlemin kanundaki düzenlemesine göre belirlenir. Bu belgelere erişimin engellenmesi, kısıtlama kararının kapsamını aşan ve doğrudan hukuka aykırı bir uygulamadır. Uygulamada özellikle birden fazla şüphelinin bulunduğu dosyalarda, şüphelinin kendi ifade tutanağının verilip diğer şüphelilerin ifadelerinin kısıtlanması sık görülür; kanun yalnızca yakalanan kişinin veya şüphelinin kendi ifadesini güvence altına aldığından, diğer şüphelilerin ifadeleri kısıtlama kapsamında tutulabilir. Müdafi, bu belgelerin örneklerini kısıtlama kararına rağmen talep etmeli, talebin reddedilmesi hâlinde ret kararına itiraz etmelidir.
Dijital Materyaller ve Kopya Hakkı
Birçok soruşturmada telefon, bilgisayar ve diğer dijital materyallere elkonulur ve bunların içeriği delil olarak kullanılır. Bilgisayar ve bilgisayar kütüklerinde arama ve elkoyma sırasında alınan yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır (CMK m.134/4). Bu madde, Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli ve E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup iptal hükmü 25/2/2027 tarihinde yürürlüğe girecektir; o tarihe kadar uygulanmaya devam eder. Bu kopya hakkı, kısıtlama kararından bağımsız olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle kısıtlama kararı bulunan dosyalarda da, şüphelinin kendi dijital materyallerinden alınan yedeğin kopyasının verilmesi talep edilmelidir. Dijital materyallerin incelenmesine ilişkin bilirkişi raporları da kısıtlanamayan belgeler arasında olduğundan, bu raporların örneklerinin ayrıca istenmesi önemlidir. Elkoyma ve kopya hakkı için telefona ve bilgisayara elkoyma, kopya hakkı rehberine bakabilirsiniz.
Kısıtlama Ne Zaman Biter?
Kısıtlama kararı soruşturma evresine ilişkindir ve süresiz değildir. Müdafi, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir; bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir (CMK m.153/4). Bu nedenle iddianamenin kabulüyle birlikte kısıtlama kendiliğinden sona erer ve dosyanın tamamı savunmanın incelemesine açılır. Soruşturma devam ederken de, kısıtlama kararının dayanağı olan tehlike ortadan kalkmışsa, örneğin tüm şüpheliler yakalanmış ve deliller toplanmışsa, kısıtlamanın kaldırılması talep edilebilir. Kovuşturma aşamasında dosyanın tamamının incelenmesi, savunmanın hazırlanması bakımından kritik öneme sahiptir; özellikle soruşturma aşamasında görülemeyen tanık beyanları ve teknik takip kayıtları bu aşamada ayrıntılı olarak incelenmelidir. İddianamenin kabulü ve kovuşturma aşaması için iddianamenin kabulü ve kovuşturma aşaması rehberine bakabilirsiniz.
Kovuşturma Aşamasında Dosyanın İncelenmesi
İddianamenin kabulüyle birlikte kovuşturma aşamasına geçilir ve kısıtlama kararı sona erer. Bu aşamada müdafi dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir ve bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir (CMK m.153/4). Kovuşturma aşamasında müdafiin dosya inceleme yetkisinin kısıtlanmasına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle kovuşturma aşamasında müdafiin dosyayı veya muhafaza altındaki delilleri incelemesinin engellenmesi, savunma hakkının açık bir ihlalidir. İddianamenin kabulünden hemen sonra dosyanın tamamının, özellikle soruşturma aşamasında görülemeyen tanık beyanları, iletişim tespiti kayıtları ve teknik takip tutanaklarının ayrıntılı olarak incelenmesi, savunmanın ilk duruşmaya hazırlanması bakımından büyük önem taşır. Soruşturma ve kovuşturma aşamaları için soruşturma ve kovuşturma aşaması rehberine bakabilirsiniz.
Soruşturmanın Gizliliği ile Farkı
Kısıtlama kararı ile soruşturmanın gizliliği sık karıştırılır. Kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir (CMK m.157). Bu gizlilik, soruşturmanın kamuya ve üçüncü kişilere karşı gizli tutulmasını ifade eder; müdafiin dosyayı incelemesini engellemez. Kanun gizliliği açıkça “savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla” öngörmüştür. Müdafiin dosya inceleme yetkisinin sınırlandırılması ise ancak m.153/2’deki şartlarla ve hâkim kararıyla mümkündür. Bu nedenle “dosya gizli” gerekçesiyle, ortada bir kısıtlama kararı bulunmadan müdafiin dosyayı incelemesinin engellenmesi hukuka aykırıdır. Müdafi bu durumda bir kısıtlama kararı bulunup bulunmadığını sormalı ve karar varsa örneğini istemelidir.
Müdafiyle Görüşme Hakkı
Dosya inceleme yetkisinin kısıtlanması, şüphelinin müdafiiyle görüşme hakkını ortadan kaldırmaz. Şüpheli veya sanık, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir; bu kişilerin müdafii ile yazışmaları denetime tabi tutulamaz (CMK m.154/1). Kanun yalnızca devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar gibi belirli suçlar, terörle mücadele kapsamındaki suçlar ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu imal ve ticareti suçları bakımından, gözaltındaki şüphelinin müdafi ile görüşme hakkının savcının istemi üzerine hâkim kararıyla yirmi dört saat süreyle kısıtlanabileceğini öngörmüştür; bu süre içinde ifade alınamaz (m.154/2). Müdafiyle görüşme hakkı için müdafi ile görüşme hakkı, zorunlu müdafilik için ceza davasında zorunlu müdafilik rehberlerine bakabilirsiniz.
Kısıtlama Varken Savunma Nasıl Kurulur?
| Kaynak | Ne sağlar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Şüphelinin kendi ifade tutanağı | İsnadın kapsamı | CMK m.153/3 |
| İfadede yüklenen suçun anlatılması | Hangi suç, hangi fiil | CMK m.147/1-b |
| Bilirkişi raporları | Teknik dayanak | CMK m.153/3 |
| Tutuklama istemi ve kararı | Dayanılan deliller | CMK m.101/1-2 |
| Kendi belgeleri ve tanıkları | Lehe deliller | CMK m.147/1-f |
| Kısıtlamaya itiraz | Kararın kaldırılması | CMK m.267 |
Dosyayı göremeyen savunma çaresiz değildir. İfade alınırken şüpheliye kendisine yüklenen suç anlatılır ve şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır; kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır (CMK m.147/1). Bu nedenle ifadede sorulan sorular dikkatle izlenmeli ve suçlamanın hangi olgulara dayandığı not edilmelidir. Şüphelinin kendi ifade tutanakları ve bilirkişi raporları kısıtlanamayacağından, bu belgeler savunmanın ilk kaynağıdır. Şüpheli, kendi elindeki belgeleri ve lehine tanıklığı olan kişileri de soruşturmaya sunabilir. İfade verme ve susma hakkı için ifade verme ve susma hakkı rehberine bakabilirsiniz.
Kısıtlama ve Tanıklar
Kısıtlama kararının en sık gerekçelerinden biri, tanıkların etkilenmesi riskidir. Tanık beyanları kısıtlanabilir belgeler arasındadır; bu nedenle soruşturma aşamasında hangi tanığın ne söylediği savunma tarafından bilinmeyebilir. Ancak bu durum, savunmanın kendi tanıklarını dinletmesine engel değildir. Şüpheli, şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebilir ve lehine olan hususları ileri sürebilir (CMK m.147/1). Bu nedenle lehine tanıklığı olan kişilerin kimlik ve iletişim bilgileri, hangi konuda tanıklık yapacakları açıklanarak savcılığa bildirilmelidir. Tanıkların yakın akraba olması hâlinde tanıklıktan çekinme hakkı da ayrıca değerlendirilmelidir. Kovuşturma aşamasında ise bütün tanık beyanları incelenebilir ve tanıklar duruşmada çapraz sorguya tabi tutulabilir. Tanıklıktan çekinme hakkı için tanıklıktan çekinme hakkı rehberine bakabilirsiniz.
Tutuklama Kararı ve Kısıtlama
Kısıtlama kararı bulunan dosyalarda tutuklama kararlarının gerekçesi özel bir önem taşır. Tutuklama istemlerinde mutlaka gerekçe gösterilir ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukuki ve fiili nedenlere yer verilir (CMK m.101/1). Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda ise kuvvetli suç şüphesini, tutuklama nedenlerinin varlığını, tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir (m.101/2). Bu nedenle kısıtlama kararına rağmen, tutuklama kararının gerekçesinden dosyanın hangi delillere dayandığı büyük ölçüde anlaşılabilir. Gerekçesiz veya kalıp ifadelerle verilen bir tutuklama kararı, hem tutuklamaya itiraz hem de ileride bireysel başvuru bakımından önemli bir dayanak oluşturur. Tutuklu şüphelinin müdafii dosyayı göremediği için tutuklamaya itirazda somut deliller üzerinde tartışma yapamıyorsa, bu durum da itiraz dilekçesinde açıkça belirtilmeli ve tutuklamanın dayandığı delillerin en azından özetinin savunmaya bildirilmesi talep edilmelidir. Tutuklama kararlarına itiraz edilebilir (m.101/5). Tutukluluğa itiraz için tutukluluğa itiraz ve adli kontrol rehberine bakabilirsiniz.
Kısıtlama Kararına İtiraz
Kısıtlama kararı bir hâkim kararıdır; hâkim kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir (CMK m.267). İtiraz, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle veya zabıt kâtibine yapılacak beyanla yapılır (m.268/1). İtiraz dilekçesinde, soruşturmanın konusunun kanundaki katalog suçlar arasında bulunmadığı, kısıtlama için gerekli somut tehlikenin kararda gösterilmediği, kararın kısıtlanamayacak belgeleri de kapsayacak şekilde geniş tutulduğu veya kısıtlamanın dayanağı olan tehlikenin ortadan kalktığı gibi hususlar ileri sürülebilir. Kısıtlama kararının bir örneğinin istenmesi ve kararın gerekçesinin incelenmesi, itiraz dilekçesinin hazırlanmasında ilk adımdır. İtiraz reddedilse bile, kısıtlanamayan belgelerin örneklerinin ayrıca talep edilmesi ve bu talebin reddi hâlinde ret kararına da itiraz edilmesi mümkündür.
Mağdur Vekili Açısından
Dosya inceleme yetkisi yalnızca şüpheli müdafiine değil, suçtan zarar görenin vekiline de tanınmıştır; kısıtlamaya ilişkin hükümler de mağdur vekili bakımından uygulanır (CMK m.153/5). Bu nedenle kısıtlama kararı verilen bir dosyada mağdur vekili de dosyanın tamamını inceleyemeyebilir. Ancak mağdurun kendi ifadesine ilişkin tutanaklar ve bilirkişi raporları gibi belgelere erişim, kanunun kısıtlama dışında tuttuğu belgeler kapsamında değerlendirilmelidir. Mağdur vekili, iddianamenin kabulünden sonra dosyanın tamamını inceleyebilir. Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, mağdur vekili bu karara itiraz ederken dosyanın incelenmesini talep edebilir. Takipsizlik kararına itiraz için takipsizlik kararına itiraz rehberine bakabilirsiniz.
Adım Adım: Kısıtlama Kararı Varsa
- Kararın örneğini isteyin: Tarihini, kapsamını ve gerekçesini öğrenin.
- Katalog suç kontrolü yapın: Soruşturma konusu suç m.153/2’de sayılmış mı?
- Kısıtlanamayan belgeleri talep edin: İfade tutanakları, bilirkişi raporları, hazır bulunulan işlemlerin tutanakları.
- Dijital kopyayı isteyin: Elkonulan materyallerin yedeğinden kopya (m.134/4).
- Tutuklama gerekçesini inceleyin: Dayanılan deliller ve somut olgular.
- İki hafta içinde itiraz edin: Katalog dışı suç, gerekçe eksikliği, aşırı kapsam.
- Lehe delilleri sunun: Belgeler, tanıklar ve delil toplama talepleri.
- İddianame kabul edilince dosyanın tamamını inceleyin: Kısıtlama sona erer.
Örnek Durumlar
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Uyuşturucu ticareti soruşturmasında kısıtlama | Katalogda; verilebilir | CMK m.153/2-a-4 |
| Kullanmak için uyuşturucu bulundurma soruşturmasında kısıtlama | Katalog dışı; verilemez | CMK m.153/2 |
| Nitelikli dolandırıcılık soruşturmasında kısıtlama | Katalog dışı; verilemez | CMK m.153/2 |
| Kısıtlama gerekçesiyle şüphelinin kendi ifadesinin verilmemesi | Hukuka aykırı | CMK m.153/3 |
| Bilirkişi raporunun kısıtlama gerekçesiyle verilmemesi | Hukuka aykırı | CMK m.153/3 |
| Kısıtlama kararı olmadan “dosya gizli” denmesi | Hukuka aykırı | CMK m.153/1, 157 |
| İddianame kabul edildi | Dosyanın tamamı incelenebilir | CMK m.153/4 |
| Örgütlü uyuşturucu ticaretinde gözaltında görüşme kısıtlaması | 24 saat; bu sürede ifade alınamaz | CMK m.154/2 |
Sık Yapılan Hatalar
- Kısıtlama kararının örneğini istememek: Karar olmadan dosya inceleme engellenemez.
- Katalog dışı suçta kısıtlamayı kabullenmek: Kanuna açıkça aykırıdır.
- Kısıtlanamayan belgeleri talep etmemek: İfade tutanakları ve bilirkişi raporları her zaman istenebilir.
- İtiraz süresini kaçırmak: Kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta.
- Tutuklama kararının gerekçesini incelememek: Dayanılan deliller buradan anlaşılabilir.
- Gizlilik ile kısıtlamayı karıştırmak: Gizlilik savunma haklarına zarar veremez.
⚠️ Kısıtlama savunmayı ortadan kaldırmaz: Kısıtlama kararı varken bile şüphelinin ifade tutanakları, bilirkişi raporları ve hazır bulunulan işlemlerin tutanakları incelenebilir. Kısıtlama kararının bir örneğini isteyin, kanunda sayılan suçlardan birine ilişkin olup olmadığını kontrol edin ve iki hafta içinde itiraz etmeyi değerlendirin.
Kısıtlama kararına itiraz, dosya inceleme talepleri, tutuklamaya itiraz ve soruşturma aşamasında savunma için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Kısıtlama Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Kısıtlama kararı nedir?
Müdafiin soruşturma dosyasını inceleme ve örnek alma yetkisinin sınırlandırılması (CMK m.153/2).
Kim karar verir?
Savcının istemi üzerine hâkim.
Hangi suçlarda verilebilir?
Yalnız kanunda sayılan katalog suçlarda (CMK m.153/2).
Dolandırıcılıkta kısıtlama olur mu?
Hayır; katalogda yok.
Uyuşturucu kullanma dosyasında?
Hayır; m.191 katalogda yok, m.188 var.
Hangi belgeler kısıtlanamaz?
İfade tutanakları, bilirkişi raporları, hazır bulunulan işlemlerin tutanakları (CMK m.153/3).
Kısıtlama ne zaman biter?
İddianamenin kabulüyle (CMK m.153/4).
Kısıtlamaya itiraz edilebilir mi?
Evet; 2 hafta içinde (CMK m.267, 268).
Soruşturma gizliliği kısıtlama mı?
Hayır; gizlilik savunma haklarına zarar vermemek koşuluyladır (CMK m.157).
Kısıtlama kararı olmadan dosya gösterilmedi?
Hukuka aykırıdır; karar örneği istenmeli.
Müdafiyle görüşme de kısıtlanır mı?
Kural olarak hayır; belirli suçlarda gözaltında 24 saat (CMK m.154/2).
24 saatlik görüşme kısıtlamasında ifade alınır mı?
Hayır (CMK m.154/2).
Mağdur vekili dosyayı görebilir mi?
Evet; kısıtlama hükümleri ona da uygulanır (CMK m.153/5).
Tutuklama kararından delilleri öğrenebilir miyim?
Kararda delillerin somut olgularla gösterilmesi zorunludur (CMK m.101/2).
Dosyayı görmeden nasıl savunma yaparım?
İfade tutanağı, bilirkişi raporları, tutuklama gerekçesi ve kendi delillerinizle.
Kısıtlama kararının örneğini alabilir miyim?
Evet; itiraz için gereklidir.
İddianameden sonra her şeyi görebilir miyim?
Evet; dosya ve muhafaza altındaki deliller (CMK m.153/4).
Telefonumun kopyasını alabilir miyim?
Elkoyma sırasında alınan yedekten kopya şüpheliye veya vekiline verilir (CMK m.134/4).
Kısıtlama adil yargılanma hakkını ihlal eder mi?
Kanuni sınırlar içinde kalmalıdır; aşırı veya gerekçesiz kısıtlama itiraz ve bireysel başvuru konusu olabilir.
Kovuşturmada kısıtlama olur mu?
Hayır; iddianamenin kabulünden sonra dosyanın tamamı incelenebilir (CMK m.153/4).
Tanık beyanlarını görebilir miyim?
Soruşturmada kısıtlanabilir; kovuşturmada görülebilir.
Kısıtlamanın dayanağı ortadan kalkarsa?
Kaldırılması talep edilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Soruşturma Dosyasının İncelenmesi ve Kısıtlama
- Uyuşturucu Dosyasında Kısıtlama
- Müdafi ile Görüşme Hakkı
- Tutukluluğa İtiraz ve Adli Kontrol
- İfade Verme ve Susma Hakkı
- Zorunlu Müdafilik
- İddianamenin Kabulü
- Soruşturma ve Kovuşturma Aşaması
- Tanıklıktan Çekinme Hakkı
- Telefon ve Bilgisayara Elkoyma
- Takipsizlik Kararına İtiraz
- Ceza Hukuku Rehberi
Kısıtlama kararı: katalog suçlar, kısıtlanamayan belgeler ve itiraz
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Sahte Fatura ve Nitelikli Dolandırıcılık 2026: KDV İadesi, Banka Kredisi ve Kamu Desteğinde TCK 158/1-e, f, j, Özel Belgede Sahtecilik (TCK 207), TCK 212 İçtima Kuralı, VUK 359 Özel Norm mu?, Etkin Pişmanlık (TCK 168) ve Savunma Dilekçesi
- ▸ Bahis Soruşturmasında Ev ve İşyeri Araması 2026: Arama Kararı, Gece Araması Yasağı (CMK 118), Tanık ve Avukat Güvencesi, El Koyma Süreleri ve Hukuka Aykırı Delil
- ▸ Bahis Davasında Bilirkişi Raporuna İtiraz 2026: Hesap Hareketleri ve Dijital İnceleme Raporu, Hukuki Değerlendirme Yasağı (CMK 67/3), Ek Rapor, Uzman Mütalaası ve Bilirkişinin Reddi
- ▸ Sahte Fatura Dosyasında Örgüt Suçlaması 2026: TCK 220’nin Unsurları, Üç Kişi, Yapı ve Elverişlilik, İştirak ile Farkı, VUK 359 ile Ayrıca Ceza (TCK 220/4-5), Örgüte Yardım, AYM’nin 220/6 İptali, Etkin Pişmanlık (TCK 221) ve Savunma Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


