Duruşmadan Vareste Tutulma (CMK 196): Sanık Her Celseye Katılmak Zorunda mı? Sorgu Şartı, İstinabe, SEGBİS, Yokluğunda Karar, Zorla Getirme ve Son Söz

Ceza yargılamasında kural, sanığın duruşmada hazır bulunmasıdır: kanunun ayrık tuttuğu hâller saklı kalmak üzere hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz ve gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir (CMK m.193/1). Bu kuralın en önemli istisnası duruşmadan vareste (bağışık) tutulmadır: mahkemece sorgusu yapılmış sanık veya bu konuda yetkili kılınmış müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir (m.196/1). Sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç, istinabe yoluyla başka bir mahkemede sorguya çekilebilir (m.196/2); mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda yurt içindeki sanığın sorgusu veya duruşmaya katılımı ses ve görüntü nakliyle sağlanabilir (m.196/4). Vareste tutulan sanığın müdafii bütün oturumlarda hazır bulunabilir (m.197). 7445 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, toplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa dava sanığın sorgusu yapılmamış olsa da yokluğunda bitirilebilir (m.193/2). Hükümden önce son söz ise hazır bulunan sanığa verilir (m.216/3).

CMK m.196/1: Mahkemece sorgusu yapılmış olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir.

Kural: Sanık Duruşmada Hazır Bulunur

Ceza muhakemesinde sanığın duruşmada hazır bulunması hem bir yükümlülük hem de bir haktır. Kanunun ayrık tuttuğu hâller saklı kalmak üzere hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz (CMK m.193/1). Bu kural, sanığın kendisine yöneltilen suçlamayı doğrudan dinlemesini, delilleri görmesini, tanıklara soru sormasını ve kendisini bizzat savunmasını güvence altına alır. Tutuklu olmayan sanığa tebliğ olunacak çağrı kâğıdına, mazereti olmaksızın gelmediğinde zorla getirileceği yazılır (m.176/2). Gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir (m.193/1) ve mahkeme, sanığın hazır bulunmasına ve zorla getirme kararı veya yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir (m.199). Mahkemeye gelen sanığın duruşmanın devamı süresince hazır bulunması da sağlanır (m.194/1). Duruşmaya katılmamanın sonuçları için duruşmaya katılmazsam ne olur rehberine bakabilirsiniz.

Sorgu Nedir, Neden Ön Şarttır?

Duruşmada sırasıyla sanığın açık kimliği saptanır ve kişisel ve ekonomik durumu hakkında bilgi alınır; iddianamedeki suçlamanın dayanağını oluşturan eylemler, deliller ve suçlamanın hukuki nitelendirmesi anlatılır; sanığa yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu ve diğer hakları bildirilir; sanık açıklamada bulunmaya hazır olduğunu bildirdiğinde usulüne göre sorgusu yapılır (CMK m.191/3). Sorgu, sanığın kendisine yöneltilen suçlamayı mahkeme önünde doğrudan öğrendiği ve buna karşı savunmasını ilk kez hâkime bizzat anlattığı aşamadır. Kanunun vareste tutulmayı sorgunun yapılmış olması şartına bağlaması, sanığın en azından bir kez hâkim önünde suçlamayı dinlemesini ve savunmasını yapmasını güvence altına almak içindir. Sanık bu aşamada susma hakkını da kullanabilir; susma hakkının kullanıldığı durumda vareste talebinin nasıl değerlendirileceği mahkemenin takdirine bağlı olabileceğinden, bu husus müdafiyle birlikte önceden değerlendirilmelidir. İddianamenin kabulü ve kovuşturma aşaması için iddianamenin kabulü rehberine bakabilirsiniz.

Sanığın Yokluğunda Duruşma Yapılabilen Hâller

Kanun, hazır bulunma kuralına belirli istisnalar tanımıştır. 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunla değiştirilen hükme göre, sanık hakkında toplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, dava sanığın sorgusu yapılmamış olsa da yokluğunda bitirilebilir (CMK m.193/2). Eski metnimizde bu istisna yalnızca “beraat verilecek hâller” olarak gösterilmişti; güncel hüküm, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışındaki kararların tamamını kapsadığından ifade genişletilmiştir. Sanık savuşur veya ara vermeyi izleyen oturuma gelmezse, önceden sorguya çekilmiş ve artık hazır bulunmasına mahkemece gerek görülmezse de dava yokluğunda bitirilebilir (m.194/2). Suç yalnız veya birlikte adli para cezasını veya müsadereyi gerektiriyorsa sanık gelmese bile duruşma yapılabilir; bu durumda sanığa gönderilecek davetiyede gelmese de duruşmanın yapılacağı yazılır (m.195). Davranışları nedeniyle hazır bulunması duruşmanın düzenli yürütülmesini tehlikeye sokan sanık ise salondan çıkarılabilir (m.204/1).

Vareste Tutulma: Şartlar

Mahkemece sorgusu yapılmış olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir (CMK m.196/1). Buna göre vareste tutulmanın ilk şartı sanığın sorgusunun yapılmış olmasıdır; sorgusu yapılmamış sanık bu hüküm uyarınca vareste tutulamaz. İkinci şart talep bulunmasıdır: talep sanık tarafından veya sanığın bu konuda açıkça yetkili kıldığı müdafi tarafından yapılır. Bu nedenle müdafiin vareste talebinde bulunabilmesi için vekâletnamede veya ayrı bir beyanda bu yetkinin verildiğinin gösterilmesi önemlidir. Üçüncü olarak karar mahkemenin takdirindedir; kanun “bağışık tutabilir” ifadesini kullandığından mahkeme talebi kabul etmek zorunda değildir. Sanık hazır bulunmasa da müdafii bütün oturumlarda hazır bulunmak yetkisine sahiptir (m.197); bu nedenle vareste tutulan sanığın savunması, müdafi aracılığıyla kesintisiz sürdürülebilir. Zorunlu müdafilik için ceza davasında müdafi rehberine bakabilirsiniz.

Vareste Talebi Nasıl Yapılır?

Vareste talebi, davanın görüldüğü mahkemeye yazılı dilekçeyle veya duruşmada sözlü olarak yapılabilir. Talebin sorgudan sonra yapılması gerekir; uygulamada talep çoğu zaman sorgunun yapıldığı oturumda sözlü olarak ileri sürülür. Talepte sanığın duruşmalara katılmasını zorlaştıran somut nedenlerin belirtilmesi, kabul ihtimalini artırır. İkamet yerinin mahkemeye uzaklığı, iş veya eğitim nedeniyle başka bir şehirde bulunma, sağlık durumu, bakmakla yükümlü olunan kişiler veya ekonomik durum bu nedenler arasında sayılabilir ve belgelerle desteklenmelidir. Talepte ayrıca müdafiin bütün oturumlara katılacağının, gerekli görüldüğünde sanığın ses ve görüntü nakliyle duruşmaya katılabileceğinin veya belirli oturumlara bizzat geleceğinin belirtilmesi, sanığın yargılamadan kaçmadığını gösterir. Talebin reddedilmesi hâlinde sanık, sonraki oturumlara katılmakla yükümlü olmaya devam eder.

İstinabe Yoluyla Sorgu

Vareste tutulmanın ön şartı sorgunun yapılmış olmasıdır; ancak sanığın sorgu için dahi davanın görüldüğü yere gitmesi zor olabilir. Kanun bu durumda istinabe yolunu öngörmüştür: sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, istinabe suretiyle sorguya çekilebilir (CMK m.196/2). Buna göre sanık, bulunduğu yerdeki bir mahkemede sorguya çekilir ve sorgu tutanağı esas mahkemeye gönderilerek duruşmada okunur (m.196/3). Sorgu için belirlenen gün Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiine bildirilir; ancak savcı ile müdafiin sorgu sırasında hazır bulunması zorunlu değildir. Sorgusundan önce sanığa, ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur. Bu soru önemlidir; çünkü sanık, savunmasını davayı görecek hâkimin önünde bizzat yapmayı tercih edebilir. Alt sınırı beş yıl ve daha fazla olan suçlarda ise istinabe yoluyla sorgu mümkün değildir; bu suçlarda sanığın sorgusunun esas mahkemede veya ses ve görüntü nakliyle yapılması gerekir.

Ses ve Görüntü Nakliyle Katılım (SEGBİS)

Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir (CMK m.196/4). Bu yöntem, sanığın bulunduğu yerdeki adliyeden veya ceza infaz kurumundan duruşmaya katılmasını sağlar ve uygulamada yaygın olarak SEGBİS adıyla bilinir. Kanun bu yöntemi yurt içinde bulunan sanıkla sınırlamış ve mahkemenin zorunlu görmesine bağlamıştır; bu nedenle sanığın talebi kendiliğinden kabul edilmek zorunda değildir. Ses ve görüntü nakliyle katılım, vareste tutulmadan farklıdır: bu yöntemde sanık duruşmaya katılmış sayılır, soru sorabilir, beyanda bulunabilir ve son söz hakkını kullanabilir. Bu nedenle vareste talebinin reddedilme ihtimaline karşı, alternatif olarak ses ve görüntü nakliyle katılım talebinde bulunulması önerilir. Uzaktan katılım için SEGBİS ile ifade ve duruşma, duruşma tutanağındaki hatalar için duruşma tutanağı ve SEGBİS kaydı rehberlerine bakabilirsiniz.

Vareste, İstinabe ve SEGBİS Arasındaki Farklar

Vareste tutulma, istinabe ve ses ve görüntü nakliyle katılım birbirine karıştırılmamalıdır. Vareste tutulan sanık duruşmalara katılmaz ve savunması müdafii aracılığıyla yürütülür; bu durumda eski hâle getirme imkânı da ortadan kalkar. İstinabe, yalnızca sorgunun başka bir mahkemede yapılmasını sağlar; sonraki oturumlar için ayrıca vareste veya katılım gerekir. Ses ve görüntü nakliyle katılımda ise sanık duruşmaya katılmış sayılır ve bütün haklarını kullanabilir. Bu nedenle sanığın durumuna en uygun yöntemin seçilmesi gerekir: uzakta yaşayan ancak savunmasını bizzat takip etmek isteyen sanık için ses ve görüntü nakliyle katılım, duruşmalara katılması çok zor olan ve müdafiine güvenen sanık için vareste tutulma daha uygun olabilir.

Mazeret Nasıl Bildirilir?

Vareste kararı bulunmayan sanık, katılamayacağı bir oturum olduğunda mazeretini duruşmadan önce mahkemeye bildirmelidir. Kanun, gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesini öngördüğünden (CMK m.193/1), geçerli bir mazeretin zamanında ve belgeli olarak bildirilmesi bu sonucun önüne geçer. Hastalık hâlinde sağlık raporu, zorunlu bir iş seyahatinde işveren yazısı, bir yakının ölümü veya ağır hastalığı gibi durumlarda ilgili belgeler mazeret dilekçesine eklenmelidir. Mazeret dilekçesinde bir sonraki oturuma katılım konusundaki niyetin de belirtilmesi, sanığın yargılamadan kaçmadığını gösterir. Müdafii bulunan sanığın mazeretini müdafii aracılığıyla bildirmesi mümkündür. Mazeretin kabul edilip edilmediği ara kararla belirlenir; mazeret kabul edilmezse mahkeme zorla getirme kararı verebilir.

Nakledilen ve Yurt Dışındaki Sanık

Hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dışındaki bir hastane veya tutukevine nakledilmiş olan sanığın, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla, hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir (CMK m.196/5). Yurt dışında bulunan sanığın belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunmasının zor olması hâlinde ise, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir (m.196/6). Yurt dışında yaşayan sanıklar bakımından istinabe genellikle yabancı ülke makamları veya dış temsilcilikler aracılığıyla gerçekleştirilir ve zaman alabilir. Bu nedenle yurt dışındaki sanığın, Türkiye’ye geldiği bir tarihte sorgusunun yapılmasını talep etmesi, ardından vareste tutulmayı istemesi pratik bir çözüm olabilir. Ses ve görüntü nakliyle sorgu ise kanunda yurt içinde bulunan sanık için öngörülmüştür.

Birden Fazla Sanıklı Davalar

Birden fazla sanığın bulunduğu davalarda vareste tutulma her sanık için ayrı ayrı değerlendirilir; bir sanığın vareste tutulması diğer sanıkların hazır bulunma yükümlülüğünü etkilemez. Sanığın yüzüne karşı suç ortaklarından birinin veya bir tanığın gerçeği söylemeyeceğinden endişe edilirse, mahkeme sorgu ve dinleme sırasında o sanığın mahkeme salonundan çıkarılmasına karar verebilir; sanık tekrar getirildiğinde tutanaklar okunur ve gerektiğinde içeriği anlatılır (CMK m.200). Bu durum vareste tutulmadan farklıdır ve sanığın o oturuma katılma hakkını tamamen ortadan kaldırmaz. Çok sanıklı davalarda oturumların uzun sürmesi ve sık yapılması, vareste talebinin gerekçesini güçlendirebilir; ancak sanığın kendisini ilgilendiren tanıkların dinleneceği oturumlara katılması savunma bakımından önemlidir.

Vareste Tutulan Sanık ve Eski Hâle Getirme

Duruşma sanık hazır bulunmaksızın yapılırsa, sanık mahkemenin karar ve işlemlerinin kendisine tebliği tarihinden itibaren bir hafta içinde, sürenin geçmesinden doğan sonuçları gidermek için, kanuni nedenlere dayanarak eski hâle getirme isteminde bulunabilir (CMK m.198/1). Ancak sanık kendi istemi üzerine duruşmadan bağışık tutulmuş veya müdafii aracılığıyla temsil edilmek yetkisini kullanmış olursa artık eski hâle getirme isteminde bulunamaz (m.198/2). Bu hüküm, vareste tutulmanın önemli bir sonucunu gösterir: vareste talebinde bulunan sanık, yokluğunda yapılan işlemlerin sonuçlarına katlanmayı kabul etmiş sayılır. Bu nedenle vareste tutulan sanığın, müdafiiyle düzenli iletişim hâlinde olması, duruşma tutanaklarını takip etmesi ve kendisine tebliğ edilen kararlara karşı süreleri kaçırmaması gerekir. İstinaf süresi ve usulü için ceza davasında istinaf rehberine bakabilirsiniz.

Duruşmaya Gelmemenin Sonuçları

Vareste kararı bulunmayan sanığın mazeretsiz olarak duruşmaya gelmemesi, kademeli olarak ağırlaşan sonuçlar doğurur. Gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir (CMK m.193/1). Hakkındaki kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle mahkemenin ulaşamadığı kişi kaçak sayılır (m.247/1) ve kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri düzenlenir (m.98/3). Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (m.247/3). Adli kontrol altındaki sanığın duruşmaya gelme yükümlülüğünü isteyerek yerine getirmemesi ise tutuklama sebebi olabilir (m.112/1). Bu nedenle duruşmaya katılamayacak olan sanığın, mazeretini duruşmadan önce ve belgeleriyle mahkemeye bildirmesi ya da vareste talebinde bulunması gerekir. Yakalama emri hâlinde yapılacaklar için yakalama kararı çıktı, ne yapmalı, adli kontrol için adli kontrol tedbirleri rehberlerine bakabilirsiniz.

Son Söz Hakkı: Hüküm Duruşmasına Katılmak

Hükümden önce son söz hazır bulunan sanığa verilir (CMK m.216/3). Bu hüküm, vareste tutulan sanık bakımından önemli bir sonuç doğurur: sanık hüküm duruşmasında hazır bulunmazsa son söz hakkını bizzat kullanamaz. Son söz, sanığın hâkime doğrudan hitap edebildiği son andır ve savunmanın özeti, pişmanlık veya takdiri indirim talebi gibi hususlar bu aşamada dile getirilebilir. Bu nedenle vareste tutulmuş olsa bile sanığın, hükmün açıklanacağı oturumda hazır bulunması veya ses ve görüntü nakliyle katılması çoğu zaman lehinedir. Hüküm duruşmasının tarihi müdafi aracılığıyla takip edilmeli ve sanık bu oturuma katılmak istiyorsa mahkemeye önceden bildirilmelidir. Son söz hakkının önemi için sanığın son söz hakkı rehberine bakabilirsiniz.

Mahkeme Vareste Kararını Geri Alabilir mi?

Vareste kararı, sanığa kesin bir hak tanımaz. Mahkeme, sanığın hazır bulunmasına ve zorla getirme kararı veya yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir (CMK m.199). Buna göre mahkeme, yargılamanın ilerleyen aşamasında sanığın bizzat dinlenmesini gerekli görürse, örneğin yeni bir delil veya tanık beyanı hakkında sanığın açıklamasını almak istediğinde, vareste kararına rağmen sanığın belirli bir oturumda hazır bulunmasını isteyebilir. Böyle bir durumda sanığın bu oturuma katılması gerekir; aksi hâlde zorla getirme gündeme gelebilir. Bu nedenle vareste tutulan sanık, müdafii aracılığıyla ara kararları takip etmeli ve kendisine yapılan tebligatları dikkatle incelemelidir. Tanıkların duruşmaya gelmemesi hâlinde uygulanan kurallar için tanık duruşmaya gitmezse rehberine bakabilirsiniz.

Tutuklu Sanık ve Müdafi Güvencesi

Tutuklu sanığın çağrılması duruşma gününün tebliği suretiyle yapılır ve sanıktan duruşmada kendisini savunmak için bir istemde bulunup bulunmayacağını bildirmesi istenir (CMK m.176/3). Tutuklu sanıklar bakımından duruşmaya katılım, çoğu zaman ceza infaz kurumundan ses ve görüntü nakliyle sağlanır (m.196/4). Hastalık, disiplin önlemi veya zorunlu diğer nedenlerle yargı çevresi dışındaki bir hastane veya tutukevine nakledilen sanığın, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla gerekli görülmeyen oturumlar için getirilmemesine de karar verilebilir (m.196/5). Sanığın yokluğunda yürütülen duruşmalarda müdafiin rolü belirleyicidir. Davranışları nedeniyle salondan çıkarılan sanığın müdafii yoksa, mahkeme barodan bir müdafi görevlendirilmesini ister (m.204/1). Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ise müdafi, istem aranmaksızın görevlendirilir (m.150/3). Bu güvenceler, sanığın yokluğunda da savunmanın etkin biçimde yürütülmesini amaçlar.

Duruşmaya Katılmanın Savunmaya Etkisi

Vareste tutulmak hukuken mümkün olsa da, sanığın duruşmalara katılmasının savunma bakımından önemli yararları vardır. Sanık, tanıkların anlatımlarını doğrudan dinleyerek müdafiine anında bilgi verebilir, gerekirse tanıklara soru yöneltilmesini isteyebilir ve delillere ilişkin açıklamalarını zamanında yapabilir. Takdiri indirim nedeni olarak failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri göz önünde bulundurulabilir (TCK m.62/2). Bununla birlikte kanun, failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışlarının takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmayacağını da açıkça belirtmiştir. Bu nedenle duruşmaya katılım, gösteriş amaçlı değil, savunmanın gerçekten etkin yürütülmesi amacıyla değerlendirilmelidir. Özellikle tanıkların dinleneceği ve hükmün açıklanacağı oturumlara katılmak, çoğu zaman sanığın lehinedir.

Pratik Öneriler

1. İlk duruşmaya katılın: Sorgu yapılmadan vareste tutulma mümkün değildir.
2. Uzaktaysanız istinabe veya SEGBİS isteyin: Alt sınırı 5 yılın altındaki suçlarda istinabe mümkündür.
3. Vareste talebini gerekçelendirin: Mesafe, iş, sağlık gibi nedenleri belgeleyin.
4. Müdafiinizi yetkilendirin: Vareste talebi ve temsil için yetkiyi açıkça verin.
5. Mazereti önceden bildirin: Vareste yoksa gelemeyeceğiniz oturumu belgeleriyle bildirin.
6. Hüküm duruşmasına katılın: Son söz hakkı hazır bulunan sanığa verilir.
7. Tebligatları takip edin: Vareste olsanız da karar ve süreleri kaçırmayın.

Örnek Durumlar

Sık Yapılan Hatalar

• Sorgudan önce vareste istemek: Kanun sorgunun yapılmış olmasını arar.
• Talebin kabul edildiğini varsaymak: Mahkeme karar verene kadar katılım zorunludur.
• Mazereti duruşmadan sonra bildirmek: Zorla getirme riski doğar.
• Müdafie yetki vermemek: Müdafiin vareste talebi için yetki gerekir.
• Hüküm duruşmasını kaçırmak: Son söz hazır bulunan sanığa verilir.
• Vareste sonrası tebligatları takip etmemek: Eski hâle getirme imkânı yoktur.

Duruşmadan vareste tutulma talebi, istinabe veya ses ve görüntü nakliyle sorgu, mazeret bildirimi ve zorla getirme ya da yakalama emrinin kaldırılması için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Duruşmadan Vareste Tutulma Talebi Dilekçesi Örneği

Sık Sorulan Sorular

Sanık her duruşmaya katılmak zorunda mı?

Kural olarak evet; hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz (CMK m.193/1).

Vareste tutulma nedir?

Sorgusu yapılmış sanığın duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutulması (CMK m.196/1).

Sorgu yapılmadan vareste olur mu?

Hayır; önce sorgu gerekir.

Vareste talebini kim yapar?

Sanık veya bu konuda yetkili kılınmış müdafi.

Mahkeme kabul etmek zorunda mı?

Hayır; takdirindedir.

İstinabe ile sorgu nedir?

Başka yerdeki mahkemede sorgu; alt sınırı 5 yıl ve fazla suçlar hariç (CMK m.196/2).

SEGBİS ile katılabilir miyim?

Mahkeme zorunlu görürse, yurt içindeki sanık için (CMK m.196/4).

Yurt dışındaysam?

Erken duruşma veya istinabe ile sorgu (CMK m.196/6).

Vareste olunca avukatım katılır mı?

Evet; bütün oturumlarda hazır bulunabilir (CMK m.197).

Duruşmaya gitmezsem ne olur?

Geçerli neden yoksa zorla getirme (CMK m.193/1).

Yakalama emri çıkar mı?

Kaçak sanık hakkında evet (CMK m.98/3).

Yokluğumda karar verilebilir mi?

Mahkûmiyet, CVYO ve güvenlik tedbiri dışında karar verilecekse evet (CMK m.193/2).

Adli para cezalık suçta gitmesem?

Duruşma yapılabilir; davetiyede yazılır (CMK m.195).

Vareste sanık eski hâle getirme isteyebilir mi?

Hayır (CMK m.198/2).

Son söz hakkı ne olur?

Hazır bulunan sanığa verilir (CMK m.216/3).

Mahkeme vareste kararına rağmen çağırabilir mi?

Evet; her zaman hazır bulunmasına karar verebilir (CMK m.199).

Kaçak sanık hakkında karar verilir mi?

Kovuşturma yapılabilir; sorgusuz mahkûmiyet yok (CMK m.247/3).

Sorguda susarsam vareste olabilir miyim?

Mahkemenin takdirine bağlıdır; müdafiyle önceden değerlendirilmelidir.

Tutuklu sanık duruşmaya nasıl katılır?

Çoğu zaman cezaevinden ses ve görüntü nakliyle (CMK m.196/4).

Adli kontroldeyken gitmezsem?

İsteyerek ihlalde tutuklama (CMK m.112/1).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.