SEGBİS ile İfade ve Duruşma: Uzaktan Katılım Nasıl Olur?
27 Haziran 2026

SEGBİS ile İfade ve Duruşma: Uzaktan Katılım Nasıl Olur?

Bazen davanız bir şehirde görülür ama siz başka bir şehirdesinizdir; bazen de cezaevinde, hastanede veya korunması gereken bir mağdur olarak mahkeme salonuna gelemezsiniz. Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) bu durumlarda uzaktan ifade vermeyi ve duruşmaya katılmayı mümkün kılar. Bu yazıda SEGBİS’in kanuni dayanağını, Yönetmeliğe göre nasıl işlediğini, kimlerin hangi usulle dinlendiğini, kayıt ve tutanak kurallarını ve haklarınızı nasıl koruyacağınızı açıklıyoruz.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Net Cevap: Ceza yargılamasında SEGBİS’in temel dayanağı CMK m.196/4’tür: hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, yurt içinde bulunan sanığın sorgusu görüntülü ve sesli iletişimle yapılabilir veya duruşmalara bu yolla katılmasına karar verilebilir. Tanık ve bilirkişi için CMK m.180/5, işleyiş için ise 20.09.2011 tarihli Resmî Gazete’de (28060) yayımlanan Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik uygulanır. Uzaktaki kişi genellikle bulunduğu yerdeki adliyeden, ceza infaz kurumundan veya tedavi kurumundan bağlanır; bağlantı öncesi kimliği tespit edilir ve kayıt yapılacağı kendisine bildirilir (Yönetmelik m.16, 19). Ses ve görüntü kayıtları taraflara verilmez; yazılı tutanağa dönüştürülür ve talep veya itiraz hâlinde denetim altında izletilebilir (m.8). Duruşmada bizzat bulunmakta ısrar eden sanığı SEGBİS’e zorlamayı Yargıtay bir kararında savunma hakkının kısıtlanması sayarak bozma sebebi yapmıştır (Yargıtay 6. CD, 27.05.2021, 2021/12028 E., 2021/9993 K.).

SEGBİS Nedir?

SEGBİS, “Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi”nin kısaltmasıdır. Yönetmelik sistemi, UYAP Bilişim Sisteminde ses ve görüntünün aynı anda elektronik ortamda iletildiği, kaydedildiği ve saklandığı sistem olarak tanımlar (m.3). Sistemi Adalet Bakanlığı kurar, işletir, geliştirir, bakım ve idamesini sağlar (m.5). Basitçe söylersek, mahkemelerde kullanılan resmî ve kayıt altına alınan bir görüntülü bağlantı sistemidir.

Sistemin teknik standardı da Yönetmelikte bellidir: görüntü ile ses aynı anda güvenli biçimde iletilebilmeli ve kaydedilebilmelidir. Görüntü, dinlenen kişinin yüz ifadelerini, vücut hareketlerini, tavır ve davranışlarını gözlemlemeye; ses ise duyguların ve söylenenlerin açıkça anlaşılmasına imkân vermelidir (m.4). Bu standart, bağlantı kalitesiyle ilgili itirazlarınızın da dayanağıdır.

Yönetmeliğin dayanağı yalnızca Ceza Muhakemesi Kanunu değildir; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu da Yönetmeliğin dayanakları arasındadır (m.2). Bu nedenle SEGBİS, çocukların ve korunan tanıkların dinlenmesinde de kullanılır.

Yasal Dayanak ve Kapsam

SEGBİS’in ceza yargılamasındaki temel dayanağı Ceza Muhakemesi Kanununun 196. maddesinin dördüncü fıkrasıdır:

«Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir.»

Metindeki iki kayıt belirleyicidir:

  • «Zorunlu gördüğü durumlarda» — Bu bir istisna hükmüdür. Kural, sanığın duruşmada bizzat hazır bulunmasıdır: hakkında kovuşturma yapılan sanık gelmezse duruşma yapılmaz (CMK m.193/1).
  • «Yurt içinde bulunan» — Hüküm yurt dışındaki sanığı kapsamaz. Yurt dışındaki kişiler bakımından SEGBİS ancak uluslararası adli yardımlaşma çerçevesinde gündeme gelir (Yönetmelik m.11).

Sistem yalnızca sanık için değildir. Aşağıdaki tablo, ceza yargılamasında SEGBİS kullanımına dayanak olan hükümleri bir arada gösterir:

Tablo 1 — SEGBİS’in kanuni ve yönetmelik dayanakları
DayanakKimi kapsarHükmün özü
CMK m.196/4Yurt içinde bulunan sanıkHâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda sorgu görüntülü ve sesli iletişimle yapılabilir veya duruşmalara bu yolla katılmasına karar verilebilir
CMK m.180/5Tanık ve bilirkişiOlanak varsa istinabe yerine görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle dinleme; teknik esaslar yönetmelikle düzenlenir
CMK m.52/3TanıkTanık dinlenmesi kayda alınabilir; mağdur çocukların ve duruşmaya getirilmesi mümkün olmayan, tanıklığı maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından zorunlu olan kişilerin tanıklığında kayıt zorunludur
CMK m.52/4Tanık kayıtlarıBu kayıtlar sadece ceza muhakemesinde kullanılır
CMK m.58/3Korunması gereken tanıkTanık, hazır bulunmaya yetkili olanlar olmaksızın dinlenebilir; ses ve görüntü nakledilir, soru sorma hakkı saklıdır
Yönetmelik m.13–15Mazereti kabul edilen kişi; ceza infaz kurumunda ve tedavi kurumunda bulunanlarSEGBİS ile dinlenebilir veya duruşmaya katılabilir
Yönetmelik m.17Yakalanan kişiKural, derhâl yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılmaktır; mümkün olmazsa SEGBİS ile dinleme düzenlenir
Yönetmelik m.10Kimliği saklı tutulan tanıkTanık Koruma Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere SEGBİS ile uzaktan dinlenebilir
Yönetmelik m.11Yurt dışı bağlantılarSEGBİS uluslararası adli yardımlaşma çerçevesinde de kullanılabilir
Uzlaştırma Yönetmeliği m.29/3Uzlaştırma taraflarıUzlaşma teklifi SEGBİS yoluyla da yapılabilir

Yönetmeliğin 9. maddesine göre görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması olanağının varlığı hâlinde, kanunlardaki usul ve esaslar dairesinde, soruşturma veya kovuşturma aşamasında yapılan her türlü işlem SEGBİS ile kayda alınır. Yani SEGBİS yalnızca uzaktan bağlantı değil, aynı zamanda bir kayıt sistemidir.

Ne İşe Yarar? Kim, Hangi Durumda Dinlenir?

SEGBİS’in en büyük faydası mesafe ve nakil sorununu ortadan kaldırmasıdır. Davanız İstanbul’da görülüyor ama siz Ankara’daysanız, her duruşma için İstanbul’a gitmek yerine bulunduğunuz yerdeki adliyeden bağlanabilirsiniz. Cezaevindeki tutuklu, hastanedeki tanık veya sanıkla karşılaşmaması gereken mağdur çocuk da aynı sistemle dinlenir.

Tablo 2 — Kim, hangi durumda SEGBİS ile dinlenir?
KimTipik gerekçeDikkat
Ceza infaz kurumundaki tutuklu veya hükümlü sanıkNakil güçlüğü ve güvenlik; uzun nakil ve bekleme süreçlerinin önlenmesiSanık duruşmada hazır bulunmayı talep ederse ret gerekçesi somut olmalıdır
Başka ildeki sanıkMesafe ve ulaşımCMK m.196/4 yalnızca yurt içinde bulunan sanığı kapsar
Tanık ve bilirkişiFiziken gelmesi zor veya imkânsız olması; istinabe yerine doğrudan dinleme (CMK m.180/5)Duruşmaya getirilemeyen ve tanıklığı zorunlu kişinin beyanı kayda alınmak zorundadır (CMK m.52/3-b)
Mağdur çocukSanıkla karşılaşmanın önlenmesi, ikincil örselenmenin azaltılmasıTanıklığının kaydı zorunludur (CMK m.52/3-a)
Korunan veya kimliği saklı tanıkTehlike altında olmasıSoru sorma hakkı saklıdır (CMK m.58/3); Yönetmelik m.10
Hastanede veya tedavi kurumundaki kişiSağlık durumuTedavi kurumu ve kolluk bilgilendirilir (Yönetmelik m.15)

Duruşmaya katılmama hâlinde işleyen süreç için duruşmaya katılmazsam ne olur, SEGBİS’e karşı hazır bulunma hakkının ayrıntıları için Duruşmaya SEGBİS ile Katılmak Zorunda mıyım? (CMK 196) yazılarımıza bakabilirsiniz.

Nasıl Çalışır? Yönetmeliğe Göre Adım Adım

Uygulamada süreç genellikle şöyle işler: davanızın görüldüğü mahkeme, sizin bulunduğunuz yerdeki adliyeyle veya kurumla bağlantı kurar; siz o adliyedeki SEGBİS odasına gidersiniz; davayı gören mahkeme sizi ekrandan görür ve duyar, siz de onları. Yani aslında yine bir adliyeye gidersiniz; ama davanın görüldüğü uzak şehre değil, size yakın olana.

Yönetmelik bu süreci ayrıntılı biçimde düzenler:

Tablo 3 — Yönetmeliğe göre SEGBİS dinlemesinin adımları
AdımYönetmelikNe olur?
1. Bildirimm.13, m.14, m.15Talep eden makam, dinlenecek kişinin kimlik bilgilerini ve dinleme zamanını kolluk birimine, ceza infaz kurumu idaresine veya tedavi kurumuna bildirir; gerekli personel ve hazırlık sağlanır
2. Kimlik tespitim.16, m.20Dinlemeden önce dinlenecek kişinin kimliği tespit edilir; kimlik tespitine ilişkin belgeler elektronik imzayla iletilir, asılları bulunduğu yerde saklanır
3. Hazır bulunanlarm.18Dinlenecek kişinin bulunduğu yerde Cumhuriyet savcısı veya hâkimin hazır bulunması, talep eden makamın isteğine bağlıdır
4. Bilgilendirmem.19Dinlenecek kişiye ses ve görüntünün kayda alınacağı bildirilir
5. Dinleme ve kayıtm.4, m.9Ses ve görüntü aynı anda iletilir ve kaydedilir; kayıt her türlü işlem için esastır
6. Saklamam.6Kayıtlar nitelikli elektronik imzayla imzalanarak talep eden makam tarafından güvenli biçimde saklanır
7. Tutanakm.7Kayıt UYAP’ta yazılı tutanağa dönüştürülür ve elektronik imzayla imzalanır; soruşturmada Cumhuriyet başsavcılığı veya hâkim, kovuşturmada esas mahkemesi tarafından yapılır
8. Kanun yolum.21, m.22İtiraz, istinaf veya temyiz hâlinde kayıtlar kanun yolu makamına gönderilir; SEGBİS Yargıtay ve bölge adliye mahkemelerinde de kullanılabilir

Tablonun ikinci ve dördüncü satırları sizin açınızdan önemlidir: bağlantı başlamadan önce kimliğiniz tespit edilir ve kayıt yapılacağı size bildirilir. Bu işlemler yapılmadan beyanınızın alınmaya başlanması hâlinde durumu tutanağa geçirtmeniz gerekir.

⚖️ Hukuki Danışmanlık Alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 +90 554 648 37 15💬 WhatsApp

Nasıl Talep Edilir?

SEGBİS ile katılmak istiyorsanız bunu mahkemeye bir dilekçeyle bildirebilirsiniz. Karar mahkemenindir; Yönetmelik, talep eden makam tarafından kabul edilen mazereti nedeniyle hazır bulunamayan kişinin SEGBİS ile dinlenebileceğini öngörür (m.13/1). Bu nedenle dilekçede mazeretinizi somut olarak göstermeniz gerekir:

  • Nerede bulunduğunuzu ve hangi adliyeden bağlanabileceğinizi belirtin.
  • Mazeretinizi belgelendirin: ikamet, iş, sağlık raporu, bakım yükümlülüğü gibi.
  • Hangi işlem için talep ettiğinizi yazın: sorgu, tanık dinlenmesi, belirli bir oturum.
  • Müdafiinizin nerede olacağını ve onunla görüşme imkânınızı belirtin (CMK m.154/1).
Tablo 4 — Dilekçede bulunması gerekenler: SEGBİS talebi ve hazır bulunma talebi
UnsurSEGBİS ile katılma talebiDuruşmada hazır bulunma talebi
BaşlıkMahkemenin adı, esas numarası, duruşma tarihiMahkemenin adı, esas numarası, duruşma tarihi
TalepBelirli oturum veya işlem için SEGBİS ile dinlenme veya katılmaSEGBİS kararının kaldırılması ve duruşmaya getirilme
GerekçeMazeretin somut açıklaması: ikamet, iş, sağlık, bakım yükümlülüğüDelillerin tartışılacağı oturum, tanıklara soru, bağlantı sorunları, müdafi ile aynı ortamda bulunma ihtiyacı
DayanakCMK m.196/4; Yönetmelik m.13/1CMK m.193/1, m.196/4 (“zorunlu gördüğü durumlar”), m.34/1; Anayasa m.36/1
Belgelerİkametgâh, işyeri yazısı, sağlık raporuÖnceki bağlantı sorunlarını gösteren tutanaklar
MüdafiMüdafiin nerede bulunacağı ve görüşme imkânı (CMK m.154/1)Müdafi ile aynı ortamda bulunma ihtiyacı
Bağlanılacak yerBağlanmak istediğiniz adliye veya kurum—

İki talep birbirinin tersidir ama ortak noktaları aynıdır: her ikisinde de somut gerekçe gösterilmeli ve mahkemenin kararı gerekçeli olmalıdır. Talebin reddedilmesi hâlinde ret gerekçesinin tutanağa geçirilmesini istemek, kanun yolunda elinizdeki en önemli belge olur.

Mahkeme SEGBİS’e kendiliğinden de karar verebilir; özellikle ceza infaz kurumundaki tutuklular ve uzaktaki tanıklar için bu sık başvurulan bir yöntemdir. Kendiliğinden verilen kararda da zorunluluk şartı ve gerekçe aranır.

SEGBİS kararı gerekçeli olmalıdır.
Kanun uzaktan sorguyu hâkim veya mahkemenin “zorunlu gördüğü durumlara” bağlar; zorunluluğun ne olduğu kararda gösterilmelidir. Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp’tan Yazın

En Kritik Kural: Zorunluluk Gerekçelendirilmelidir

Bu, SEGBİS kararlarına karşı yapılacak itirazın en güçlü dayanağıdır ve doğrudan kanun metninden çıkar:

  • Anayasa m.141/3: “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.”
  • CMK m.34/1: Hâkim ve mahkemelerin her türlü kararları, olumlu veya olumsuz, gerekçeli olarak yazılır.
  • CMK m.196/4: SEGBİS ile sorgu ancak hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda mümkündür.

Bu üç hüküm birlikte okunduğunda, mahkemenin SEGBİS kararında zorunluluğun ne olduğunu göstermesi gerekir. Aksi hâl, temyizde doğrudan ileri sürülebilecek hukuka kesin aykırılık hâllerine dokunur: hükmün 34. maddede gösterildiği şekilde gerekçeyi içermemesi (CMK m.289/1-g) ve hüküm için önem taşıyan konularda mahkeme kararıyla savunma hakkının sınırlandırılmış olması (CMK m.289/1-h).

Pratikte ne yapmalı?

  • Ara kararı okuyun: SEGBİS kararı verilirken zorunluluk sebebi yazılmış mı?
  • Yazılmamışsa itiraz edin ve itirazınızın tutanağa geçmesini sağlayın; bu, kanun yolunda kullanacağınız dayanaktır.
  • Gerekçeli kararı kontrol edin: Zorunluluk orada da açıklanmamışsa bunu temyiz dilekçenizde somut bir hukuka aykırılık olarak ileri sürün — temyiz başvurusu ve sebep gösterme.

Genel gerekçe yetmez: “İş yoğunluğu”, “usul ekonomisi” gibi kalıp ifadeler, kanunun aradığı somut zorunluluğu göstermez.

Duruşmada Hazır Bulunmayı Talep Ederseniz

Sanığın duruşmada bizzat bulunması hem bir yükümlülük hem de adil yargılanma hakkının bir parçasıdır; SEGBİS bu hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aşağıdaki tabloda künyesini doğruladığımız karar ve hükümler yer alıyor:

Tablo 5 — Hazır bulunma hakkına ilişkin doğrulanmış karar ve hükümler
KaynakKünyeÖzü
Yargıtay 6. Ceza Dairesi27.05.2021, E. 2021/12028, K. 2021/9993Duruşmalara katılmakta ısrar eden sanığın, duruşma ertelenerek huzura getirilmesi yerine SEGBİS ile savunma yapmaya zorlanması CMK m.289/1-h’ye aykırı bulunmuş; Anayasa m.36/1 ve AİHS m.6/1 uyarınca adil yargılanma hakkı ihlali olarak değerlendirilmiş ve hüküm bozulmuştur
Anayasa MahkemesiGökhan Gündüz, B. No: 2018/13782Sanığın duruşmada hazır bulunma talebinin reddedilip sorgunun SEGBİS ile yapılması hâlinde ret gerekçesinin somut olarak ortaya konulması gerektiği; genel bir gerekçeyle ret adil yargılanma hakkını ihlal eder
AİHMMarcello Viola / İtalya, B. No: 45106/04, 05.10.2006Video konferansla katılım kendiliğinden AİHS m.6’ya aykırı değildir; meşru bir amaca dayanmalı ve sanığın yargılamayı izlemesi, dinlenen kişileri görmesi ve duyması, müdafiiyle iletişimi teknik engel olmaksızın sağlanmalıdır
Anayasa m.36/1—Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir
CMK m.193/1—Hakkında kovuşturma yapılan sanık gelmezse duruşma yapılmaz; kural sanığın hazır bulunmasıdır

Talebinizi nasıl kurmalısınız?

  • Yazılı ve gerekçeli olarak duruşmada hazır bulunma talebinde bulunun.
  • Somut sebep gösterin: delillerin tartışılacağı oturum olması, tanıklara soru yöneltilecek olması, teknik bağlantı sorunları, müdafi ile aynı ortamda bulunma ihtiyacı.
  • Ret kararının gerekçesini isteyin ve tutanağa geçirtin.
  • Kanun yolunda ileri sürün; iç hukuk yolları tükendiğinde bireysel başvuru gündeme gelebilir — AYM bireysel başvuru.

SEGBİS Baştan Hukuka Aykırı mı?

Hayır; bu ayrımı bilmek gerçekçi bir strateji kurmak için önemlidir. Kanun koyucu SEGBİS’i açıkça düzenlemiştir (CMK m.196/4, m.180/5) ve AİHM de video konferansla katılımın kendiliğinden adil yargılanma hakkına aykırı olmadığını kabul etmiştir (Marcello Viola / İtalya). Ancak bu kabul, sistemin sınırsız kullanılabileceği anlamına gelmez. Tartışma “SEGBİS hukuka aykırıdır” değil, “bu dosyada zorunluluk şartı gerçekleşmiş ve gerekçelendirilmiş midir?” sorusudur.

Doğrudan doğruyalık ilkesi: Hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir (CMK m.217/1). Sanığın bizzat mahkeme önünde sorgulanmasının sözlülük ve doğrudan doğruyalık bakımından daha güçlü güvence sağladığı görüşü öğretide yaygındır; bu görüş, SEGBİS’in istisnai niteliğini destekleyen temel argümandır. Yönetmeliğin görüntü standardı da aynı amaca hizmet eder: mahkeme, dinlenen kişinin yüz ifadelerini ve davranışlarını gözlemleyebilmelidir (m.4).

SEGBİS Ne Zaman Lehinize Olur?

Sistem yalnızca bir kısıtlama aracı değildir; bazı hâllerde sanığın veya mağdurun yararına işler:

  • Uzun nakillerin önlenmesi: Başka ildeki mahkemeye götürülmek için günlerce süren nakil ve bekleme süreçleri (uygulamadaki adıyla “yol tutuklaması”) SEGBİS ile ortadan kalkabilir.
  • İstinabe yerine davayı gören mahkemece dinlenme: İstinabede kişi bulunduğu yerdeki mahkeme aracılığıyla dinlenir ve beyan tutanakla gönderilir. CMK m.180/5 ise olanak varsa görüntülü ve sesli iletişimle dinlemeyi öngörür; böylece kişi doğrudan davayı gören mahkeme tarafından dinlenir.
  • Mağdurun korunması: Sanıkla aynı ortamda bulunmak istemeyen mağdurlar, özellikle çocuklar ve örselenebilir kişiler bakımından koruyucu işlev görür — mağdur hakları ve adli destek ile çocuklara özgü usul.
  • Sürecin hızlanması: Nakil bekleyen dosyalarda duruşmaların ertelenmesi azalır — ceza davası ne kadar sürer.

Talep sizden de gelebilir: Şehir dışında yaşıyor, sağlık sorunu yaşıyor veya nakil zorluğu çekiyorsanız, SEGBİS ile katılma talebini siz de ileri sürebilirsiniz; mazeretinizin kabulü mahkemenin takdirindedir (Yönetmelik m.13/1).

Tanık, Bilirkişi, Mağdur ve Çocuklar İçin SEGBİS

Tanık ve bilirkişi hastalık veya malullük gibi nedenlerle duruşmaya gelemiyorsa ya da uzakta bulunuyorsa, istinabe yoluyla dinlenebilir (CMK m.180/1-2). Kanun, olanak varsa bu dinlemenin görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle yapılmasını öngörür (m.180/5).

Çocuklar ve korunması gereken tanıklar bakımından kayıt ayrıca önem taşır. Mağdur çocukların tanıklığında ses ve görüntü kaydı zorunludur ve bu kayıtlar sadece ceza muhakemesinde kullanılır (CMK m.52/3-4). Tanığın hazır bulunmaya yetkili olanların önünde dinlenmesi ağır bir tehlike oluşturuyor ve bu başka surette önlenemiyorsa, hâkim tanığı onlar olmaksızın dinleyebilir; bu durumda ses ve görüntü nakledilir, ancak soru sorma hakkı saklıdır (CMK m.58/3). Bu koruma, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla sınırlıdır (CMK m.58/5). Kimliği saklı tutulan tanıklar da SEGBİS ile uzaktan dinlenebilir (Yönetmelik m.10). Ayrıntılar için Gizli Tanık ve Tanık Koruma (5726) ile Ceza Muhakemesinde Tanıklık yazılarımıza bakabilirsiniz.

Uzlaştırmada SEGBİS: Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği, uzlaşma teklifinin büro aracılığıyla açıklamalı tebligat ve istinabe yanında SEGBİS yoluyla da yapılabileceğini öngörür (m.29/3). SEGBİS üzerinden yürütülen bir uzlaştırma resmî bir kanaldır; buna karşılık SMS ile gelen bir bağlantı üzerinden “uzlaşma” yapılmaz — uzlaşma SMS’i gerçek mi.

Kayıt Zorunluluğu ve Tutanak

SEGBİS kaydının pratik değeri büyüktür: beyanınız görüntülü olarak kayıt altındadır. Ancak kayda erişim sınırlıdır ve bunu bilmek, talebinizi doğru kurmanızı sağlar.

Tablo 6 — Kayıt, tutanak ve kayda erişim
KonuYönetmelikSizin için anlamı
Kayda almam.9Olanak varsa soruşturma ve kovuşturmadaki her işlem kayda alınır
Saklamam.6Kayıt nitelikli elektronik imzayla imzalanır ve talep eden makamca saklanır
Tutanakm.7Kayıt UYAP’ta yazılı tutanağa dönüştürülür; beyanınızın yazılı hâlini tutanaktan kontrol edin
Kaydın verilmesim.8Ses ve görüntü kayıtları taraflara verilmez; yazılı tutanak kanuni şartlarla verilebilir
Kaydın izlenmesim.8Talep veya itiraz hâlinde kayıt, denetim altında izletilebilir; tutanakla kayıt arasında fark varsa bu yolu kullanın
Kanun yolum.22İtiraz, istinaf veya temyizde kayıtlar kanun yolu makamına gönderilir
  • Tutanağı kayıtla karşılaştırın: Beyanınızın tutanağa eksik veya yanlış geçtiğini düşünüyorsanız, kaydın izletilmesini talep edin (m.8).
  • Teknik sorunları tutanağa geçirtin: görüntü veya ses kesintisi, gecikme, sorunun anlaşılamaması. Yönetmelik, sesin ve söylenenlerin açıkça anlaşılmasını şart koşar (m.4); kesintili bir bağlantı, savunma hakkının kısıtlanması iddiasının somut dayanağıdır.
  • Müdafi nerede? Şüpheli veya sanık, müdafi ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir (CMK m.154/1). Müdafiiniz salondaysa ve siz uzaktaysanız bu imkân fiilen kısıtlanmış olabilir; durumu belirtin ve gerekiyorsa ara verilmesini talep edin — müdafi ile görüşme hakkı.

İfade ve sorgunun genel esasları için ifade ve susma hakkı ile ilk ifadenin önemi yazılarımıza bakınız.

Yakalama ve Tutuklama Sorgusu Bakımından

Yönetmelik, yakalanan kişi bakımından önceliği açıkça belirler: kişi derhâl yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır. Bu mümkün olmadığında Cumhuriyet savcısı ilgili makamlarla iletişime geçer; yakalama yerinde SEGBİS yoksa kişi SEGBİS bulunan en yakın yere götürülür ve dinleme SEGBİS ile yapılabilir. Yirmi dört saatlik süre içinde bu sağlanamazsa kişi sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır (m.17). Yakalama ve gözaltı süreleri için Yakalama, Gözaltı ve Süreleri (CMK 90-91) yazımıza bakabilirsiniz.

Tutuklama kararı kişi özgürlüğüne doğrudan dokunduğundan, bu aşamada hâkim önünde bizzat bulunmanın önemi daha da artar:

  • Tutuklama sorgusunda hâkim önünde bizzat bulunma talebinizi gerekçelendirin.
  • Sağlık durumunuz, darp izleri veya kötü muamele iddianız varsa bunların hâkim tarafından doğrudan görülmesi kritik önemdedir; uzaktan bağlantı bunu güçleştirir. Yönetmeliğin görüntü standardı (m.4) bu gözlemi mümkün kılmıyorsa bunu tutanağa geçirtin.
  • Karara itiraz yolu açıktır — tutuklama kararına itiraz.

Statü farkları için tutuklu ile hükümlü farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Hukuk Davalarında Uzaktan Katılım

Bu yazıdaki kurallar ceza yargılamasına ilişkindir. Boşanma, alacak veya tazminat gibi hukuk davalarında uzaktan katılım Hukuk Muhakemeleri Kanununun 149. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir ve farklı şartlara tabidir. Ayrıntılar için e-Duruşma ve HMK 149 ile Boşanma Duruşmasına Başka Şehirden Katılma yazılarımıza bakabilirsiniz.

İfadem Aynı Geçerliliğe Sahip mi?

Evet. Kanunun öngördüğü şartlarla SEGBİS üzerinden yapılan sorgu veya dinleme, kanunen yapılmış bir işlemdir; ses ve görüntü kayda alınır, yazılı tutanağa dönüştürülür ve dosyaya konur (Yönetmelik m.7, m.9). Uzaktan katılım, beyanınızın değerini kendiliğinden düşürmez. Bununla birlikte kararın dayandığı delillerin duruşmada tartışılmış olması gerekir (CMK m.217/1); delillerin tartışıldığı oturumlarda bizzat bulunmak isteyip istemediğinizi ayrıca değerlendirin.

Kontrol Listesi

  • SEGBİS kararının gerekçesi var mı? Zorunluluk sebebi ara kararda yazılı mı?
  • Hazır bulunma talebiniz varsa yazılı ve somut gerekçeli verin; ret gerekçesini tutanağa geçirtin.
  • Kimlik tespiti ve kayıt bildirimi yapıldı mı? (Yönetmelik m.16, m.19)
  • Bağlantı kalitesini kontrol edin; kesinti ve anlaşılamayan bölümleri anında bildirin.
  • Müdafi ile gizli görüşme imkânınızı talep edin (CMK m.154/1).
  • Tutanağı kontrol edin; fark varsa kaydın izletilmesini isteyin (m.8).
  • Delil tartışılan oturumlarda bizzat bulunmayı talep etmeyi değerlendirin — duruşma hazırlığı ve delil talepleri, son söz ve delillerin tartışılması.
  • Sıfatınızı bilin: sanık, katılan veya tanık olarak haklarınız farklıdır — taraf kavramları, müşteki, katılan ve müdahil farkı ve davaya katılma.
  • Aykırılıkları kanun yoluna taşıyın — itiraz, istinaf ve temyiz.

Yurt dışında bulunan şüpheli ve sanıklar için Yurt Dışındaki Şüpheli: İstinabe ve İade, alanın tamamı için Ceza Hukuku Rehberimiz başlangıç noktasıdır.

Bu içerik Av. Fatma Öztürk tarafından, güncel mevzuat esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınız için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

SEGBİS nedir ve dayanağı nedir?

Ses ve Görüntü Bilişim Sistemidir; Yönetmelik bunu UYAP’ta ses ve görüntünün aynı anda elektronik ortamda iletildiği, kaydedildiği ve saklandığı sistem olarak tanımlar. Ceza yargılamasındaki temel dayanağı CMK m.196/4’tür; tanık ve bilirkişi için CMK m.180/5, işleyiş için 20.09.2011 tarihli Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik uygulanır.

SEGBİS kural mı, istisna mı?

İstisnadır. CMK m.196/4 “zorunlu gördüğü durumlarda” ifadesini kullanır; kural, sanığın duruşmada bizzat hazır bulunmasıdır. Hakkında kovuşturma yapılan sanık gelmezse duruşma yapılmaz (CMK m.193/1).

SEGBİS’e nereden bağlanırım?

Genellikle bulunduğunuz yerdeki adliyenin SEGBİS odasından bağlanırsınız. Ceza infaz kurumunda veya tedavi kurumunda bulunanlar bulundukları kurumdan dinlenebilir; talep eden makam kurumu ve kolluğu önceden bilgilendirir (Yönetmelik m.13-15).

SEGBİS ile katılmayı nasıl talep ederim?

Mahkemeye dilekçeyle bildirirsiniz. Yönetmelik, talep eden makamca kabul edilen mazereti nedeniyle hazır bulunamayan kişinin SEGBİS ile dinlenebileceğini öngörür (m.13/1); bu nedenle mazeretinizi belgeleriyle somut olarak gösterin. Karar mahkemenindir.

Mahkeme SEGBİS kararını gerekçelendirmek zorunda mı?

Evet. Mahkemelerin her türlü kararı gerekçeli yazılır (Anayasa m.141/3, CMK m.34/1) ve CMK m.196/4 SEGBİS’i zorunluluk şartına bağlar. Gerekçe yokluğu ve hüküm için önem taşıyan konularda savunma hakkının sınırlandırılması, temyizde hukuka kesin aykırılık hâlleri arasında sayılır (CMK m.289/1-g, h).

Duruşmada bizzat bulunmayı talep edebilir miyim?

Evet. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, duruşmalara katılmakta ısrar eden sanığın SEGBİS ile savunma yapmaya zorlanmasını savunma hakkının sınırlandırılması ve adil yargılanma hakkı ihlali sayarak hükmü bozmuştur (27.05.2021, E. 2021/12028, K. 2021/9993). Talebinizi yazılı ve somut gerekçeli sunun.

Hazır bulunma talebim genel bir gerekçeyle reddedilebilir mi?

Anayasa Mahkemesi Gökhan Gündüz başvurusunda (B. No: 2018/13782), talebin reddedilip sorgunun SEGBİS ile yapılması hâlinde ret gerekçesinin somut olarak ortaya konulması gerektiğini, genel bir gerekçeyle reddin adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini kabul etmiştir.

SEGBİS baştan hukuka aykırı mıdır?

Hayır. Kanunda açıkça düzenlenmiştir ve AİHM de Marcello Viola / İtalya kararında (B. No: 45106/04) video konferansla katılımın kendiliğinden AİHS m.6’ya aykırı olmadığını, ancak meşru bir amaca dayanması ve savunma haklarının fiilen korunması gerektiğini kabul etmiştir.

Yurt dışındaysam SEGBİS ile katılabilir miyim?

CMK m.196/4 “yurt içinde bulunan sanık” ifadesini kullanır; yurt dışındaki sanık bu hükmün kapsamında değildir. Yönetmelik, SEGBİS’in uluslararası adli yardımlaşma çerçevesinde de kullanılabileceğini öngörür (m.11); bu, iki devlet arasındaki işbirliği usulüne tabidir.

SEGBİS kaydını alabilir miyim?

Hayır. Ses ve görüntü kayıtları taraflara verilmez; yazılı tutanağa dönüştürülmüş kayıtlar kanuni şartlarla verilebilir. Talep veya itiraz hâlinde kayıt, denetim altında izletilebilir (Yönetmelik m.8).

Tutanağa ifadem yanlış geçtiyse ne yapmalıyım?

Kayıt UYAP’ta yazılı tutanağa dönüştürülür (m.7). Tutanakla beyanınız arasında fark varsa bunu dilekçeyle bildirin ve kaydın denetim altında izletilmesini talep edin (m.8). Kanun yoluna başvurulduğunda kayıtlar kanun yolu makamına gönderilir (m.22).

Bağlantı koparsa ne yapmalıyım?

Görüntü veya ses kesintisini, gecikmeyi ve anlaşılamayan bölümleri anında bildirip tutanağa geçirtin. Yönetmelik, sesin ve söylenenlerin açıkça anlaşılmasını şart koşar (m.4); kesintili bağlantı, savunma hakkının kısıtlandığı iddiasının somut dayanağıdır.

Müdafiimle SEGBİS sırasında görüşebilir miyim?

Evet. Şüpheli veya sanık, müdafi ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir (CMK m.154/1). Müdafiiniz salondaysa ve siz uzaktaysanız bu imkânın sağlanması için ara verilmesini talep edin.

Tanıklar SEGBİS ile dinlenebilir mi?

Evet. Tanık ve bilirkişi, olanak varsa istinabe yerine görüntülü ve sesli iletişimle dinlenebilir (CMK m.180/5). Mağdur çocukların ve duruşmaya getirilmesi mümkün olmayan, tanıklığı zorunlu kişilerin tanıklığında kayıt zorunludur (CMK m.52/3).

Gizli tanık SEGBİS ile dinlenirse soru sorabilir miyim?

Evet. Tanık, hazır bulunmaya yetkili olanlar olmaksızın dinlense bile ses ve görüntü nakledilir ve soru sorma hakkı saklıdır (CMK m.58/3). Kimliği saklı tanıkların SEGBİS ile dinlenmesi Yönetmelik m.10’da düzenlenmiştir.

Yakalandığımda SEGBİS ile mi dinlenirim?

Kural, yakalanan kişinin derhâl yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılmasıdır. Bu mümkün olmazsa Yönetmelik m.17 SEGBİS ile dinlemeyi düzenler; yirmi dört saat içinde sağlanamazsa kişi sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır.

Uzlaştırma SEGBİS ile yapılabilir mi?

Evet. Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği, uzlaşma teklifinin açıklamalı tebligat ve istinabe yanında SEGBİS yoluyla da yapılabileceğini öngörür (m.29/3). SMS ile gelen bir bağlantı ise resmî bir uzlaştırma kanalı değildir.

SEGBİS lehime olabilir mi?

Evet. Uzun nakil ve bekleme süreçlerini önler ve istinabe yerine kişinin doğrudan davayı gören mahkemece dinlenmesini sağlar (CMK m.180/5). Şehir dışında yaşayan veya sağlık sorunu bulunan kişiler bu yolla katılmayı kendileri de talep edebilir.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk